Interpelacja w sprawie planów ochrony dóbr kultury i planów ochrony zabytków na wypadek wojny i sytuacji kryzysowych

Interpelacja nr 15551

do ministra kultury i dziedzictwa narodowego

w sprawie planów ochrony dóbr kultury i planów ochrony zabytków na wypadek wojny i sytuacji kryzysowych

Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski

Data wpływu: 23-02-2026

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 45 ust. 4, 5 i 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej na podmioty określone w przepisie wykonawczym i posiadające dobra kultury do dnia 31 grudnia 2026 r. spoczywa obowiązek sporządzenia planów ochrony dóbr kultury na czas wojny, ust. 6 cyt. przepisu prawnego określa elementy, jakie powyższe plany mają zawierać. Jednocześnie art. 187 cyt. ustawy uchyla z dniem 31 grudnia 2026 r. m.in. art. 88 ust. 2 z ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który nadaje delegację prawną do wydania rozporządzenia dotyczącego organizacji i sposobu ochrony zabytków na wypadek konfliktu zbrojnego i sytuacji kryzysowych. Wydane na podstawie powyższego przepisu rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie organizacji i sposobu ochrony zabytków na wypadek konfliktu zbrojnego i sytuacji kryzysowych zawierało regulacje dotyczące sposobu sporządzania planów, instrukcje przygotowania planów ochrony zabytków, terminów sporządzenia aktualizacji, a także precyzowało i wskazywało organy uzgadniające takie plany (wojewódzcy konserwatorzy zabytków) oraz zatwierdzające (wójt, burmistrz, prezydent miasta, właściwy do miejsca, na którym znajduje się zabytek bądź przestrzeń podlegająca ochronie).

Zarówno przepisy ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, jak i opublikowany projekt rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie wykazu podmiotów zobowiązanych do sporządzenia planu ochrony dóbr kultury na czas wojny oraz trybu zgłaszania podmiotów w celu wpisania ich do wykazu, obnażają braki legislacyjne w przedmiotowej kwestii, na co wskazują liczne uwagi strony samorządowej oraz instytucji kultury składane podczas konsultacji, które to strona ministerstwa uznaje za bezzasadne i nie uwzględnia ich w dalszych pracach legislacyjnych.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w najbliższym czasie zamierza przygotować instrukcje sporządzania planów ochrony dóbr kultury na czas wojny, które mają opracować jednostki wymienione w załączniku do projektu rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie wykazu podmiotów zobowiązanych do sporządzenia planu ochrony dóbr kultury na czas wojny oraz trybu zgłaszania podmiotów w celu wpisania ich do wykazu - tak, aby uniknąć dowolności i błędów interpretacyjnych podczas ich opracowywania?

2. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje zgłosić projekty zmian do ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej celem uszczegółowienia procesów opiniowania, uzgadniania i zatwierdzania powyższych planów, terminów sporządzania aktualizacji - tak, aby zagwarantować wysoki poziom i prawidłowość ich przygotowania, co gwarantowały dotychczasowe przepisy w przypadku planów ochrony zabytków, w tym obligatoryjnego uzgadniania ich z wojewódzkimi konserwatorami zabytków?

3. Czy plany ochrony zabytków na wypadek wojny, przygotowane na mocy rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie organizacji i sposobu ochrony zabytków na wypadek konfliktu zbrojnego i sytuacji kryzysowych z dniem 1 stycznia 2027 r. stracą swoją moc obowiązywania w związku z uchyleniem art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami?

4. Jaki status ochrony prawnej, w tym przygotowania dokumentacji planistycznej dla zabytków na wypadek wojny i sytuacji kryzysowych, jest przewidziany po dniu 31 grudnia 2026 r. dla zabytków wpisanych do rejestrów prowadzonych przez wojewódzkich konserwatorów zabytków, a nieujętych w załączniku do projektu rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie wykazu podmiotów zobowiązanych do sporządzenia planu ochrony dóbr kultury na czas wojny oraz trybu zgłaszania podmiotów w celu wpisania ich do wykazu, w związku z uchyleniem art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz rozporządzenia wydanego na jego podstawie?

Z poważaniem

dr Tomasz Rzymkowski