Interpelacja nr 15549
Interpelacja w sprawie sposobu wyboru kierowników katedr na uczelniach publicznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sposobu wyboru kierowników katedr na uczelniach publicznych
Interpelacja nr 15549
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie sposobu wyboru kierowników katedr na uczelniach publicznych
Zgłaszający: Lidia Czechak, Łukasz Kmita
Data wpływu: 23-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
Konstytucja dla Nauki, obowiązująca od 1 października 2018 roku wprowadziła wiele pozytywnych dla polskiej nauki zmian, takich jak chociażby wprowadzenie szkół doktorskich czy zwiększenie finansowania najlepszych polskich uczelni. Wątpliwości budzi jednak to jak sprawdza się wprowadzone tą ustawą znaczne powiększenie władzy rektorów uczelni.
To statut konkretnej uczelni określa obecnie to, w jaki sposób wybierani są, np. kierownicy katedry. Niestety, prowadzi to do tego, że rektorzy mogą podejmować decyzje jednoosobowo, bez określenia obiektywnych wymagań, a także nawet bez wytłumaczenia podejmowanych decyzji.
Zgłaszane jest mi, że prowadzi to do bardzo wątpliwych wyborów, także na najlepszych polskich uniwersytetach. Osoby z dużo większym dorobkiem naukowym czują się przez to poszkodowane, ponieważ mimo zabiegania o takie stanowiska są pomijani, bez uargumentowania podjętej decyzji. Nie jest wymagane przepisami, aby rektor brał pod uwagę opinie pracowników danej katedry, nie mówiąc już nawet o otwartym konkursie. Co stoi na przeszkodzie by takie otwarte konkursy przeprowadzić, czy nie powinno nam zależeć by takimi katedrami kierowali ludzie z najlepszych wykształceniem i doświadczeniem. Niestety aktualnie tak nie jest, na co w piśmie do mnie zwrócił uwagę jeden z profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Ministerstwo w nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w 2025 roku podjęło punktowe zmiany, jednak bez systemowej reformy. Nie podjęto żadnych zmian w przedstawionej w powyższej interpelacji sprawie, choć w ministerstwie wskazywano na problem pojawiający się na niektórych polskich uczelniach, związany z funkcjonowaniem uczelnianej demokracji.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zmian w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, które przywrócą pracownikom badawczym i dydaktycznym wiążący głos w procesie wyłaniania kierowników jednostek organizacyjnych uczelni (katedr, zakładów, instytutów)?
Czy do ministerstwa docierają sygnały od środowisk akademickich i związków zawodowych o nadużywaniu przez rektorów obecnych uprawnień?
Jeżeli tak, to jaka jest strategia ministerstwa na walkę z tym zjawiskiem?
Czy ministerstwo prowadzi prace nad większą, kompleksową nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 15549
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie sposobu wyboru kierowników katedr na uczelniach publicznych
Zgłaszający: Lidia Czechak, Łukasz Kmita
Data wpływu: 23-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
Konstytucja dla Nauki, obowiązująca od 1 października 2018 roku wprowadziła wiele pozytywnych dla polskiej nauki zmian, takich jak chociażby wprowadzenie szkół doktorskich czy zwiększenie finansowania najlepszych polskich uczelni. Wątpliwości budzi jednak to jak sprawdza się wprowadzone tą ustawą znaczne powiększenie władzy rektorów uczelni.
To statut konkretnej uczelni określa obecnie to, w jaki sposób wybierani są, np. kierownicy katedry. Niestety, prowadzi to do tego, że rektorzy mogą podejmować decyzje jednoosobowo, bez określenia obiektywnych wymagań, a także nawet bez wytłumaczenia podejmowanych decyzji.
Zgłaszane jest mi, że prowadzi to do bardzo wątpliwych wyborów, także na najlepszych polskich uniwersytetach. Osoby z dużo większym dorobkiem naukowym czują się przez to poszkodowane, ponieważ mimo zabiegania o takie stanowiska są pomijani, bez uargumentowania podjętej decyzji. Nie jest wymagane przepisami, aby rektor brał pod uwagę opinie pracowników danej katedry, nie mówiąc już nawet o otwartym konkursie. Co stoi na przeszkodzie by takie otwarte konkursy przeprowadzić, czy nie powinno nam zależeć by takimi katedrami kierowali ludzie z najlepszych wykształceniem i doświadczeniem. Niestety aktualnie tak nie jest, na co w piśmie do mnie zwrócił uwagę jeden z profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Ministerstwo w nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w 2025 roku podjęło punktowe zmiany, jednak bez systemowej reformy. Nie podjęto żadnych zmian w przedstawionej w powyższej interpelacji sprawie, choć w ministerstwie wskazywano na problem pojawiający się na niektórych polskich uczelniach, związany z funkcjonowaniem uczelnianej demokracji.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zmian w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, które przywrócą pracownikom badawczym i dydaktycznym wiążący głos w procesie wyłaniania kierowników jednostek organizacyjnych uczelni (katedr, zakładów, instytutów)?
Czy do ministerstwa docierają sygnały od środowisk akademickich i związków zawodowych o nadużywaniu przez rektorów obecnych uprawnień?
Jeżeli tak, to jaka jest strategia ministerstwa na walkę z tym zjawiskiem?
Czy ministerstwo prowadzi prace nad większą, kompleksową nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6184 znaków
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WPS.055.2.2026.MZ
Warszawa, 17 marca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 15549
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP Pani Lidii Czechak oraz Pana
Łukasza Kmity w sprawie sposobu wyboru kierowników katedr na uczelniach publicznych.
Szanowni Państwo Posłowie,
w odpowiedzi na złożoną interpelację, odnosząc się do zadanych pytań, przedstawiam poniżej
stosowne wyjaśnienia.
1. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie zmian w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym
i nauce, które przywrócą pracownikom badawczym i dydaktycznym wiążący głos
w procesie wyłaniania kierowników jednostek organizacyjnych uczelni (katedr, zakładów,
instytutów)?
Uprzejmie wyjaśniam, iż kwestie związane z powoływaniem i odwoływaniem osób do pełnienia
funkcji kierowniczych leżą w gestii uczelni. Osobą powołaną do pełnienia funkcji kierowniczej
w uczelni zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym
i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), dalej: „ustawa PSWN” – może być osoba, która
spełnia wymagania określone w art. 20 ust. 1 pkt 1-5 ustawy PSWN. Przepisy ustawy PSWN nie
określają kwestii stosowania trybu konkursowego dla funkcji kierowniczych ani nazw funkcji
kierowniczych, jak również nie określają, jakie stanowisko ma być funkcją kierowniczą. Uczelnie
w sposób różny kwalifikują funkcje kierownicze: w jednej uczelni może być to wyłącznie
prorektor, a w innej np. prorektor i dziekan. Stosownie do art. 34 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy PSWN
to statut określa funkcje kierownicze w uczelni oraz zasady powoływania i odwoływania osób
do pełnienia tych funkcji. Natomiast w myśl art. 23 ust. 2 pkt 6 ustawy PSWN do zadań rektora
należy powoływanie osób do pełnienia funkcji kierowniczych w uczelni i ich odwoływanie.
Oznacza to, że rektor ma kompetencję do samodzielnego decydowania o wyborze osoby na daną
funkcję kierowniczą, jak również jej odwołania w sposób określony w statucie. Rektor może też
zasięgać opinii innego organu lub podmiotu w uczelni w sprawie powołania czy odwołania danej
osoby, jednak rektor nie może być nią związany. Wyjątek stanowi tu powołanie osoby
do pełnienia funkcji kierowniczej, do której zakresu obowiązków należą sprawy studenckie lub
sprawy doktorantów, gdyż zgodnie z przepisami ustawy PSWN w takim przypadku ustawodawca
wymaga uzgodnienia odpowiednio z samorządem studenckim lub samorządem doktorantów.
Jednakże niezajęcie stanowiska przez samorząd w terminie wskazanym w statucie uważa się
za wyrażenie zgody.
-- 1 of 2 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Uprzejmie wskazuję, iż od funkcji kierowniczych określonych w statucie należy odróżnić
stanowiska kierownicze, na których mogą być w uczelniach zatrudniani pracownicy kierujący
np. daną wewnętrzną jednostką organizacyjną (zgodnie ze statutami uczelni najczęściej
np. kierownicy katedr, zakładów, pracowni lub innych jednostek to stanowiska, a nie funkcje
kierownicze w rozumieniu ustawy PSWN). Należy przy tym podkreślić, iż zarówno powoływanie
osób do pełnienia funkcji kierowniczych, jak i zatrudnianie na stanowiskach kierowniczych,
należy do autonomii uczelni i pozostaje w kompetencjach rektora, do zadań którego zgodnie
z art. 23 ust. 2 pkt 2 i 5 ustawy PSWN należy zarządzanie uczelnią i prowadzenie polityki
kadrowej uczelni. Minister nie jest uprawniony do ingerowania w wewnętrzne procedury
organizacji uczelni lub w sprawy dotyczące nawiązywania czy rozwiązywania stosunków pracy
w uczelni. Minister nie ma także kompetencji do oceny czynności dokonywanych przez rektora
w stosunku do pracowników uczelni. O ważności tych czynności może rozstrzygnąć wyłącznie
właściwy sąd, bowiem w myśl art. 147 ust. 2 ustawy PSWN spory o roszczenia ze stosunku pracy
pracowników uczelni rozpatrują sądy pracy.
2. Czy do Ministerstwa docierają sygnały od środowisk akademickich i związków
zawodowych o nadużywaniu przez rektorów obecnych uprawnień?
Do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego wpływają informacje ze środowiska
akademickiego oraz od przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych dotyczące
funkcjonowania obecnych mechanizmów i uprawnień przysługujących rektorom. Mają one
charakter incydentalny i nie wskazują na zjawisko o wymiarze systemowym.
3. Jeżeli tak, to jaka jest strategia Ministerstwa na walkę z tym zjawiskiem?
Działanie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego zakłada bieżące monitorowanie i analizę
efektów funkcjonowania obowiązujących regulacji, jak też uzasadnioną ich modyfikację,
we współpracy ze środowiskiem akademickim. Każdy sygnał o możliwych nieprawidłowościach
w danej uczelni jest na bieżąco wykorzystywany w toku sprawowanego przez Ministra Nauki
i Szkolnictwa Wyższego nadzoru nad uczelniami. W przypadku zgłaszanych nieprawidłowości
dotyczących funkcjonowania uczelni podejmowane są względem nich adekwatne środki
nadzorcze przewidziane w ustawie PSWN.
4. Czy Ministerstwo prowadzi prace nad większą, kompleksową nowelizacją ustawy Prawo
o szkolnictwie wyższym i nauce?
Uprzejmie informuję, iż zarządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 listopada
2025 r. został powołany Zespół do spraw zmian w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo
o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. Urz. MNiSW poz. 71, z późn. zm.), w skład którego wchodzą
reprezentanci instytucji przedstawicielskich systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Do zadań
zespołu należy przedstawianie, analizowanie i opiniowanie propozycji zmian w ustawie PSWN
w zakresie m.in. zapobiegania nieprawidłowościom w działalności uczelni i eliminowania
istniejących nieprawidłowości oraz poprawy warunków zatrudnienia, w tym wynagradzania
pracowników uczelni, oraz wzmocnienia autonomii uczelni w zakresie prowadzenia polityki
zatrudnienia.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 2 of 2 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WPS.055.2.2026.MZ
Warszawa, 17 marca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 15549
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP Pani Lidii Czechak oraz Pana
Łukasza Kmity w sprawie sposobu wyboru kierowników katedr na uczelniach publicznych.
Szanowni Państwo Posłowie,
w odpowiedzi na złożoną interpelację, odnosząc się do zadanych pytań, przedstawiam poniżej
stosowne wyjaśnienia.
1. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie zmian w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym
i nauce, które przywrócą pracownikom badawczym i dydaktycznym wiążący głos
w procesie wyłaniania kierowników jednostek organizacyjnych uczelni (katedr, zakładów,
instytutów)?
Uprzejmie wyjaśniam, iż kwestie związane z powoływaniem i odwoływaniem osób do pełnienia
funkcji kierowniczych leżą w gestii uczelni. Osobą powołaną do pełnienia funkcji kierowniczej
w uczelni zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym
i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), dalej: „ustawa PSWN” – może być osoba, która
spełnia wymagania określone w art. 20 ust. 1 pkt 1-5 ustawy PSWN. Przepisy ustawy PSWN nie
określają kwestii stosowania trybu konkursowego dla funkcji kierowniczych ani nazw funkcji
kierowniczych, jak również nie określają, jakie stanowisko ma być funkcją kierowniczą. Uczelnie
w sposób różny kwalifikują funkcje kierownicze: w jednej uczelni może być to wyłącznie
prorektor, a w innej np. prorektor i dziekan. Stosownie do art. 34 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy PSWN
to statut określa funkcje kierownicze w uczelni oraz zasady powoływania i odwoływania osób
do pełnienia tych funkcji. Natomiast w myśl art. 23 ust. 2 pkt 6 ustawy PSWN do zadań rektora
należy powoływanie osób do pełnienia funkcji kierowniczych w uczelni i ich odwoływanie.
Oznacza to, że rektor ma kompetencję do samodzielnego decydowania o wyborze osoby na daną
funkcję kierowniczą, jak również jej odwołania w sposób określony w statucie. Rektor może też
zasięgać opinii innego organu lub podmiotu w uczelni w sprawie powołania czy odwołania danej
osoby, jednak rektor nie może być nią związany. Wyjątek stanowi tu powołanie osoby
do pełnienia funkcji kierowniczej, do której zakresu obowiązków należą sprawy studenckie lub
sprawy doktorantów, gdyż zgodnie z przepisami ustawy PSWN w takim przypadku ustawodawca
wymaga uzgodnienia odpowiednio z samorządem studenckim lub samorządem doktorantów.
Jednakże niezajęcie stanowiska przez samorząd w terminie wskazanym w statucie uważa się
za wyrażenie zgody.
-- 1 of 2 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Uprzejmie wskazuję, iż od funkcji kierowniczych określonych w statucie należy odróżnić
stanowiska kierownicze, na których mogą być w uczelniach zatrudniani pracownicy kierujący
np. daną wewnętrzną jednostką organizacyjną (zgodnie ze statutami uczelni najczęściej
np. kierownicy katedr, zakładów, pracowni lub innych jednostek to stanowiska, a nie funkcje
kierownicze w rozumieniu ustawy PSWN). Należy przy tym podkreślić, iż zarówno powoływanie
osób do pełnienia funkcji kierowniczych, jak i zatrudnianie na stanowiskach kierowniczych,
należy do autonomii uczelni i pozostaje w kompetencjach rektora, do zadań którego zgodnie
z art. 23 ust. 2 pkt 2 i 5 ustawy PSWN należy zarządzanie uczelnią i prowadzenie polityki
kadrowej uczelni. Minister nie jest uprawniony do ingerowania w wewnętrzne procedury
organizacji uczelni lub w sprawy dotyczące nawiązywania czy rozwiązywania stosunków pracy
w uczelni. Minister nie ma także kompetencji do oceny czynności dokonywanych przez rektora
w stosunku do pracowników uczelni. O ważności tych czynności może rozstrzygnąć wyłącznie
właściwy sąd, bowiem w myśl art. 147 ust. 2 ustawy PSWN spory o roszczenia ze stosunku pracy
pracowników uczelni rozpatrują sądy pracy.
2. Czy do Ministerstwa docierają sygnały od środowisk akademickich i związków
zawodowych o nadużywaniu przez rektorów obecnych uprawnień?
Do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego wpływają informacje ze środowiska
akademickiego oraz od przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych dotyczące
funkcjonowania obecnych mechanizmów i uprawnień przysługujących rektorom. Mają one
charakter incydentalny i nie wskazują na zjawisko o wymiarze systemowym.
3. Jeżeli tak, to jaka jest strategia Ministerstwa na walkę z tym zjawiskiem?
Działanie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego zakłada bieżące monitorowanie i analizę
efektów funkcjonowania obowiązujących regulacji, jak też uzasadnioną ich modyfikację,
we współpracy ze środowiskiem akademickim. Każdy sygnał o możliwych nieprawidłowościach
w danej uczelni jest na bieżąco wykorzystywany w toku sprawowanego przez Ministra Nauki
i Szkolnictwa Wyższego nadzoru nad uczelniami. W przypadku zgłaszanych nieprawidłowości
dotyczących funkcjonowania uczelni podejmowane są względem nich adekwatne środki
nadzorcze przewidziane w ustawie PSWN.
4. Czy Ministerstwo prowadzi prace nad większą, kompleksową nowelizacją ustawy Prawo
o szkolnictwie wyższym i nauce?
Uprzejmie informuję, iż zarządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 listopada
2025 r. został powołany Zespół do spraw zmian w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo
o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. Urz. MNiSW poz. 71, z późn. zm.), w skład którego wchodzą
reprezentanci instytucji przedstawicielskich systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Do zadań
zespołu należy przedstawianie, analizowanie i opiniowanie propozycji zmian w ustawie PSWN
w zakresie m.in. zapobiegania nieprawidłowościom w działalności uczelni i eliminowania
istniejących nieprawidłowości oraz poprawy warunków zatrudnienia, w tym wynagradzania
pracowników uczelni, oraz wzmocnienia autonomii uczelni w zakresie prowadzenia polityki
zatrudnienia.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 2 of 2 --