Interpelacja nr 15537
Interpelacja w sprawie podstaw prawnych instalowania tablic upamiętniających Żydów przez jednostki samorządu terytorialnego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie podstaw prawnych instalowania tablic upamiętniających Żydów przez jednostki samorządu terytorialnego
Interpelacja nr 15537
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie podstaw prawnych instalowania tablic upamiętniających Żydów przez jednostki samorządu terytorialnego
Zgłaszający: Witold Tumanowicz, Krzysztof Szymański
Data wpływu: 23-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w województwie lubelskim realizowana jest inicjatywa prowadzona przez jednoosobową Pracownię Studiów nad Holokaustem Żydów Polskich i Europejskich kierowaną przez prof. Sabinę Bober. Z przekazywanych informacji wynika, że przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego są nakłaniani do przyjmowania oraz instalowania tablic upamiętniających Żydów, w miejscach wskazywanych przez pomysłodawczynię akcji, głownie na budynkach urzędów. Sposób wręczania tablic odbywa się najczęściej pod pretekstem spotkania w niewiadomej sprawie z marszałkiem województwa a same tablice wręczane są włodarzom z zaskoczenia, bez uprzedniego poinformowania o tym fakcie.
Jednocześnie sama autorka inicjatywy publicznie przyznała, że gdyby przekazanie tablic odbyło się w pełni dobrowolnej formule, samorządy nie byłyby zainteresowane udziałem w projekcie. Prowadzi to do wątpliwości, czy działania te nie wykraczają poza standardową współpracę między podmiotami publicznymi i czy nie dochodzi do wywierania presji na wójtów i burmistrzów zarządzających gminami w województwie lubelskim.
Podkreślenia wymaga, że włodarze gmin i miast odpowiadają przed lokalną wspólnotą z racji mandatu uzyskanego w wyborach powszechnych i powinni podejmować decyzje dotyczące przestrzeni publicznej w oparciu o wolę mieszkańców oraz obowiązujące przepisy prawa.
Ze względu na to, że zapowiadane są kolejne uroczystości odsłonięcia tablic oraz przygotowywane następne tablice dla kolejnych samorządów, co nadaje sprawie charakter systemowy, proszę o odpowiedź na pytania:
Jakie przepisy prawa powszechnie obowiązującego nakładają na organy samorządu terytorialnego obowiązek zawieszania tablic pamiątkowych?
Czy ministerstwo wydawało wytyczne lub rekomendacje dla samorządów województwa lubelskiego, dotyczące prowadzenia polityki upamiętnień Żydów poprzez zawieszanie tablic na budynkach urzędów?
Czy planowane jest rozszerzenie akcji wieszania tablic na poziom ogólnokrajowy, a jeżeli tak — na jakiej podstawie prawnej miałyby one być realizowane?
Czy jednostki samorządu terytorialnego mogą odmówić przyjęcia i montażu tablicy bez konsekwencji prawnych i finansowych?
Z wyrazami szacunku
Witold Tumanowicz
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 15537
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie podstaw prawnych instalowania tablic upamiętniających Żydów przez jednostki samorządu terytorialnego
Zgłaszający: Witold Tumanowicz, Krzysztof Szymański
Data wpływu: 23-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w województwie lubelskim realizowana jest inicjatywa prowadzona przez jednoosobową Pracownię Studiów nad Holokaustem Żydów Polskich i Europejskich kierowaną przez prof. Sabinę Bober. Z przekazywanych informacji wynika, że przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego są nakłaniani do przyjmowania oraz instalowania tablic upamiętniających Żydów, w miejscach wskazywanych przez pomysłodawczynię akcji, głownie na budynkach urzędów. Sposób wręczania tablic odbywa się najczęściej pod pretekstem spotkania w niewiadomej sprawie z marszałkiem województwa a same tablice wręczane są włodarzom z zaskoczenia, bez uprzedniego poinformowania o tym fakcie.
Jednocześnie sama autorka inicjatywy publicznie przyznała, że gdyby przekazanie tablic odbyło się w pełni dobrowolnej formule, samorządy nie byłyby zainteresowane udziałem w projekcie. Prowadzi to do wątpliwości, czy działania te nie wykraczają poza standardową współpracę między podmiotami publicznymi i czy nie dochodzi do wywierania presji na wójtów i burmistrzów zarządzających gminami w województwie lubelskim.
Podkreślenia wymaga, że włodarze gmin i miast odpowiadają przed lokalną wspólnotą z racji mandatu uzyskanego w wyborach powszechnych i powinni podejmować decyzje dotyczące przestrzeni publicznej w oparciu o wolę mieszkańców oraz obowiązujące przepisy prawa.
Ze względu na to, że zapowiadane są kolejne uroczystości odsłonięcia tablic oraz przygotowywane następne tablice dla kolejnych samorządów, co nadaje sprawie charakter systemowy, proszę o odpowiedź na pytania:
Jakie przepisy prawa powszechnie obowiązującego nakładają na organy samorządu terytorialnego obowiązek zawieszania tablic pamiątkowych?
Czy ministerstwo wydawało wytyczne lub rekomendacje dla samorządów województwa lubelskiego, dotyczące prowadzenia polityki upamiętnień Żydów poprzez zawieszanie tablic na budynkach urzędów?
Czy planowane jest rozszerzenie akcji wieszania tablic na poziom ogólnokrajowy, a jeżeli tak — na jakiej podstawie prawnej miałyby one być realizowane?
Czy jednostki samorządu terytorialnego mogą odmówić przyjęcia i montażu tablicy bez konsekwencji prawnych i finansowych?
Z wyrazami szacunku
Witold Tumanowicz
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
45%
Konkretność
55%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
13.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Wykryto zwrot wymijający: „należy do właściwości” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„należy do właściwości”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
2466 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2416727.10713460.10087111
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 15537 posłów Witolda Tumanowicza i Krzysztofa
Szymańskiego z 27 lutego 2026 roku w sprawie instalowania tablic pamiątkowych
przez jednostki samorządu terytorialnego, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
wyjaśnień.
Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt. 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
(Dz. U. z 2025, poz. 1153, 1436) „podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic
i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy
z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 889), a także wznoszenia
pomników” należy do wyłącznej właściwości rady gminy. W sprawach tablic umieszczanych
w miejscach publicznych decyzja należy do organu wykonawczego gminy.
Na podstawie art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r.
poz. 385) organy właściwe w sprawach wydawania zezwoleń na wykonanie trwałych znaków
i obiektów upamiętniających walki i męczeństwo wydają zezwolenie po zasięgnięciu opinii
ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, z zastrzeżeniem
uprawnień Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko
Narodowi Polskiemu, o których mowa w art. 53l ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie
Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
(Dz. U. z 2023 r. poz. 102).
MKiDN nie było informowane o opisanej w interpelacji inicjatywie. Prowadzenie działalności
związanej z upamiętnianiem miejsc, wydarzeń i postaci historycznych w dziejach walk
i męczeństwa Narodu Polskiego zarówno w kraju, jak i za granicą w okresie od 8 listopada
1917 r. do 31 lipca 1990 r. zgodnie z art. 1 pkt 6 ustawy o IPN należy do właściwości IPN.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 1 of 1 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2416727.10713460.10087111
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 15537 posłów Witolda Tumanowicza i Krzysztofa
Szymańskiego z 27 lutego 2026 roku w sprawie instalowania tablic pamiątkowych
przez jednostki samorządu terytorialnego, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
wyjaśnień.
Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt. 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
(Dz. U. z 2025, poz. 1153, 1436) „podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic
i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy
z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 889), a także wznoszenia
pomników” należy do wyłącznej właściwości rady gminy. W sprawach tablic umieszczanych
w miejscach publicznych decyzja należy do organu wykonawczego gminy.
Na podstawie art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r.
poz. 385) organy właściwe w sprawach wydawania zezwoleń na wykonanie trwałych znaków
i obiektów upamiętniających walki i męczeństwo wydają zezwolenie po zasięgnięciu opinii
ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, z zastrzeżeniem
uprawnień Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko
Narodowi Polskiemu, o których mowa w art. 53l ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie
Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
(Dz. U. z 2023 r. poz. 102).
MKiDN nie było informowane o opisanej w interpelacji inicjatywie. Prowadzenie działalności
związanej z upamiętnianiem miejsc, wydarzeń i postaci historycznych w dziejach walk
i męczeństwa Narodu Polskiego zarówno w kraju, jak i za granicą w okresie od 8 listopada
1917 r. do 31 lipca 1990 r. zgodnie z art. 1 pkt 6 ustawy o IPN należy do właściwości IPN.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 1 of 1 --