Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DFE-WPE.0500.1.2026.PM
4254220.17334587.14069688
Warszawa, 17-03-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Grzegorza Matusiaka (znak: K10INT15523)
Temat: kierunki wydatkowania środków unijnych w programie FEnIKS oraz wpływu
narracji o "bezpieczeństwie klimatycznym" na realne bezpieczeństwo energetyczne
i przyszłość polskiego sektora węglowego
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr K10INT15523 Posła Grzegorza Matusiaka przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
1. Proszę o przedstawienie pełnego wykazu ok. 100 inwestycji FEnIKS
realizowanych w województwie zachodniopomorskim, o których mowa
w komunikacie z 20 lutego 2026 r., wraz z informacją o: beneficjencie, wartości
projektu, kwocie dofinansowania, źródle (FS/EFRR), statusie realizacji oraz
wskaźnikach produktu i rezultatu.
W ramach programu FENIKS 2021-2027 (w obszarach środowiska i energetyki)
było realizowanych 97 projektów, mających miejsce lokalizacji na terenie
województwa zachodniopomorskiego.
Listę projektów stanowi załącznik nr 1.
2. Jakie konkretne wskaźniki Ministerstwo przyjmuje do oceny, że działania
finansowane w regionie „napędzają bezpieczeństwo klimatyczne” (np. redukcja
strat wody, wzrost retencji, ograniczenie ryzyk powodzi/suszy, skrócenie czasu
reakcji służb, zmniejszenie zużycia energii w budynkach)? Proszę o wskazanie
metodyki pomiaru i źródeł danych.
W dokumentach programowych FENIKS 2021-2027 ujęto szereg wskaźników,
które służą monitorowaniu postępów realizacji programu. Dane pochodzą ze
wspieranych przedsięwzięć. Beneficjenci w umowach o dofinansowanie
zobowiązują się do osiągnięcia określonych wartości mierników, a następnie są z
nich rozliczani.
Zestawienie wskaźników stanowi załącznik nr 2.
3. Jakie są założenia finansowe na 2026 r. w odniesieniu do programów
wymienionych w komunikacie (Czyste Powietrze, EkoPożyczki, edukacja
ekologiczna, ochrona przyrody, wsparcie straży pożarnych): budżety, grupy
docelowe, kryteria preferencji, limity i oczekiwane efekty?
Szczegółowe informacje w zakresie wymienionych programów dla woj.
zachodniopomorskiego znajdują się w załączniku nr 3.

-- 1 of 6 --

4. Proszę o przedstawienie harmonogramu i podstawy prawnej zapowiadanych
zmian: „przyspieszenia procedur wodnoprawnych” oraz „zwiększenia budżetu
i poszerzenia listy beneficjentów”. Czy MKiŚ przygotowało już projekt
ustawy/rozporządzenia/wytycznych? Jaki jest tryb konsultacji i planowany
termin wejścia w życie?
MKiŚ jest w trakcie przygotowania projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw
w związku z przywracaniem retencji oraz zapobieganiem skutkom suszy.
W ramach tego projektu przewidziano m.in. następujące kierunki działań:
 ułatwienie w realizacji tzw. zielonej retencji, czyli elementów
zrównoważonych systemów zagospodarowania wód opadowych;
 usprawnienie realizacji działań renaturyzacyjnych;
 wspieranie retencji krajobrazowej oraz ograniczanie procesów osuszania
gleb.
Planuje się, że procedury wodnoprawne dla wymienionych kierunków działań
zostaną przyspieszone poprzez rezygnację z wymogu uzyskania pozwoleń
wodnoprawnych, na przykład zastępując je zgłoszeniem wodnoprawnym.
W takich przypadkach czas potrzebny na uzyskanie niezbędnych zgód
wodnoprawnych zostanie skrócony do 30 dni. Wniosek o wpis tego projektu do
Wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów został złożony.
Ponadto MKiŚ zaktualizowało program FEnIKS w zakresie renaturyzacji
przekształconych cieków wodnych i obszarów od wód zależnych, mając na celu
rozszerzenie katalogu beneficjentów, w szczególności o jednostki samorządu
terytorialnego. Nabory wniosków rozpoczną się w II kw. 2026 r.
5. Czy MKiŚ przeprowadziło analizę wpływu planowanych i realizowanych
interwencji FEnIKS na bezpieczeństwo energetyczne (stabilność systemu, koszty
energii dla gospodarstw domowych i przemysłu, ryzyko wykluczenia
energetycznego), biorąc pod uwagę dominujący udział węgla w produkcji energii
w 2024–2025 r.? Jeżeli tak — proszę o udostępnienie głównych wniosków
i rekomendacji.
Poniżej przedstawiam zestawienie raportów oaz kluczowe wnioski i
rekomendacje:
 Badanie wpływu projektów energetycznych realizowanych w ramach
działania 10.1 POIiŚ 2007-2013 na stan infrastruktury bezpieczeństwa
energetycznego w Polsce z 2017 r. Z przeprowadzonych analiz wynika, że
interwencja POIiŚ 2007-2013 w obszarze bezpieczeństwa
energetycznego była dobrze zaprojektowana. Wg autorów raportu trafnie
zdiagnozowano problemy i wyzwania, a rodzaje projektów przewidzianych
do realizacji były do nich adekwatne i zgodne z kierunkami krajowej
i unijnej polityki energetycznej. W sektorze elektroenergetycznym
kluczowymi problemami, których rozwiązanie wymagało interwencji
publicznej i mogło być realizowane przy wsparciu ze środków UE, był zły
stan krajowej infrastruktury przesyłowej oraz niewystarczający potencjał
połączeń transgranicznych. W sektorze gazowym były to: uzależnienie od
jednego źródła dostaw gazu, niewystarczająca pojemność magazynowa
gazu oraz zły stan techniczny i niska funkcjonalność systemów
przesyłowego i dystrybucyjnego.
 Wstępna ocena wpływu I i VII osi POIiŚ 2014-2020 w kontekście
uzasadnienia wsparcia projektów w zakresie przesyłu, dystrybucji i
wykorzystania gazu w perspektywie unijnej po 2020 roku z 2019 r..

-- 2 of 6 --

Wyniki analiz wskazują na wysoki potencjał wkładu kogeneracji gazowej
w realizację celów UE i krajowych związanych z ochroną klimatu i
poprawą jakości powietrza w efekcie zastępowania małych, lokalnych
kotłowni (zarówno dostarczających ciepło sieciowe, jak i przemysłowych),
zasilanych niskiej jakości paliwami stałymi (głównie: węgiel, koks, miał
węglowy). Efekty rzeczowe interwencji (…) będą miały istotny wpływ na
zwiększenie bezpieczeństwa i dywersyfikacji dostaw, w tym na przyrost
wartości takich wskaźników, jak: wskaźnik zdolności importowych dla
pokrycia zapotrzebowania na gaz ziemny, standard w zakresie
bezpieczeństwa infrastruktury N-1, stopień zastąpienia dotychczasowych
kierunków dostaw gazu ziemnego, stopień dywersyfikacji kierunków
dostaw gazu ziemnego. (…) Wyniki przeprowadzonych analiz stanowią
istotne argumenty przemawiające za zasadnością kontynuacji wsparcia dla
jednostek kogeneracji gazowej oraz dla sieci przesyłowych i
dystrybucyjnych gazu ziemnego w perspektywie finansowej 2021-2027.
 Wpływ działań podejmowanych w ramach I osi priorytetowej POIiŚ
2014-2020 na poprawę efektywności energetycznej oraz na
wytwarzanie i dystrybucję energii pochodzącej z odnawialnych źródeł
energii z 2022 r.. Dofinansowane inwestycje znacząco poprawiają
rentowność i bezpieczeństwo energetyczne przedsiębiorstw, zwłaszcza w
sektorze ciepłownictwa systemowego. W perspektywie 2021–2027
kluczowe jest wspieranie jednostek produkujących ciepło z OZE oraz
dalsze dostosowywanie sieci elektroenergetycznych do przyłączania i
dystrybucji energii odnawialnej. Istotne będzie również zwiększenie
nacisku na rozwój technologii magazynowania energii oraz rozwiązań
umożliwiających efektywne zarządzanie energią elektryczną i cieplną z
OZE. Zrealizowane projekty umożliwiły bardziej efektywne zarządzanie
sieciami średniego i niskiego napięcia oraz bieżące dostosowywanie ich
pracy do zmiennych warunków wynikających z funkcjonowania
rozproszonych źródeł OZE. Z uwagi na cele klimatyczne konieczne jest
dalsze wspieranie modernizacji i rozbudowy sieci ciepłowniczych, w tym
rozwiązań inteligentnego zarządzania, magazynowania ciepła, technologii
power-to-heat oraz sieci niskotemperaturowych. Warto promować
zwłaszcza rozwiązania umożliwiające magazynowanie energii, sterowanie
produkcją z OZE oraz technologie hybrydowe. W kolejnej perspektywie
finansowej rekomenduje się dalsze wspieranie wysokosprawnej
kogeneracji, zwłaszcza instalacji biogazowych. Interwencje przyniosły
znaczące efekty jakościowe, stymulując ambitne działania w obszarze
transformacji energetycznej.
 Wpływ działań podejmowanych w ramach VII osi priorytetowej POIiŚ
2014-2020 na dywersyfikację dostaw gazu i wzrost sprawności
krajowego systemu elektroenergetycznego z 2022 r.. POIiŚ 2014–2020
wywarł znaczący wpływ na rozwój infrastruktury przesyłowej i
terminalowej gazu oraz elektroenergetycznych sieci przesyłowych. Dzięki
programowi zrealizowano inwestycje odpowiadające za blisko połowę
przyrostu długości gazociągów przesyłowych w latach 2015–2021, a jego
oddziaływanie wzmocniły projekty CEF, m.in. Baltic Pipe, GIPL i GIPS.
Wsparcie inteligentnych funkcjonalności sieci gazowej poprawiło
bezpieczeństwo, umożliwiając stały monitoring, szybszą reakcję na awarie
i większą elastyczność infrastruktury. Sieci przygotowano również do
obsługi paliw odnawialnych i niskoemisyjnych. W elektroenergetyce
program przyczynił się do usuwania „wąskich gardeł”, poprawy warunków

-- 3 of 6 --

pracy sieci, zwiększenia stabilności systemu oraz rozwoju technologii
smart grid, redukujących straty energii i skracających przerwy w
dostawach. Inwestycje te są kluczowe dla integracji OZE i przygotowania
KSE na zmiany struktury wytwarzania. W perspektywie 2021–2027
konieczne jest kontynuowanie wsparcia dla rozbudowy systemów
przesyłu i dystrybucji gazu oraz energii, aby zwiększyć dywersyfikację
dostaw, bezpieczeństwo energetyczne i zdolność przyłączania OZE.
Z uwagi na rosnącą skalę potrzeb inwestycyjnych niezbędne jest
utrzymanie dotacyjnej formy finansowania, ograniczającej wzrost taryf
i odciążającej odbiorców. Program przyczynił się do trwałej poprawy
bezpieczeństwa energetycznego kraju i efektywnego wykorzystania
środków publicznych.
Dodatkowo informuję, że w Planie ewaluacji na rok 2028 zostało zaplanowane
badanie ewaluacyjne pt.: „Wpływ działań podejmowanych w obszarze
energetyki w ramach Priorytetów I i II FEnIKS 2021-2027 na realizację celów
szczegółowych 2.1, 2.2 i 2.3”.
Jednocześnie należy wskazać, że kwestia bezpieczeństwa energetycznego i
struktury miksu paliwowego Polski leży obecnie we właściwości Ministra Energii.
6. W jaki sposób MKiŚ zamierza pogodzić deklaracje o „bezpieczeństwie” z faktem,
że prawo UE wyłącza finansowanie większości inwestycji związanych ze
spalaniem paliw kopalnych (z ograniczonymi wyjątkami)? Jakie działania (poza
FEnIKS) rząd przewiduje, aby w okresie przejściowym zapewnić stabilność
i przewidywalność krajowej energetyki, w tym bezpieczeństwo dostaw mocy
dyspozycyjnych?
Zgodnie z założeniami programu FEnIKS transformacja energetyczna Polski,
prowadzona jest w sposób akceptowalny społecznie, przy jednoczesnym
zagwarantowaniu bezpieczeństwa energetycznego, utrzymaniu konkurencyjności
gospodarki oraz ograniczeniu oddziaływania na środowisko. Podejmowana
w ramach Programu interwencja będzie jednym z kilku źródeł finansowania
zidentyfikowanych potrzeb inwestycyjnych i będzie komplementarna wobec
innych programów polityki spójności na lata 2021-2027, w szczególności
programów regionalnych, a także innych instrumentów UE oraz krajowych.
Działania rządu (poza FEnIKS) w okresie przejściowym w celu zapewnienia
stabilności i przewidywalności krajowej energetyki, w tym bezpieczeństwo dostaw
mocy dyspozycyjnych leży obecnie we właściwości Ministra Energii.
7. Jak MKiŚ ocenia wpływ swojej polityki i komunikacji publicznej na sytuację
społeczno-gospodarczą regionów zależnych od sektora węglowego, skoro
według danych ARP zatrudnienie w sektorze na koniec 2025 r. wynosiło 71,4
tys. osób, a udział energii elektrycznej z węgla w 2025 r. pozostawał dominujący?
Jakie instrumenty osłonowe lub modernizacyjne są przewidziane, aby
transformacja nie oznaczała deindustrializacji i spadku bezpieczeństwa
energetycznego?
Szczegółowy zakres zagadnień wskazanych w pytaniu leży obecnie we
właściwości Ministra Energii.

-- 4 of 6 --

8. Proszę o informację, jakie działania podejmuje MKiŚ w ramach prac dotyczących
Odry (w tym w ramach Międzyresortowego Zespołu ds. Odry) i jakie środki
finansowe na 2026 r. są przewidziane w obszarze monitoringu, redukcji zasolenia
i ochrony ekosystemów, skoro w ostatnich komunikatach rząd wskazuje te cele
jako priorytety.
Międzyresortowy Zespół ds. Odry1 koordynowany przez MKiŚ podejmuje
działania bieżące – związane z zarządzaniem ryzykiem zakwitów „złotej algi”, aby
nie doszło do powtórnej katastrofy ekologicznej o skali tej z 2022 roku. Zespół na
bieżąco opracowuje rekomendacje w celu ochrony ekosystemu rzeki Odry
i monitoruje wdrażanie tych zaleceń przez właściwe instytucje. Rekomendacje
stanowią bieżący plan działania zarówno dla instytucji centralnych, jak i dla
województw. Zespól podejmuje decyzje na podstawie wyników monitoringu
interwencyjnego, ukierunkowanego na obecność „złotej algi”. Procedura
monitoringu interwencyjnego2 obejmuje 19 punktów pomiarowych, z czego
w 10 z nich pomiary wykonywane są co najmniej raz w tygodniu. Głównym
rezultatem monitoringu interwencyjnego jest analiza stopnia zagrożenia (stopień
ostrzegawczy oraz I, II i III stopień zagrożenia), która jest udostępniona na stronie
gov.pl/web/odra/analiza-stopnia-zagrozenia oraz portalu badania.gios.gov.pl.
Roczny koszt realizacji monitoringu interwencyjnego wynosi ok. 2 mln zł.
Ponadto resort klimatu i środowiska realizuje systemowe działania długofalowe
– by trwale wyeliminować ryzyko:
 przygotowanie projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku
z przywracaniem retencji oraz zapobieganiem skutkom suszy, o którym
mowa w odpowiedzi do pytania nr 4;
 opracowanie i wdrażanie Planu inwestycyjnego sektora górniczego,
mającego na celu obniżenie zasolenia wód rzeki Odry (dalej „Plan”)
– w ramach prac Międzyresortowego Zespołu ds. Odry. Dokument został
podzielony na dwa etapy. Etap I został zatwierdzony przez Komitet
Ekonomiczny Rady Ministrów w dniu 24 października 2025 r. i jest
obecnie wdrażany. Działania przewidziane w ramach Etapu I do roku
2030 mają na celu ograniczenie zasolenia w dorzeczu Odry oraz
testowanie innowacyjnych technologii w zakresie odsalania wód.
Równolegle trwają prace przygotowawcze dla przygotowania
Etapu II Planu. Szacowany koszt realizacji Planu na lata 2025–2030
wynosi 510 mln zł;
 nowelizacja ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Przygotowywana
nowelizacja ustawy ma usystematyzować zagadnienia związane
z wdrożeniem systemu monitoringu automatycznego oraz
zagwarantowanie stabilnego źródła finansowania tego systemu. Wniosek
o wpisanie niniejszego projektu do Wykazu prac legislacyjnych Rady
Ministrów został złożony. W 2026 r. dla Odry funkcjonuje system
pomostowy, który będzie obowiązywał do momentu wdrożenia
rozwiązania przewidzianego w projekcie ustawy (koszt: 1,7 mln zł);
 utworzenie narzędzia finansowania lokalnych projektów
renaturyzacyjnych. Ich realizacja np. da możliwość tworzenia refugiów,
w których ryby mogą się schronić w sytuacji zagrożenia. Pozwoli
zbudować większą odporność ekosystemów na suszę hydrologiczną, która
1 Na podstawie zarządzenia Nr 256 Prezesa Rady Ministrów w sprawie Międzyresortowego Zespołu do spraw
Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze
z dnia 5 lipca 2023 r. (M.P. z 2023 r. poz. 696 z późn. zm.)
2 Procedura monitorowania interwencyjnego Prymnesium parvum „złotej algi”

-- 5 of 6 --

latem jest główną przyczyną znaczącego pogarszania się parametrów
wód. Pula na ten cel, w ramach funduszy FEnIKS wynosi 450 mln zł. Jest
to pula o charakterze krajowym, jednakże kryteria oceny projektów
preferują przedsięwzięcia zlokalizowane w dorzeczu rzeki Odry.
Przewiduje się również wdrożenie przez odrzańskie wojewódzkie
fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW)
instrumentów dla mniejszych projektów renaturyzacyjnych oraz dla
wspierania projektów finansowanych z FENX.02.04 w zakresie wkładu
własnego.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
Załączniki:
1. Tabela projektów;
2. Zestawienie wskaźników;
3. Wykaz programów.

-- 6 of 6 --