Interpelacja nr 15517
Interpelacja w sprawie stosowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działań informacyjnych dotyczących tzw. sztucznych warunków
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie stosowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działań informacyjnych dotyczących tzw. sztucznych warunków
Interpelacja nr 15517
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie stosowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działań informacyjnych dotyczących tzw. sztucznych warunków
Zgłaszający: Urszula Pasławska
Data wpływu: 23-02-2026
Zagadnienie „sztucznych warunków” stanowi w ostatnim okresie przedmiot wzmożonej aktywności kontrolnej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Pojęcie to odnosi się do sytuacji, w których beneficjent – zdaniem agencji – podejmuje określone działania organizacyjne, prawne lub faktyczne wyłącznie w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celem danego instrumentu wsparcia (np. poprzez sztuczny podział swojego gospodarstwa w celu ominięcia mechanizmu degresywności stawek płatności). Stwierdzenie istnienia „sztucznych warunków” ma dla rolników fundamentalne znaczenie, ponieważ – przy obecnie stosowanej przez agencję interpretacji przepisów (jakkolwiek poddanej obecnie weryfikacji przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie o sygn. C-470/25) – prowadzi do odmowy przyznania wszystkich płatności lub cofnięcia wszystkich płatności. W praktyce oznacza to realne zagrożenie dla stabilności ekonomicznej gospodarstw rolnych, zwłaszcza w warunkach rosnących kosztów produkcji i niepewności rynkowej, co czyni to zagadnienie szczególnie istotnym dla polskich rolników.
Pojęcie „sztucznych warunków” – regulowane obecnie w art. 62 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 – nie zostało zdefiniowane w żadnym akcie prawa krajowego ani unijnego. Wykładni tego pojęcia dokonano w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 września 2013 r. wydanym w sprawie o sygn. C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond „Zemedelie” - Razplasztatelna agencja. W orzeczeniu tym wskazano, że pojęcie „sztucznych warunków” należy interpretować w ten sposób, że przesłanki jego stosowania wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia ze środków UE. W ramach drugiego elementu do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania wsparcia z funduszy UE ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.
Z uwagi na okoliczność, że określenie przesłanek „stworzenia sztucznych warunków” określone zostało wyłączenie w orzeczeniu europejskiego trybunału, zaś brak było (i brak jest obecnie) definicji tego pojęcia w prawie unijnym i prawie polskim, kluczowe staje się ustalenie tego, jakie działania informacyjne podejmowały Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w celu zbudowania u producentów rolnych świadomości tego, czym jest „stwarzanie sztucznych warunków” (a więc jakie działania są zakazane) i co grozi za „stworzenie sztucznych warunków” (a więc jaka sankcja zostanie zastosowana).
Wskazuję, że orzeczenia TSUE nie są dla producentów rolnych źródłem prawa, stąd też brak jest obowiązku zaznajamiania się przez producentów rolnych z bieżącym orzecznictwem tego trybunału. Adresatem orzeczeń TSUE są krajowe organy administracji publicznej oraz sądy krajowe.
Podejmowane przez ministerstwo lub agencję działania informacyjne, mające przekazać producentom rolnym informację na temat zakazanych praktyk związanych z tworzeniem „sztucznych warunków”, jawią się jako kluczowy aspekt przy weryfikacji przesłanki subiektywnej. Konieczne jest bowiem wykazanie, że producent rolny miał świadomość tego, czym są „sztuczne warunki” i jakie sankcje grożą za ich stworzenie. Istotne jest także ustalenie, czy takie działania informacyjne i szkolenia były podejmowane w stosunku do doradców rolnych jako osób doradzających producentom rolnym w pozyskiwaniu płatności rolnych.
W ustawowych celach powołania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (vide art. 4 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) akcentuje się działalność edukacyjną i kształtującą agencji. Podkreśla się tam także, że działania agencji powinny być nakierowane na poprawę struktury agrarnej, w tym zwłaszcza tworzenie i powiększanie gospodarstw rodzinnych w rozumieniu przepisów o kształtowaniu ustroju rolnego. Z tego punktu widzenia kluczowe jest ustalenie tego, jakie działania edukacyjne i informacyjne podejmowała agencja w zakresie „sztucznych warunków”, zwłaszcza w odniesieniu do rolników pragnących wdrażać w działalność rolniczą swoje dzieci, w tym poprzez przekazywanie im (w formie dzierżaw bądź darowizn) części swoich gruntów do samodzielnego gospodarowania.
Mając powyższe na uwadze, proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie konkretne działania informacyjne i edukacyjne podejmowały Ministerstwo Rolnictwa o Rozwoju Wsi oraz Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w latach ubiegłych w zakresie pojęcia „sztucznych warunków”, w szczególności w celu wyjaśnienia producentom rolnym oraz doradcom rolnym, jakie działania mogą zostać uznane za ich tworzenie?
Czy ministerstwo lub agencja opracowały w latach ubiegłych jakiekolwiek oficjalne materiały informacyjne (takie jak ulotki, broszury, wytyczne, instrukcje, komunikaty na stronach internetowych, materiały szkoleniowe) dotyczące „sztucznych warunków”, a jeżeli tak – kiedy zostały one udostępnione i w jakiej formie były przekazywane producentom rolnym lub doradcom rolnym?
Czy ministerstwo lub agencja organizowały szkolenia, kursy, spotkania informacyjne lub inne formy bezpośredniego przekazu wiedzy dla rolników lub doradców rolnych dotyczące zakazanych praktyk związanych z tworzeniem „sztucznych warunków” oraz sankcji grożących za ich stwierdzenie, a jeżeli tak – proszę o wskazanie ich zakresu, liczby oraz grupy docelowej beneficjentów?
Czy w procedurach przyznawania płatności ministerstwo lub agencja informowały producentów rolnych lub doradców rolnych – na etapie składania wniosków – o ryzyku uznania określonych działań (np. podziału gospodarstwa, przekazywania gruntów członkom rodziny, zmian organizacyjnych w gospodarstwie) za tworzenie „sztucznych warunków”?
Czy ministerstwo lub agencja prowadziły lub prowadzą obecnie jakiekolwiek działania informacyjne skierowane w szczególności do rolników planujących przekazywanie części gospodarstwa dzieciom lub innym członkom rodziny, mające na celu wyjaśnienie, w jakich sytuacjach takie działania mogą zostać zakwalifikowane jako „sztuczne warunki”?
Czy ministerstwo lub agencja dokonywały analizy, w jaki sposób brak definicji „sztucznych warunków” w prawie krajowym oraz brak systemowych działań informacyjnych wpływa na możliwość przypisania producentom rolnym świadomości i zamiaru uzyskania korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia?
Czy planowane jest opracowanie i opublikowanie jednolitych, publicznie dostępnych wytycznych interpretacyjnych dotyczących „sztucznych warunków”, które pozwoliłyby producentom rolnym na ocenę zgodności planowanych działań z obowiązującymi przepisami?
Czy planowana jest zmiana dotychczasowej praktyki informacyjnej ministerstwa i agencji w taki sposób, aby producenci rolni byli z wyprzedzeniem i w sposób jednoznaczny informowani o zakazanych praktykach oraz o sankcjach grożących za stworzenie „sztucznych warunków”?
Interpelacja nr 15517
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie stosowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działań informacyjnych dotyczących tzw. sztucznych warunków
Zgłaszający: Urszula Pasławska
Data wpływu: 23-02-2026
Zagadnienie „sztucznych warunków” stanowi w ostatnim okresie przedmiot wzmożonej aktywności kontrolnej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Pojęcie to odnosi się do sytuacji, w których beneficjent – zdaniem agencji – podejmuje określone działania organizacyjne, prawne lub faktyczne wyłącznie w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celem danego instrumentu wsparcia (np. poprzez sztuczny podział swojego gospodarstwa w celu ominięcia mechanizmu degresywności stawek płatności). Stwierdzenie istnienia „sztucznych warunków” ma dla rolników fundamentalne znaczenie, ponieważ – przy obecnie stosowanej przez agencję interpretacji przepisów (jakkolwiek poddanej obecnie weryfikacji przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie o sygn. C-470/25) – prowadzi do odmowy przyznania wszystkich płatności lub cofnięcia wszystkich płatności. W praktyce oznacza to realne zagrożenie dla stabilności ekonomicznej gospodarstw rolnych, zwłaszcza w warunkach rosnących kosztów produkcji i niepewności rynkowej, co czyni to zagadnienie szczególnie istotnym dla polskich rolników.
Pojęcie „sztucznych warunków” – regulowane obecnie w art. 62 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 – nie zostało zdefiniowane w żadnym akcie prawa krajowego ani unijnego. Wykładni tego pojęcia dokonano w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 września 2013 r. wydanym w sprawie o sygn. C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond „Zemedelie” - Razplasztatelna agencja. W orzeczeniu tym wskazano, że pojęcie „sztucznych warunków” należy interpretować w ten sposób, że przesłanki jego stosowania wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia ze środków UE. W ramach drugiego elementu do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania wsparcia z funduszy UE ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.
Z uwagi na okoliczność, że określenie przesłanek „stworzenia sztucznych warunków” określone zostało wyłączenie w orzeczeniu europejskiego trybunału, zaś brak było (i brak jest obecnie) definicji tego pojęcia w prawie unijnym i prawie polskim, kluczowe staje się ustalenie tego, jakie działania informacyjne podejmowały Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w celu zbudowania u producentów rolnych świadomości tego, czym jest „stwarzanie sztucznych warunków” (a więc jakie działania są zakazane) i co grozi za „stworzenie sztucznych warunków” (a więc jaka sankcja zostanie zastosowana).
Wskazuję, że orzeczenia TSUE nie są dla producentów rolnych źródłem prawa, stąd też brak jest obowiązku zaznajamiania się przez producentów rolnych z bieżącym orzecznictwem tego trybunału. Adresatem orzeczeń TSUE są krajowe organy administracji publicznej oraz sądy krajowe.
Podejmowane przez ministerstwo lub agencję działania informacyjne, mające przekazać producentom rolnym informację na temat zakazanych praktyk związanych z tworzeniem „sztucznych warunków”, jawią się jako kluczowy aspekt przy weryfikacji przesłanki subiektywnej. Konieczne jest bowiem wykazanie, że producent rolny miał świadomość tego, czym są „sztuczne warunki” i jakie sankcje grożą za ich stworzenie. Istotne jest także ustalenie, czy takie działania informacyjne i szkolenia były podejmowane w stosunku do doradców rolnych jako osób doradzających producentom rolnym w pozyskiwaniu płatności rolnych.
W ustawowych celach powołania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (vide art. 4 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) akcentuje się działalność edukacyjną i kształtującą agencji. Podkreśla się tam także, że działania agencji powinny być nakierowane na poprawę struktury agrarnej, w tym zwłaszcza tworzenie i powiększanie gospodarstw rodzinnych w rozumieniu przepisów o kształtowaniu ustroju rolnego. Z tego punktu widzenia kluczowe jest ustalenie tego, jakie działania edukacyjne i informacyjne podejmowała agencja w zakresie „sztucznych warunków”, zwłaszcza w odniesieniu do rolników pragnących wdrażać w działalność rolniczą swoje dzieci, w tym poprzez przekazywanie im (w formie dzierżaw bądź darowizn) części swoich gruntów do samodzielnego gospodarowania.
Mając powyższe na uwadze, proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie konkretne działania informacyjne i edukacyjne podejmowały Ministerstwo Rolnictwa o Rozwoju Wsi oraz Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w latach ubiegłych w zakresie pojęcia „sztucznych warunków”, w szczególności w celu wyjaśnienia producentom rolnym oraz doradcom rolnym, jakie działania mogą zostać uznane za ich tworzenie?
Czy ministerstwo lub agencja opracowały w latach ubiegłych jakiekolwiek oficjalne materiały informacyjne (takie jak ulotki, broszury, wytyczne, instrukcje, komunikaty na stronach internetowych, materiały szkoleniowe) dotyczące „sztucznych warunków”, a jeżeli tak – kiedy zostały one udostępnione i w jakiej formie były przekazywane producentom rolnym lub doradcom rolnym?
Czy ministerstwo lub agencja organizowały szkolenia, kursy, spotkania informacyjne lub inne formy bezpośredniego przekazu wiedzy dla rolników lub doradców rolnych dotyczące zakazanych praktyk związanych z tworzeniem „sztucznych warunków” oraz sankcji grożących za ich stwierdzenie, a jeżeli tak – proszę o wskazanie ich zakresu, liczby oraz grupy docelowej beneficjentów?
Czy w procedurach przyznawania płatności ministerstwo lub agencja informowały producentów rolnych lub doradców rolnych – na etapie składania wniosków – o ryzyku uznania określonych działań (np. podziału gospodarstwa, przekazywania gruntów członkom rodziny, zmian organizacyjnych w gospodarstwie) za tworzenie „sztucznych warunków”?
Czy ministerstwo lub agencja prowadziły lub prowadzą obecnie jakiekolwiek działania informacyjne skierowane w szczególności do rolników planujących przekazywanie części gospodarstwa dzieciom lub innym członkom rodziny, mające na celu wyjaśnienie, w jakich sytuacjach takie działania mogą zostać zakwalifikowane jako „sztuczne warunki”?
Czy ministerstwo lub agencja dokonywały analizy, w jaki sposób brak definicji „sztucznych warunków” w prawie krajowym oraz brak systemowych działań informacyjnych wpływa na możliwość przypisania producentom rolnym świadomości i zamiaru uzyskania korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia?
Czy planowane jest opracowanie i opublikowanie jednolitych, publicznie dostępnych wytycznych interpretacyjnych dotyczących „sztucznych warunków”, które pozwoliłyby producentom rolnym na ocenę zgodności planowanych działań z obowiązującymi przepisami?
Czy planowana jest zmiana dotychczasowej praktyki informacyjnej ministerstwa i agencji w taki sposób, aby producenci rolni byli z wyprzedzeniem i w sposób jednoznaczny informowani o zakazanych praktykach oraz o sankcjach grożących za stworzenie „sztucznych warunków”?
Odpowiedź urzędowa
Minister Stefan Krajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13085 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 12 marca 2026 r.
znak sprawy: WPR.wpk.058.2.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji Pani Poseł Urszuli Pasławskiej w sprawie stosowanych przez
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa działań informacyjnych dotyczących tzw. sztucznych warunków
(interpelacja nr 15517)
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Urszuli Pasławskiej w sprawie stosowanych
przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) oraz Agencję Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) działań informacyjnych w zakresie sztucznych
warunków, przedstawiam stanowisko w przedmiotowej sprawie.
1. Jakie konkretne działania informacyjne i edukacyjne podejmowały Ministerstwo
Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w
latach ubiegłych w zakresie pojęcia „sztucznych warunków”, w szczególności w celu
wyjaśnienia producentom rolnym oraz doradcom rolnym, jakie działania mogą zostać
uznane za ich tworzenie?
2. Czy Ministerstwo lub Agencja opracowały w latach ubiegłych jakiekolwiek oficjalne
materiały informacyjne (takie jak ulotki, broszury, wytyczne, instrukcje, komunikaty
na stronach internetowych, materiały szkoleniowe) dotyczące „sztucznych
warunków”, a jeżeli tak – kiedy zostały one udostępnione i w jakiej formie były
przekazywane producentom rolnym lub doradcom rolnym?
-- 1 of 7 --
3. Czy Ministerstwo lub Agencja organizowały szkolenia, kursy, spotkania informacyjne
lub inne formy bezpośredniego przekazu wiedzy dla rolników lub doradców rolnych
dotyczące zakazanych praktyk związanych z tworzeniem „sztucznych warunków”
oraz sankcji grożących za ich stwierdzenie, a jeżeli tak – proszę o wskazanie ich
zakresu, liczby oraz grupy docelowej beneficjentów?
Z przepisów art. 9 ustawy z dnia z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania
administracyjnego w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że agencja płatnicza ma obowiązek
informowania rolników o zasadach przyznawania płatności m.in. w zakresie
opracowania i upowszechniania informacji związanych z realizacją mechanizmów
Wspólnej Polityki Rolnej i mechanizmów krajowych oraz innych mechanizmów na
rynkach produktów rolnych i żywnościowych oraz warunków udziału w tych
mechanizmach.
W ramach działań i interwencji wdrażanych przez ARiMR udostępniane są materiały i
prowadzone są szkolenia obejmujące wszystkie warunki, jakie muszą spełniać
wnioskodawcy, aby otrzymać pomoc, nie skupiając się na jednym wybranym
aspekcie, tj. obejściu ww. warunków. Badanie wystąpienia sztucznych warunków
stanowi sytuację niestandardową w procesie obsługi wniosku o przyznanie
pomocy/płatności, która jest związana z podjęciem celowej próby obejścia przepisów
regulujących zasady udzielania wsparcia finansowego.
Nie jest możliwe stworzenie enumeratywnego katalogu zachowań, których znamiona
mogą być automatycznie potraktowane jako celowe obejście prawa. Należy mieć
bowiem na względzie, iż ocena czy w danej sprawie doszło do stworzenia sztucznych
warunków zależy od okoliczności danej sprawy, przez co przesłanki do uznania
sztucznych warunków nie mają uniwersalnego charakteru. Kwestia działań stojących
w sprzeczności z celami prawodawstwa rozpatrywana jest indywidualnie, w realiach i
na kanwie danego stanu faktycznego sprawy. Stwierdzenie stworzenia sztucznych
warunków może nastąpić wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym. W
praktyce ta sama czynność (np. podział gospodarstwa) może być uznana za
prawidłową w jednej sytuacji, a w innej – za sztuczne stworzenie warunków do
przyznania płatności lub pomocy.
-- 2 of 7 --
Podsumowując nie były prowadzone działania informacyjne, edukacyjne, skierowane
do producentów rolnych oraz doradców rolnych, jak również nie było opracowanych
i udostępnionych ulotek, broszur, wytycznych, instrukcji, komunikatów na stronach
internetowych oraz nie były prowadzone szkolenia czy kursy dotyczące tylko kwestii
sztucznych warunków. Prowadzone były szerokie działania informacyjne dotyczące
wszystkich warunków, jakie muszą spełniać wnioskodawcy, aby otrzymać pomoc.
4. Czy w procedurach przyznawania płatności Ministerstwo lub Agencja informowały
producentów rolnych lub doradców rolnych – na etapie składania wniosków – o
ryzyku uznania określonych działań (np. podziału gospodarstwa, przekazywania
gruntów członkom rodziny, zmian organizacyjnych w gospodarstwie) za tworzenie
„sztucznych warunków”?
Przepisem prawa unijnego regulującym kwestie związane z zagadnieniem stwarzania
sztucznych warunków w okresie programowania na lata 2023-2027 jest art. 62
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia
2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i
monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie z tym
przepisem bez uszczerbku dla szczególnych przepisów prawa Unii, państwa
członkowskie podejmują skuteczne i proporcjonalne kroki w celu unikania
obchodzenia przepisów prawa Unii i zapewniają, w szczególności, aby osobom
fizycznym ani prawnym nie przyznawano żadnych korzyści wynikających z
prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania
takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego
prawodawstwa.
Wskazania wymaga, że ww. klauzula zakazu obchodzenia prawa obowiązuje od
początku stosowania przepisów regulujących zasady przyznawania płatności
bezpośrednich i płatności obszarowych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. ARiMR,
od tego czasu, prowadząc postępowania administracyjne w sprawach o przyznanie
płatności, sprawdza każdorazowo czy rolnik nie stworzył sztucznych warunków do
przyznania płatności, czym wypełnia obowiązek weryfikacji istnienia warunków
kwalifikujących do uzyskania płatności.
-- 3 of 7 --
Za opracowanie procedur wdrożeniowych oraz dokumentów aplikacyjnych
odpowiedzialna jest ARiMR. Składając wniosek do ARiMR wnioskodawca
dobrowolnie zobowiązuje się do przestrzegania warunków uczestnictwa w danym
mechanizmie wsparcia. Ubieganie się o wsparcie ma charakter wnioskowy, a
postępowanie prowadzone jest w zakresie określonym we wniosku.
Rolnik składający wniosek oświadcza, że zna zasady przyznawania płatności.
Wniosek o przyznanie płatności zawiera także informacje i oświadczenia określone w
przepisach wydanych na podstawie art. 70 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie
Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 w zakresie
podstawowego wsparcia dochodów. Jednym z takich oświadczeń jest m.in.
oświadczenie, że rolnik nie stwarza sztucznych warunków, o których mowa w art. 62
rozporządzenia UE nr 2021/2116, w celu uzyskania korzyści wynikających z
prawodawstwa rolnego.
W zakresie tzw. działań inwestycyjnych, informacje dotyczące warunków przyznania
pomocy zawarte są w regulaminach naboru ogłaszanych przez ARiMR oraz we
wzorach formularzy umów o przyznaniu pomocy, które stanowią załączniki do
regulaminów naborów. Postanowienia zawarte w regulaminie wśród przesłanek
skutkujących odmową przyznania pomocy wskazują, iż jedną z takich przesłanek jest
fakt stworzenia „sztucznych warunków” w sprzeczności z prawodawstwem rolnym
oraz zapisami regulaminu, mające na celu obejście przepisów i otrzymanie pomocy
finansowej. Jednocześnie, także wzór umowy o przyznaniu pomocy zawiera
postanowienia w oparciu, o które, w zależności od etapu, na którym stwierdzono
„sztuczne warunki”, następuje odmowa wypłaty pomocy, a w przypadku, gdy część
pomocy została wcześniej wypłacona – również zwrot dotychczas wypłaconej
pomocy. W umowie wskazano także literalnie, że stwierdzenie przez ARiMR w danej
sprawie „sztucznych warunków” jest jedną z przesłanek do jej wypowiedzenia.
Przed każdą kampanią składania wniosków obszarowych przeprowadzane są także
szkolenia, m.in. dla doradców rolnych, informujące o zasadach przyznawania
płatności, w szczególności o wprowadzanych zmianach oraz w zakresie obsługi
aplikacji eWniosekPlus. Szkolenia organizowane są przez MRiRW oraz ARiMR. Dla
przykładu 10 marca br. w siedzibie Ministerstwa odbyło się szkolenie dla doradców
rolniczych poświęcone przygotowaniom do kampanii składania wniosków o płatności
-- 4 of 7 --
bezpośrednie i obszarowe w 2026 r. Spotkanie było elementem kompleksowych
przygotowań do 22. kampanii wniosków o płatności bezpośrednie i obszarowe, która
rozpocznie się 15 marca br.
Również w zakresie tzw. działań inwestycyjnych na bieżąco odbywają się szkolenia
dotyczące zasad przyznawania pomocy.
Przeprowadzane są także cykliczne kampanie informacyjne zarówno w prasie
rolniczej jak i w ramach audycji telewizyjnych np. „To się opłaca”.
Podkreślenia wymaga, że ARiMR pełni funkcję oceniającą i kontrolną. Podstawową
jej rolą jest rzetelne informowanie o zasadach przyznawania pomocy, a nie o
zasadach obchodzenia prawa. Gdyby szkoliła szczegółowo rolników, jak
interpretowane są konkretne przypadki, mogłoby to rodzić zarzuty o ułatwianie
obchodzenia prawa. Jednakże, co należy wyraźnie podkreślić, ARiMR oraz MRiRW
nigdy nie uchylały się od informowania rolników, również odnośnie do omawianej
kwestii.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga również, że organy ARiMR w toku
prowadzonych postępowań administracyjnych nie oceniają ani nie zakazują samych
stosunków gospodarczych między rolnikami lub przekazywania gospodarstw. Ich
zadaniem jest przede wszystkim weryfikacja czy stosunki te nie zostały stworzone
„sztucznie”, wyłącznie w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami
danej płatności lub pomocy.
5. Czy Ministerstwo lub Agencja prowadziły lub prowadzą obecnie jakiekolwiek
działania informacyjne skierowane w szczególności do rolników planujących
przekazywanie części gospodarstwa dzieciom lub innym członkom rodziny, mające
na celu wyjaśnienie, w jakich sytuacjach takie działania mogą zostać
zakwalifikowane jako „sztuczne warunki”?
W ramach kolejnych naborów w zakresie schematów pomocowych realizowanych
przez ARiMR udostępniane są dla wszystkich zainteresowanych materiały i
prowadzone są szkolenia obejmujące wszystkie warunki, jakie muszą spełniać
wnioskodawcy, aby otrzymać pomoc, nie skupiając się na jednym wybranym
-- 5 of 7 --
aspekcie, tj. przesłankach tworzenia sztucznych warunków wynikających np. z faktu
przekazania gospodarstwa rolnego na następcę.
6. Czy Ministerstwo lub Agencja dokonywały analizy, w jaki sposób brak definicji
„sztucznych warunków” w prawie krajowym oraz brak systemowych działań
informacyjnych wpływa na możliwość przypisania producentom rolnym świadomości
i zamiaru uzyskania korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia?
Pojęcie „sztucznych warunków” zostało wskazane w przepisach unijnych, które
muszą być bezpośrednio i wprost stosowane w polskim systemie prawnym. Pojęcie
to stanowi klauzulę generalną, która co do zasady może być jedynie precyzowana
przez orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE oraz nawiązujące do niego
orzecznictwo polskich sądów administracyjnych. Zatem choć przepisy unijne i
krajowe nie definiują katalogu działań, które uznaje się za tworzenie sztucznych
warunków uzyskania wsparcia, to ARiMR rozstrzyga sprawy na podstawie
orzecznictwa zarówno Trybunału Sprawiedliwości UE jak i krajowych sądów
administracyjnych, które wielokrotnie wypowiadały się w zakresie wykładni przepisu
zawierającego klauzulę sztucznych warunków.
W świetle powyższego MRiRW i ARiMR nie dokonywały analizy, w jaki sposób brak
definicji „sztucznych warunków” w prawie krajowym oraz brak działań
informacyjnych ukierunkowanych wyłącznie na obszar tworzenia sztucznych
warunków w celu otrzymania pomocy wpływa na możliwość przypisania
producentom rolnym świadomości i zamiaru uzyskania korzyści sprzecznej z celami
systemu wsparcia.
7. Czy planowane jest opracowanie i opublikowanie jednolitych, publicznie dostępnych
wytycznych interpretacyjnych dotyczących „sztucznych warunków”, które
pozwoliłyby producentom rolnym na ocenę zgodności planowanych działań z
obowiązującymi przepisami?
Jak już wskazano w odpowiedzi na pozostałe pytania zawarte w interpelacji nie jest
możliwe opracowanie zamkniętego katalogu działań, których popełnienie
świadczyłoby o stworzeniu sztucznych warunków.
-- 6 of 7 --
8. Czy planowana jest zmiana dotychczasowej praktyki informacyjnej Agencji w taki
sposób, aby producenci rolni byli z wyprzedzeniem i w sposób jednoznaczny
informowani o zakazanych praktykach oraz o sankcjach grożących za stworzenie
„sztucznych warunków”?
Jak już wskazano w odpowiedzi na pozostałe pytania zawarte w interpelacji ARiMR
corocznie organizuje i przeprowadza szkolenia informacyjne, obejmujące wszystkie
warunki, jakie muszą spełniać wnioskodawcy, aby otrzymać pomoc, nie skupiając się
na jednym wybranym aspekcie, jak np. sztuczne warunki.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 12 marca 2026 r.
znak sprawy: WPR.wpk.058.2.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji Pani Poseł Urszuli Pasławskiej w sprawie stosowanych przez
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa działań informacyjnych dotyczących tzw. sztucznych warunków
(interpelacja nr 15517)
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Urszuli Pasławskiej w sprawie stosowanych
przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) oraz Agencję Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) działań informacyjnych w zakresie sztucznych
warunków, przedstawiam stanowisko w przedmiotowej sprawie.
1. Jakie konkretne działania informacyjne i edukacyjne podejmowały Ministerstwo
Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w
latach ubiegłych w zakresie pojęcia „sztucznych warunków”, w szczególności w celu
wyjaśnienia producentom rolnym oraz doradcom rolnym, jakie działania mogą zostać
uznane za ich tworzenie?
2. Czy Ministerstwo lub Agencja opracowały w latach ubiegłych jakiekolwiek oficjalne
materiały informacyjne (takie jak ulotki, broszury, wytyczne, instrukcje, komunikaty
na stronach internetowych, materiały szkoleniowe) dotyczące „sztucznych
warunków”, a jeżeli tak – kiedy zostały one udostępnione i w jakiej formie były
przekazywane producentom rolnym lub doradcom rolnym?
-- 1 of 7 --
3. Czy Ministerstwo lub Agencja organizowały szkolenia, kursy, spotkania informacyjne
lub inne formy bezpośredniego przekazu wiedzy dla rolników lub doradców rolnych
dotyczące zakazanych praktyk związanych z tworzeniem „sztucznych warunków”
oraz sankcji grożących za ich stwierdzenie, a jeżeli tak – proszę o wskazanie ich
zakresu, liczby oraz grupy docelowej beneficjentów?
Z przepisów art. 9 ustawy z dnia z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania
administracyjnego w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że agencja płatnicza ma obowiązek
informowania rolników o zasadach przyznawania płatności m.in. w zakresie
opracowania i upowszechniania informacji związanych z realizacją mechanizmów
Wspólnej Polityki Rolnej i mechanizmów krajowych oraz innych mechanizmów na
rynkach produktów rolnych i żywnościowych oraz warunków udziału w tych
mechanizmach.
W ramach działań i interwencji wdrażanych przez ARiMR udostępniane są materiały i
prowadzone są szkolenia obejmujące wszystkie warunki, jakie muszą spełniać
wnioskodawcy, aby otrzymać pomoc, nie skupiając się na jednym wybranym
aspekcie, tj. obejściu ww. warunków. Badanie wystąpienia sztucznych warunków
stanowi sytuację niestandardową w procesie obsługi wniosku o przyznanie
pomocy/płatności, która jest związana z podjęciem celowej próby obejścia przepisów
regulujących zasady udzielania wsparcia finansowego.
Nie jest możliwe stworzenie enumeratywnego katalogu zachowań, których znamiona
mogą być automatycznie potraktowane jako celowe obejście prawa. Należy mieć
bowiem na względzie, iż ocena czy w danej sprawie doszło do stworzenia sztucznych
warunków zależy od okoliczności danej sprawy, przez co przesłanki do uznania
sztucznych warunków nie mają uniwersalnego charakteru. Kwestia działań stojących
w sprzeczności z celami prawodawstwa rozpatrywana jest indywidualnie, w realiach i
na kanwie danego stanu faktycznego sprawy. Stwierdzenie stworzenia sztucznych
warunków może nastąpić wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym. W
praktyce ta sama czynność (np. podział gospodarstwa) może być uznana za
prawidłową w jednej sytuacji, a w innej – za sztuczne stworzenie warunków do
przyznania płatności lub pomocy.
-- 2 of 7 --
Podsumowując nie były prowadzone działania informacyjne, edukacyjne, skierowane
do producentów rolnych oraz doradców rolnych, jak również nie było opracowanych
i udostępnionych ulotek, broszur, wytycznych, instrukcji, komunikatów na stronach
internetowych oraz nie były prowadzone szkolenia czy kursy dotyczące tylko kwestii
sztucznych warunków. Prowadzone były szerokie działania informacyjne dotyczące
wszystkich warunków, jakie muszą spełniać wnioskodawcy, aby otrzymać pomoc.
4. Czy w procedurach przyznawania płatności Ministerstwo lub Agencja informowały
producentów rolnych lub doradców rolnych – na etapie składania wniosków – o
ryzyku uznania określonych działań (np. podziału gospodarstwa, przekazywania
gruntów członkom rodziny, zmian organizacyjnych w gospodarstwie) za tworzenie
„sztucznych warunków”?
Przepisem prawa unijnego regulującym kwestie związane z zagadnieniem stwarzania
sztucznych warunków w okresie programowania na lata 2023-2027 jest art. 62
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia
2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i
monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie z tym
przepisem bez uszczerbku dla szczególnych przepisów prawa Unii, państwa
członkowskie podejmują skuteczne i proporcjonalne kroki w celu unikania
obchodzenia przepisów prawa Unii i zapewniają, w szczególności, aby osobom
fizycznym ani prawnym nie przyznawano żadnych korzyści wynikających z
prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania
takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego
prawodawstwa.
Wskazania wymaga, że ww. klauzula zakazu obchodzenia prawa obowiązuje od
początku stosowania przepisów regulujących zasady przyznawania płatności
bezpośrednich i płatności obszarowych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. ARiMR,
od tego czasu, prowadząc postępowania administracyjne w sprawach o przyznanie
płatności, sprawdza każdorazowo czy rolnik nie stworzył sztucznych warunków do
przyznania płatności, czym wypełnia obowiązek weryfikacji istnienia warunków
kwalifikujących do uzyskania płatności.
-- 3 of 7 --
Za opracowanie procedur wdrożeniowych oraz dokumentów aplikacyjnych
odpowiedzialna jest ARiMR. Składając wniosek do ARiMR wnioskodawca
dobrowolnie zobowiązuje się do przestrzegania warunków uczestnictwa w danym
mechanizmie wsparcia. Ubieganie się o wsparcie ma charakter wnioskowy, a
postępowanie prowadzone jest w zakresie określonym we wniosku.
Rolnik składający wniosek oświadcza, że zna zasady przyznawania płatności.
Wniosek o przyznanie płatności zawiera także informacje i oświadczenia określone w
przepisach wydanych na podstawie art. 70 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie
Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 w zakresie
podstawowego wsparcia dochodów. Jednym z takich oświadczeń jest m.in.
oświadczenie, że rolnik nie stwarza sztucznych warunków, o których mowa w art. 62
rozporządzenia UE nr 2021/2116, w celu uzyskania korzyści wynikających z
prawodawstwa rolnego.
W zakresie tzw. działań inwestycyjnych, informacje dotyczące warunków przyznania
pomocy zawarte są w regulaminach naboru ogłaszanych przez ARiMR oraz we
wzorach formularzy umów o przyznaniu pomocy, które stanowią załączniki do
regulaminów naborów. Postanowienia zawarte w regulaminie wśród przesłanek
skutkujących odmową przyznania pomocy wskazują, iż jedną z takich przesłanek jest
fakt stworzenia „sztucznych warunków” w sprzeczności z prawodawstwem rolnym
oraz zapisami regulaminu, mające na celu obejście przepisów i otrzymanie pomocy
finansowej. Jednocześnie, także wzór umowy o przyznaniu pomocy zawiera
postanowienia w oparciu, o które, w zależności od etapu, na którym stwierdzono
„sztuczne warunki”, następuje odmowa wypłaty pomocy, a w przypadku, gdy część
pomocy została wcześniej wypłacona – również zwrot dotychczas wypłaconej
pomocy. W umowie wskazano także literalnie, że stwierdzenie przez ARiMR w danej
sprawie „sztucznych warunków” jest jedną z przesłanek do jej wypowiedzenia.
Przed każdą kampanią składania wniosków obszarowych przeprowadzane są także
szkolenia, m.in. dla doradców rolnych, informujące o zasadach przyznawania
płatności, w szczególności o wprowadzanych zmianach oraz w zakresie obsługi
aplikacji eWniosekPlus. Szkolenia organizowane są przez MRiRW oraz ARiMR. Dla
przykładu 10 marca br. w siedzibie Ministerstwa odbyło się szkolenie dla doradców
rolniczych poświęcone przygotowaniom do kampanii składania wniosków o płatności
-- 4 of 7 --
bezpośrednie i obszarowe w 2026 r. Spotkanie było elementem kompleksowych
przygotowań do 22. kampanii wniosków o płatności bezpośrednie i obszarowe, która
rozpocznie się 15 marca br.
Również w zakresie tzw. działań inwestycyjnych na bieżąco odbywają się szkolenia
dotyczące zasad przyznawania pomocy.
Przeprowadzane są także cykliczne kampanie informacyjne zarówno w prasie
rolniczej jak i w ramach audycji telewizyjnych np. „To się opłaca”.
Podkreślenia wymaga, że ARiMR pełni funkcję oceniającą i kontrolną. Podstawową
jej rolą jest rzetelne informowanie o zasadach przyznawania pomocy, a nie o
zasadach obchodzenia prawa. Gdyby szkoliła szczegółowo rolników, jak
interpretowane są konkretne przypadki, mogłoby to rodzić zarzuty o ułatwianie
obchodzenia prawa. Jednakże, co należy wyraźnie podkreślić, ARiMR oraz MRiRW
nigdy nie uchylały się od informowania rolników, również odnośnie do omawianej
kwestii.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga również, że organy ARiMR w toku
prowadzonych postępowań administracyjnych nie oceniają ani nie zakazują samych
stosunków gospodarczych między rolnikami lub przekazywania gospodarstw. Ich
zadaniem jest przede wszystkim weryfikacja czy stosunki te nie zostały stworzone
„sztucznie”, wyłącznie w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami
danej płatności lub pomocy.
5. Czy Ministerstwo lub Agencja prowadziły lub prowadzą obecnie jakiekolwiek
działania informacyjne skierowane w szczególności do rolników planujących
przekazywanie części gospodarstwa dzieciom lub innym członkom rodziny, mające
na celu wyjaśnienie, w jakich sytuacjach takie działania mogą zostać
zakwalifikowane jako „sztuczne warunki”?
W ramach kolejnych naborów w zakresie schematów pomocowych realizowanych
przez ARiMR udostępniane są dla wszystkich zainteresowanych materiały i
prowadzone są szkolenia obejmujące wszystkie warunki, jakie muszą spełniać
wnioskodawcy, aby otrzymać pomoc, nie skupiając się na jednym wybranym
-- 5 of 7 --
aspekcie, tj. przesłankach tworzenia sztucznych warunków wynikających np. z faktu
przekazania gospodarstwa rolnego na następcę.
6. Czy Ministerstwo lub Agencja dokonywały analizy, w jaki sposób brak definicji
„sztucznych warunków” w prawie krajowym oraz brak systemowych działań
informacyjnych wpływa na możliwość przypisania producentom rolnym świadomości
i zamiaru uzyskania korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia?
Pojęcie „sztucznych warunków” zostało wskazane w przepisach unijnych, które
muszą być bezpośrednio i wprost stosowane w polskim systemie prawnym. Pojęcie
to stanowi klauzulę generalną, która co do zasady może być jedynie precyzowana
przez orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE oraz nawiązujące do niego
orzecznictwo polskich sądów administracyjnych. Zatem choć przepisy unijne i
krajowe nie definiują katalogu działań, które uznaje się za tworzenie sztucznych
warunków uzyskania wsparcia, to ARiMR rozstrzyga sprawy na podstawie
orzecznictwa zarówno Trybunału Sprawiedliwości UE jak i krajowych sądów
administracyjnych, które wielokrotnie wypowiadały się w zakresie wykładni przepisu
zawierającego klauzulę sztucznych warunków.
W świetle powyższego MRiRW i ARiMR nie dokonywały analizy, w jaki sposób brak
definicji „sztucznych warunków” w prawie krajowym oraz brak działań
informacyjnych ukierunkowanych wyłącznie na obszar tworzenia sztucznych
warunków w celu otrzymania pomocy wpływa na możliwość przypisania
producentom rolnym świadomości i zamiaru uzyskania korzyści sprzecznej z celami
systemu wsparcia.
7. Czy planowane jest opracowanie i opublikowanie jednolitych, publicznie dostępnych
wytycznych interpretacyjnych dotyczących „sztucznych warunków”, które
pozwoliłyby producentom rolnym na ocenę zgodności planowanych działań z
obowiązującymi przepisami?
Jak już wskazano w odpowiedzi na pozostałe pytania zawarte w interpelacji nie jest
możliwe opracowanie zamkniętego katalogu działań, których popełnienie
świadczyłoby o stworzeniu sztucznych warunków.
-- 6 of 7 --
8. Czy planowana jest zmiana dotychczasowej praktyki informacyjnej Agencji w taki
sposób, aby producenci rolni byli z wyprzedzeniem i w sposób jednoznaczny
informowani o zakazanych praktykach oraz o sankcjach grożących za stworzenie
„sztucznych warunków”?
Jak już wskazano w odpowiedzi na pozostałe pytania zawarte w interpelacji ARiMR
corocznie organizuje i przeprowadza szkolenia informacyjne, obejmujące wszystkie
warunki, jakie muszą spełniać wnioskodawcy, aby otrzymać pomoc, nie skupiając się
na jednym wybranym aspekcie, jak np. sztuczne warunki.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --