Interpelacja nr 15508
Interpelacja w sprawie drastycznego ograniczenia dochodów miasta Jastrzębie-Zdrój w 2026 r., nieprawidłowości w wyliczeniach udziałów JST w podatkach PIT i CIT, skutków nowelizacji ustawy o dochodach JST oraz działań naprawczych wobec miasta
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie drastycznego ograniczenia dochodów miasta Jastrzębie-Zdrój w 2026 r., nieprawidłowości w wyliczeniach udziałów JST w podatkach PIT i CIT, skutków nowelizacji ustawy o dochodach JST oraz działań naprawczych wobec miasta
Interpelacja nr 15508
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie drastycznego ograniczenia dochodów miasta Jastrzębie-Zdrój w 2026 r., nieprawidłowości w wyliczeniach udziałów JST w podatkach PIT i CIT, skutków nowelizacji ustawy o dochodach JST oraz działań naprawczych wobec miasta
Zgłaszający: Grzegorz Matusiak
Data wpływu: 23-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
działając w imieniu mieszkańców miasta Jastrzębie-Zdrój oraz radnych klubu Prawa i Sprawiedliwości w Radzie Miasta Jastrzębie-Zdrój, zwracam się z interpelacją dotyczącą skutków finansowych decyzji i rozwiązań systemowych wdrożonych przez Ministerstwo Finansów, w szczególności w zakresie ustalania dochodów jednostek samorządu terytorialnego z tytułu udziałów w podatkach PIT i CIT oraz elementów subwencji ogólnej na rok 2026.
Z danych przekazanych samorządowi wynika, że łączna kwota dochodów miasta Jastrzębie-Zdrój z udziałów w podatkach PIT i CIT oraz subwencji ogólnej w 2026 r. jest niższa o ok. 22 mln zł w porównaniu do roku 2025. Dzieje się tak pomimo prognozowanego wzrostu udziałów w podatku PIT o 54,7%, który jednak nie rekompensuje drastycznego spadku dochodów z podatku CIT – z poziomu ok. 237 mln zł w 2025 r. do ok. 17 mln zł w 2026 r., co oznacza spadek o ok. 220 mln zł.
Tak gwałtowna zmiana ma charakter systemowy i destabilizujący. Uniemożliwia racjonalne planowanie finansowe, ogranicza zdolność miasta do realizacji zadań własnych oraz prowadzi do konieczności ograniczania wydatków bieżących, przesuwania inwestycji i zwiększania ryzyk zadłużeniowych. Skala problemu jest szczególnie dotkliwa dla miasta o profilu przemysłowym, ponoszącego ponadprzeciętne koszty infrastrukturalne i społeczne.
W przestrzeni publicznej pojawiły się jednocześnie informacje o nieprawidłowościach w rządowej bazie danych dotyczącej podatku CIT, skutkujących ponownym przeliczeniem udziałów JST za lata 2024–2025. W ocenie samorządu mogło to mieć bezpośredni wpływ na kalkulację dochodów miasta na rok 2026. Do dziś jednak miasto Jastrzębie-Zdrój nie otrzymało pełnej, przejrzystej informacji pozwalającej jednoznacznie rozdzielić skutki korekty błędów w danych od skutków zmian algorytmicznych i redystrybucyjnych, w tym tzw. korekty zamożności.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
A. Metodologia wyliczeń i dane źródłowe
Jaką szczegółową metodologię (w tym wzory, współczynniki i progi) zastosowano do wyliczenia dochodów miasta Jastrzębie-Zdrój na 2026 r. z tytułu udziałów w PIT i CIT, wraz ze wskazaniem podstaw prawnych oraz aktów wykonawczych?
Jakie konkretne dane źródłowe wykorzystano do wyliczenia udziału w CIT dla Jastrzębia-Zdroju, w tym:
– jakie kategorie danych i okresy rozliczeniowe,
– jakie typy deklaracji podatkowych,
– jakie zasady przypisania podatku do JST?
Czy w przypadku Jastrzębia-Zdroju zastosowano mechanizmy przypisania CIT oparte o zatrudnienie w oddziałach przedsiębiorstw, a jeżeli tak – jakie zasady walidacji i korekt danych zastosowało Ministerstwo Finansów?
B. Nieprawidłowości w bazach danych i korekty CIT
Na czym polegały wskazywane przez Ministerstwo Finansów nieprawidłowości w rządowej bazie podatkowej CIT, jaki był ich zakres czasowy oraz wpływ na wyliczenia dochodów JST?
Kiedy błąd został zidentyfikowany, kiedy rozpoczęto i zakończono proces przeliczeń oraz w jakim trybie informowano o tym jednostki samorządu terytorialnego?
Czy Ministerstwo Finansów sporządziło raport, notatkę urzędową lub analizę audytową dokumentujące przyczyny błędu, jego skutki finansowe oraz środki zapobiegawcze na przyszłość? Jeżeli tak – czy dokument ten może zostać udostępniony?
W jaki sposób ministerstwo rozdziela, w kalkulacji dochodów na 2026 r., wpływ:
– korekty błędu w danych dotyczących CIT,
– zmian ustawowych i algorytmicznych,
– faktycznej zmiany sytuacji podatników?
Proszę o wskazanie udziałów kwotowych lub procentowych dla miasta Jastrzębie-Zdrój.
C. Korekty redystrybucyjne i zamożność gminy
Na jakiej podstawie prawnej i według jakich kryteriów zastosowano wobec Jastrzębia-Zdroju mechanizmy korekcyjne, w tym tzw. korektę zamożności, skutkujące wskazywanym przez samorząd ubytkiem dochodów w wysokości ok. 122 mln zł?
Czy Ministerstwo Finansów przewiduje mechanizm ochronny w sytuacjach, gdy „wysoka zamożność” JST wynika z danych później korygowanych lub obarczonych błędem administracji rządowej?
Czy ministerstwo analizowało ryzyko, że połączenie gwałtownego spadku CIT i korekt wyrównawczych prowadzi do faktycznej utraty zdolności JST do finansowania zadań własnych mimo formalnego wzrostu PIT?
D. Stabilność systemu i mechanizmy naprawcze
Czy Ministerstwo Finansów planuje wprowadzenie mechanizmu stabilizującego dochody JST, ograniczającego nagłe spadki rok do roku (np. bufor, korytarz zmian, rozłożenie korekt w czasie)?
Czy rozważane są działania kompensacyjne wobec miasta Jastrzębie-Zdrój w latach 2026–2027, w szczególności poprzez:
– dodatkową subwencję,
– mechanizm rekompensaty utraconych dochodów,
– korektę parametrów wyliczeń w trakcie roku budżetowego?
Czy ministerstwo posiada prognozy dochodów PIT i CIT dla Jastrzębia-Zdroju na lata 2027–2028 w ujęciu scenariuszowym, a jeżeli tak – czy mogą one zostać udostępnione?
E. Straty miasta i odpowiedzialność państwa
Czy Ministerstwo Finansów dokonało lub zamierza dokonać formalnej oceny strat finansowych miasta Jastrzębie-Zdrój, wynikających z błędnych wyliczeń, późniejszych korekt oraz zmian systemowych?
Czy ministerstwo uznaje, że miasto Jastrzębie-Zdrój poniosło realną, wymierną stratę finansową wynikającą z działań lub zaniechań administracji rządowej, a jeżeli nie – na jakiej podstawie prawnej?
Czy ministerstwo rozważa zastosowanie rozwiązań nadzwyczajnych lub przejściowych mających na celu ratowanie stabilności finansowej miasta i ograniczenie negatywnych skutków społecznych i gospodarczych dla mieszkańców?
Czy ministerstwo jest gotowe do podjęcia bezpośrednich rozmów z władzami miasta Jastrzębie-Zdrój w celu wypracowania indywidualnego rozwiązania naprawczego na lata 2026–2027?
Uzasadnienie konstytucyjne
Na zakończenie należy wskazać, że opisana sytuacja budzi poważne wątpliwości w kontekście art. 167 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań, a zmiany w zakresie zadań i kompetencji powinny następować wraz z odpowiednimi zmianami w podziale dochodów.
Nagły i głęboki spadek dochodów miasta Jastrzębie-Zdrój, wynikający z decyzji i korekt na szczeblu centralnym, przy jednoczesnym braku skutecznych mechanizmów stabilizujących i kompensacyjnych rodzi pytanie o faktyczną realizację konstytucyjnej zasady adekwatności finansowania zadań samorządu oraz o realną samodzielność finansową JST.
Wnoszę o udzielenie szczegółowych, liczbowych i jednoznacznych odpowiedzi, wraz z przedstawieniem metodologii wyliczeń, danych źródłowych i podstaw prawnych.
Zgodnie z art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 193 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej odpowiedź na niniejszą interpelację powinna zostać udzielona w formie pisemnej nie później niż w terminie 21 dni od dnia jej otrzymania. Interpelację składam na ręce marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.
Interpelacja nr 15508
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie drastycznego ograniczenia dochodów miasta Jastrzębie-Zdrój w 2026 r., nieprawidłowości w wyliczeniach udziałów JST w podatkach PIT i CIT, skutków nowelizacji ustawy o dochodach JST oraz działań naprawczych wobec miasta
Zgłaszający: Grzegorz Matusiak
Data wpływu: 23-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
działając w imieniu mieszkańców miasta Jastrzębie-Zdrój oraz radnych klubu Prawa i Sprawiedliwości w Radzie Miasta Jastrzębie-Zdrój, zwracam się z interpelacją dotyczącą skutków finansowych decyzji i rozwiązań systemowych wdrożonych przez Ministerstwo Finansów, w szczególności w zakresie ustalania dochodów jednostek samorządu terytorialnego z tytułu udziałów w podatkach PIT i CIT oraz elementów subwencji ogólnej na rok 2026.
Z danych przekazanych samorządowi wynika, że łączna kwota dochodów miasta Jastrzębie-Zdrój z udziałów w podatkach PIT i CIT oraz subwencji ogólnej w 2026 r. jest niższa o ok. 22 mln zł w porównaniu do roku 2025. Dzieje się tak pomimo prognozowanego wzrostu udziałów w podatku PIT o 54,7%, który jednak nie rekompensuje drastycznego spadku dochodów z podatku CIT – z poziomu ok. 237 mln zł w 2025 r. do ok. 17 mln zł w 2026 r., co oznacza spadek o ok. 220 mln zł.
Tak gwałtowna zmiana ma charakter systemowy i destabilizujący. Uniemożliwia racjonalne planowanie finansowe, ogranicza zdolność miasta do realizacji zadań własnych oraz prowadzi do konieczności ograniczania wydatków bieżących, przesuwania inwestycji i zwiększania ryzyk zadłużeniowych. Skala problemu jest szczególnie dotkliwa dla miasta o profilu przemysłowym, ponoszącego ponadprzeciętne koszty infrastrukturalne i społeczne.
W przestrzeni publicznej pojawiły się jednocześnie informacje o nieprawidłowościach w rządowej bazie danych dotyczącej podatku CIT, skutkujących ponownym przeliczeniem udziałów JST za lata 2024–2025. W ocenie samorządu mogło to mieć bezpośredni wpływ na kalkulację dochodów miasta na rok 2026. Do dziś jednak miasto Jastrzębie-Zdrój nie otrzymało pełnej, przejrzystej informacji pozwalającej jednoznacznie rozdzielić skutki korekty błędów w danych od skutków zmian algorytmicznych i redystrybucyjnych, w tym tzw. korekty zamożności.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
A. Metodologia wyliczeń i dane źródłowe
Jaką szczegółową metodologię (w tym wzory, współczynniki i progi) zastosowano do wyliczenia dochodów miasta Jastrzębie-Zdrój na 2026 r. z tytułu udziałów w PIT i CIT, wraz ze wskazaniem podstaw prawnych oraz aktów wykonawczych?
Jakie konkretne dane źródłowe wykorzystano do wyliczenia udziału w CIT dla Jastrzębia-Zdroju, w tym:
– jakie kategorie danych i okresy rozliczeniowe,
– jakie typy deklaracji podatkowych,
– jakie zasady przypisania podatku do JST?
Czy w przypadku Jastrzębia-Zdroju zastosowano mechanizmy przypisania CIT oparte o zatrudnienie w oddziałach przedsiębiorstw, a jeżeli tak – jakie zasady walidacji i korekt danych zastosowało Ministerstwo Finansów?
B. Nieprawidłowości w bazach danych i korekty CIT
Na czym polegały wskazywane przez Ministerstwo Finansów nieprawidłowości w rządowej bazie podatkowej CIT, jaki był ich zakres czasowy oraz wpływ na wyliczenia dochodów JST?
Kiedy błąd został zidentyfikowany, kiedy rozpoczęto i zakończono proces przeliczeń oraz w jakim trybie informowano o tym jednostki samorządu terytorialnego?
Czy Ministerstwo Finansów sporządziło raport, notatkę urzędową lub analizę audytową dokumentujące przyczyny błędu, jego skutki finansowe oraz środki zapobiegawcze na przyszłość? Jeżeli tak – czy dokument ten może zostać udostępniony?
W jaki sposób ministerstwo rozdziela, w kalkulacji dochodów na 2026 r., wpływ:
– korekty błędu w danych dotyczących CIT,
– zmian ustawowych i algorytmicznych,
– faktycznej zmiany sytuacji podatników?
Proszę o wskazanie udziałów kwotowych lub procentowych dla miasta Jastrzębie-Zdrój.
C. Korekty redystrybucyjne i zamożność gminy
Na jakiej podstawie prawnej i według jakich kryteriów zastosowano wobec Jastrzębia-Zdroju mechanizmy korekcyjne, w tym tzw. korektę zamożności, skutkujące wskazywanym przez samorząd ubytkiem dochodów w wysokości ok. 122 mln zł?
Czy Ministerstwo Finansów przewiduje mechanizm ochronny w sytuacjach, gdy „wysoka zamożność” JST wynika z danych później korygowanych lub obarczonych błędem administracji rządowej?
Czy ministerstwo analizowało ryzyko, że połączenie gwałtownego spadku CIT i korekt wyrównawczych prowadzi do faktycznej utraty zdolności JST do finansowania zadań własnych mimo formalnego wzrostu PIT?
D. Stabilność systemu i mechanizmy naprawcze
Czy Ministerstwo Finansów planuje wprowadzenie mechanizmu stabilizującego dochody JST, ograniczającego nagłe spadki rok do roku (np. bufor, korytarz zmian, rozłożenie korekt w czasie)?
Czy rozważane są działania kompensacyjne wobec miasta Jastrzębie-Zdrój w latach 2026–2027, w szczególności poprzez:
– dodatkową subwencję,
– mechanizm rekompensaty utraconych dochodów,
– korektę parametrów wyliczeń w trakcie roku budżetowego?
Czy ministerstwo posiada prognozy dochodów PIT i CIT dla Jastrzębia-Zdroju na lata 2027–2028 w ujęciu scenariuszowym, a jeżeli tak – czy mogą one zostać udostępnione?
E. Straty miasta i odpowiedzialność państwa
Czy Ministerstwo Finansów dokonało lub zamierza dokonać formalnej oceny strat finansowych miasta Jastrzębie-Zdrój, wynikających z błędnych wyliczeń, późniejszych korekt oraz zmian systemowych?
Czy ministerstwo uznaje, że miasto Jastrzębie-Zdrój poniosło realną, wymierną stratę finansową wynikającą z działań lub zaniechań administracji rządowej, a jeżeli nie – na jakiej podstawie prawnej?
Czy ministerstwo rozważa zastosowanie rozwiązań nadzwyczajnych lub przejściowych mających na celu ratowanie stabilności finansowej miasta i ograniczenie negatywnych skutków społecznych i gospodarczych dla mieszkańców?
Czy ministerstwo jest gotowe do podjęcia bezpośrednich rozmów z władzami miasta Jastrzębie-Zdrój w celu wypracowania indywidualnego rozwiązania naprawczego na lata 2026–2027?
Uzasadnienie konstytucyjne
Na zakończenie należy wskazać, że opisana sytuacja budzi poważne wątpliwości w kontekście art. 167 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań, a zmiany w zakresie zadań i kompetencji powinny następować wraz z odpowiednimi zmianami w podziale dochodów.
Nagły i głęboki spadek dochodów miasta Jastrzębie-Zdrój, wynikający z decyzji i korekt na szczeblu centralnym, przy jednoczesnym braku skutecznych mechanizmów stabilizujących i kompensacyjnych rodzi pytanie o faktyczną realizację konstytucyjnej zasady adekwatności finansowania zadań samorządu oraz o realną samodzielność finansową JST.
Wnoszę o udzielenie szczegółowych, liczbowych i jednoznacznych odpowiedzi, wraz z przedstawieniem metodologii wyliczeń, danych źródłowych i podstaw prawnych.
Zgodnie z art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 193 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej odpowiedź na niniejszą interpelację powinna zostać udzielona w formie pisemnej nie później niż w terminie 21 dni od dnia jej otrzymania. Interpelację składam na ręce marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
12 kwot, 17 %
Precyzyjne daty
15
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8 / 1k zn.
- Zawiera 12 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (17)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
19042 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/8
Warszawa, 27 marca 2026 roku
Sprawa: interpelacja nr 15508 posła Grzegorza Matusiaka
Znak sprawy: ST3.054.5.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacje nr 15508 posła Grzegorza Matusiaka w sprawie
dochodów Miasta Jastrzębie-Zdrój w 2026 r., proszę przyjąć następujące
wyjaśnienia.
Na 2026 rok dochody wszystkich jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla
Miasta Jastrzębie-Zdrój, zostały ustalone na podstawie przepisów ustawy z dnia
1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego1 (dalej:
„ustawa”) oraz ustawy z dnia 5 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego2.
Nowy system finansowania jednostek samorządu terytorialnego powstał aby
zobiektywizować obliczanie środków finansowych dla wszystkich jednostek
samorządu terytorialnego. Finansowanie samorządów opiera się na zastosowaniu
algorytmów wykorzystujących obiektywne, mierzalne za pomocą danych
statystycznych parametry, co zapewnia przejrzystość, obiektywność i adekwatność
kryteriów podziału środków. Racjonalne i algorytmiczne naliczanie środków
finansowych dla każdego samorządu oznacza, że kwota finansowania jest wynikiem
zastosowania parametrów charakteryzujących daną kategorię jednostek
samorządu terytorialnego, które pozwalają na obiektywne ustalenie dochodów
wszystkich jednostek zaliczanych do danej kategorii.
1 Dz.U. poz. 1572, z późn. zm.
2 Dz.U. poz. 1659
-- 1 of 8 --
2/8
Warto też dodać, że przepisy zarówno poprzednio obowiązującej, jak i nowej ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie zawierają regulacji, które
gwarantują każdej jednostce samorządu terytorialnego bezwarunkowy
i automatyczny ponad inflacyjny wzrost ich dochodów w każdym następnym roku,
w oderwaniu od wyników zastosowanych algorytmów.
Dochody poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego są naliczane na
podstawie ich indywidualnych danych, takich jak:
liczba ludności,
dochody podatników podatków PIT i CIT odpowiednio
zamieszkałych/mających siedzibę na obszarze danej jednostki samorządu
terytorialnego,
dochody z podatków lokalnych,
wydatki majątkowe,
wartości determinant, czyli danych statystycznych, otrzymanych z GUS,
wykorzystywanych do obliczania potrzeb wyrównawczych.
W każdej jednostce samorządu terytorialnego występują pomiędzy latami zmiany
wartości danych, co wpływa na wzrost lub spadek dochodów w kolejnych latach.
Jak wskazano wyżej, system finansów samorządu terytorialnego jest oparty na
konkretnych parametrach i jeżeli te parametry się zmieniają, to ma to wpływ na
poziom dochodów jednostki. Dlatego też nawet sąsiednie samorządy mogą mieć
różny wzrost dochodów.
Pragnę dodać, że Ministerstwo Finansów przygotowało opracowanie, które pozwoli
każdej jednostce samorządu terytorialnego na samodzielną analizę procesu
naliczenia dochodów i tym samym przyczyni się do pogłębienia wiedzy wśród
samorządów o rozwiązaniach zawartych w nowej ustawie obowiązującej od 2025 r.
Na stronie internetowej Ministerstwa Finansów (ścieżka: Ministerstwo Finansów / Co
robimy / Budżety jednostek samorządu terytorialnego / Kwoty i wskaźniki / 2026 r. /
Kwoty dochodów jednostek samorządu terytorialnego na rok 2026, potrzeby finansowe
podlegające sfinansowaniu oraz szczegółowe dane wykorzystane do ich obliczenia)
zostały zamieszczone:
dane dotyczące dochodów JST na 2026 r. oraz szczegółowe dane kalkulacyjne,
dane dotyczące dochodów w 2025 r. będące podstawą naliczania dochodów na
2026 r.,
objaśnienia dotyczące ustalenia dochodów JST na rok 2026, w których – na
przykładzie wybranej gminy A – został zaprezentowany algorytm wyliczania
dochodów gminy, zgodnie z ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego wraz ze szczegółową instrukcją obliczenia
waloryzacji dochodów podatników podatku PIT i CIT, poszczególnych potrzeb
finansowych, kwoty kalkulacyjnej oraz korekty z tytułu zamożności na rok 2026.
Warto też dodać, że w 2026 r. jednostki samorządu terytorialnego mogą otrzymać
dodatkowe środki w wyniku podziału rezerwy na uzupełnienie dochodów. Zgodnie
bowiem z art. 34 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego,
w budżecie państwa tworzy się rezerwę na uzupełnienie dochodów samorządów,
-- 2 of 8 --
3/8
która na rok 2026 została zaplanowana w kwocie ponad 2,2 mld zł. Podział tej
rezerwy nastąpi w trakcie roku 2026 na podstawie kryteriów opracowanych przy
udziale strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.
JST, po spełnieniu ustalonych kryteriów, może uzyskać w roku 2026 dodatkowe
środki z omawianej rezerwy.
Jednocześnie pragnę poinformować, że skutki wdrożenia nowej ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego są monitorowane, a prace nad
oceną funkcjonowania ustawy dotyczące wszystkich jej aspektów są prowadzone
we współpracy strony rządowej i samorządowej.
Zgodnie z art. 119 ustawy, minister właściwy do spraw finansów publicznych został
zobowiązany do przedłożenia, w terminie do dnia 30 czerwca 2026 r., reprezentacji
jednostek samorządu terytorialnego informacji o skutkach obowiązywania ustawy
wraz z ewentualnymi propozycjami zmian.
W odpowiedzi na postawione w interpelacji szczegółowe pytania wyjaśniam:
ad. części A. Metodologia wyliczeń i dane źródłowe
Obowiązująca od 2025 r. ustawa zmieniła sposób ustalania dochodów samorządów
z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) i od osób
prawnych (CIT).
Dochody samorządów z tytułu udziałów w podatku PIT i w podatku CIT, obliczane
są jako określony ustawowo procent dochodów podatników odpowiednio
zamieszkałych/mających siedzibę na obszarze danej jednostki samorządu
terytorialnego.
Dochody podatników podatku PIT określa art. 2 pkt 1 ustawy i są to:
a) dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, stanowiące
różnicę między osiągniętymi przychodami a poniesionymi kosztami uzyskania
przychodów, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania, o których
mowa w art. 27 lub art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym
od osób fizycznych3,
b) kwalifikowane dochody, o których mowa w art. 30ca ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca
1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych,
c) kwota odpowiadająca 14% przychodów podatników objętych ryczałtem od
przychodów ewidencjonowanych, do których mają zastosowanie zasady
opodatkowania określone w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r.
o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych
przez osoby fizyczne4
- bez uwzględnienia dochodów (przychodów) wolnych (zwolnionych) od podatku.
Metodologię wyliczenia dochodów z tytułu udziału w podatku PIT określa art. 11
ustawy. Kwotę rocznego dochodu jednostki samorządu terytorialnego z tytułu
3 Dz.U. z 2024 r. poz. 226, 232, 854, 858, 859 i 863
4 Dz.U. z 2024 r. poz. 776 i 863
-- 3 of 8 --
4/8
udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych ustala się, mnożąc,
zwaloryzowane dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych
zamieszkałych na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego za rok bazowy
przez odpowiednią wysokość udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych waloryzuje się
według wzoru określonego w ust. 2 art. 11 ustawy.
Dochody podatników podatku CIT określa art. 2 pkt 2 ustawy i są to dochody
podatników podatku dochodowego od osób prawnych pomniejszone o dochody
(przychody) wolne (zwolnione) od podatku.
Metodologię wyliczenia dochodów z tytułu udziału w podatku CIT określa art. 12
ustawy. Kwotę rocznego dochodu jednostki samorządu terytorialnego z tytułu
udziału w podatku dochodowym od osób prawnych ustala się, mnożąc,
zwaloryzowane dochody podatników podatku dochodowego od osób prawnych
mających siedzibę na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego za rok
bazowy przez odpowiednią wysokość udziału w podatku dochodowym od osób
prawnych.
Dochody podatników podatku dochodowego od osób prawnych waloryzuje się
według wzoru określonego w ust. 2 art. 12 ustawy.
Wysokość udziału w podatkach dochodowych dla poszczególnych kategorii
jednostek samorządu terytorialnego została określona w art. 8 ustawy, tj.:
Wysokość udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych wynosi dla:
1) gminy - 7,0 %,
2) miasta na prawach powiatu - 8,6 %,
3) powiatu - 2,0 %,
4) województwa - 0,35 %
- dochodów podatników podatku dochodowego od osób fizycznych zamieszkałych
na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego.
Wysokość udziału w podatku dochodowym od osób prawnych wynosi dla:
1) gminy - 1,6 %,
2) miasta na prawach powiatu - 2,2 %,
3) powiatu - 1,7 %,
4) województwa - 2,3 %
- dochodów podatników podatku dochodowego od osób prawnych posiadających
siedzibę na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego.
Na 2026 rok do wyliczeń dla wszystkich JST, w tym dla Miasta Jastrzębie-Zdrój,
zostały przyjęte następujące dane:
dochody podatników podatku PIT i CIT zawarte w złożonych za rok
2024 zeznaniach podatkowych, według stanu na dzień 30 czerwca 2025 r.
(art. 13 ustawy),
wartość wskaźnika waloryzacji dochodów podatników podatku PIT
w wysokości 114,9%,
-- 4 of 8 --
5/8
wartość wskaźnika waloryzacji dochodów podatników podatku CIT
w wysokości 114,3%.
Zgodnie z art. 14 ustawy, jeżeli podatnik podatku CIT posiada zakład (oddział)
położony na obszarze JST innej niż JST, na obszarze której ma siedzibę, w celu
ustalenia dochodu JST z tytułu udziału w podatku CIT, dochód tego podatnika
rozdziela się między JST proporcjonalnie do liczby osób zatrudnionych na podstawie
umowy o pracę w zakładzie (oddziale) położonym na obszarze danej jednostki
samorządu terytorialnego. Przepis stosuje się odpowiednio do spółek wchodzących
w skład podatkowej grupy kapitałowej oraz zakładów (oddziałów) tych spółek.
W przypadku podatnika podatku dochodowego od osób prawnych prowadzącego
działalność poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny
zakład (oddział) część dochodu tego podatnika rozdziela się między jednostki
samorządu terytorialnego, na obszarze których wykonują prace, na podstawie
umowy o pracę, osoby zatrudnione przez tego podatnika lub przez jego zagraniczny
zakład (oddział), proporcjonalnie do liczby osób zatrudnionych przez niego lub ten
zagraniczny zakład (oddział) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Na podstawie przywołanych powyżej zasad zostały obliczone dochody także dla
Miasta Jastrzębie-Zdrój na 2026 r.
ad. części B. Nieprawidłowości w bazach danych i korekty CIT
W 2025 r. na poziomie Ministerstwa Finansów została przeprowadzona analiza
danych znajdujących się w bazach danych Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
Zidentyfikowano nieprawidłowości związane z danymi z informacji CIT8-ST/CIT-ST.
Szczegółowa analiza danych podatkowych w zakresie CIT za lata 2021-2022
wykazała m. in. błędy w deklaracjach złożonych przez podatników podatku
dochodowego od osób prawnych.
Podatnicy często składali za ten sam rok kilka informacji na różnych formularzach,
np. CIT-ST i CIT-8ST (CIT-ST przestał obowiązywać w 2022 r., mimo to podatnicy
wciąż z niego korzystali).
Dodatkowo w wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających lub kontroli
podatkowych organów KAS część deklaracji została anulowana lub zmienione
zostały dane w deklaracjach. Zdarzały się także sytuacje, gdy podatnicy CIT błędnie
wpisywali w deklaracjach podatkowych nazwę gminy lub typ gminy (istnieją bowiem
gminy o tej samej nazwie, ale różnych typach: miejska, wiejska). Podatnicy
w składanych deklaracjach nie uwzględniali także zmian w podziale
administracyjnym kraju, w tym zmiany granic i nazwy gmin. Do tego doszły zmiany
w systemach informatycznych gromadzenia danych.
Obecnie proces pobierania danych z zakresu podatku dochodowego od osób
prawnych został zmodyfikowany i przeniesiony do nowego systemu, a wszelkie
błędy w skrypcie pobierającym dane zostały poprawione.
W dalszym ciągu w Ministerstwie Finansów prowadzone są prace nad
rozwojem systemów informatycznych, które w przyszłości pozwolą na lepszą
-- 5 of 8 --
6/8
weryfikację wszystkich deklaracji składanych przez podatników, w tym także
informacji CIT-8ST.
Pragnę podkreślić, że aktualizacja danych w zakresie podatku CIT za lata 2021-2022
nie miała wpływu na ustalenie dochodów z tytułu udziału w CIT na rok 2026,
bowiem podstawą do ich obliczenia były dane za 2024 r.
Dochody podatników podatku CIT z terenu Miasta Jastrzębie-Zdrój:
w 2022 r., będące podstawą do obliczeń na 2025 r., wynosiły 8 332 mln zł (po
waloryzacji 10 790 mln zł),
w 2024 r., będące podstawą do obliczeń na 2026 r., wynosiły 678 mln zł (po
waloryzacji 774,9 mln zł), czyli były niższe o 7 654 mln zł, tj. o 92%.
Zatem to dochody podatników, a nie zmiany ustawowe przełożyły się na dochody
Miasta Jastrzębie-Zdrój z omawianego tytułu.
Na 2026 rok dla Miasta Jastrzębie-Zdrój została wyliczona kwota z tytułu udziału
w podatku CIT w wysokości 17 mln zł, tj. 2,2% zwaloryzowanych dochodów
podatników podatku CIT za 2024 r.
ad. części C. Korekty redystrybucyjne i „zamożność gminy”
Na rok 2026 dochody Jastrzębia-Zdroju nie podlegały korekcie z tytułu zamożności,
ponieważ dochody Miasta w relacji do przeliczeniowej liczby jego mieszkańców
stanowiły 71,2% średnich dochodów wszystkich miast na prawach powiatu.
Zgodnie z art. 32 ustawy, kwota dochodów jednostki samorządu terytorialnego na
rok budżetowy podlega korekcie z tytułu zamożności, jeżeli dochody JST w relacji do
przeliczeniowej liczby mieszkańców tej JST są wyższe od 120% dochodów w relacji
do przeliczeniowej liczby mieszkańców odpowiedniej kategorii JST.
W związku z powyższym, wskazane w interpelacji skutki korekty z tytułu
zamożności na rok 2026 rzędu ok. 122 mln zł są niezgodne ze stanem faktycznym
i prawnym. Należne dochody na 2026 rok Miasta Jastrzębia-Zdroju są niższe o 22,3
mln zł (4,3%) niż dochody otrzymane w 2025 roku.
Należy jednak mieć na uwadze, że rok 2025 był rekordowy jeżeli chodzi o dochody
przekazane do jednostki. Były one znacząco wyższe niż dochody przekazane
w 2024 r. Dochody obliczone i przekazane w 2025 r. na podstawie nowej ustawy
były wyższe o 103 mln zł (25%) niż dochody przekazane w roku 2024, obliczone wg
ustawy z 2003 r.
Dochody samorządów z tytułu udziału w podatku PIT oraz udziału w podatku CIT
obliczane są jako określony ustawowo procent dochodów podatników z terenu
danej jednostki samorządu terytorialnego. W przypadku, gdy zwiększone dochody
z tytułu udziałów w podatkach PIT i CIT są niewystarczające na pokrycie potrzeb
finansowych określonych w ww. ustawie, to jednostki samorządu terytorialnego
otrzymują subwencję ogólną z budżetu państwa.
Subwencja ma charakter uzupełniający wobec podstawowych dochodów JST,
opierających się głównie na udziałach w podatkach PIT i CIT.
-- 6 of 8 --
7/8
Niższe dochody z tytułu udziałów w PIT lub w CIT wpływają na obniżenie wskaźnika
zamożności, co powoduje wzrost potrzeb wyrównawczych i w konsekwencji
większą subwencję ogólną.
W związku z tym nie występuje ryzyko połączenia gwałtownego spadku dochodów
z tytułu udziału w podatku CIT i potrzeb wyrównawczych. Przeciwnie, gdy spadają
dochody z podatku CIT, rosną potrzeby wyrównawcze i subwencja. Dzięki temu
jednostki, które dotknął spadek dochodów z podatków mogą liczyć na wyższą
subwencję, która, przynajmniej w dużej części, zrównoważy ten spadek.
Opisany mechanizm wystąpił w przypadku Jastrzębia-Zdroju, które w 2025 r. nie
otrzymało subwencji ogólnej w związku z ponadprzeciętnym wzrostem dochodów
podatkowych, natomiast w 2026 r. zmniejszyły się jego dochody z podatku CIT, co
spowodowało naliczenie subwencji ogólnej.
ad. części D. Stabilność systemu i mechanizmy naprawcze
Jak wyjaśniono na wstępie, obowiązujący system finansowania jednostek
samorządu terytorialnego opiera się na zastosowaniu algorytmów, które zapewniają
obiektywne obliczanie środków finansowych dla wszystkich jednostek samorządu
terytorialnego.
Konstrukcja ustawy gwarantuje, że niższe dochody JST wynikające z niższych
dochodów, np. z tytułu udziałów w podatków PIT lub CIT, w znacznej części są
kompensowane subwencją ogólną wynikającą ze zwiększonych potrzeb
wyrównawczych.
W związku z tym, że dochody na rok 2026 dla Miasta Jastrzębie-Zdrój zostały
wyliczone przez Ministerstwo Finansów zgodnie z przepisami obowiązującej ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, nie można mówić o stracie
finansowej.
Ponadto, jak wspomniano na początku, zwiększenie dochodów JST może nastąpić w
wyniku przyznania środków z rezerwy na uzupełnienie dochodów, o której mowa w
art. 34 ustawy. Kryteria podziału rezerwy zaproponowane przez stronę
samorządową mogą uwzględniać m.in. poziom dochodów na jednego mieszkańca w
relacji do średnich dochodów danej kategorii JST5.
ad. części E. Straty miasta i odpowiedzialność państwa
Zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy z dnia 1 października 2024 r.
dochodach jednostek samorządu terytorialnego, wprowadzającymi reformę
dochodów jednostek samorządu terytorialnego, dochody JST z tytułu udziału
w podatku CIT na rok 2025 zostały ustalone na podstawie danych zawartych
w złożonych za rok 2022 zeznaniach podatkowych, według stanu na dzień 10 marca
2024 r. (art. 79 ust. 1 ww. ustawy).
5 Art. 34 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego
-- 7 of 8 --
8/8
Aktualizacja danych w zakresie podatku CIT spowodowała przeliczenie dochodów
jednostek samorządu terytorialnego za lata 2024 i 2025, z uwzględnieniem nowych
danych ustalonych na dzień 30 czerwca 2025 r. Wykorzystanie danych według
stanu na ten dzień przewiduje ustawa z dnia 5 listopada 2025 r. o zmianie ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Przyjęcie tych danych do
obliczenia dochodów z tytułu udziału w CIT ma charakter incydentalny
i jednorazowy.
W wyniku przeliczenia okazało się, że część jednostek otrzymało zbyt wysokie
dochody, a część zbyt niskie. Jednostki, które otrzymały za niskie dochody,
otrzymają wyrównanie w 2026 r. W budżecie państwa została zaplanowana rezerwa
celowa w wysokości 1,4 mld na wyrównanie dochodów JST za lata 2024 i 2025
w związku z aktualizacją bazy danych w zakresie podatku CIT.
Propozycja podziału ww. rezerwy celowej została pozytywnie zaopiniowana przez
przedstawicieli strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu
Terytorialnego 24 lutego 2026 r.
Jednostki, które otrzymały zawyżone dochody z tytułu udziału w podatku CIT nie
będą musiały ich zwracać. W wyniku aktualizacji dochodów podatników podatku
CIT ustalono, że Miasto Jastrzębie-Zdrój powinno otrzymać w 2025 roku dochody
niższe o 16,8 mln zł jednak kwoty tej nie musi zwracać.
Dlatego też nie można mówić o realnej, wymiernej stracie finansowej Miasta
Jastrzębie-Zdrój.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 8 of 8 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/8
Warszawa, 27 marca 2026 roku
Sprawa: interpelacja nr 15508 posła Grzegorza Matusiaka
Znak sprawy: ST3.054.5.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacje nr 15508 posła Grzegorza Matusiaka w sprawie
dochodów Miasta Jastrzębie-Zdrój w 2026 r., proszę przyjąć następujące
wyjaśnienia.
Na 2026 rok dochody wszystkich jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla
Miasta Jastrzębie-Zdrój, zostały ustalone na podstawie przepisów ustawy z dnia
1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego1 (dalej:
„ustawa”) oraz ustawy z dnia 5 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego2.
Nowy system finansowania jednostek samorządu terytorialnego powstał aby
zobiektywizować obliczanie środków finansowych dla wszystkich jednostek
samorządu terytorialnego. Finansowanie samorządów opiera się na zastosowaniu
algorytmów wykorzystujących obiektywne, mierzalne za pomocą danych
statystycznych parametry, co zapewnia przejrzystość, obiektywność i adekwatność
kryteriów podziału środków. Racjonalne i algorytmiczne naliczanie środków
finansowych dla każdego samorządu oznacza, że kwota finansowania jest wynikiem
zastosowania parametrów charakteryzujących daną kategorię jednostek
samorządu terytorialnego, które pozwalają na obiektywne ustalenie dochodów
wszystkich jednostek zaliczanych do danej kategorii.
1 Dz.U. poz. 1572, z późn. zm.
2 Dz.U. poz. 1659
-- 1 of 8 --
2/8
Warto też dodać, że przepisy zarówno poprzednio obowiązującej, jak i nowej ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie zawierają regulacji, które
gwarantują każdej jednostce samorządu terytorialnego bezwarunkowy
i automatyczny ponad inflacyjny wzrost ich dochodów w każdym następnym roku,
w oderwaniu od wyników zastosowanych algorytmów.
Dochody poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego są naliczane na
podstawie ich indywidualnych danych, takich jak:
liczba ludności,
dochody podatników podatków PIT i CIT odpowiednio
zamieszkałych/mających siedzibę na obszarze danej jednostki samorządu
terytorialnego,
dochody z podatków lokalnych,
wydatki majątkowe,
wartości determinant, czyli danych statystycznych, otrzymanych z GUS,
wykorzystywanych do obliczania potrzeb wyrównawczych.
W każdej jednostce samorządu terytorialnego występują pomiędzy latami zmiany
wartości danych, co wpływa na wzrost lub spadek dochodów w kolejnych latach.
Jak wskazano wyżej, system finansów samorządu terytorialnego jest oparty na
konkretnych parametrach i jeżeli te parametry się zmieniają, to ma to wpływ na
poziom dochodów jednostki. Dlatego też nawet sąsiednie samorządy mogą mieć
różny wzrost dochodów.
Pragnę dodać, że Ministerstwo Finansów przygotowało opracowanie, które pozwoli
każdej jednostce samorządu terytorialnego na samodzielną analizę procesu
naliczenia dochodów i tym samym przyczyni się do pogłębienia wiedzy wśród
samorządów o rozwiązaniach zawartych w nowej ustawie obowiązującej od 2025 r.
Na stronie internetowej Ministerstwa Finansów (ścieżka: Ministerstwo Finansów / Co
robimy / Budżety jednostek samorządu terytorialnego / Kwoty i wskaźniki / 2026 r. /
Kwoty dochodów jednostek samorządu terytorialnego na rok 2026, potrzeby finansowe
podlegające sfinansowaniu oraz szczegółowe dane wykorzystane do ich obliczenia)
zostały zamieszczone:
dane dotyczące dochodów JST na 2026 r. oraz szczegółowe dane kalkulacyjne,
dane dotyczące dochodów w 2025 r. będące podstawą naliczania dochodów na
2026 r.,
objaśnienia dotyczące ustalenia dochodów JST na rok 2026, w których – na
przykładzie wybranej gminy A – został zaprezentowany algorytm wyliczania
dochodów gminy, zgodnie z ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego wraz ze szczegółową instrukcją obliczenia
waloryzacji dochodów podatników podatku PIT i CIT, poszczególnych potrzeb
finansowych, kwoty kalkulacyjnej oraz korekty z tytułu zamożności na rok 2026.
Warto też dodać, że w 2026 r. jednostki samorządu terytorialnego mogą otrzymać
dodatkowe środki w wyniku podziału rezerwy na uzupełnienie dochodów. Zgodnie
bowiem z art. 34 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego,
w budżecie państwa tworzy się rezerwę na uzupełnienie dochodów samorządów,
-- 2 of 8 --
3/8
która na rok 2026 została zaplanowana w kwocie ponad 2,2 mld zł. Podział tej
rezerwy nastąpi w trakcie roku 2026 na podstawie kryteriów opracowanych przy
udziale strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.
JST, po spełnieniu ustalonych kryteriów, może uzyskać w roku 2026 dodatkowe
środki z omawianej rezerwy.
Jednocześnie pragnę poinformować, że skutki wdrożenia nowej ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego są monitorowane, a prace nad
oceną funkcjonowania ustawy dotyczące wszystkich jej aspektów są prowadzone
we współpracy strony rządowej i samorządowej.
Zgodnie z art. 119 ustawy, minister właściwy do spraw finansów publicznych został
zobowiązany do przedłożenia, w terminie do dnia 30 czerwca 2026 r., reprezentacji
jednostek samorządu terytorialnego informacji o skutkach obowiązywania ustawy
wraz z ewentualnymi propozycjami zmian.
W odpowiedzi na postawione w interpelacji szczegółowe pytania wyjaśniam:
ad. części A. Metodologia wyliczeń i dane źródłowe
Obowiązująca od 2025 r. ustawa zmieniła sposób ustalania dochodów samorządów
z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) i od osób
prawnych (CIT).
Dochody samorządów z tytułu udziałów w podatku PIT i w podatku CIT, obliczane
są jako określony ustawowo procent dochodów podatników odpowiednio
zamieszkałych/mających siedzibę na obszarze danej jednostki samorządu
terytorialnego.
Dochody podatników podatku PIT określa art. 2 pkt 1 ustawy i są to:
a) dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, stanowiące
różnicę między osiągniętymi przychodami a poniesionymi kosztami uzyskania
przychodów, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania, o których
mowa w art. 27 lub art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym
od osób fizycznych3,
b) kwalifikowane dochody, o których mowa w art. 30ca ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca
1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych,
c) kwota odpowiadająca 14% przychodów podatników objętych ryczałtem od
przychodów ewidencjonowanych, do których mają zastosowanie zasady
opodatkowania określone w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r.
o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych
przez osoby fizyczne4
- bez uwzględnienia dochodów (przychodów) wolnych (zwolnionych) od podatku.
Metodologię wyliczenia dochodów z tytułu udziału w podatku PIT określa art. 11
ustawy. Kwotę rocznego dochodu jednostki samorządu terytorialnego z tytułu
3 Dz.U. z 2024 r. poz. 226, 232, 854, 858, 859 i 863
4 Dz.U. z 2024 r. poz. 776 i 863
-- 3 of 8 --
4/8
udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych ustala się, mnożąc,
zwaloryzowane dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych
zamieszkałych na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego za rok bazowy
przez odpowiednią wysokość udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych waloryzuje się
według wzoru określonego w ust. 2 art. 11 ustawy.
Dochody podatników podatku CIT określa art. 2 pkt 2 ustawy i są to dochody
podatników podatku dochodowego od osób prawnych pomniejszone o dochody
(przychody) wolne (zwolnione) od podatku.
Metodologię wyliczenia dochodów z tytułu udziału w podatku CIT określa art. 12
ustawy. Kwotę rocznego dochodu jednostki samorządu terytorialnego z tytułu
udziału w podatku dochodowym od osób prawnych ustala się, mnożąc,
zwaloryzowane dochody podatników podatku dochodowego od osób prawnych
mających siedzibę na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego za rok
bazowy przez odpowiednią wysokość udziału w podatku dochodowym od osób
prawnych.
Dochody podatników podatku dochodowego od osób prawnych waloryzuje się
według wzoru określonego w ust. 2 art. 12 ustawy.
Wysokość udziału w podatkach dochodowych dla poszczególnych kategorii
jednostek samorządu terytorialnego została określona w art. 8 ustawy, tj.:
Wysokość udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych wynosi dla:
1) gminy - 7,0 %,
2) miasta na prawach powiatu - 8,6 %,
3) powiatu - 2,0 %,
4) województwa - 0,35 %
- dochodów podatników podatku dochodowego od osób fizycznych zamieszkałych
na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego.
Wysokość udziału w podatku dochodowym od osób prawnych wynosi dla:
1) gminy - 1,6 %,
2) miasta na prawach powiatu - 2,2 %,
3) powiatu - 1,7 %,
4) województwa - 2,3 %
- dochodów podatników podatku dochodowego od osób prawnych posiadających
siedzibę na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego.
Na 2026 rok do wyliczeń dla wszystkich JST, w tym dla Miasta Jastrzębie-Zdrój,
zostały przyjęte następujące dane:
dochody podatników podatku PIT i CIT zawarte w złożonych za rok
2024 zeznaniach podatkowych, według stanu na dzień 30 czerwca 2025 r.
(art. 13 ustawy),
wartość wskaźnika waloryzacji dochodów podatników podatku PIT
w wysokości 114,9%,
-- 4 of 8 --
5/8
wartość wskaźnika waloryzacji dochodów podatników podatku CIT
w wysokości 114,3%.
Zgodnie z art. 14 ustawy, jeżeli podatnik podatku CIT posiada zakład (oddział)
położony na obszarze JST innej niż JST, na obszarze której ma siedzibę, w celu
ustalenia dochodu JST z tytułu udziału w podatku CIT, dochód tego podatnika
rozdziela się między JST proporcjonalnie do liczby osób zatrudnionych na podstawie
umowy o pracę w zakładzie (oddziale) położonym na obszarze danej jednostki
samorządu terytorialnego. Przepis stosuje się odpowiednio do spółek wchodzących
w skład podatkowej grupy kapitałowej oraz zakładów (oddziałów) tych spółek.
W przypadku podatnika podatku dochodowego od osób prawnych prowadzącego
działalność poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny
zakład (oddział) część dochodu tego podatnika rozdziela się między jednostki
samorządu terytorialnego, na obszarze których wykonują prace, na podstawie
umowy o pracę, osoby zatrudnione przez tego podatnika lub przez jego zagraniczny
zakład (oddział), proporcjonalnie do liczby osób zatrudnionych przez niego lub ten
zagraniczny zakład (oddział) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Na podstawie przywołanych powyżej zasad zostały obliczone dochody także dla
Miasta Jastrzębie-Zdrój na 2026 r.
ad. części B. Nieprawidłowości w bazach danych i korekty CIT
W 2025 r. na poziomie Ministerstwa Finansów została przeprowadzona analiza
danych znajdujących się w bazach danych Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
Zidentyfikowano nieprawidłowości związane z danymi z informacji CIT8-ST/CIT-ST.
Szczegółowa analiza danych podatkowych w zakresie CIT za lata 2021-2022
wykazała m. in. błędy w deklaracjach złożonych przez podatników podatku
dochodowego od osób prawnych.
Podatnicy często składali za ten sam rok kilka informacji na różnych formularzach,
np. CIT-ST i CIT-8ST (CIT-ST przestał obowiązywać w 2022 r., mimo to podatnicy
wciąż z niego korzystali).
Dodatkowo w wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających lub kontroli
podatkowych organów KAS część deklaracji została anulowana lub zmienione
zostały dane w deklaracjach. Zdarzały się także sytuacje, gdy podatnicy CIT błędnie
wpisywali w deklaracjach podatkowych nazwę gminy lub typ gminy (istnieją bowiem
gminy o tej samej nazwie, ale różnych typach: miejska, wiejska). Podatnicy
w składanych deklaracjach nie uwzględniali także zmian w podziale
administracyjnym kraju, w tym zmiany granic i nazwy gmin. Do tego doszły zmiany
w systemach informatycznych gromadzenia danych.
Obecnie proces pobierania danych z zakresu podatku dochodowego od osób
prawnych został zmodyfikowany i przeniesiony do nowego systemu, a wszelkie
błędy w skrypcie pobierającym dane zostały poprawione.
W dalszym ciągu w Ministerstwie Finansów prowadzone są prace nad
rozwojem systemów informatycznych, które w przyszłości pozwolą na lepszą
-- 5 of 8 --
6/8
weryfikację wszystkich deklaracji składanych przez podatników, w tym także
informacji CIT-8ST.
Pragnę podkreślić, że aktualizacja danych w zakresie podatku CIT za lata 2021-2022
nie miała wpływu na ustalenie dochodów z tytułu udziału w CIT na rok 2026,
bowiem podstawą do ich obliczenia były dane za 2024 r.
Dochody podatników podatku CIT z terenu Miasta Jastrzębie-Zdrój:
w 2022 r., będące podstawą do obliczeń na 2025 r., wynosiły 8 332 mln zł (po
waloryzacji 10 790 mln zł),
w 2024 r., będące podstawą do obliczeń na 2026 r., wynosiły 678 mln zł (po
waloryzacji 774,9 mln zł), czyli były niższe o 7 654 mln zł, tj. o 92%.
Zatem to dochody podatników, a nie zmiany ustawowe przełożyły się na dochody
Miasta Jastrzębie-Zdrój z omawianego tytułu.
Na 2026 rok dla Miasta Jastrzębie-Zdrój została wyliczona kwota z tytułu udziału
w podatku CIT w wysokości 17 mln zł, tj. 2,2% zwaloryzowanych dochodów
podatników podatku CIT za 2024 r.
ad. części C. Korekty redystrybucyjne i „zamożność gminy”
Na rok 2026 dochody Jastrzębia-Zdroju nie podlegały korekcie z tytułu zamożności,
ponieważ dochody Miasta w relacji do przeliczeniowej liczby jego mieszkańców
stanowiły 71,2% średnich dochodów wszystkich miast na prawach powiatu.
Zgodnie z art. 32 ustawy, kwota dochodów jednostki samorządu terytorialnego na
rok budżetowy podlega korekcie z tytułu zamożności, jeżeli dochody JST w relacji do
przeliczeniowej liczby mieszkańców tej JST są wyższe od 120% dochodów w relacji
do przeliczeniowej liczby mieszkańców odpowiedniej kategorii JST.
W związku z powyższym, wskazane w interpelacji skutki korekty z tytułu
zamożności na rok 2026 rzędu ok. 122 mln zł są niezgodne ze stanem faktycznym
i prawnym. Należne dochody na 2026 rok Miasta Jastrzębia-Zdroju są niższe o 22,3
mln zł (4,3%) niż dochody otrzymane w 2025 roku.
Należy jednak mieć na uwadze, że rok 2025 był rekordowy jeżeli chodzi o dochody
przekazane do jednostki. Były one znacząco wyższe niż dochody przekazane
w 2024 r. Dochody obliczone i przekazane w 2025 r. na podstawie nowej ustawy
były wyższe o 103 mln zł (25%) niż dochody przekazane w roku 2024, obliczone wg
ustawy z 2003 r.
Dochody samorządów z tytułu udziału w podatku PIT oraz udziału w podatku CIT
obliczane są jako określony ustawowo procent dochodów podatników z terenu
danej jednostki samorządu terytorialnego. W przypadku, gdy zwiększone dochody
z tytułu udziałów w podatkach PIT i CIT są niewystarczające na pokrycie potrzeb
finansowych określonych w ww. ustawie, to jednostki samorządu terytorialnego
otrzymują subwencję ogólną z budżetu państwa.
Subwencja ma charakter uzupełniający wobec podstawowych dochodów JST,
opierających się głównie na udziałach w podatkach PIT i CIT.
-- 6 of 8 --
7/8
Niższe dochody z tytułu udziałów w PIT lub w CIT wpływają na obniżenie wskaźnika
zamożności, co powoduje wzrost potrzeb wyrównawczych i w konsekwencji
większą subwencję ogólną.
W związku z tym nie występuje ryzyko połączenia gwałtownego spadku dochodów
z tytułu udziału w podatku CIT i potrzeb wyrównawczych. Przeciwnie, gdy spadają
dochody z podatku CIT, rosną potrzeby wyrównawcze i subwencja. Dzięki temu
jednostki, które dotknął spadek dochodów z podatków mogą liczyć na wyższą
subwencję, która, przynajmniej w dużej części, zrównoważy ten spadek.
Opisany mechanizm wystąpił w przypadku Jastrzębia-Zdroju, które w 2025 r. nie
otrzymało subwencji ogólnej w związku z ponadprzeciętnym wzrostem dochodów
podatkowych, natomiast w 2026 r. zmniejszyły się jego dochody z podatku CIT, co
spowodowało naliczenie subwencji ogólnej.
ad. części D. Stabilność systemu i mechanizmy naprawcze
Jak wyjaśniono na wstępie, obowiązujący system finansowania jednostek
samorządu terytorialnego opiera się na zastosowaniu algorytmów, które zapewniają
obiektywne obliczanie środków finansowych dla wszystkich jednostek samorządu
terytorialnego.
Konstrukcja ustawy gwarantuje, że niższe dochody JST wynikające z niższych
dochodów, np. z tytułu udziałów w podatków PIT lub CIT, w znacznej części są
kompensowane subwencją ogólną wynikającą ze zwiększonych potrzeb
wyrównawczych.
W związku z tym, że dochody na rok 2026 dla Miasta Jastrzębie-Zdrój zostały
wyliczone przez Ministerstwo Finansów zgodnie z przepisami obowiązującej ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, nie można mówić o stracie
finansowej.
Ponadto, jak wspomniano na początku, zwiększenie dochodów JST może nastąpić w
wyniku przyznania środków z rezerwy na uzupełnienie dochodów, o której mowa w
art. 34 ustawy. Kryteria podziału rezerwy zaproponowane przez stronę
samorządową mogą uwzględniać m.in. poziom dochodów na jednego mieszkańca w
relacji do średnich dochodów danej kategorii JST5.
ad. części E. Straty miasta i odpowiedzialność państwa
Zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy z dnia 1 października 2024 r.
dochodach jednostek samorządu terytorialnego, wprowadzającymi reformę
dochodów jednostek samorządu terytorialnego, dochody JST z tytułu udziału
w podatku CIT na rok 2025 zostały ustalone na podstawie danych zawartych
w złożonych za rok 2022 zeznaniach podatkowych, według stanu na dzień 10 marca
2024 r. (art. 79 ust. 1 ww. ustawy).
5 Art. 34 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego
-- 7 of 8 --
8/8
Aktualizacja danych w zakresie podatku CIT spowodowała przeliczenie dochodów
jednostek samorządu terytorialnego za lata 2024 i 2025, z uwzględnieniem nowych
danych ustalonych na dzień 30 czerwca 2025 r. Wykorzystanie danych według
stanu na ten dzień przewiduje ustawa z dnia 5 listopada 2025 r. o zmianie ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Przyjęcie tych danych do
obliczenia dochodów z tytułu udziału w CIT ma charakter incydentalny
i jednorazowy.
W wyniku przeliczenia okazało się, że część jednostek otrzymało zbyt wysokie
dochody, a część zbyt niskie. Jednostki, które otrzymały za niskie dochody,
otrzymają wyrównanie w 2026 r. W budżecie państwa została zaplanowana rezerwa
celowa w wysokości 1,4 mld na wyrównanie dochodów JST za lata 2024 i 2025
w związku z aktualizacją bazy danych w zakresie podatku CIT.
Propozycja podziału ww. rezerwy celowej została pozytywnie zaopiniowana przez
przedstawicieli strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu
Terytorialnego 24 lutego 2026 r.
Jednostki, które otrzymały zawyżone dochody z tytułu udziału w podatku CIT nie
będą musiały ich zwracać. W wyniku aktualizacji dochodów podatników podatku
CIT ustalono, że Miasto Jastrzębie-Zdrój powinno otrzymać w 2025 roku dochody
niższe o 16,8 mln zł jednak kwoty tej nie musi zwracać.
Dlatego też nie można mówić o realnej, wymiernej stracie finansowej Miasta
Jastrzębie-Zdrój.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 8 of 8 --