Interpelacja nr 15506
Interpelacja w sprawie wypłaty świadczenia wychowawczego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wypłaty świadczenia wychowawczego
Interpelacja nr 15506
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wypłaty świadczenia wychowawczego
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic
Data wpływu: 23-02-2026
Szanowna Pani Minister,
ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wprowadzone zostało świadczenie wychowawcze. Jak wskazuje art. 4 ust. 1 tej ustawy – celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. Dalsza część przytaczanego art. 4 precyzyjnie wskazuje, komu przysługuje prawo do pobierania tego świadczenia. W ust. 2 pkt 1, jako odbiorcę świadczenia, ustawa wskazuje matkę albo ojca, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca. W związku z występowaniem w polskim systemie opiekuńczym opieki naprzemiennej realizowanej przez oboje rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, ustawodawca postanowił wprowadzić mechanizm podziału przyznawanej kwoty świadczenia wychowawczego pomiędzy rodziców wykonujących opiekę naprzemienną.
W zakresie spraw o przyznanie świadczenia wychowawczego pojawia się poważy problem praktyczny. W toku postępowań rozwodowych sądy powszechne często wydają postanowienia zabezpieczające, w których na czas trwania procesu wskazują miejsce zamieszkania dziecka przy jednym z rodziców. Zdarza się, że drugi rodzic nie zgadza się z takim rozstrzygnięciem i – wbrew postanowieniu – nie przekazuje dziecka drugiemu rodzicowi, co prowadzi do rozbieżności między stanem prawnym, a stanem faktycznym.
Zgodnie z art. 365 Kodeksu postępowania cywilnego organy administracji publicznej są związane prawomocnymi orzeczeniami sądów. W konsekwencji Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako organ właściwy do wypłaty świadczenia wychowawczego, kieruje się treścią postanowienia sądu, nawet jeśli dziecko faktycznie zamieszkuje z drugim rodzicem. Powoduje to konflikt między przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, które uzależniają prawo do świadczenia od faktycznego zamieszkiwania dziecka, a przepisami K.p.c., które nakazują organom respektować treść orzeczenia.
W efekcie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca świadczenie rodzicowi, który nie ponosi kosztów utrzymania dziecka, co stoi w sprzeczności z celem świadczenia wychowawczego i prowadzi do sytuacji społecznie i prawnie wątpliwych.
Wobec powyższego, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy w ocenie ministerstwa wypłacanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wychowawczego rodzicowi, z którym dziecko faktycznie nie zamieszkuje, jest zgodne z przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?
Czy ministerstwo dostrzega potrzebę doprecyzowania przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zakresie, w jakim pozostają one w kolizji z art. 365 Kodeksu postępowania cywilnego?
Czy w ocenie ministerstwa świadczenie wychowawcze, wypłacone rodzicowi, z którym dziecko nie zamieszkuje, a pod którego opieką winno pozostawać w myśl prawomocnego orzeczenia sądu, można uznać za świadczenie nienależnie pobrane?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmu, który zobowiązywałby Zakład Ubezpieczeń Społecznych do badania faktycznego miejsca zamieszkania dziecka w sytuacjach, w których istnieją uzasadnione wątpliwości co do wykonywania orzeczenia sądu?
Z poważaniem
dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 15506
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wypłaty świadczenia wychowawczego
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic
Data wpływu: 23-02-2026
Szanowna Pani Minister,
ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wprowadzone zostało świadczenie wychowawcze. Jak wskazuje art. 4 ust. 1 tej ustawy – celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. Dalsza część przytaczanego art. 4 precyzyjnie wskazuje, komu przysługuje prawo do pobierania tego świadczenia. W ust. 2 pkt 1, jako odbiorcę świadczenia, ustawa wskazuje matkę albo ojca, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca. W związku z występowaniem w polskim systemie opiekuńczym opieki naprzemiennej realizowanej przez oboje rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, ustawodawca postanowił wprowadzić mechanizm podziału przyznawanej kwoty świadczenia wychowawczego pomiędzy rodziców wykonujących opiekę naprzemienną.
W zakresie spraw o przyznanie świadczenia wychowawczego pojawia się poważy problem praktyczny. W toku postępowań rozwodowych sądy powszechne często wydają postanowienia zabezpieczające, w których na czas trwania procesu wskazują miejsce zamieszkania dziecka przy jednym z rodziców. Zdarza się, że drugi rodzic nie zgadza się z takim rozstrzygnięciem i – wbrew postanowieniu – nie przekazuje dziecka drugiemu rodzicowi, co prowadzi do rozbieżności między stanem prawnym, a stanem faktycznym.
Zgodnie z art. 365 Kodeksu postępowania cywilnego organy administracji publicznej są związane prawomocnymi orzeczeniami sądów. W konsekwencji Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako organ właściwy do wypłaty świadczenia wychowawczego, kieruje się treścią postanowienia sądu, nawet jeśli dziecko faktycznie zamieszkuje z drugim rodzicem. Powoduje to konflikt między przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, które uzależniają prawo do świadczenia od faktycznego zamieszkiwania dziecka, a przepisami K.p.c., które nakazują organom respektować treść orzeczenia.
W efekcie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca świadczenie rodzicowi, który nie ponosi kosztów utrzymania dziecka, co stoi w sprzeczności z celem świadczenia wychowawczego i prowadzi do sytuacji społecznie i prawnie wątpliwych.
Wobec powyższego, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy w ocenie ministerstwa wypłacanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wychowawczego rodzicowi, z którym dziecko faktycznie nie zamieszkuje, jest zgodne z przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?
Czy ministerstwo dostrzega potrzebę doprecyzowania przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zakresie, w jakim pozostają one w kolizji z art. 365 Kodeksu postępowania cywilnego?
Czy w ocenie ministerstwa świadczenie wychowawcze, wypłacone rodzicowi, z którym dziecko nie zamieszkuje, a pod którego opieką winno pozostawać w myśl prawomocnego orzeczenia sądu, można uznać za świadczenie nienależnie pobrane?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmu, który zobowiązywałby Zakład Ubezpieczeń Społecznych do badania faktycznego miejsca zamieszkania dziecka w sytuacjach, w których istnieją uzasadnione wątpliwości co do wykonywania orzeczenia sądu?
Z poważaniem
dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5461 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.138.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15506 Pani Posłanki Anity Kucharskiej–Dziedzic,
w sprawie wypłaty świadczenia wychowawczego, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Katalog osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego określa art. 4 ust. 2 ustawy z dnia
11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 1576), zgodnie
z którym świadczenie wychowawcze przysługuje:
1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie z nimi zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki
albo lub, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a;
2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie z nim zamieszkuje i pozostaje
na jego utrzymaniu;
3) opiekunowi prawnemu dziecka;
4) opiekunowi tymczasowemu dziecka;
5) opiekunowi dziecka wskazanemu przez władze kraju pochodzenia;
6) dyrektorowi domu pomocy społecznej;
7) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki
opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej
albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie
z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2024 r.
poz. 177, 742, 743 i 858).
Rodzic może uzyskać prawo do świadczenia wychowawczego na dane dziecko jedynie, gdy łącznie
spełnione zostaną dwie przesłanki: pozostawania dziecka na utrzymaniu rodzica oraz jego
wspólnego zamieszkiwanie z rodzicem.
Wyjątek od wskazanej zasady wprowadza art. 5 ust. 2a ww. ustawy, zgodnie z którym
w przypadku gdy dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obydwojga
rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną
w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się
każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia
wychowawczego.
Jeżeli obydwojgu rodzicom przysługuje pełna władza rodzicielska nad dzieckiem i brak jest
orzeczenia sądu rodzinnego ustalającego miejsce zamieszkania dziecka, to zgodnie z art. 4 ust. 2
pkt 1 ww. ustawy świadczenie przysługuje rodzicowi, z którym dziecko wspólnie zamieszkuje
i pozostaje na jego utrzymaniu.
Natomiast w przypadku gdy sąd orzekł miejsce zamieszkania dziecka przy jednym z rodziców,
orzeczenie to jest dla ZUS wiążące. Orzeczenie sądu dotyczące miejsca zamieszkania jest wiążące
dla wszystkich organów administracji publicznej - zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania
cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie
przewidzianych także inne osoby.
Jeśli w powyższym przypadku dziecko fizycznie przebywa z drugim z rodziców, rodzic
ten powinien wystąpić do sądu o uregulowanie tej sytuacji np. poprzez zmianę miejsca
zamieszkania dziecka. Dopiero po uzyskaniu odpowiedniego, prawomocnego orzeczenia w
zakresie zmiany miejsca zamieszkania dziecka, zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 przywołanej ustawy,
rodzic ten będzie mógł uzyskać świadczenie wychowawcze na dziecko.
Inne rozstrzygnięcie wskazanej kwestii stanowiłoby sankcjonowanie i premiowanie
np. przypadków, gdy dziecko przebywa z rodzicem wbrew woli drugiego rodzica i wbrew
orzeczeniu sądu (tzw. porwania rodzicielskie).
Tym samym przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie są w omawianym
zakresie sprzeczne z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, w związku z czym nie są
prowadzone prace legislacyjne w wyniku których, wbrew orzeczeniu sądu ustalającemu miejsce
zamieszkania dziecka, świadczenie wychowawcze przysługiwało by rodzicowi, z którym dziecko
faktycznie przebywa.
Należy przy tym wskazać, że zgodnie z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych
dziecka do świadczenia wychowawczego świadczenie to wypłaca się temu
z wymienionych osób, która faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad
dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub
opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się osobie, która jako
pierwsza złoży wniosek. Jeśli po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia
wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka
drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie
prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład
Ubezpieczeń Społecznych ustala kto faktycznie sprawuje opiekę. W tym celu może zwrócić się do
kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu
środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W celu
ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem stosuje się przepisy art. 15 ust. 2 ustawy o
pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.138.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15506 Pani Posłanki Anity Kucharskiej–Dziedzic,
w sprawie wypłaty świadczenia wychowawczego, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Katalog osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego określa art. 4 ust. 2 ustawy z dnia
11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 1576), zgodnie
z którym świadczenie wychowawcze przysługuje:
1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie z nimi zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki
albo lub, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a;
2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie z nim zamieszkuje i pozostaje
na jego utrzymaniu;
3) opiekunowi prawnemu dziecka;
4) opiekunowi tymczasowemu dziecka;
5) opiekunowi dziecka wskazanemu przez władze kraju pochodzenia;
6) dyrektorowi domu pomocy społecznej;
7) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki
opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej
albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie
z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2024 r.
poz. 177, 742, 743 i 858).
Rodzic może uzyskać prawo do świadczenia wychowawczego na dane dziecko jedynie, gdy łącznie
spełnione zostaną dwie przesłanki: pozostawania dziecka na utrzymaniu rodzica oraz jego
wspólnego zamieszkiwanie z rodzicem.
Wyjątek od wskazanej zasady wprowadza art. 5 ust. 2a ww. ustawy, zgodnie z którym
w przypadku gdy dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obydwojga
rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną
w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się
każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia
wychowawczego.
Jeżeli obydwojgu rodzicom przysługuje pełna władza rodzicielska nad dzieckiem i brak jest
orzeczenia sądu rodzinnego ustalającego miejsce zamieszkania dziecka, to zgodnie z art. 4 ust. 2
pkt 1 ww. ustawy świadczenie przysługuje rodzicowi, z którym dziecko wspólnie zamieszkuje
i pozostaje na jego utrzymaniu.
Natomiast w przypadku gdy sąd orzekł miejsce zamieszkania dziecka przy jednym z rodziców,
orzeczenie to jest dla ZUS wiążące. Orzeczenie sądu dotyczące miejsca zamieszkania jest wiążące
dla wszystkich organów administracji publicznej - zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania
cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie
przewidzianych także inne osoby.
Jeśli w powyższym przypadku dziecko fizycznie przebywa z drugim z rodziców, rodzic
ten powinien wystąpić do sądu o uregulowanie tej sytuacji np. poprzez zmianę miejsca
zamieszkania dziecka. Dopiero po uzyskaniu odpowiedniego, prawomocnego orzeczenia w
zakresie zmiany miejsca zamieszkania dziecka, zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 przywołanej ustawy,
rodzic ten będzie mógł uzyskać świadczenie wychowawcze na dziecko.
Inne rozstrzygnięcie wskazanej kwestii stanowiłoby sankcjonowanie i premiowanie
np. przypadków, gdy dziecko przebywa z rodzicem wbrew woli drugiego rodzica i wbrew
orzeczeniu sądu (tzw. porwania rodzicielskie).
Tym samym przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie są w omawianym
zakresie sprzeczne z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, w związku z czym nie są
prowadzone prace legislacyjne w wyniku których, wbrew orzeczeniu sądu ustalającemu miejsce
zamieszkania dziecka, świadczenie wychowawcze przysługiwało by rodzicowi, z którym dziecko
faktycznie przebywa.
Należy przy tym wskazać, że zgodnie z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych
dziecka do świadczenia wychowawczego świadczenie to wypłaca się temu
z wymienionych osób, która faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad
dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub
opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się osobie, która jako
pierwsza złoży wniosek. Jeśli po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia
wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka
drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie
prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład
Ubezpieczeń Społecznych ustala kto faktycznie sprawuje opiekę. W tym celu może zwrócić się do
kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu
środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W celu
ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem stosuje się przepisy art. 15 ust. 2 ustawy o
pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --