Interpelacja w sprawie finansowania pomocy udzielanej Ukrainie w latach 2024-2026 z wykorzystaniem instrumentów pozabudżetowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15499
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie finansowania pomocy udzielanej Ukrainie w latach 2024-2026 z wykorzystaniem instrumentów pozabudżetowych
Zgłaszający: Wiesław Krajewski, Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 21-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwracam się z interpelacją w sprawie finansowania pomocy udzielanej Ukrainie w latach 2024–2026 z wykorzystaniem instrumentów pozabudżetowych.
Od 2022 r. Polska udziela Ukrainie szerokiego wsparcia finansowego, humanitarnego oraz systemowego. Z uwagi na skalę wydatków publicznych szczególnego znaczenia nabiera transparentność ich finansowania. W ostatnich latach istotna część wydatków państwa realizowana była poza klasyczną ustawą budżetową – za pośrednictwem funduszy celowych, Banku Gospodarstwa Krajowego czy innych podmiotów sektora finansów publicznych.
W kontekście konstytucyjnej zasady jawności i przejrzystości finansów publicznych zasadne jest ustalenie, czy analogiczne mechanizmy były wykorzystywane przy finansowaniu pomocy Ukrainie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy w latach 2024–2026 jakakolwiek część pomocy dla Ukrainy była finansowana poprzez fundusze celowe, fundusze przy BGK, PFR lub inne instrumenty pozostające poza bezpośrednią konstrukcją ustawy budżetowej?
2. Jaka była łączna wartość tych środków w podziale na poszczególne lata?
3. Czy zobowiązania wynikające z tych mechanizmów zostały w pełni ujęte w państwowym długu publicznym oraz długu sektora instytucji rządowych i samorządowych według metodologii UE?
4. Czy finansowanie pozabudżetowe było objęte kontrolą Najwyższej Izby Kontroli?
5. Czy Ministerstwo Finansów prowadzi analizy wpływu tego typu finansowania na przejrzystość i stabilność finansów publicznych? Z wyrazami szacunku Wiesław Krajewski
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10503 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 27 marca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 15499 w sprawie finansowania pomocy udzielanej
Ukrainie w latach 2024-2026 z wykorzystaniem instrumentów
pozabudżetowych
Znak sprawy: FS12.054.5.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z Interpelacją nr 15499 z dnia 24 lutego 2026 roku w sprawie
finansowania pomocy udzielonej Ukrainie w latach 2024-2026 z wykorzystaniem
instrumentów pozabudżetowych, przekazuję odpowiedź na poniższe pytania.
„Czy w latach 2024-2026 jakakolwiek część pomocy dla Ukrainy była finansowana
poprzez fundusze celowe, fundusze przy BGK, PFR lub inne instrumenty
pozostające poza bezpośrednią konstrukcją ustawy budżetowej?”
Na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom
Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa1 (dalej:
ustawa pomocowa) w Banku Gospodarstwa Krajowego (dalej: BGK) został
utworzony Fundusz Pomocy, w celu finansowania lub dofinansowania realizacji
zadań na rzecz pomocy Ukrainie, w szczególności obywatelom Ukrainy dotkniętym
konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, w tym zadań realizowanych na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i poza nim, a także realizacji zadań
związanych z bezpieczeństwem żywnościowym kraju w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium Ukrainy.
Nadzór nad Funduszem Pomocy w okresie od utworzenia Funduszu do końca
czerwca 2024 r. sprawował Prezes Rady Ministrów. Z dniem 1 lipca 2024 r. na
podstawie ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem
administracji rządowej2, zadania i kompetencje Prezesa Rady Ministrów w zakresie
nadzoru nad Funduszem Pomocy przejął Minister Finansów.
1 z dnia 12 marca 2022 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 337 z późn. zm.)
2 z dnia 15 maja 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 834)
-- 1 of 4 --
2/4
Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 14 ust. 5 pkt. 1) ustawy pomocowej
jednym ze źródeł wpływów Funduszu Pomocy mogą być wpłaty środków
pieniężnych jednostek sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 pkt
5–8 i 14 ustawy o finansach publicznych3 (w tym państwowych funduszy celowych),
z wyłączeniem samorządowych osób prawnych, z wyjątkiem środków
pochodzących z dotacji z budżetu i środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3
ustawy o finansach publicznych. Na podstawie art. 14 ust. 22 ustawy pomocowej
Prezes Rady Ministrów może zwrócić się do powyższych jednostek z wiążącym
poleceniem dokonania wpłaty środków pieniężnych do Funduszu. Jednocześnie,
zgodnie z art. 19a ustawy pomocowej Prezes Rady Ministrów może upoważnić
ministra właściwego do spraw finansów publicznych do realizacji czynności, o
których mowa w art. 14 ust. 22. Informacja o wpłatach środków pieniężnych do
Funduszu, dokonanych przez powyższe jednostki w latach 2024-2026, znajduje się
w sprawozdaniach z realizacji planu finansowego Funduszu Pomocy za dany rok.
Należy zauważyć, że plany finansowe funduszy utworzonych, powierzonych lub
przekazanych BGK na podstawie odrębnych ustaw, w tym plan finansowy Funduszu
Pomocy, począwszy od projektu ustawy budżetowej na 2025 rok, są prezentowane
wraz z budżetem (są załączone do uzasadnienia do projektu budżetu).
„Jaka była łączna wartość tych środków w podziale na poszczególne lata?”
Finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań na rzecz pomocy Ukrainie jest
udzielane za pośrednictwem poszczególnych dysponentów części budżetowych,
a środki dla poszczególnych dysponentów są gromadzone na wyodrębnionych
rachunkach pomocniczych Funduszu. Szczegółowe informacje o zrealizowanych
zadaniach i poniesionych wydatkach w powyższym zakresie posiadają poszczególne
resorty realizujące w swoim obszarze zadania związanie z udzielaną pomocą.
Niemniej jednak zarówno wpływy Funduszu (w tym wpłaty z jednostek sektora
finansów publicznych) jak i wydatki ponoszone ze środków Funduszu (w tym
wydatki dysponentów rachunków pomocniczych) prezentowane są
w sprawozdaniach z realizacji planu Finansowego Funduszu Pomocy
przygotowywanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego.
Sprawozdania za lata 2024-2025 oraz Sprawozdanie według stanu na dzień 31
stycznia 2026 roku przekazuję w załączeniu. Jednocześnie uprzejmie informuję, że
wskazane sprawozdania począwszy od sprawozdania za 2023 rok publikowane są
na stronie internetowej BGK pod adresem: https://www.bgk.pl/programy-i-
fundusze/pozostale/fundusz-pomocy/.
„Czy zobowiązania wynikające z tych mechanizmów zostały w pełni ujęte
w państwowym długu publicznym oraz długu sektora instytucji rządowych
i samorządowych według metodologii UE?”
Zobowiązania zaciągane przez Fundusz Pomocy zostały w pełni ujęte w długu
sektora instytucji rządowych i samorządowych i na koniec lat 2024-2025 wyniosły
odpowiednio: 19,6 mld zł i 26,6 mld zł.
Fundusz Pomocy nie jest jednostką sektora finansów publicznych i jego
zobowiązania nie są zaliczane do państwowego długu publicznego.
3 z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1483 z późn. zm.)
-- 2 of 4 --
3/4
„Czy finansowanie pozabudżetowe było objęte kontrolą Najwyższej Izby
Kontroli?”
W okresie pełnienia przez Ministra Finansów nadzoru nad Funduszem Pomocy,
fundusz ten był przedmiotem zapytań Najwyższej Izby Kontroli w związku
z następującymi kontrolami przeprowadzanymi w Ministerstwie Finansów:
Kontrola P/24/051 – „Instrumenty prawno-finansowe w realizacji zadań
państwa”,
Kontrola P/25/011 – „Opracowywanie projektu Ustawy Budżetowej na
2025 rok”,
Kontrola P/25/001 – „Wykonanie budżetu państwa w 2024 roku”,
Kontrola P/24/011 „Opracowanie ustawy budżetowej na rok 2024".
„Czy Ministerstwo Finansów prowadzi analizy wpływu tego typu finansowania na
przejrzystość i stabilność finansów publicznych?”
Wydatki na realizację zadań do 4 marca 2026 r. z zakresu wsparcia dla Ukrainy i
uchodźców dotkniętych konfliktem zbrojnym finansowane są ze środków Fundusz
Pomocy, utworzonego w Banku Gospodarstwa Krajowego.
Kwestie jawności i przejrzystości w kontekście finansowania wydatków ze środków
funduszy umiejscowionych w BGK, w tym Funduszu Pomocy szczegółowo zostały
opisane w dokumencie „Stan Polskich Finansów Publicznych 2016-2023. Biała
Księga”. Materiał opublikowany został w kwietniu 2024 r. Materiał dostępny jest na
stronie Ministerstwa Finansów, w zakładce Sytuacja makroekonomiczna i finanse
publiczne, Opracowania i analizy pod adresem:
https://www.gov.pl/web/finanse/stan-polskich-finansow-publicznych-2016-2023-
biala-ksiega2).
Jak wskazano w Białej Księdze, jednym z czynników zakłócających przejrzystość
finansów publicznych są skomplikowane przepływy środków pomiędzy różnymi
jednostkami zaliczanymi do sektora finansów publicznych i jednostkami spoza tego
sektora.
W MF podejmowane są działania mające na celu zwiększenie przejrzystości i
stabilności finansów publicznych. Przygotowano i wdrożono zmiany przepisów
skutkującymi zmianami w ustawie o finansach publicznych nakładające między
innymi obowiązek sprawozdawczości funduszy umiejscowionych w BGK
(sporządzania planów finansowych oraz informacji o ich realizacji). Informacje w
powyższym zakresie dostępne są na stronie BGK.
27 lutego 2026 r. Sejm przyjął ustawę o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz
niektórych innych ustaw (druk nr 2206) zakładający obowiązek zamieszczania
w ramach uzasadnienia do ustawy budżetowej planów finansowych funduszy
utworzonych, powierzonych lub przekazanych Bankowi Gospodarstwa Krajowego
na podstawie odrębnych ustaw. Plany finansowe większości jednostek sektora
finansów publicznych i podmiotów objętych stabilizującą regułą wydatkową będą
dostępne w ramach jednego aktu prawnego – ustawy budżetowej. W projekcie
zaproponowano także wprowadzenie rozwiązania, zgodnie z którym, w ramach
sprawozdawczości rocznej, zostanie zaprezentowane wykonanie planów
finansowych funduszy BGK. Będą one stanowiły część uzasadnienia do
-- 3 of 4 --
4/4
sprawozdania z wykonania ustawy budżetowej corocznie przedkładanego Sejmowi
RP4.
Dodatkowo informuję, że fundusze przepływowe w BGK, w tym Fundusz Pomocy są
zaliczane do sektora instytucji rządowych i samorządowych według metodologii
unijnej, co oznacza, że podlegają monitoringowi zarówno przez MF jak i instytucje
europejskie. Informacje zbiorcze dotyczące finansów publicznych wg standardów
międzynarodowych są regularnie publikowane, obowiązek ten wynika w głównej
mierze z zobowiązań międzynarodowych. MF opracowuje i udostępnia na swoich
stronach publikację „Informacja kwartalna o stanie finansów publicznych" (link do
publikacji: https://www.gov.pl/web/finanse/informacja-kwartalna-sytuacja-
makroekonomiczna). Publikacja ukazuje się począwszy do 2009 r. i zawiera m.in.
podstawowe informacje z zakresu sektora finansów publicznych obliczonych wg
różnych metodologii: ESA2010 i według przepisów krajowych (budżet państwa,
jednostki samorządu terytorialnego i państwowe fundusze celowe oraz największe
fundusze Banku Gospodarstwa Krajowego). Publikacji towarzyszą dane w postaci
pliku Excela zawierające kwartalne informacje z zakresu: budżetu państwa,
jednostek samorządu terytorialnego, największych państwowych funduszy
celowych oraz największych funduszy w Banku Gospodarstwa Krajowego, w tym
Fundusz Pomocy.
Niezależnie od powyższego informuję, że w dniu 5 marca 2026 weszła w życie
ustawa o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom
Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz
o zmianie niektórych innych ustaw5. Niniejsza ustawa wygasza specjalne
rozwiązania dedykowane ukraińskim uchodźcom, ujednolica system wsparcia dla
wszystkich uchodźców podlegających ochronie czasowej oraz reguluje przejście
z rozwiązań nadzwyczajnych do systemowych. Zgodnie z przepisami tej ustawy, do
dnia 31 grudnia 2026 r. z Funduszu Pomocy mogą być finansowane zadania na rzecz
pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa, które zostały zrealizowane do 4 marca 2026 r. Przedmiotowe zadania,
realizowane po 4 marca 2026 r. w zakresie wynikającym z ww. ustawy, są
finansowane z budżetu państwa.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
4 Uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz
niektórych innych ustaw (UD40)
5 z dnia 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 203)
-- 4 of 4 --