Interpelacja w sprawie propozycji Komisji Europejskiej dotyczącej budżetu UE na lata 2028-2034 (MFF) i drastycznego ograniczenia finansowania WPR przy jednoczesnym drastycznym podnoszeniu wymogów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15480
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie propozycji Komisji Europejskiej dotyczącej budżetu UE na lata 2028-2034 (MFF) i drastycznego ograniczenia finansowania WPR przy jednoczesnym drastycznym podnoszeniu wymogów
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 20-02-2026
Szanowny Panie Premierze!
Na podstawie art. 115 Konstytucji RP oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP kieruję interpelację w sprawie, która dotyka fundamentów bezpieczeństwa państwa – bezpieczeństwa żywnościowego, trwałości polskiego rolnictwa oraz realnych dochodów setek tysięcy gospodarstw.
Komisja Europejska przedstawiła propozycję nowej perspektywy budżetowej UE na lata 2028–2034 o wartości „prawie 2 bln euro”. W tej samej propozycji komisja „odkłada” na wsparcie rolników ok. 302 mld euro.
Dla porównania: w obecnym MFF 2021–2027 WPR to 386,6 mld euro, czyli 31,95% całego budżetu wieloletniego (1,21 bln euro). Innymi słowy – na poziomie nominalnym mówimy o spadku rzędu ok. 84,6 mld euro względem obecnej perspektywy, a w udziale procentowym o zejściu z ok. 32% do ok. 15% (302 mld/~2 bln).
To nie jest kosmetyka. To jest uderzenie w podstawowy mechanizm stabilizacji dochodów rolników, tym bardziej że w 2021–2027 z puli WPR ok. 270 mld euro przypadało na płatności bezpośrednie.
Jednocześnie Komisja i instytucje UE utrzymują oraz rozwijają wymogi środowiskowo-klimatyczne i przyrodnicze wobec rolnictwa (warunkowość, ekoschematy, cele odbudowy przyrody, torfowiska/retencja), co oznacza w praktyce rosnące koszty produkcji, ograniczenia technologiczne i ryzyko spadku podaży – bez proporcjonalnej gwarantowanej kompensacji finansowej.
W tym samym czasie – w kontekście umowy handlowej UE–Mercosur – Komisja zaproponowała państwom członkowskim „early access” do ok. 45 mld euro środków rolnych z przyszłego budżetu (2028–2034), tj. wcześniejsze uruchomienie do 2/3 środków przewidzianych na przegląd śródokresowy jako element politycznego „uspokojenia” rolników i zdobycia poparcia dla umowy. Równolegle Komisja ogłosiła zawarcie porozumienia UE–Mercosur (co do zasady) w styczniu 2026 r.
Trudno nie zauważyć absurdu tej konstrukcji: najpierw ogranicza się stałe finansowanie WPR, potem rolnikom proponuje się „wcześniejszy dostęp” do części przyszłych środków jako polityczny plaster, a w tle forsuje się umowę, która – według licznych obaw środowisk rolniczych w UE – może zwiększyć presję konkurencyjną w newralgicznych sektorach.
W praktyce dla gospodarstw oznacza to proste pytanie:
Jak mamy utrzymać produkcję, dochód i inwestycje, skoro równocześnie:
1) spada wspólny budżet WPR;
2) rosną wymagania (i koszty);
3) uruchamia się mechanizmy handlowe pogłębiające konkurencję cenową w wybranych sektorach?
Dochód rolnika w Polsce – szczególnie w produkcji rozdrobnionej – jest w wielu typach gospodarstw wrażliwy na poziom dopłat bezpośrednich (stabilizator płynności, zdolności inwestycyjnej i odporności na wahania cen energii/pasz/nawozów). Jeżeli w UE maleje pula WPR w sposób nominalny, a dodatkowo w ujęciu realnym (inflacja, koszty wymogów) – to bez twardych gwarancji krajowej koperty i stawek oznacza to spadek dochodu rozporządzalnego gospodarstw oraz wzrost ryzyka rezygnacji z produkcji, szczególnie w regionach o słabszych warunkach gospodarowania.
Dlatego rząd ma obowiązek przedstawić Sejmowi i opinii publicznej twardą ocenę skutków: ile straci Polska, ile straci przeciętne gospodarstwo w zależności od profilu produkcji oraz jakie instrumenty osłonowe i negocjacyjne rząd zamierza zastosować.
Rolnictwo nie jest „jedną z branż”. Rolnictwo to bezpieczeństwo żywnościowe, stabilność społeczna obszarów wiejskich i odporność państwa w kryzysach. Propozycja, w której zmniejsza się finansowanie WPR, a jednocześnie podnosi wymagania i w tle pakuje rolników w spór handlowy z Mercosur, jest konstrukcją wewnętrznie sprzeczną i społecznie zapalną.
Oczekuję jednoznacznej odpowiedzi rządu RP: Czy Polska zgadza się na „WPR mniej pieniędzy – więcej obowiązków” i jakie twarde warunki postawi w negocjacjach, aby polski rolnik nie został sprowadzony do roli kosztu w unijnej układance politycznej?
W związku z powyższym uprzejmie proszę prezesa Rady Ministrów o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy rząd RP potwierdza, że w propozycji KE dla MFF 2028–2034 przewidziano ok. 302 mld euro na wsparcie rolników/WPR przy „prawie 2 bln euro” całego MFF?
Czy rząd RP potwierdza, że w MFF 2021–2027 WPR wynosi 386,6 mld euro, czyli 31,95% budżetu MFF?
Jakie jest stanowisko rządu RP wobec spadku udziału WPR w budżecie UE z ok. 32% do ok. 15% (w relacji do propozycji KE)?
Ile – według wstępnych szacunków rządowych – wyniesie krajowa koperta Polski w WPR 2028–2034 w wariantach:
a) proporcjonalnego cięcia całej puli UE,
b) cięcia skoncentrowanego na dopłatach bezpośrednich,
c) cięcia skoncentrowanego na II filarze?
Jakie będą skutki dla stawek na hektar w Polsce (płatność podstawowa, redystrybucyjna, młody rolnik, ekoschematy) w trzech scenariuszach: -10%, -20%, -30% koperty? Proszę o tabelę symulacyjną.
Czy rząd RP potwierdza, że w obecnej perspektywie ok. 270 mld euro stanowią płatności bezpośrednie? Jeśli tak – jaki jest plan obrony tej części WPR w negocjacjach?
Jak rząd RP zamierza pogodzić rosnące wymogi (klimat/przyroda/warunkowość) z ograniczeniem finansowania – aby nie przerzucać kosztów transformacji na rolników bez realnej rekompensaty?
Czy rząd RP akceptuje koncepcję KE „early access” do ok. 45 mld euro od 2028 r. (przyspieszenie do 2/3 środków z przeglądu śródokresowego) jako instrument polityczny w kontekście sporu o Mercosur?
Czy rząd RP uznaje za właściwe, aby zamiast stabilnego finansowania WPR oferować rolnikom „wcześniejszy dostęp” do środków przyszłych jako substytut realnych pieniędzy?
Jakie warunki brzegowe rząd RP postawi w sprawie umowy UE–Mercosur, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której osłabione finansowanie WPR + wzrost wymagań + presja konkurencyjna importu uderzą łącznie w polską produkcję?
Czy rząd RP przeprowadził ocenę ryzyka dla bezpieczeństwa żywnościowego Polski w scenariuszu spadku dopłat i spadku opłacalności produkcji (w szczególności w sektorach wrażliwych)? Jeżeli tak – proszę o jej udostępnienie.
Jakie działania negocjacyjne i koalicyjne podejmie rząd RP w Radzie UE, aby:
a) utrzymać realną siłę nabywczą dopłat,
b) zapewnić finansowanie kosztów nowych wymogów (torfowiska/retencja/ochrona przyrody),
c) zablokować przerzucanie na rolników obowiązków bez zapewnienia odpowiednich środków finansowych?
Minister Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 33 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (11)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
24960 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 13 marca 2026 r.
znak sprawy: WPR.wpr.058.1.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację w sprawie propozycji Komisji Europejskiej
dotyczącej budżetu UE na lata 2028-2034 (MFF) i drastycznego ograniczenia
finansowania WPR przy jednoczesnym drastycznym podnoszeniu wymogów
(interpelacja nr 15480)
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację Pana Posła Jarosława Sachajko w sprawie propozycji
Komisji Europejskiej dotyczącej budżetu UE na lata 2028-2034, przekazuję poniższe
stanowisko.
Ad 1 (Czy Rząd RP potwierdza, że w propozycji KE dla MFF 2028–2034
przewidziano ok. 302 mld EUR na wsparcie rolników/WPR, przy „prawie 2 bln EUR”
całego MFF?)
Wniosek Komisji Europejskiej w sprawie Wieloletnich Ram Finansowych na lata
2028–2034 (WRF) obejmuje trzy główne działy odpowiadające obszarom
działalności Unii, wspieranym z budżetu wspólnotowego oraz wsparcie administracji:
1. „Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna, dobrobyt rolnictwa,
obszarów wiejskich i sektora morskiego oraz bezpieczeństwo”, którego
budżet wynosi 1 062 mld EUR, w tym środki przeznaczone na plany
partnerstwa krajowego i regionalnego w wysokości 865,1 mld EUR;
-- 1 of 13 --
2 | S t r o n a
2. „Konkurencyjność, dobrobyt i bezpieczeństwo” z budżetem 590 mld EUR;
3. „Globalny wymiar Europy” z budżetem wynoszącym 215 mld EUR;
4. Wydatki na administrację z budżetem 117 mld EUR.
Propozycja WRF na lata 2028–2034 wprowadza daleko idącą, istotną zmianę
architektury finansowania Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) w porównaniu z okresem
2021–2027. Znika bowiem podział na dwa filary oraz dwa odrębne fundusze (EFRG i
EFRROW), a WPR ma zostać włączona do jednego zintegrowanego Funduszu
Spójności Gospodarczej, Społecznej i Terytorialnej, Rolnictwa i Obszarów Wiejskich,
Rybołówstwa i Polityki Morskiej, Dobrobytu i Bezpieczeństwa, realizowanego w
ramach Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (PPKR). Całkowity budżet na
wdrożenie tego Funduszu na lata 2028-2034 wynosi 865,1 mld EUR, z czego:
782,88 mld EUR przydziela się na realizację PPKR;
72 mld EUR na Instrument EU (EU Facility);
10 mld EUR na Plan Interreg.
Na „wsparcie dochodów rolniczych” w ramach Wspólnej Polityki Rolnej w budżecie
PPKR zaplanowano 293,7 mld EUR.
Do tej kwoty należy dodać środki utworzonego dla perspektywy finansowej 2028-
2034 unijnego funduszu bezpieczeństwa tzw. Unity Safety Net w łącznej wysokości
6,3 mld EUR, którego środki służyłyby finansowaniu instrumentów wsparcia
rolników w razie szeroko rozumianych zakłóceń rynkowych. Wielkość Unity Safety
Net jest dwukrotnie wyższa niż rezerwa rolna w okresie 2021-2027, którą ten
instrument ma zastąpić.
Zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej kategoria „wsparcie dochodów rolniczych”
obejmuje wybrane interwencje WPR, w ramach, których środki trafiają bezpośrednio
do rolników. Lista tych interwencji obejmuje:
a) degresywne obszarowe wsparcie dochodów;
b) wsparcie dochodów związane z produkcją;
c) płatność specyficzna w odniesieniu do bawełny;
-- 2 of 13 --
3 | S t r o n a
d) płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi
ograniczeniami;
e) wsparcie z tytułu strat wynikających z niektórych obowiązkowych wymogów;
f) działania rolnośrodowiskowe i na rzecz klimatu;
g) płatności dla małych gospodarstw;
h) wsparcie na narzędzia zarządzania ryzykiem;
i) wsparcie na inwestycje dla rolników i posiadaczy lasów;
j) wsparcie na rozpoczynanie działalności przez młodych rolników i nowych
rolników, zakładanie przedsiębiorstw wiejskich oraz rozwój małych
gospodarstw;
k) wsparcie na usługi zastępowania rolników;
l) interwencje w niektórych sektorach.
Poza tymi środkami, na wsparcie dochodów w ramach WPR, KE zaproponowała
wprowadzenie obowiązkowego instrumentu na rzecz rolnictwa i obszarów wiejskich
tzw. „rural target”, zakładający przeznaczenie co najmniej 10% środków każdego
Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na inwestycje na obszarach wiejskich.
W skali UE stanowi to ok. 48,7 mld euro. Dodatkowo, KE zaproponowała możliwość
wcześniejszego uruchamiania części środków tzw. kwoty elastyczności (flexibility
amount) na instrumenty WPR, która w skali UE wynosi ok. 45 mld euro.
Zatem łącznie w skali WRF 2028-2034 środki przeznaczone na wsparcie rolnictwa i
obszarów wiejskich mogą wynieść ok. 387,4 mld euro (choć trzeba pamiętać, że wiele
będzie zależało od ostatecznych decyzji państw członkowskich dotyczących
wykorzystania różnych rozwiązań i ukierunkowania środków dostępnych na PPKR).
Ad 2 (Czy Rząd RP potwierdza, że w MFF 2021–2027 WPR wynosi 386,6 mld EUR,
czyli 31,95% budżetu MFF?)
Ogółem w WRF na lata 2021–2027 na wydatki związane z WPR dostępne jest
ponad 378 mld EUR, przy czym kwota ta obejmuje zarówno płatności bezpośrednie i
środki związane z rynkiem w filarze I finansowanym z EFRG w wysokości 283 mld
EUR, jak i działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w filarze II finansowanym z
EFRROW w wysokości 94 mld EUR. Zatem budżet na rolnictwo i obszary wiejskie w
-- 3 of 13 --
4 | S t r o n a
perspektywie 2021-2027 był nominalnie niższy niż ten zaproponowany dla
perspektywy 2028-2034.
Jednocześnie nie sposób porównać wysokości budżetów Wspólnej Polityki Rolnej w
poszczególnych perspektywach, abstrahując od zmiany architektury ram
finansowych Unii Europejskiej oraz sposobu finansowania rolnictwa i obszarów
wiejskich. Przede wszystkim okresie 2021-2027 WPR funkcjonuje w modelu
dwufilarowym, finansowanym z dwóch odrębnych funduszy Europejskiego Funduszu
Rolniczego Gwarancji (EFRG – I filar) oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz
Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW – II filar). Oznacza to wyraźne rozdzielenie
finansowania płatności bezpośrednich i interwencji rynkowych (I filar) od działań
inwestycyjnych, środowiskowych i rozwojowych (II filar). Dla perspektywy 2028-
2034 środki objęte ring-fencingiem dla WPR obejmują jedynie wsparcie dochodów w
rolnictwie.
Ponadto, w kontekście porównania udziału WPR w całym budżecie WRF
w poszczególnych perspektywach należy zwrócić uwagę na włączenie w ciężar
pierwszego działu WRF 2028-2034 (obejmującego m.in. WPR) spłaty instrumentu
UE Next Generation w wymiarze 168 mld euro, a który w perspektywie 2021-2027
właściwie nie miał odzwierciedlenia. Na propozycję finansową dot. udziału Wspólnej
Polityki Rolnej w łącznym budżecie WRF w perspektywie 2028-2034 z pewnością
ma też wpływ aktualna sytuacja geopolityczna i wyzwania związane z
bezpieczeństwem i obronnością, które mają odzwierciedlenie m.in. we istotnym
wzroście nakładów na Fundusz Konkurencyjności - ze 163 mld euro w latach 2021-
2027 do ponad 450 mld euro na okres 2028-2034. Zakłada się, że część tego
funduszu przeznaczona będzie sektor rolny.
Ad 3 (Jakie jest stanowisko Rządu RP wobec spadku udziału WPR w budżecie UE z
ok. 32% do ok. 15% (w relacji do propozycji KE)?)
Stanowisko Polski wobec propozycji WRF na lata 2028-2034, a w szczególności
wobec Wspólnej Polityki Rolnej opiera się na założeniu, że Wspólna Polityka Rolna
jako polityka traktatowa, nadal wymaga silnego i stabilnego wsparcia finansowego i
powinna zajmować trwałe i znaczące miejsce w budżecie UE. Niemniej ważne jest,
-- 4 of 13 --
5 | S t r o n a
aby kształt przyszłej WPR pozwalał na dostosowywanie się do bieżących wyzwań i
odpowiednie reagowanie na nie.
Instrumentarium WPR, z którego dotychczas mogli korzystać rolnicy i inni
beneficjenci, co do zasady zostało uwzględnione w projekcie przedstawionym przez
Komisję Europejską w lipcu 2025 r. W projekcie przepisów w sprawie WPR
przewidziano, że większość z tych działań będzie obowiązkowa do wdrożenia przez
państwa członkowskie. Dotyczy to również dotychczasowych instrumentów II filara
WPR. Zdaniem Polski wiąże się to z koniecznością zagwarantowania odpowiednich
środków na skuteczną realizację wszystkich działań w ramach WPR.
Ad 4 (Ile – według wstępnych szacunków rządowych – wyniesie krajowa koperta
Polski w WPR 2028–2034 w wariantach: a) proporcjonalnego cięcia całej puli UE, b)
cięcia skoncentrowanego na dopłatach bezpośrednich, c) cięcia skoncentrowanego
na II filarze?)
Na wstępie trzeba podkreślić też, że w negocjacjach dotyczących WRF na lata 2028-
2034 Rząd RP priorytetowo traktuje finansowanie WPR i polityki spójności i nie
akceptuje cięć w dziale WRF finansującym te polityki.
W perspektywie 2028-2034 podstawowa koperta objęta mechanizmem ring-fencing
na Wspólną Politykę Rolną dla Polski wynosi 24,6 mld EUR. Jednocześnie, jak
wspomniano powyżej, przewidziano dodatkowe, istotne źródła finansowania
obszarów wiejskich poprzez tzw. rural target, czyli obowiązek przeznaczenia min.
10% alokacji swoich Planów Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na obszary
wiejskie. W Polsce jest to równoznaczne z wzmocnieniem wydatków na rolnictwo i
obszary wiejskie o co najmniej 8,9 mld EUR.
Ponadto KE zaproponowała możliwość wcześniejszego wykorzystania tzw. kwoty
elastyczności (flexibility amount), pierwotnie dostępnej dopiero po przeglądzie
śródokresowym z przeznaczeniem na rolnictwo i obszary wiejskie. W przypadku
Polski jest to równoznaczne z możliwością wzmocnienia wydatków na rolnictwo
o maksymalnie 8,7 mld EUR. Łącznie daje to potencjalnie ok. 42,3 mld EUR środków
z budżetu UE możliwych do zaprogramowania na działania związane z rolnictwem i
obszarami wiejskimi.
-- 5 of 13 --
6 | S t r o n a
W porównaniu z okresem 2021–2027 oznacza to wyraźnie większą łączną pulę
środków dostępnych dla Polski w nowej perspektywie. O ile wcześniej całkowite
finansowanie WPR ze środków UE (obu filarów) wynosiło ok. 32,12 mld EUR, o tyle
w latach 2028–2034 potencjalny budżet może przekroczyć 42 mld EUR. (do tej
należy doliczyć niezbędne współfinansowanie krajowe). Zatem nowy model nie tylko
zwiększa skalę dostępnych środków, lecz także wzmacnia możliwość elastycznego
programowania wsparcia na poziomie krajowym. Choć zmienia się struktura systemu,
to finansowo nowa perspektywa daje Polsce szerszą przestrzeń do kształtowania
instrumentów wspierających dochody rolników, inwestycje oraz rozwój obszarów
wiejskich, a skala potencjalnego finansowania pozostaje znacząca.
Ad 1 (2) (Jakie będą skutki dla stawek na hektar w Polsce (płatność podstawowa,
redystrybucyjna, młody rolnik, ekoschematy) w trzech scenariuszach: −10%, −20%,
−30% koperty? Proszę o tabelę symulacyjną)
Propozycja Komisji Europejskiej dotycząca WPR po 2027 r. nie przewiduje
stosowania płatności wymienionych w pytaniu. Ponadto nie są jeszcze znane
ostateczne ustalenia dotyczące budżetu na lata 2028-2034. W związku z tym nie jest
możliwe opracowanie tabeli symulacyjnej.
Ad 2 (2) (Czy Rząd RP potwierdza, że w obecnej perspektywie ok. 270 mld EUR
stanowią płatności bezpośrednie? Jeśli tak – jaki jest plan obrony tej części WPR w
negocjacjach?)
Kwota 270 mld EUR to kwota pierwotnie przewidziana na płatności bezpośrednie we
wszystkich państwach członkowskich UE na lata 2021-2027 (przed pomniejszeniem
w związku z transferem środków pomiędzy I i II filarem WPR). W związku z
zaproponowaną przez KE zmianą podejścia, polegającą na braku podziału na dwa
filary WPR i zastąpieniu kilku funduszy jednym funduszem, istotne jest zabieganie o
przyznanie Polsce jak najwyższej kwoty w ramach tego funduszu.
Środki finansowe w ramach Planów Partnerstwa Krajowego i Regionalnego w
ramach tzw. ring-fencingu WPR, tj. ukierunkowane na wsparcie dochodów w
rolnictwie wynoszą 293 mld euro. Zgodnie z projektem rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady ustanawiającego warunki realizacji unijnego wsparcia w ramach
-- 6 of 13 --
7 | S t r o n a
wspólnej polityki rolnej na lata 2028–2034, instrumenty wspierające dochody w
rolnictwie to:
a) degresywne obszarowe wsparcie dochodów;
b) wsparcie dochodów związane z produkcją;
c) płatność specyficzna w odniesieniu do bawełny;
d) płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi
ograniczeniami;
e) wsparcie z tytułu strat wynikających z niektórych obowiązkowych wymogów;
f) działania rolnośrodowiskowe i na rzecz klimatu;
g) płatności dla małych gospodarstw;
h) wsparcie na narzędzia zarządzania ryzykiem;
i) wsparcie na inwestycje dla rolników i posiadaczy lasów;
j) wsparcie na rozpoczynanie działalności przez młodych rolników i nowych
rolników, zakładanie przedsiębiorstw wiejskich oraz rozwój małych
gospodarstw;
k) wsparcie na usługi zastępowania rolników;
l) interwencje w niektórych sektorach.
Podział środków na poszczególne interwencje, w tym płatności bezpośrednie
(degresywne obszarowe wsparcie dochodów) będzie przedmiotem dalszych prac
programowych w zakresie Planów Partnerstwa Krajowego i Regionalnego,
prowadzonych na poziomie krajowym.
Rząd RP priorytetowo traktuje finansowanie WPR i polityki spójności w przyszłych
WRF i nie akceptuje cięć dziale WRF finansującym te polityki.
Ad 3 (2) (Jak Rząd RP zamierza pogodzić rosnące wymogi (klimat/ przyroda/
warunkowość) z ograniczeniem finansowania – aby nie przerzucać kosztów
transformacji na rolników bez realnej rekompensaty?)
W trakcie negocjacji nad WPR po 2027 r. Polska opowiada się za tym, aby rolnicy
byli odpowiednio wynagradzani za podejmowane wysiłki na rzecz środowiska i
klimatu. Wyznaczane cele środowiskowo-klimatyczne nie powinny być realizowane
kosztem celów traktatowych WPR.
-- 7 of 13 --
8 | S t r o n a
Ponadto w trakcie prac nad przyszłością WPR Polska dąży do ustanowenia takich
przepisów, które nie będą nadmiernie obciążać rolników ani nakładać obowiązku
ograniczania produkcji. Zdaniem Polski nowe rozwiązania powinny być korzystne dla
rolników, przy jednoczesnym zapewnieniu państwom członkowskim elastyczności
we wdrażaniu poszczególnych instrumentów oraz dostosowaniu ich kształtu do
wewnętrznych uwarunkowań, m.in. w zakresie działań rolnośrodowiskowych i
klimatycznych.
Polska pozytywnie ocenia propozycje odejścia od systemu wsparcia dla działań
środowiskowych i klimatycznych opartego na wymogach w stronę wynagradzania
rolników za podejmowane wysiłki na rzecz ich realizacji. Właśnie system zachęt
powinien być podstawą do zapewnienia realizacji bardziej ambitnych celów
środowiskowych i klimatycznych w ramach WPR – na ten cel należy jednak
zagwarantować adekwatne środki budżetowe. Przejście na bardziej zrównoważoną
produkcję musi być odpowiednio kompensowane producentom rolnym. Takie
podejście spowoduje zwiększenie zainteresowania rolników realizacją tego rodzaju
zobowiązań.
Polska już w obecnej perspektywie finansowej postulowała o uwzględnienie
elementu zachęty w ramach płatności o charakterze prośrodowiskowym i
proklimatycznym. Efektem dotychczasowych działań jest np. uproszczenie przepisów
unijnych, dzięki któremu możliwe będzie uruchomienie od 2026 r. dobrowolnego
wsparcia dla rolników gospodarujących na obszarach objętych normą GAEC 2
dotyczącą ochrony torfowisk i obszarów podmokłych. Rolnicy będą mogli otrzymać
płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne rekompensujące utracone dochody i
poniesione koszty wynikające z realizacji obowiązkowych wymogów normy GAEC 2.
Należy zauważyć, że dotychczas zgodnie z przepisami UE wsparcie
rolnośrodowiskowo-klimatyczne nie przysługiwało za realizację wymogów
ustanowionych w ramach warunkowości (wymogi te stanowiły niepłatny poziom
bazowy dla zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych). Wprowadzone
uproszczenie jest krokiem w kierunku odejścia od systemu wsparcia dla działań
środowiskowych i klimatycznych zbudowanego na wymogach w stronę
wynagradzania rolników za podejmowane wysiłki na rzecz ich realizacji.
-- 8 of 13 --
9 | S t r o n a
Przy określaniu kształtu działań rolnośrodowiskowych i klimatycznych w ramach
WPR po 2027 r., Polska uwzględni ostateczne ramy prawne i finansowe
wynegocjowane dla nowej WPR, jak również wykorzysta doświadczenia z wdrażania
obecnych instrumentów wsparcia.
Ad 4, 5 (Czy Rząd RP akceptuje koncepcję KE „early access” do ok. 45 mld EUR od
2028 r. (przyspieszenie do 2/3 środków z przeglądu śródokresowego) jako
instrument polityczny w kontekście sporu o Mercosur?
Czy Rząd RP uznaje za właściwe, aby zamiast stabilnego finansowania WPR
oferować rolnikom „wcześniejszy dostęp” do środków przyszłych jako substytut
realnych pieniędzy?)
Mechanizm wcześniejszego uruchomienia części kwoty elastyczności (flexibility
amount) jest rozwiązaniem, które pozwala zaprogramować znaczną część środków,
które pierwotnie Komisja Europejska proponowała uruchomić dopiero w ramach
przeglądu śródokresowego (którego wyniki przedstawia się do końca marca 2031
roku) i ukierunkować je na rolnictwo i obszary wiejskie. Rząd przeciwny był 25 %
poziomowi elastyczności środków PPKR (po odjęciu części ukierunkowanej na
wsparcie dochodów rolników), a rozwiązanie zaproponowane przez KE w styczniu
2026 r. uelastycznia jej pierwotną propozycję i z tego względu jest interesujące.
Podobnie jak w przypadku podziału dostępnych środków na poszczególne rozdziały,
a następnie działania, wcześniejsze wykorzystanie części kwoty elastyczności będzie
przedmiotem dalszych prac programowych w zakresie Planów Partnerstwa
Krajowego i Regionalnego.
Ad 6 (Jakie warunki brzegowe Rząd RP postawi w sprawie umowy UE–Mercosur,
aby nie doprowadzić do sytuacji, w której osłabione finansowanie WPR + wzrost
wymagań + presja konkurencyjna importu uderzą łącznie w polską produkcję?)
Umowa UE-Mercosur - tj. umowa tymczasowa w sprawie handlu (ITA) oraz
całościowa umowa o partnerstwie (EMPA) – została podpisana przez przedstawicieli
instytucji UE oraz państw Mercosur 17 stycznia 2026 r. na podstawie decyzji Rady
UE przegłosowanej na posiedzeniu Komitetu Stałych Przedstawicieli (COREPER)
9 stycznia 2026 r. przy sprzeciwie Polski i kilku innych państw członkowskich UE
-- 9 of 13 --
10 | S t r o n a
(Francji, Austrii, Węgier, Irlandii). Tak więc na forum Rady UE nie są już toczone
prace, w ramach których można by formułować postulaty, w tym warunki brzegowe,
dotyczące akceptacji tej umowy. Niezależnie od tego kontynuujemy działania służące
realizacji interesów sektora rolnego w kontekście spodziewanego wejścia w życie
umowy z Mercosurem oraz relacji handlowych UE z innymi partnerami.
Konsekwentnie zwracamy uwagę na problem braku związania producentów
w krajach trzecich, w tym także w krajach Mercosur, analogicznymi standardami
produkcji, do których przestrzegania zobowiązani są producenci w UE. Może to mieć
negatywny wpływ na konkurencyjność unijnej produkcji. Stąd wielokrotnie na forum
UE postulowaliśmy dostosowanie produktów importowanych z krajów trzecich do
unijnych standardów produkcji. Minister rolnictwa i rozwoju wsi przedstawił ten
postulat także na posiedzeniu Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH)
26 stycznia 2026 r. w imieniu Polski, Austrii, Słowacji i Węgier w dokumencie
pisemnym dotyczącym niezbędnych działań celem ochrony wrażliwych sektorów
rynku rolnego UE w kontekście umów handlowych z krajami trzecimi, w tym w
kontekście umowy UE-Mercosur.
W odpowiedzi na stanowisko prezentowane przez Polskę oraz inne państwa
członkowskie UE o podobnych poglądach Komisja Europejska zapowiedziała
działania na rzecz wzmocnienia procedur kontroli bezpieczeństwa w imporcie
żywności z krajów trzecich oraz większe dostosowanie wymagań dotyczących
produktów importowanych do wymogów produkcji UE w obszarze pestycydów i
dobrostanu zwierząt. Aktualnie KE prowadzi analizy dotyczące możliwości zmiany
przepisów, które zmierzałyby w tym kierunku. Planowane jest zaostrzenie przez KE
kontroli nad żywnością oraz nad innymi produktami pochodzenia zwierzęcego i
roślinnego importowanymi do UE. Przewiduje się zwiększenie liczby audytów w
krajach spoza UE o 50% w ciągu najbliższych dwóch lat. Zwiększona zostanie
również liczba audytów KE w europejskich punktach kontroli granicznej, w celu
sprawdzenia czy państwa członkowskie UE przeprowadzają kontrole zgodnie z
odpowiednimi wymogami UE. KE planuje również dokładniej monitorować
niezgodne towary i kraje, wprowadzając niezbędne korekty częstotliwości kontroli
oraz wspierać państwa członkowskie UE we wdrażaniu dodatkowych środków
kontrolnych. Rozważane są także skoordynowane działania UE w celu
-- 10 of 13 --
11 | S t r o n a
monitorowania wybranych importowanych produktów. Oceniamy te zapowiedzi jako
krok w dobrą stronę i oczekujemy na ich sprawną realizację. W dyskusjach na forum
UE prezentujemy postulat, aby do czasu zakończenia przez KE ww. prac i wdrożenia
przepisów dostosowujących produkty importowane do standardów UE wstrzymać
się z przyjmowaniem nowych decyzji liberalizujących cła w imporcie spoza UE. Ten
postulat znalazł się w ww. stanowisku pisemnym Polski, Austrii, Słowacji i Węgier
zaprezentowanym przez Polskę na posiedzeniu Rady AGRIFISH w styczniu 2026 r.
Istotnym narzędziem niwelującym presję konkurencyjną jest też rozporządzenie
wprowadzające dwustronną klauzulę ochronną przewidzianą w Umowie o
partnerstwie UE–Mercosur oraz w Umowie przejściowej w sprawie handlu UE–
Mercosur w odniesieniu do produktów rolnych. Regulacja ta została zaproponowana
przez Komisję Europejską m.in. dzięki staraniom Polski. Rozporządzenie zapewnia
nam bezprecedensowe klauzule ochronne, tzw. hamulec bezpieczeństwa, które będą
zabezpieczały interesy polskich rolników. Regulacja ta będzie ułatwiała wszczęcie
postępowań ochronnych w imporcie towarów rolnych z Mercosur oraz ich
przyspieszenie. Ważnymi zapisami tego rozporządzenia są także progi wszczęcia
postepowania ochronnego dla produktów wrażliwych, które określono na poziomie
5% wzrostu importu lub spadku cen.
Od dawna wskazywaliśmy na forum UE również na potrzebę zapewnienia
odpowiednich mechanizmów finansowych dla rekompensowania rolnikom
ewentualnych strat związanych z umową UE-Mercosur oraz szerzej umowami
handlowymi. Postulat ten znalazł się także w ww. stanowisku pisemnym
zaprezentowanym przez Polskę na Radzie AGRIFISH 26 stycznia 2026 r. W
odpowiedzi na m.in. te postulaty KE zapowiedziała utworzenie w ramach
perspektywy finansowej 2028-2034 unijnego funduszu bezpieczeństwa tzw. Unity
Safety Net w łącznej wysokości 6,3 mld EUR, którego środki służyłyby finansowaniu
instrumentów wsparcia rolników w razie szeroko rozumianych zakłóceń rynkowych,
w tym ewentualnych zakłóceń powodowanych przez umowy handlowe UE z krajami
trzecimi, także w kontekście umowy UE-Mercosur. Środki te mają być
wykorzystywane do finansowania działań interwencyjnych w przypadku wystąpienia
zakłóceń na rynku (np. jako skutek uboczny i nieoczekiwany umowy handlowej, czy
w wyniku wzrostu kosztów produkcji lub nagłej zmiany popytu).
-- 11 of 13 --
12 | S t r o n a
Ad 7 (Czy Rząd RP przeprowadził ocenę ryzyka dla bezpieczeństwa żywnościowego
Polski w scenariuszu spadku dopłat i spadku opłacalności produkcji (w
szczególności w sektorach wrażliwych)? Jeżeli tak – proszę o jej udostępnienie.)
Rząd RP priorytetowo traktuje finansowanie WPR i polityki spójności w przyszłych
WRF i nie akceptuje cięć dziale WRF finansującym te polityki.
Ad 8 (Jakie działania negocjacyjne i koalicyjne podejmie Rząd RP w Radzie UE, aby:
a) utrzymać realną siłę nabywczą dopłat, b) zapewnić finansowanie kosztów
nowych wymogów (torfowiska/retencja/ochrona przyrody), c) zablokować
przerzucanie obowiązków na rolników bez pieniędzy?)
Polska na forum UE aktywnie zabiega o jak najkorzystniejsze rozwiązania dla polskich
rolników. Działania negocjacyjne obejmują w szczególności prezentowanie
stanowiska Polski i poszukiwanie sojuszników wśród innych państw członkowskich,
spotkania bilateralne, udział we wspólnych inicjatywach, które są zgodne z
priorytetami Polski, przygotowanie propozycji alternatywnych rozwiązań. Zgodnie z
propozycjami Komisji Europejskiej w zakresie kolejnych Wieloletnich Ram
Finansowych Polska będzie jednym z największych beneficjentów unijnego budżetu.
W kontekście finansowania kosztów związanych z realizacją wymogów ochrony
środowiska (w tym ochrony torfowisk oraz działań retencyjnych) należy wskazać, że
właściwym resortem w tym zakresie jest Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Dzięki
staraniom Polski w trakcie negocjacji Rozporządzenia UE w sprawie odbudowy
zasobów przyrodniczych (NRL) cele dotyczące nawadniania torfowisk na gruntach
rolnych mają charakter dobrowolny dla rolników, a państwa członkowskie powinny
zapewnić odpowiednie zachęty do podejmowania takich działań.
Na poziomie UE nadal trwają prace nad kształtem przyszłych Wieloletnich Ram
Finansowych, dlatego zakres wsparcia dla celów przewidzianych w NRL nie został
jeszcze określony. Nie oznacza to jednak, że działania retencyjne na osuszonych
glebach torfowych będą finansowane ze środków Wspólnej Polityki Rolnej.
-- 12 of 13 --
13 | S t r o n a
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów;
2. Pan Radosław Sikorski, Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Spraw
Zagranicznych;
3. Pan Andrzej Domański Minister Finansów i Gospodarki.
-- 13 of 13 --