Interpelacja nr 15479
Interpelacja w sprawie niespójności działań państwa w zakresie ochrony gleb torfowych, retencji oraz systemów melioracji służących nawodnieniu łąk, a także w sprawie wydatkowania środków KPO na ewidencję urządzeń melioracyjnych i równoległych działań zmierzających do likwidacji piętrzeń
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie niespójności działań państwa w zakresie ochrony gleb torfowych, retencji oraz systemów melioracji służących nawodnieniu łąk, a także w sprawie wydatkowania środków KPO na ewidencję urządzeń melioracyjnych i równoległych działań zmierzających do likwidacji piętrzeń
Interpelacja nr 15479
do ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie niespójności działań państwa w zakresie ochrony gleb torfowych, retencji oraz systemów melioracji służących nawodnieniu łąk, a także w sprawie wydatkowania środków KPO na ewidencję urządzeń melioracyjnych i równoległych działań zmierzających do likwidacji piętrzeń
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 20-02-2026
Szanowni Państwo Ministrowie!
Niniejsza interpelacja wprost dotyczy bezpieczeństwa wodnego i żywnościowego państwa, ochrony gleb organicznych przed przesuszeniem i emisją CO2, a także elementarnej uczciwości państwa wobec rolników: nie można jednocześnie wymagać od właściciela gruntu utrzymania torfu i wysokiego poziomu wód, a równocześnie likwidować narzędzia (piętrzenia, jazy, zastawki, rowy nawodnieniowe), które ten poziom wód umożliwiają.
Przedmiotem interpelacji jest również fakt, że wydano publiczne środki (w tym środki KPO) na ewidencję/inwentaryzację urządzeń melioracyjnych, a mimo to państwo nie przedstawia opinii publicznej i Sejmowi twardych danych: ile obiektów zinwentaryzowano, gdzie one są, jaki jest ich potencjał retencyjny i jaki jest potencjał ochrony gleb organicznych wynikający z odbudowy systemów nawodnień łąk. To jest sytuacja, w której rolnicy mają ponosić koszty i ryzyka, a administracja działa na wyczucie albo – co gorsza – pod z góry założoną tezę.
Poniżej przedstawiam opis stanu faktycznego (w oparciu o informacje przekazywane przez środowiska meliorantów, spółek wodnych i praktyków gospodarki łąkowej oraz o znane publicznie elementy finansowania z KPO).
I. OPIS STANU
1. Polska dysponowała milionem hektarów łąk położonych na glebach torfowych, wyposażonych w systemy nawodnień grawitacyjnych i podsiąkowych. Systemy te obejmowały kilka tysięcy jazów i tamowań na rzekach wraz z siecią kanałów i rowów odprowadzajacych wodę na te łąki.
2. Ze środków KPO Wody Polskie otrzymały 120 mln zł na ewidencję obiektów melioracyjnych. Pytanie podstawowe brzmi: Ile takich obiektów melioracyjnych łąk zinwentaryzowano, jaki jest ich potencjał retencyjny w mln m3 oraz jaka powierzchnia gleb organicznych (ha) dzięki odbudowie tych systemów może być ochroniona przed przesuszeniem i emisją CO2?
3. Przykład kompleksu łąk w Dolinie Stobrawy (gmina Wołczyn, woj. opolskie) został zaprezentowany w trakcie warsztatów jako wprowadzenie do wdrożenia KPO B.3.3.1. Dane o retencji zostały policzone i są ogólnie dostępne. Wskazuje się, że uzyskano ok. 1 mln m3 wody w glebie torfowej po każdorazowym nawodnieniu kosztem remontu 11 zastawek na rowie. Koszt: 300 tys. zł (w tym 260 tys. zł Wody Polskie i 40 tys. zł gminna spółka wodna). Powierzchnia oddziaływania: ok. 200 ha.
4. Bez wykonania obowiązkowej ogólnokrajowej inwentaryzacji łąk i systemów nawodnień Wody Polskie podejmują próby likwidacji piętrzeń i jazów w ramach programu przywracania drożności rzekom, co ma być traktowane jako „odbudowa zasobów przyrodniczych”. Na pytanie meliorantów, czym po likwidacji spiętrzeń nawodnią torfowiska na łąkach, ma padać odpowiedź, że dbałość o stan gleb torfowych jest obowiązkiem właściciela działki, czyli rolnika.
5. Ministerstwo Klimatu i Środowiska konsultuje strategię ochrony mokradeł, w której wskazuje się, że rowy na łąkach odpowiadają za przesuszenie torfowisk, i postuluje ich likwidację.
W miejsce likwidowanych łąk proponuje się tworzenie lasów bagiennych oraz uprawę pokrzywy i pałki wodnej. Jako argument ma być podawany przykład hektarowej uprawy pałki wodnej w Niemczech – eksperyment jednego z uniwersytetów – przedstawiany jako światowy trend. Jednocześnie na materiałach z tego eksperymentu widać utrzymane rowy melioracyjne i systemy regulacji wody. Mimo że nawet te eksperymentalne uprawy wymagają sterowania wodą, w Polsce nadal forsowana ma być teza, że rowy i melioracje należy likwidować.
6. Do promowania rolnictwa bagiennego angażuje się instytut w Falentach (dawniej Instytut Melioracji i Użytków Zielonych). Mimo udziału przedstawicieli Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi i instytutu w warsztatach w Dolinie Stobrawy, gdzie zaprezentowano system melioracji nawodnieniowych chroniący łąki przed osuszeniem, do dziś nie podjęto realnych prac nad ogólnokrajową inwentaryzacją, liczeniem potencjału retencyjnego i programem odbudowy tych systemów, aby spełnić wymogi ochrony gleb torfowych w rolnictwie.
II. PODSUMOWANIE
A. Nie mamy realnej ewidencji obiektów melioracji wodnych mimo wydatkowania 120 mln zł z KPO – więc nie znamy potencjału tych systemów.
B. Bez ewidencji i bez znajomości potencjału postuluje się likwidowanie rowów, kanałów i piętrzeń na rzekach pod pozorem „odtwarzania zasobów przyrodniczych”.
C. W maju 2023 r. w Dolinie Stobrawy, we współpracy z Wodami Polskimi i spółką wodną, odbudowano systemy nawodnień gromadzących ok. 1 mln m3 wody na 200 ha łąk torfowych. Prowadzono warsztaty i wizyty studyjne do Badenii-Wirtembergii, gdzie istnieje centrum ochrony mokradeł utrzymujące systemy melioracji i współpracujące z rolnikami w hodowli bydła na łąkach.
D. Z KPO wydano 30 mln zł na szkolenia i edukację oraz 120 mln zł na ewidencję melioracji, a w strategii wnioski z tych warsztatów mają być ignorowane. Powstaje podejrzenie, że ignoruje się je dlatego, że przeczą tezie o wyłącznie „odwodnieniowej” roli melioracji łąk i utrudniają przesuwanie środków publicznych z utrzymania spółek wodnych i tradycyjnej melioracji nawodnieniowej na kosztowne eksperymenty „rolnictwa bagiennego”.
E. Mimo że łąki z systemami nawodnieniowymi mogą chronić glebę torfową, strategia ma postulować ich likwidację na rzecz zarośli pokrzyw i pałek wodnych, a koszt takiego eksperymentu w przekazach pojawia się jako wielomiliardowy.
III. TEZY, KONSEKWENCJE
1. Teza/założenie: „Rowy i kanały na łąkach są głównie odwodnieniowe, więc należy je likwidować”
Konsekwencja: spadek poziomu wód na torfie, murszenie i utlenianie torfu, spadek plonów paszowych, ryzyko utraty hodowli i łąk.
Brak danych: mapa funkcji: które systemy są odwadniające, a które nawodnieniowe; pomiary poziomu wód przed/po.
2. Teza/założenie: „Likwidacja piętrzeń dla drożności rzek = odbudowa przyrody”
Konsekwencja: utrata sterowania nawodnieniem, brak wody do podsiąku; przerzucenie odpowiedzialności na rolnika bez narzędzi.
Brak danych dotyczących bilansu hydrologicznego i klimatycznego: efekt dla torfu i emisji CO2e; analiza alternatyw (modernizacja/sterowanie/przepławki).
3. Teza/założenie: „Utrzymywanie łąk na torfach jest z natury złe klimatycznie”
Konsekwencja: wypychanie produkcji pasz i hodowli; ryzyko spadku bezpieczeństwa żywnościowego i wzrostu importu.
Brak danych: dane porównawcze: emisje/pochłanianie przy łące nawadnianej vs. torfie przesuszonym vs. Paludikulturze.
4. Teza/założenie: „Paludikultura (pałka/pokrzywa) to światowy trend i rozwiązanie”
Konsekwencja: kosztowne eksperymenty, monokultury, konieczność infrastruktury i sterowania wodą, niepewność rynku zbytu.
Brak danych: analiza opłacalności i skali: CAPEX/OPEX, logistyka zbioru, rynek, wpływ na wodę i bioróżnorodność.
5. Teza/założenie: „Za stan torfu odpowiada właściciel działki”
Konsekwencja: państwo wymaga efektu, ale ogranicza instrumenty (piętrzenia/rowy) i nie zapewnia systemu wsparcia.
Brak danych: model odpowiedzialności i finansowania: kto utrzymuje urządzenia, kto steruje wodą, jakie umowy i dopłaty.
Państwo nie może prowadzić polityki wodnej i klimatycznej metodą sprzecznych sygnałów: z jednej strony wydawać środki na ewidencję melioracji, a z drugiej podejmować działania likwidujące piętrzenia i przedstawiać je jako „odbudowę przyrody” bez bilansu retencji, emisji i skutków dla użytków zielonych. Nie może też tworzyć strategii opartych na jednej, ideologicznej tezie („melioracje zawsze odwadniają”), ignorując istniejące i działające systemy nawodnieniowe łąk torfowych oraz doświadczenia terenowe.
Wnoszę o udzielenie odpowiedzi z danymi liczbowymi i tabelami oraz o przedstawienie jasnego planu:
– jak państwo chce chronić torf (wodą),
– kto ma za to odpowiadać,
– gdzie są urządzenia,
– jaki jest ich potencjał,
– i dlaczego w praktyce równolegle rozważa się ich likwidację.
Jeżeli rząd nie ma tych danych po wydatkowaniu środków KPO na ewidencję – to mamy do czynienia z sytuacją skrajnie nieakceptowalną: państwo chce przebudowywać rolnictwo torfowe i krajobraz wodno-błotny bez mapy, bez liczb i bez rachunku skutków.
1. Jaka była podstawa prawna, zakres i harmonogram projektu finansowanego z KPO dotyczącego ewidencji urządzeń melioracji wodnych i gruntów zmeliorowanych realizowanego przez Wody Polskie?
2. Ile łącznie obiektów zinwentaryzowano (liczbowo), z podziałem co najmniej na: jazy, zastawki, progi, przepusty z piętrzeniem, kanały, rowy i inne budowle?
3. Ile kilometrów rowów/kanałów ujęto w ewidencji oraz jaka jest powierzchnia gruntów (ha) objętych systemami?
4. Jaki jest łączny potencjał retencyjny zinwentaryzowanych systemów (w mln m3), liczony oddzielnie dla:
a) retencji w korytach/rowach przy piętrzeniach,
b) retencji glebowej na użytkach zielonych/torfach wynikającej z podniesienia poziomu wody,
c) retencji możliwej do przywrócenia po modernizacji urządzeń?
5. Jaka powierzchnia gleb organicznych (ha) może być – według Wód Polskich – realnie chroniona przed przesuszeniem poprzez odbudowę/sterowanie nawodnieniami w istniejących systemach?
6. Czy wyniki inwentaryzacji są dostępne publicznie (mapy, baza obiektów)? Jeżeli nie – proszę o uzasadnienie prawne odmowy upublicznienia oraz o informację, w jaki sposób Sejm może uzyskać pełne dane.
7. Ile obiektów piętrzących przewidziano do likwidacji lub modernizacji w latach 2024–2026 w ramach programów przywracania drożności rzek – z podaniem listy obiektów, lokalizacji oraz informacji, czy obiekt służył/służy do nawodnień łąk?
8. Czy przed likwidacją piętrzeń wykonywana jest analiza oddziaływania na:
a) poziom wód gruntowych na glebach organicznych w zasięgu oddziaływania,
b) bilans emisji/pochłaniania CO2e,
c) produkcyjność użytków zielonych?
Jeżeli tak – proszę o metodologię i wyniki.
9. Proszę o jednoznaczną odpowiedź: Czy państwo gwarantuje instrument sterowania wodą, czy przerzuca obowiązek bez narzędzi? Jeżeli po likwidacji piętrzeń woda nie będzie mogła być kierowana na łąki torfowe, to kto i w jaki sposób ma zapewnić realizację obowiązku ochrony torfu przez rolnika?
10. Jakie polskie dane empiryczne, monitoring, analizy hydrologiczne i glebowe są podstawą tezy, że rowy na łąkach są dominującym czynnikiem przesuszenia torfowisk – bez rozróżnienia funkcji odwadniającej i nawodnieniowej?
11. Czy w strategii dokonano klasyfikacji: systemy odwadniające vs. nawodnieniowe (zalewowo-podsiąkowe)? Jeśli tak – proszę o kryteria i mapę.
12. Jaki jest szacowany koszt wariantów:
a) odbudowy i sterowania istniejącymi systemami nawodnień łąk (w tym utrzymanie spółek wodnych),
b) likwidacji rowów/zmiany użytkowania na paludikulturę i/lub lasy bagienne w ujęciu 10- i 20-letnim?
13. Czy strategia zawiera analizę ryzyka, że paludikultura (pałka/pokrzywa) w skali przemysłowej będzie wymagała infrastruktury i sterowania wodą analogicznego do melioracji, a więc w praktyce nie eliminuje urządzeń, tylko zmienia „etykietę” polityczną?
14. Czy administracja rządowa uznaje przykład Doliny Stobrawy (Wołczyn) za modelowy przypadek niskokosztowej modernizacji dającej wysoki efekt retencyjny? Jeśli nie – proszę wskazać konkretne powody.
15. Czy planuje się program replikacji takich działań (remont zastawek, sterowanie nawodnieniem, współpraca ze spółkami wodnymi) w innych dolinach rzecznych? Jeśli tak – proszę o listę zlewni i źródła finansowania.
16. Który resort i która instytucja jest odpowiedzialna za „właściciela problemu”: ochronę gleb organicznych na użytkach zielonych w powiązaniu z melioracją (MKiŚ, MI, MRiRW, Wody Polskie)? Proszę o jasny podział kompetencji.
17. Czy rząd zamierza powołać stały mechanizm współpracy: Wody Polskie – spółki wodne – ODR – rolnicy (jak w przykładach zagranicznych), aby utrzymanie wody na torfach było zadaniem wspólnym, a nie przerzucanym na jednostkę?
Interpelacja nr 15479
do ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie niespójności działań państwa w zakresie ochrony gleb torfowych, retencji oraz systemów melioracji służących nawodnieniu łąk, a także w sprawie wydatkowania środków KPO na ewidencję urządzeń melioracyjnych i równoległych działań zmierzających do likwidacji piętrzeń
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 20-02-2026
Szanowni Państwo Ministrowie!
Niniejsza interpelacja wprost dotyczy bezpieczeństwa wodnego i żywnościowego państwa, ochrony gleb organicznych przed przesuszeniem i emisją CO2, a także elementarnej uczciwości państwa wobec rolników: nie można jednocześnie wymagać od właściciela gruntu utrzymania torfu i wysokiego poziomu wód, a równocześnie likwidować narzędzia (piętrzenia, jazy, zastawki, rowy nawodnieniowe), które ten poziom wód umożliwiają.
Przedmiotem interpelacji jest również fakt, że wydano publiczne środki (w tym środki KPO) na ewidencję/inwentaryzację urządzeń melioracyjnych, a mimo to państwo nie przedstawia opinii publicznej i Sejmowi twardych danych: ile obiektów zinwentaryzowano, gdzie one są, jaki jest ich potencjał retencyjny i jaki jest potencjał ochrony gleb organicznych wynikający z odbudowy systemów nawodnień łąk. To jest sytuacja, w której rolnicy mają ponosić koszty i ryzyka, a administracja działa na wyczucie albo – co gorsza – pod z góry założoną tezę.
Poniżej przedstawiam opis stanu faktycznego (w oparciu o informacje przekazywane przez środowiska meliorantów, spółek wodnych i praktyków gospodarki łąkowej oraz o znane publicznie elementy finansowania z KPO).
I. OPIS STANU
1. Polska dysponowała milionem hektarów łąk położonych na glebach torfowych, wyposażonych w systemy nawodnień grawitacyjnych i podsiąkowych. Systemy te obejmowały kilka tysięcy jazów i tamowań na rzekach wraz z siecią kanałów i rowów odprowadzajacych wodę na te łąki.
2. Ze środków KPO Wody Polskie otrzymały 120 mln zł na ewidencję obiektów melioracyjnych. Pytanie podstawowe brzmi: Ile takich obiektów melioracyjnych łąk zinwentaryzowano, jaki jest ich potencjał retencyjny w mln m3 oraz jaka powierzchnia gleb organicznych (ha) dzięki odbudowie tych systemów może być ochroniona przed przesuszeniem i emisją CO2?
3. Przykład kompleksu łąk w Dolinie Stobrawy (gmina Wołczyn, woj. opolskie) został zaprezentowany w trakcie warsztatów jako wprowadzenie do wdrożenia KPO B.3.3.1. Dane o retencji zostały policzone i są ogólnie dostępne. Wskazuje się, że uzyskano ok. 1 mln m3 wody w glebie torfowej po każdorazowym nawodnieniu kosztem remontu 11 zastawek na rowie. Koszt: 300 tys. zł (w tym 260 tys. zł Wody Polskie i 40 tys. zł gminna spółka wodna). Powierzchnia oddziaływania: ok. 200 ha.
4. Bez wykonania obowiązkowej ogólnokrajowej inwentaryzacji łąk i systemów nawodnień Wody Polskie podejmują próby likwidacji piętrzeń i jazów w ramach programu przywracania drożności rzekom, co ma być traktowane jako „odbudowa zasobów przyrodniczych”. Na pytanie meliorantów, czym po likwidacji spiętrzeń nawodnią torfowiska na łąkach, ma padać odpowiedź, że dbałość o stan gleb torfowych jest obowiązkiem właściciela działki, czyli rolnika.
5. Ministerstwo Klimatu i Środowiska konsultuje strategię ochrony mokradeł, w której wskazuje się, że rowy na łąkach odpowiadają za przesuszenie torfowisk, i postuluje ich likwidację.
W miejsce likwidowanych łąk proponuje się tworzenie lasów bagiennych oraz uprawę pokrzywy i pałki wodnej. Jako argument ma być podawany przykład hektarowej uprawy pałki wodnej w Niemczech – eksperyment jednego z uniwersytetów – przedstawiany jako światowy trend. Jednocześnie na materiałach z tego eksperymentu widać utrzymane rowy melioracyjne i systemy regulacji wody. Mimo że nawet te eksperymentalne uprawy wymagają sterowania wodą, w Polsce nadal forsowana ma być teza, że rowy i melioracje należy likwidować.
6. Do promowania rolnictwa bagiennego angażuje się instytut w Falentach (dawniej Instytut Melioracji i Użytków Zielonych). Mimo udziału przedstawicieli Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi i instytutu w warsztatach w Dolinie Stobrawy, gdzie zaprezentowano system melioracji nawodnieniowych chroniący łąki przed osuszeniem, do dziś nie podjęto realnych prac nad ogólnokrajową inwentaryzacją, liczeniem potencjału retencyjnego i programem odbudowy tych systemów, aby spełnić wymogi ochrony gleb torfowych w rolnictwie.
II. PODSUMOWANIE
A. Nie mamy realnej ewidencji obiektów melioracji wodnych mimo wydatkowania 120 mln zł z KPO – więc nie znamy potencjału tych systemów.
B. Bez ewidencji i bez znajomości potencjału postuluje się likwidowanie rowów, kanałów i piętrzeń na rzekach pod pozorem „odtwarzania zasobów przyrodniczych”.
C. W maju 2023 r. w Dolinie Stobrawy, we współpracy z Wodami Polskimi i spółką wodną, odbudowano systemy nawodnień gromadzących ok. 1 mln m3 wody na 200 ha łąk torfowych. Prowadzono warsztaty i wizyty studyjne do Badenii-Wirtembergii, gdzie istnieje centrum ochrony mokradeł utrzymujące systemy melioracji i współpracujące z rolnikami w hodowli bydła na łąkach.
D. Z KPO wydano 30 mln zł na szkolenia i edukację oraz 120 mln zł na ewidencję melioracji, a w strategii wnioski z tych warsztatów mają być ignorowane. Powstaje podejrzenie, że ignoruje się je dlatego, że przeczą tezie o wyłącznie „odwodnieniowej” roli melioracji łąk i utrudniają przesuwanie środków publicznych z utrzymania spółek wodnych i tradycyjnej melioracji nawodnieniowej na kosztowne eksperymenty „rolnictwa bagiennego”.
E. Mimo że łąki z systemami nawodnieniowymi mogą chronić glebę torfową, strategia ma postulować ich likwidację na rzecz zarośli pokrzyw i pałek wodnych, a koszt takiego eksperymentu w przekazach pojawia się jako wielomiliardowy.
III. TEZY, KONSEKWENCJE
1. Teza/założenie: „Rowy i kanały na łąkach są głównie odwodnieniowe, więc należy je likwidować”
Konsekwencja: spadek poziomu wód na torfie, murszenie i utlenianie torfu, spadek plonów paszowych, ryzyko utraty hodowli i łąk.
Brak danych: mapa funkcji: które systemy są odwadniające, a które nawodnieniowe; pomiary poziomu wód przed/po.
2. Teza/założenie: „Likwidacja piętrzeń dla drożności rzek = odbudowa przyrody”
Konsekwencja: utrata sterowania nawodnieniem, brak wody do podsiąku; przerzucenie odpowiedzialności na rolnika bez narzędzi.
Brak danych dotyczących bilansu hydrologicznego i klimatycznego: efekt dla torfu i emisji CO2e; analiza alternatyw (modernizacja/sterowanie/przepławki).
3. Teza/założenie: „Utrzymywanie łąk na torfach jest z natury złe klimatycznie”
Konsekwencja: wypychanie produkcji pasz i hodowli; ryzyko spadku bezpieczeństwa żywnościowego i wzrostu importu.
Brak danych: dane porównawcze: emisje/pochłanianie przy łące nawadnianej vs. torfie przesuszonym vs. Paludikulturze.
4. Teza/założenie: „Paludikultura (pałka/pokrzywa) to światowy trend i rozwiązanie”
Konsekwencja: kosztowne eksperymenty, monokultury, konieczność infrastruktury i sterowania wodą, niepewność rynku zbytu.
Brak danych: analiza opłacalności i skali: CAPEX/OPEX, logistyka zbioru, rynek, wpływ na wodę i bioróżnorodność.
5. Teza/założenie: „Za stan torfu odpowiada właściciel działki”
Konsekwencja: państwo wymaga efektu, ale ogranicza instrumenty (piętrzenia/rowy) i nie zapewnia systemu wsparcia.
Brak danych: model odpowiedzialności i finansowania: kto utrzymuje urządzenia, kto steruje wodą, jakie umowy i dopłaty.
Państwo nie może prowadzić polityki wodnej i klimatycznej metodą sprzecznych sygnałów: z jednej strony wydawać środki na ewidencję melioracji, a z drugiej podejmować działania likwidujące piętrzenia i przedstawiać je jako „odbudowę przyrody” bez bilansu retencji, emisji i skutków dla użytków zielonych. Nie może też tworzyć strategii opartych na jednej, ideologicznej tezie („melioracje zawsze odwadniają”), ignorując istniejące i działające systemy nawodnieniowe łąk torfowych oraz doświadczenia terenowe.
Wnoszę o udzielenie odpowiedzi z danymi liczbowymi i tabelami oraz o przedstawienie jasnego planu:
– jak państwo chce chronić torf (wodą),
– kto ma za to odpowiadać,
– gdzie są urządzenia,
– jaki jest ich potencjał,
– i dlaczego w praktyce równolegle rozważa się ich likwidację.
Jeżeli rząd nie ma tych danych po wydatkowaniu środków KPO na ewidencję – to mamy do czynienia z sytuacją skrajnie nieakceptowalną: państwo chce przebudowywać rolnictwo torfowe i krajobraz wodno-błotny bez mapy, bez liczb i bez rachunku skutków.
1. Jaka była podstawa prawna, zakres i harmonogram projektu finansowanego z KPO dotyczącego ewidencji urządzeń melioracji wodnych i gruntów zmeliorowanych realizowanego przez Wody Polskie?
2. Ile łącznie obiektów zinwentaryzowano (liczbowo), z podziałem co najmniej na: jazy, zastawki, progi, przepusty z piętrzeniem, kanały, rowy i inne budowle?
3. Ile kilometrów rowów/kanałów ujęto w ewidencji oraz jaka jest powierzchnia gruntów (ha) objętych systemami?
4. Jaki jest łączny potencjał retencyjny zinwentaryzowanych systemów (w mln m3), liczony oddzielnie dla:
a) retencji w korytach/rowach przy piętrzeniach,
b) retencji glebowej na użytkach zielonych/torfach wynikającej z podniesienia poziomu wody,
c) retencji możliwej do przywrócenia po modernizacji urządzeń?
5. Jaka powierzchnia gleb organicznych (ha) może być – według Wód Polskich – realnie chroniona przed przesuszeniem poprzez odbudowę/sterowanie nawodnieniami w istniejących systemach?
6. Czy wyniki inwentaryzacji są dostępne publicznie (mapy, baza obiektów)? Jeżeli nie – proszę o uzasadnienie prawne odmowy upublicznienia oraz o informację, w jaki sposób Sejm może uzyskać pełne dane.
7. Ile obiektów piętrzących przewidziano do likwidacji lub modernizacji w latach 2024–2026 w ramach programów przywracania drożności rzek – z podaniem listy obiektów, lokalizacji oraz informacji, czy obiekt służył/służy do nawodnień łąk?
8. Czy przed likwidacją piętrzeń wykonywana jest analiza oddziaływania na:
a) poziom wód gruntowych na glebach organicznych w zasięgu oddziaływania,
b) bilans emisji/pochłaniania CO2e,
c) produkcyjność użytków zielonych?
Jeżeli tak – proszę o metodologię i wyniki.
9. Proszę o jednoznaczną odpowiedź: Czy państwo gwarantuje instrument sterowania wodą, czy przerzuca obowiązek bez narzędzi? Jeżeli po likwidacji piętrzeń woda nie będzie mogła być kierowana na łąki torfowe, to kto i w jaki sposób ma zapewnić realizację obowiązku ochrony torfu przez rolnika?
10. Jakie polskie dane empiryczne, monitoring, analizy hydrologiczne i glebowe są podstawą tezy, że rowy na łąkach są dominującym czynnikiem przesuszenia torfowisk – bez rozróżnienia funkcji odwadniającej i nawodnieniowej?
11. Czy w strategii dokonano klasyfikacji: systemy odwadniające vs. nawodnieniowe (zalewowo-podsiąkowe)? Jeśli tak – proszę o kryteria i mapę.
12. Jaki jest szacowany koszt wariantów:
a) odbudowy i sterowania istniejącymi systemami nawodnień łąk (w tym utrzymanie spółek wodnych),
b) likwidacji rowów/zmiany użytkowania na paludikulturę i/lub lasy bagienne w ujęciu 10- i 20-letnim?
13. Czy strategia zawiera analizę ryzyka, że paludikultura (pałka/pokrzywa) w skali przemysłowej będzie wymagała infrastruktury i sterowania wodą analogicznego do melioracji, a więc w praktyce nie eliminuje urządzeń, tylko zmienia „etykietę” polityczną?
14. Czy administracja rządowa uznaje przykład Doliny Stobrawy (Wołczyn) za modelowy przypadek niskokosztowej modernizacji dającej wysoki efekt retencyjny? Jeśli nie – proszę wskazać konkretne powody.
15. Czy planuje się program replikacji takich działań (remont zastawek, sterowanie nawodnieniem, współpraca ze spółkami wodnymi) w innych dolinach rzecznych? Jeśli tak – proszę o listę zlewni i źródła finansowania.
16. Który resort i która instytucja jest odpowiedzialna za „właściciela problemu”: ochronę gleb organicznych na użytkach zielonych w powiązaniu z melioracją (MKiŚ, MI, MRiRW, Wody Polskie)? Proszę o jasny podział kompetencji.
17. Czy rząd zamierza powołać stały mechanizm współpracy: Wody Polskie – spółki wodne – ODR – rolnicy (jak w przykładach zagranicznych), aby utrzymanie wody na torfach było zadaniem wspólnym, a nie przerzucanym na jednostkę?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 12 %
Precyzyjne daty
23
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.1 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (12)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (23)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22921 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.0500.12.2026.2.DT
4254218.17278800.14051803
Warszawa, 13-03-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Jarosława Sachajko (znak: K10INT15479)
Temat: w sprawie niespójności działań państwa w zakresie ochrony gleb torfowych, retencji oraz
systemów melioracji służących nawodnieniu łąk, a także w sprawie wydatkowania
środków KPO na ewidencję urządzeń melioracyjnych i równoległych działań
zmierzających do likwidacji piętrzeń
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT1547 Posła Jarosława Sachajko przekazuję odpowiedź
w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Projekt Strategii ochrony obszarów wodno-błotnych w Polsce (dalej: „Strategia”), do której
odwołuje się Pan Poseł, jest dokumentem kierunkowym wskazującym na konieczność
ochrony gleb torfowych oraz innych obszarów podmokłych, w tym w szczególności rzek
i ekosystemów z nimi powiązanych. Szacuje się, że około 14-18% Polski pokryte jest
obszarami podmokłymi, a gleby torfowe zajmują około 4-5% powierzchni kraju, czyli
1,4-1,6 mln ha. Analiza przeprowadzona na potrzeby Strategii wykazała, że jedynie około
15% torfowisk zachowało charakter bagienny i potencjalne zdolności akumulacji torfu.
Pozostałe 85% jest w różnym stopniu zdegradowane, co wywołuje konsekwencje
środowiskowe, społeczne i ekonomiczne: niższy poziom wód gruntowych i wyższe ryzyko
pożarów, zmniejszona retencja wody, więcej zanieczyszczeń w wodach podziemnych,
wymieranie gatunków roślin i zwierząt, zwiększona emisja gazów cieplarnianych
do atmosfery, osiadanie gruntów rolniczych i większe ryzyko podtopień, erozja gleby,
zmniejszone plony rolnicze, niekorzystne warunki obrony granic Państwa.
Łączna długość rzek w Polsce wynosi 111 tys. km, natomiast łączna długość rowów
melioracyjnych to około 350 tys. km. Wynika to z faktu, iż w celu zwiększenia efektów
produkcyjnych, a także złagodzenia skutków powodzi, podtopień czy suszy zrealizowano, w
latach 1950-1990, bardzo duży program inwestycji melioracyjnych, głównie o charakterze
odwadniającym1.
W części obszarów dolinowych systemy odwadniające zaopatrzono w urządzenia piętrzące
umożliwiające stosowanie mało kosztownych nawodnień podsiąkowych. Działanie to miało
1 Kaca E. (red), 2025. E-Poradnik Melioracje, retencja i gospodarka wodna w rolnictwie. Brwinów
-- 1 of 4 --
2
miejsce w czasach stabilności klimatycznej, śnieżnych zim i znacząco niższej średniej
temperaturze powietrza2.
Odpowiadając na pytanie nr 10 należy wskazać, że istnienie funkcji nawadniająco-
odwadniających w systemach melioracyjnych nie stanowi gwarancji ich prawidłowego
użytkowania. Przede wszystkim należy przypomnieć, że zgodnie z zasadami grawitacji woda
płynie do najniżej położonego punktu w terenie. W nizinnych obszarach rolniczych takimi
punktami są zazwyczaj rowy, kanały, zbiorniki i cieki (w warunkach naturalnych także oczka
wodne, jeziora i rzeki). W związku z tym rów melioracyjny stanowi urządzenie wodne
odwadniające, a jedynie zamontowane na nim budowle piętrzące, takie jak zastawki i jazy,
dają możliwość regulacji wielkości tego odwodnienia. Mając na uwadze powyższe oraz fakt,
że rowy z działającą funkcją nawadniania stanowią rzadkość w Polsce, w Strategii ochrony
obszarów wodno-błotnych zdecydowano nie rozróżniać tych dwóch typów systemu
melioracyjnego. Głównym źródłem informacji o stanie torfowisk, w tym także
użytkowanych rolniczo, w Polsce jest Państwowy Monitoring Środowiska prowadzony
przez Główny Inspektora Ochrony Środowiska. Wyniki tego monitoringu wskazują na zły
stan siedlisk tego typu. Przykładowo zmiennowilgotne łąki trzęślicowe 6410 w ramach
monitoringu w latach 2023-2025 oceniono na U2 (stan zły) – 39%, U1 (stan
niezadawalający) – 45% i tylko FV (stan dobry) – 24% w regionie kontynentalnym. Główne
zagrożenia dla tego siedliska to porzucenie ekstensywnej gospodarki kośnej i odwadnianie
rowami skutkujące wkraczaniem gatunków inwazyjnych, zarastaniem drzewami
i krzewami3. Ponadto na potrzeby planowania ochrony obszarów chronionych (obszary
Natura 2000 i rezerwaty przyrody) zlecane są ekspertyzy hydrologiczne. Przykładem
takiego opracowania jest „Ekspertyza hydrologiczna dotycząca opracowania modelu
gospodarowania wodą w obszarze Natura 2000 Bagno Wizna PLB200005” wykonana
na zlecenie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Białymstoku przez Biuro
Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Białymstoku4. Dokumenty te jednoznacznie
wskazują, że występowanie rowów melioracyjnych odprowadza wodę powierzchniową
i obniża poziom wód gruntowych, podczas, gdy grunty organiczne bez systemów
melioracyjnych (np. Dolina Rospudy) zachowały pełną zdolność retencji wody i aktywne
procesy akumulacji torfu.
Odnosząc się do pytania nr 11 informuję, że w Strategii nie dokonano podziału na systemy
odwadniające i nawodnieniowe, ponieważ nie jest to głównym celem tego dokumentu,
a systemy nawadniające w Polsce są stosowane są marginalnie na powierzchni około 1,5%
użytków rolnych5.
Jak wskazano na wstępie, Strategia jest dokumentem kierunkowym dla kształtowania
polityki, szczególnie środowiskowej, rolnej, wodnej i klimatycznej. Promuje wprowadzanie
zachęt finansowych dla rolników, którzy widzą korzyści w podniesieniu (nawet niewielkim)
2 Tomczyk A. M, Bednorz E. (red.), 2022. Atlas klimatu Polski (1991–2020). Bogucki Wydaw.
Naukowe, Poznań, Tabela 1.
3 https://siedliska.gios.gov.pl/przedmioty-monitoringu-menu/monitoring-siedlisk/siedliska-lakowe-i-
murawowe?view=article&id=254
4 https://www.gov.pl/web/rdos-bialystok/ekspertyza-hydrologiczna-dotyczaca-opracowania-
modelu-gospodarowania-woda-w-obszarze-natura-2000-bagno-wizna-plb200005
5 https://zodr.pl/zinet/wp-content/uploads/2023/12/korzystanie-z-wody.pdf
-- 2 of 4 --
3
poziomu wody gruntowej i retencjonowaniu wody opadowej w glebie i krajobrazie.
Działanie to wymaga jednak zmiany prawa, które obecnie utrwala funkcję odwadniającą
systemów melioracyjnych preferowaną w II połowie ubiegłego wieku.
Przykładem działania idącego w stronę ochrony gleb torfowych jest norma GAEC2
wprowadzona w ramach Wspólnej Polityki Rolnej w 2025 r. Dodatkowo od 15 marca
2026 r. wchodzą w życie nowe, dobrowolne płatności dla rolników w ramach normy
GAEC2, rekompensujące ochronę torfowisk i terenów podmokłych. Wsparcie obejmie trzy
warianty: ochrona trwałych użytków zielonych (581 zł/ha), ochrona gruntów ornych
(627 zł/ha) oraz przekształcenie gruntów ornych w użytki zielone (nawet 2 387 zł/ha).
W odpowiedzi na pytanie nr 12 należy zauważyć, że Strategia nie neguje skuteczności
działania prawidłowo funkcjonujących systemów nawadniających ani nie wyklucza różnych
metod podnoszenia poziomu wody zgodnych z przepisami Prawa wodnego6.
Wycena korzyści z rolnictwa na torfowiskach w scenariuszach uwzględniających
intensywne odwadnianie, umiarkowanie odwadnianie z gospodarką ekstensywną, jak
również użytkowanie torfowisk w warunkach wysokiego uwodnienia, zawarta jest
w załączniku 2 do projektu Strategii7.
Analogicznie do płatności zalesieniowych czy interwencji rolno-środowiskowo-
klimatycznych, paludikultura jest alternatywnym źródłem dochodu dla rolników
gospodarujących na zdegradowanych torfowiskach. Biomasą z ponownie nawodnionych
torfowisk interesuje się wiele branż: w ogrodnictwie może być wykorzystywana jako ściółka
lub do produkcji kompostu, w budownictwie jako materiał izolacyjny i pokrycia dachowe,
w przemyśle odzieżowym jest używana jako wypełniacz (puch z pałki wodnej), w przemyśle
meblowym do produkcji mebli, w produkcji opakowań (np. kartonów), w branży
dekoracyjnej i automotive. Przykładowe polskie firmy zainteresowane produkcją z biomasy
z paludikultury to: VestaEco8, ReedBirds P.S.A.9, Dach-Reed Szymon Smolczyński10. Oprócz
produkcji biomasy, paludikultura zwiększa retencję wody, hamuje emisje gazów
cieplarnianych do atmosfery i może dostarczać wartości związanych z turystyką
przyrodniczą.
Paludikultura z całą pewnością nie jest odpowiedzią dla wszystkich rolników i na wszystkich
torfowiskach zdegradowanych (podobnie jak zalesienia nie są rozwiązaniem dla wszystkich
właścicieli i użytkowników gruntów), poszerza jednak możliwości wykorzystania biomasy
zgodnie z modelem produkcji i konsumpcji zwanym gospodarką o obiegu zamkniętym.
Odpowiadając na pytanie nr 13 dotyczące analizy ryzyka produkcji przemysłowej
w paludikulturze i wymagań infrastrukturalnych analogicznych do obecnej melioracji
informuję, że Strategia nie podejmowała powyższej analizy, ponieważ paludikultura jako
gałąź produkcji może podlegać takim samym rozwiązaniom prawnym i administracyjnych
6 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r. poz. 960, z późn. zm.)
7 https://www.gov.pl/web/klimat/konsultacje-spoleczne-strategii-ochrony-obszarow-wodno-
blotnych-w-Polsce-wraz-z-planem-dzialan
8 https://www.vestaeco.pl/index.html
9 https://reedbirds.com/
10 https://trzcina.com.pl/
-- 3 of 4 --
4
jak inne typy działalności (pozwolenia wodno-prawne, oceny oddziaływania na środowisko,
zakazy ustawowe). Zastosowanie tych regulacji będzie zależał od intensywności, rozległości
i uciążliwości prowadzonej działalności. Na chwilę obecną paludikultura jest we wstępnej
fazie produkcyjnej (główne w projektach innowacyjnych) i kształtowaniu łańcucha
produkcji, niemniej rozważane jest włączenie jej do Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 r.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 4 of 4 --
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 16 marca 2026 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.2.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 15479
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Jarosława Sachajko z dnia 24 lutego 2026 r.
w sprawie niespójności działań państwa w zakresie ochrony gleb torfowych, retencji
oraz systemów melioracji służących nawodnieniu łąk, a także w sprawie wydatkowania
środków KPO na ewidencję urządzeń melioracyjnych i równoległych działań
zmierzających do likwidacji piętrzeń, przedstawiam poniższe informacje.
Odnosząc się do realizacji przedsięwzięcia pn. „Inwentaryzacja urządzeń melioracji
wodnych oraz zmeliorowanych gruntów na terenie wybranych Zarządów Zlewni
Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie” informuję, że podstawą prawną
realizacji przedsięwzięcia był plan rozwojowy, o którym mowa w art. 5 pkt 7aa ustawy
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (1), tj. Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania
Odporności (KPO). W ramach inwestycji B3.3.1 „Inwestycje w zwiększanie potencjału
zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich” z KPO, Minister Rolnictwa i
Rozwoju Wsi jako instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji, o której mowa w
art. art. 14la pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, zawarł z
Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie (PGW WP)
na podstawie art. 14lzh ust. 1 tej ustawy umowę o objęcie przedsięwzięcia wsparciem
bezzwrotnym z planu rozwojowego, a następnie umowę dotacji, o której mowa w art.
150 ustawy o finansach publicznych (2).
-- 1 of 5 --
W ramach zrealizowanego przedsięwzięcia przeprowadzono prace inwentaryzacyjne
w celu aktualizacji ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych
gruntów, o której mowa w art. 196 ust. 1 Prawa wodnego (3) na obszarze 15 Zarządów
Zlewni PGW WP, tj.:
1) Zarząd Zlewni w Ostrołęce,
2) Zarząd Zlewni w Inowrocławiu,
3) Zarząd Zlewni w Toruniu,
4) Zarząd Zlewni w Opolu,
5) Zarząd Zlewni w Kielcach,
6) Zarząd Zlewni w Sandomierzu,
7) Zarząd Zlewni w Zamościu,
8) Zarząd Zlewni w Gorzowie Wielkopolskim,
9) Zarząd Zlewni w Poznaniu,
10) Zarząd Zlewni w Stalowej Woli,
11) Zarząd Zlewni w Koszalinie,
12) Zarząd Zlewni w Łowiczu,
13) Zarząd Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim,
14) Zarząd Zlewni w Zielonej Górze,
15) Zarząd Zlewni w Lesznie.
Wartość całkowita przedsięwzięcia to ponad 96 mln zł brutto, natomiast wysokość
bezzwrotnego wsparcia z KPO to ponad 78 mln zł (wartość netto przedsięwzięcia).
Realizacja przedsięwzięcia została zakończona do 12 grudnia 2025 r.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PGW WP, na ww. obszarze w ramach
przedsięwzięcia łącznie zinwentaryzowano ponad 101 tys. km rowów melioracyjnych,
a także 708 jazów, 4220 zastawek, 278 progów, 10 028 przepustów z piętrzeniem oraz
472 974 innych budowli i urządzeń.
Dane dotyczące inwestycji są publicznie dostępne. Podsumowanie realizacji
przedsięwzięcia zostało bowiem opublikowane na stronie internetowej PGW WP:
https://www.gov.pl/web/wody-polskie/wody-polskie-zakonczyly-
inwentaryzacjeurzadzen-melioracji-wodnych-oraz-gruntow-zmeliorowanych-na-
terenie-15-zarzadow-zlewni. Należy podkreślić, że dane przed zasileniem bazy
docelowej ewidencji urządzeń melioracji wodnych i zmeliorowanych gruntów,
-- 2 of 5 --
przechodzą etap tzw. bazy tymczasowej (bufora), w ramach którego podlegają
dodatkowej kontroli formalnej i merytorycznej. Aktualnie dane pozyskane
w ramach przeprowadzonej inwentaryzacji poddawane są dalszej weryfikacji
merytorycznej w procesie przejścia z bazy tymczasowej do bazy docelowej. Zgodnie
z umowami zawartymi pomiędzy PGW WP a wykonawcami, wykonawcy odpowiadają
z tytułu rękojmi za wady fizyczne i prawne przedmiotu tych umów, które ujawnią się
w okresie 24 miesięcy od dnia podpisania bez uwag protokołu odbioru końcowego.
W razie stwierdzenia wad przedmiotu umowy lub jego części, PGW WP może żądać ich
usunięcia w wyznaczonym przez PGW WP terminie. W związku z powyższym
wykonawcy pozostają zobowiązani do usunięcia ewentualnych błędów stwierdzonych
w toku kontroli, co umożliwi docelowe zasilenie ewidencji melioracji wodnych oraz
zmeliorowanych gruntów.
Wyjaśniam również, że kwestia pozyskiwania przez Sejm informacji została
uregulowana w art. 194 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 30.07.1992 r. –
Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. M.P. z 2022 r., poz. 990 z późniejszymi
zmianami).
Odnosząc się do kwestii ochrony gleb organicznych przed przesuszeniem informuję, że
rozporządzenie w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych (4) (NRL) zobowiązuje
państwa członkowskie do stopniowego odtwarzania gleb organicznych będących
osuszonymi torfowiskami wykorzystywanymi rolniczo – co najmniej 30% do 2030 r.,
40% do 2040 r. i 50% do 2050 r., przy czym część z tych obszarów musi zostać
ponownie nawodniona. Państwa członkowskie mogą wprowadzić środki odbudowy
w celu ponownego nawadniania gleb organicznych będących osuszonymi torfowiskami
w ramach użytkowania gruntów innego niż użytkowanie rolnicze i wydobycie torfu, oraz
zaliczyć maksymalnie do 40% tych obszarów ponownie nawodnionych do obliczania
stopnia realizacji powyższych celów. W należycie uzasadnionych przypadkach państwo
członkowskie może ograniczyć zakres ponownego nawadniania, jeżeli nawadnianie
wiąże się ze znaczącym negatywnym wpływem na infrastrukturę, budynki,
przystosowanie się do zmiany klimatu lub inne interesy publiczne oraz jeżeli takie
ponowne nawadnianie nie może mieć miejsca na gruntach innych niż grunty rolne.
Działania nawodnieniowe są dobrowolne dla rolników. Państwa członkowskie
zobowiązane są do tworzenia zachęt.
-- 3 of 5 --
Obecnie trwają prace nad opracowaniem Krajowego Planu Odbudowy Zasobów
Przyrodniczych (KPOZP). Na poziomie krajowym instytucją koordynującą wdrażanie
przepisów ww. rozporządzenia jest Ministerstwo Klimatu i Środowiska, które
odpowiedzialne jest za skoordynowanie KPOZP. Państwa członkowskie zobowiązane
będą do opracowania i przedłożenia do KE tego dokumentu do 1 września 2026. Ze
względu na wpływ przepisów rozporządzenia na sektor rolny, Ministerstwo Rolnictwa i
Rozwoju Wsi (MRiRW) bierze czynny udział w pracach nad KPOZP. MRiRW stoi na
stanowisku, że zobowiązania, które będą formułowane w tym dokumencie nie mogą
traktować ochrony i odbudowy zasobów przyrodniczych jako celu nadrzędnego
względem bezpieczeństwa żywnościowego, w szczególności biorąc pod uwagę obecną
sytuację w rolnictwie związaną z już istniejącymi ograniczeniami wynikającymi z
potrzeby realizacji wymogów środowiskowo - klimatycznych, jak również negatywnymi
skutkami wystąpienia naturalnych katastrof w UE oraz wojny w Ukrainie.
Odnosząc się do projektu Strategii ochrony obszarów wodno-błotnych w Polsce
MRiRW zaapelowało do autorów dokumentu o zachowanie racjonalności kosztowej
proponowanych działań oraz o właściwe wyważenie celów środowiskowych z celami
gospodarczymi. Zdaniem MRiRW konieczne jest uwzględnienie realnego wpływu
założeń tej strategii na funkcjonowanie gospodarstw rolnych, stabilność dochodów
rolników oraz sytuację społeczno-ekonomiczną obszarów wiejskich, tak aby realizacja
celów środowiskowych nie prowadziła do osłabienia potencjału produkcyjnego
polskiego rolnictwa. Ponadto, MRiRW zwróciło uwagę, że ze względu na brak
aktualnych danych terenowych i kartograficznych rzeczywista powierzchnia mokradeł
i torfowisk może istotnie odbiegać od wartości wskazanych w projekcie. W opinii
MRiRW niezbędne jest przeprowadzenie szczegółowej i aktualnej analizy obszarów,
na których planowane jest wdrożenie działań przewidzianych w Strategii. Dopiero
po rzetelnym opracowaniu danych dotyczących aktualnej powierzchni mokradeł
i torfowisk – na podstawie najnowszych badań, wyników projektów oraz inwentaryzacji
przyrodniczych i rolniczych – możliwe będzie wiarygodne określenie potencjalnego
obszaru do działań proponowanych w projekcie Strategii.
-- 4 of 5 --
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U.
z 2025 r. poz. 198, z późn. zm.).
(2) Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz.
1483, z późn. zm.).
(3) Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo Wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960,
z późn. zm.).
(4) Rozporządzenie (UE) 2024/1991 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24
czerwca 2024 r. w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych i zmiany
rozporządzenia (UE) 2022/869.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.7.2026
Warszawa, 03 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 15479 z dnia 24 lutego 2026 r. Posła na Sejm RP pana
Jarosława Sachajko, przedstawiam poniżej informacje, zgodnie z właściwością ministra ds.
gospodarki wodnej.
Na wstępie wyjaśniam, iż projekt pn. „Inwentaryzacja urządzeń melioracji wodnych oraz
zmeliorowanych gruntów na terenie wybranych Zarządów Zlewni Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie” był prowadzony przez PGW Wody Polskie
w ramach Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), Działania B3.3.1
„Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach
wiejskich”. Realizacja ww. przedsięwzięcia odbywała się na podstawie dwóch kluczowych
umów zawartych pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a PGW WP Wody Polskie,
tj.:
1) Umowy o objęcie przedsięwzięcia wsparciem bezzwrotnym z części pożyczkowej KPO
nr 1/2024/DNI, zawartej 9 grudnia 2024 r.1
2) Umowy dotacyjnej nr 1/1/2025/DNI, zawartej 24 czerwca 2025 r.2
W ramach przeprowadzonego projektu dokonano weryfikacji oraz zaktualizowano
cyfrową ewidencję urządzeń melioracji wodnych oraz gruntów zmeliorowanych dla
obszaru 15 wybranych Zarządów Zlewni PGW Wody Polskie, m.in. w Sandomierzu,
Zamościu i Kielcach. Na ww. obszarze łącznie zinwentaryzowano ponad 101 tys. km
rowów melioracyjnych. Podsumowanie realizacji projektu zostało opublikowane na
stronie internetowej PGW Wody Polskie.3 Aktualnie trwa proces szczegółowej weryfikacji
i uporządkowania danych w bazie tymczasowej, obejmujący m.in. uzgadnianie atrybutów
oraz uzupełnianie brakujących informacji w rekordach.
W odniesieniu do pytania dotyczącego potencjału retencyjnego zinwentaryzowanych
systemów a także pytania dotyczącego powierzchni gleb organicznych możliwych do
objęcia ochroną przed przesuszeniem wyjaśniam, iż zarówno Ministerstwo Infrastruktury
jak i PGW Wody Polskie nie dysponują danymi pozwalającymi na przygotowanie
przedmiotowych wyliczeń. Dane będące w posiadaniu PGW Wody Polskie nie zawierają
1 Umowa ta została zmieniona aneksem z 20 kwietnia 2025 r., aneksem nr 2 z 29 maja 2025 r.,
aneksem nr 3 z 5 listopada 2025 r., aneksem nr 4 z 12 grudnia 2025 r.;
2 Umowa ta została zmieniona aneksem z 5 listopada 2025 r., aneksem nr 2 z 12 grudnia 2025 r.
3 https://www.gov.pl/web/wody-polskie/wody-polskie-zakonczyly-inwentaryzacje-urzadzen-
melioracji-wodnych-oraz-gruntow-zmeliorowanych-na-terenie-15-zarzadow-zlewni
-- 1 of 2 --
2
informacji pozwalających na ich zagregowanie do poziomu krajowego lub policzenie
wymaganych wartości. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PGW Wody Polskie nie
opracowano dokumentu zawierającego zestawienie łączące stan systemów
melioracyjnych z rozmieszczeniem gleb organicznych oraz ich potencjalnymi potrzebami
wodnymi.
Odnosząc się do współpracy PGW Wody Polskie, spółek wodnych, ośrodków doradztwa
rolniczego i samych rolników wyjaśniam, iż w przypadku działań retencyjnych podjętych
na terenie zlewni rzeki Stobrawy przyniosła ona wymierne efekty, możliwe do
zaobserwowania już po jednym sezonie wegetacyjnym. Przykład powiatu kluczborskiego
jednoznacznie pokazuje, że w dobie gwałtownych zmian klimatu, tylko zintegrowane
działania, oparte na współpracy i gotowości rozwiązania problemów, mogą przynieść
konkretne rezultaty. Zwracam uwagę, iż PGW Wody Polskie współpracuje obecnie
z różnymi podmiotami na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami wodnymi,
w tym z Lokalnymi Partnerstwami ds. Wody. Dzięki temu w ostatnich latach zrealizowano
m.in. warsztaty zwiększające świadomości doradców rolniczych i rolników w zakresie
gospodarowania wodami, a przedstawiciele PGW Wody Polskie uczestniczyli
w konferencjach branżowych i innych wydarzeniach, na których była poruszana tematyka
zasobów wodnych w zlewniach rolniczych. Ponadto PGW Wody Polskie przygotowało
i upowszechniało materiały informacyjne dotyczące retencji w krajobrazie rolniczym,
funkcji rowów melioracyjnych, znaczenia zastawek i jazów piętrzących, a także
współczesnego rozumienia melioracji jako systemu regulacji stosunków wodnych, w tym
wykorzystywania dwufunkcyjności systemów melioracyjnych.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Arkadiusz Marchewka
Sekretarz Stanu
-- 2 of 2 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.0500.12.2026.2.DT
4254218.17278800.14051803
Warszawa, 13-03-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Jarosława Sachajko (znak: K10INT15479)
Temat: w sprawie niespójności działań państwa w zakresie ochrony gleb torfowych, retencji oraz
systemów melioracji służących nawodnieniu łąk, a także w sprawie wydatkowania
środków KPO na ewidencję urządzeń melioracyjnych i równoległych działań
zmierzających do likwidacji piętrzeń
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT1547 Posła Jarosława Sachajko przekazuję odpowiedź
w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Projekt Strategii ochrony obszarów wodno-błotnych w Polsce (dalej: „Strategia”), do której
odwołuje się Pan Poseł, jest dokumentem kierunkowym wskazującym na konieczność
ochrony gleb torfowych oraz innych obszarów podmokłych, w tym w szczególności rzek
i ekosystemów z nimi powiązanych. Szacuje się, że około 14-18% Polski pokryte jest
obszarami podmokłymi, a gleby torfowe zajmują około 4-5% powierzchni kraju, czyli
1,4-1,6 mln ha. Analiza przeprowadzona na potrzeby Strategii wykazała, że jedynie około
15% torfowisk zachowało charakter bagienny i potencjalne zdolności akumulacji torfu.
Pozostałe 85% jest w różnym stopniu zdegradowane, co wywołuje konsekwencje
środowiskowe, społeczne i ekonomiczne: niższy poziom wód gruntowych i wyższe ryzyko
pożarów, zmniejszona retencja wody, więcej zanieczyszczeń w wodach podziemnych,
wymieranie gatunków roślin i zwierząt, zwiększona emisja gazów cieplarnianych
do atmosfery, osiadanie gruntów rolniczych i większe ryzyko podtopień, erozja gleby,
zmniejszone plony rolnicze, niekorzystne warunki obrony granic Państwa.
Łączna długość rzek w Polsce wynosi 111 tys. km, natomiast łączna długość rowów
melioracyjnych to około 350 tys. km. Wynika to z faktu, iż w celu zwiększenia efektów
produkcyjnych, a także złagodzenia skutków powodzi, podtopień czy suszy zrealizowano, w
latach 1950-1990, bardzo duży program inwestycji melioracyjnych, głównie o charakterze
odwadniającym1.
W części obszarów dolinowych systemy odwadniające zaopatrzono w urządzenia piętrzące
umożliwiające stosowanie mało kosztownych nawodnień podsiąkowych. Działanie to miało
1 Kaca E. (red), 2025. E-Poradnik Melioracje, retencja i gospodarka wodna w rolnictwie. Brwinów
-- 1 of 4 --
2
miejsce w czasach stabilności klimatycznej, śnieżnych zim i znacząco niższej średniej
temperaturze powietrza2.
Odpowiadając na pytanie nr 10 należy wskazać, że istnienie funkcji nawadniająco-
odwadniających w systemach melioracyjnych nie stanowi gwarancji ich prawidłowego
użytkowania. Przede wszystkim należy przypomnieć, że zgodnie z zasadami grawitacji woda
płynie do najniżej położonego punktu w terenie. W nizinnych obszarach rolniczych takimi
punktami są zazwyczaj rowy, kanały, zbiorniki i cieki (w warunkach naturalnych także oczka
wodne, jeziora i rzeki). W związku z tym rów melioracyjny stanowi urządzenie wodne
odwadniające, a jedynie zamontowane na nim budowle piętrzące, takie jak zastawki i jazy,
dają możliwość regulacji wielkości tego odwodnienia. Mając na uwadze powyższe oraz fakt,
że rowy z działającą funkcją nawadniania stanowią rzadkość w Polsce, w Strategii ochrony
obszarów wodno-błotnych zdecydowano nie rozróżniać tych dwóch typów systemu
melioracyjnego. Głównym źródłem informacji o stanie torfowisk, w tym także
użytkowanych rolniczo, w Polsce jest Państwowy Monitoring Środowiska prowadzony
przez Główny Inspektora Ochrony Środowiska. Wyniki tego monitoringu wskazują na zły
stan siedlisk tego typu. Przykładowo zmiennowilgotne łąki trzęślicowe 6410 w ramach
monitoringu w latach 2023-2025 oceniono na U2 (stan zły) – 39%, U1 (stan
niezadawalający) – 45% i tylko FV (stan dobry) – 24% w regionie kontynentalnym. Główne
zagrożenia dla tego siedliska to porzucenie ekstensywnej gospodarki kośnej i odwadnianie
rowami skutkujące wkraczaniem gatunków inwazyjnych, zarastaniem drzewami
i krzewami3. Ponadto na potrzeby planowania ochrony obszarów chronionych (obszary
Natura 2000 i rezerwaty przyrody) zlecane są ekspertyzy hydrologiczne. Przykładem
takiego opracowania jest „Ekspertyza hydrologiczna dotycząca opracowania modelu
gospodarowania wodą w obszarze Natura 2000 Bagno Wizna PLB200005” wykonana
na zlecenie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Białymstoku przez Biuro
Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Białymstoku4. Dokumenty te jednoznacznie
wskazują, że występowanie rowów melioracyjnych odprowadza wodę powierzchniową
i obniża poziom wód gruntowych, podczas, gdy grunty organiczne bez systemów
melioracyjnych (np. Dolina Rospudy) zachowały pełną zdolność retencji wody i aktywne
procesy akumulacji torfu.
Odnosząc się do pytania nr 11 informuję, że w Strategii nie dokonano podziału na systemy
odwadniające i nawodnieniowe, ponieważ nie jest to głównym celem tego dokumentu,
a systemy nawadniające w Polsce są stosowane są marginalnie na powierzchni około 1,5%
użytków rolnych5.
Jak wskazano na wstępie, Strategia jest dokumentem kierunkowym dla kształtowania
polityki, szczególnie środowiskowej, rolnej, wodnej i klimatycznej. Promuje wprowadzanie
zachęt finansowych dla rolników, którzy widzą korzyści w podniesieniu (nawet niewielkim)
2 Tomczyk A. M, Bednorz E. (red.), 2022. Atlas klimatu Polski (1991–2020). Bogucki Wydaw.
Naukowe, Poznań, Tabela 1.
3 https://siedliska.gios.gov.pl/przedmioty-monitoringu-menu/monitoring-siedlisk/siedliska-lakowe-i-
murawowe?view=article&id=254
4 https://www.gov.pl/web/rdos-bialystok/ekspertyza-hydrologiczna-dotyczaca-opracowania-
modelu-gospodarowania-woda-w-obszarze-natura-2000-bagno-wizna-plb200005
5 https://zodr.pl/zinet/wp-content/uploads/2023/12/korzystanie-z-wody.pdf
-- 2 of 4 --
3
poziomu wody gruntowej i retencjonowaniu wody opadowej w glebie i krajobrazie.
Działanie to wymaga jednak zmiany prawa, które obecnie utrwala funkcję odwadniającą
systemów melioracyjnych preferowaną w II połowie ubiegłego wieku.
Przykładem działania idącego w stronę ochrony gleb torfowych jest norma GAEC2
wprowadzona w ramach Wspólnej Polityki Rolnej w 2025 r. Dodatkowo od 15 marca
2026 r. wchodzą w życie nowe, dobrowolne płatności dla rolników w ramach normy
GAEC2, rekompensujące ochronę torfowisk i terenów podmokłych. Wsparcie obejmie trzy
warianty: ochrona trwałych użytków zielonych (581 zł/ha), ochrona gruntów ornych
(627 zł/ha) oraz przekształcenie gruntów ornych w użytki zielone (nawet 2 387 zł/ha).
W odpowiedzi na pytanie nr 12 należy zauważyć, że Strategia nie neguje skuteczności
działania prawidłowo funkcjonujących systemów nawadniających ani nie wyklucza różnych
metod podnoszenia poziomu wody zgodnych z przepisami Prawa wodnego6.
Wycena korzyści z rolnictwa na torfowiskach w scenariuszach uwzględniających
intensywne odwadnianie, umiarkowanie odwadnianie z gospodarką ekstensywną, jak
również użytkowanie torfowisk w warunkach wysokiego uwodnienia, zawarta jest
w załączniku 2 do projektu Strategii7.
Analogicznie do płatności zalesieniowych czy interwencji rolno-środowiskowo-
klimatycznych, paludikultura jest alternatywnym źródłem dochodu dla rolników
gospodarujących na zdegradowanych torfowiskach. Biomasą z ponownie nawodnionych
torfowisk interesuje się wiele branż: w ogrodnictwie może być wykorzystywana jako ściółka
lub do produkcji kompostu, w budownictwie jako materiał izolacyjny i pokrycia dachowe,
w przemyśle odzieżowym jest używana jako wypełniacz (puch z pałki wodnej), w przemyśle
meblowym do produkcji mebli, w produkcji opakowań (np. kartonów), w branży
dekoracyjnej i automotive. Przykładowe polskie firmy zainteresowane produkcją z biomasy
z paludikultury to: VestaEco8, ReedBirds P.S.A.9, Dach-Reed Szymon Smolczyński10. Oprócz
produkcji biomasy, paludikultura zwiększa retencję wody, hamuje emisje gazów
cieplarnianych do atmosfery i może dostarczać wartości związanych z turystyką
przyrodniczą.
Paludikultura z całą pewnością nie jest odpowiedzią dla wszystkich rolników i na wszystkich
torfowiskach zdegradowanych (podobnie jak zalesienia nie są rozwiązaniem dla wszystkich
właścicieli i użytkowników gruntów), poszerza jednak możliwości wykorzystania biomasy
zgodnie z modelem produkcji i konsumpcji zwanym gospodarką o obiegu zamkniętym.
Odpowiadając na pytanie nr 13 dotyczące analizy ryzyka produkcji przemysłowej
w paludikulturze i wymagań infrastrukturalnych analogicznych do obecnej melioracji
informuję, że Strategia nie podejmowała powyższej analizy, ponieważ paludikultura jako
gałąź produkcji może podlegać takim samym rozwiązaniom prawnym i administracyjnych
6 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r. poz. 960, z późn. zm.)
7 https://www.gov.pl/web/klimat/konsultacje-spoleczne-strategii-ochrony-obszarow-wodno-
blotnych-w-Polsce-wraz-z-planem-dzialan
8 https://www.vestaeco.pl/index.html
9 https://reedbirds.com/
10 https://trzcina.com.pl/
-- 3 of 4 --
4
jak inne typy działalności (pozwolenia wodno-prawne, oceny oddziaływania na środowisko,
zakazy ustawowe). Zastosowanie tych regulacji będzie zależał od intensywności, rozległości
i uciążliwości prowadzonej działalności. Na chwilę obecną paludikultura jest we wstępnej
fazie produkcyjnej (główne w projektach innowacyjnych) i kształtowaniu łańcucha
produkcji, niemniej rozważane jest włączenie jej do Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 r.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 4 of 4 --
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 16 marca 2026 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.2.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 15479
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Jarosława Sachajko z dnia 24 lutego 2026 r.
w sprawie niespójności działań państwa w zakresie ochrony gleb torfowych, retencji
oraz systemów melioracji służących nawodnieniu łąk, a także w sprawie wydatkowania
środków KPO na ewidencję urządzeń melioracyjnych i równoległych działań
zmierzających do likwidacji piętrzeń, przedstawiam poniższe informacje.
Odnosząc się do realizacji przedsięwzięcia pn. „Inwentaryzacja urządzeń melioracji
wodnych oraz zmeliorowanych gruntów na terenie wybranych Zarządów Zlewni
Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie” informuję, że podstawą prawną
realizacji przedsięwzięcia był plan rozwojowy, o którym mowa w art. 5 pkt 7aa ustawy
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (1), tj. Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania
Odporności (KPO). W ramach inwestycji B3.3.1 „Inwestycje w zwiększanie potencjału
zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich” z KPO, Minister Rolnictwa i
Rozwoju Wsi jako instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji, o której mowa w
art. art. 14la pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, zawarł z
Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie (PGW WP)
na podstawie art. 14lzh ust. 1 tej ustawy umowę o objęcie przedsięwzięcia wsparciem
bezzwrotnym z planu rozwojowego, a następnie umowę dotacji, o której mowa w art.
150 ustawy o finansach publicznych (2).
-- 1 of 5 --
W ramach zrealizowanego przedsięwzięcia przeprowadzono prace inwentaryzacyjne
w celu aktualizacji ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych
gruntów, o której mowa w art. 196 ust. 1 Prawa wodnego (3) na obszarze 15 Zarządów
Zlewni PGW WP, tj.:
1) Zarząd Zlewni w Ostrołęce,
2) Zarząd Zlewni w Inowrocławiu,
3) Zarząd Zlewni w Toruniu,
4) Zarząd Zlewni w Opolu,
5) Zarząd Zlewni w Kielcach,
6) Zarząd Zlewni w Sandomierzu,
7) Zarząd Zlewni w Zamościu,
8) Zarząd Zlewni w Gorzowie Wielkopolskim,
9) Zarząd Zlewni w Poznaniu,
10) Zarząd Zlewni w Stalowej Woli,
11) Zarząd Zlewni w Koszalinie,
12) Zarząd Zlewni w Łowiczu,
13) Zarząd Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim,
14) Zarząd Zlewni w Zielonej Górze,
15) Zarząd Zlewni w Lesznie.
Wartość całkowita przedsięwzięcia to ponad 96 mln zł brutto, natomiast wysokość
bezzwrotnego wsparcia z KPO to ponad 78 mln zł (wartość netto przedsięwzięcia).
Realizacja przedsięwzięcia została zakończona do 12 grudnia 2025 r.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PGW WP, na ww. obszarze w ramach
przedsięwzięcia łącznie zinwentaryzowano ponad 101 tys. km rowów melioracyjnych,
a także 708 jazów, 4220 zastawek, 278 progów, 10 028 przepustów z piętrzeniem oraz
472 974 innych budowli i urządzeń.
Dane dotyczące inwestycji są publicznie dostępne. Podsumowanie realizacji
przedsięwzięcia zostało bowiem opublikowane na stronie internetowej PGW WP:
https://www.gov.pl/web/wody-polskie/wody-polskie-zakonczyly-
inwentaryzacjeurzadzen-melioracji-wodnych-oraz-gruntow-zmeliorowanych-na-
terenie-15-zarzadow-zlewni. Należy podkreślić, że dane przed zasileniem bazy
docelowej ewidencji urządzeń melioracji wodnych i zmeliorowanych gruntów,
-- 2 of 5 --
przechodzą etap tzw. bazy tymczasowej (bufora), w ramach którego podlegają
dodatkowej kontroli formalnej i merytorycznej. Aktualnie dane pozyskane
w ramach przeprowadzonej inwentaryzacji poddawane są dalszej weryfikacji
merytorycznej w procesie przejścia z bazy tymczasowej do bazy docelowej. Zgodnie
z umowami zawartymi pomiędzy PGW WP a wykonawcami, wykonawcy odpowiadają
z tytułu rękojmi za wady fizyczne i prawne przedmiotu tych umów, które ujawnią się
w okresie 24 miesięcy od dnia podpisania bez uwag protokołu odbioru końcowego.
W razie stwierdzenia wad przedmiotu umowy lub jego części, PGW WP może żądać ich
usunięcia w wyznaczonym przez PGW WP terminie. W związku z powyższym
wykonawcy pozostają zobowiązani do usunięcia ewentualnych błędów stwierdzonych
w toku kontroli, co umożliwi docelowe zasilenie ewidencji melioracji wodnych oraz
zmeliorowanych gruntów.
Wyjaśniam również, że kwestia pozyskiwania przez Sejm informacji została
uregulowana w art. 194 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 30.07.1992 r. –
Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. M.P. z 2022 r., poz. 990 z późniejszymi
zmianami).
Odnosząc się do kwestii ochrony gleb organicznych przed przesuszeniem informuję, że
rozporządzenie w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych (4) (NRL) zobowiązuje
państwa członkowskie do stopniowego odtwarzania gleb organicznych będących
osuszonymi torfowiskami wykorzystywanymi rolniczo – co najmniej 30% do 2030 r.,
40% do 2040 r. i 50% do 2050 r., przy czym część z tych obszarów musi zostać
ponownie nawodniona. Państwa członkowskie mogą wprowadzić środki odbudowy
w celu ponownego nawadniania gleb organicznych będących osuszonymi torfowiskami
w ramach użytkowania gruntów innego niż użytkowanie rolnicze i wydobycie torfu, oraz
zaliczyć maksymalnie do 40% tych obszarów ponownie nawodnionych do obliczania
stopnia realizacji powyższych celów. W należycie uzasadnionych przypadkach państwo
członkowskie może ograniczyć zakres ponownego nawadniania, jeżeli nawadnianie
wiąże się ze znaczącym negatywnym wpływem na infrastrukturę, budynki,
przystosowanie się do zmiany klimatu lub inne interesy publiczne oraz jeżeli takie
ponowne nawadnianie nie może mieć miejsca na gruntach innych niż grunty rolne.
Działania nawodnieniowe są dobrowolne dla rolników. Państwa członkowskie
zobowiązane są do tworzenia zachęt.
-- 3 of 5 --
Obecnie trwają prace nad opracowaniem Krajowego Planu Odbudowy Zasobów
Przyrodniczych (KPOZP). Na poziomie krajowym instytucją koordynującą wdrażanie
przepisów ww. rozporządzenia jest Ministerstwo Klimatu i Środowiska, które
odpowiedzialne jest za skoordynowanie KPOZP. Państwa członkowskie zobowiązane
będą do opracowania i przedłożenia do KE tego dokumentu do 1 września 2026. Ze
względu na wpływ przepisów rozporządzenia na sektor rolny, Ministerstwo Rolnictwa i
Rozwoju Wsi (MRiRW) bierze czynny udział w pracach nad KPOZP. MRiRW stoi na
stanowisku, że zobowiązania, które będą formułowane w tym dokumencie nie mogą
traktować ochrony i odbudowy zasobów przyrodniczych jako celu nadrzędnego
względem bezpieczeństwa żywnościowego, w szczególności biorąc pod uwagę obecną
sytuację w rolnictwie związaną z już istniejącymi ograniczeniami wynikającymi z
potrzeby realizacji wymogów środowiskowo - klimatycznych, jak również negatywnymi
skutkami wystąpienia naturalnych katastrof w UE oraz wojny w Ukrainie.
Odnosząc się do projektu Strategii ochrony obszarów wodno-błotnych w Polsce
MRiRW zaapelowało do autorów dokumentu o zachowanie racjonalności kosztowej
proponowanych działań oraz o właściwe wyważenie celów środowiskowych z celami
gospodarczymi. Zdaniem MRiRW konieczne jest uwzględnienie realnego wpływu
założeń tej strategii na funkcjonowanie gospodarstw rolnych, stabilność dochodów
rolników oraz sytuację społeczno-ekonomiczną obszarów wiejskich, tak aby realizacja
celów środowiskowych nie prowadziła do osłabienia potencjału produkcyjnego
polskiego rolnictwa. Ponadto, MRiRW zwróciło uwagę, że ze względu na brak
aktualnych danych terenowych i kartograficznych rzeczywista powierzchnia mokradeł
i torfowisk może istotnie odbiegać od wartości wskazanych w projekcie. W opinii
MRiRW niezbędne jest przeprowadzenie szczegółowej i aktualnej analizy obszarów,
na których planowane jest wdrożenie działań przewidzianych w Strategii. Dopiero
po rzetelnym opracowaniu danych dotyczących aktualnej powierzchni mokradeł
i torfowisk – na podstawie najnowszych badań, wyników projektów oraz inwentaryzacji
przyrodniczych i rolniczych – możliwe będzie wiarygodne określenie potencjalnego
obszaru do działań proponowanych w projekcie Strategii.
-- 4 of 5 --
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U.
z 2025 r. poz. 198, z późn. zm.).
(2) Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz.
1483, z późn. zm.).
(3) Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo Wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960,
z późn. zm.).
(4) Rozporządzenie (UE) 2024/1991 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24
czerwca 2024 r. w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych i zmiany
rozporządzenia (UE) 2022/869.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.7.2026
Warszawa, 03 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 15479 z dnia 24 lutego 2026 r. Posła na Sejm RP pana
Jarosława Sachajko, przedstawiam poniżej informacje, zgodnie z właściwością ministra ds.
gospodarki wodnej.
Na wstępie wyjaśniam, iż projekt pn. „Inwentaryzacja urządzeń melioracji wodnych oraz
zmeliorowanych gruntów na terenie wybranych Zarządów Zlewni Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie” był prowadzony przez PGW Wody Polskie
w ramach Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), Działania B3.3.1
„Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach
wiejskich”. Realizacja ww. przedsięwzięcia odbywała się na podstawie dwóch kluczowych
umów zawartych pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a PGW WP Wody Polskie,
tj.:
1) Umowy o objęcie przedsięwzięcia wsparciem bezzwrotnym z części pożyczkowej KPO
nr 1/2024/DNI, zawartej 9 grudnia 2024 r.1
2) Umowy dotacyjnej nr 1/1/2025/DNI, zawartej 24 czerwca 2025 r.2
W ramach przeprowadzonego projektu dokonano weryfikacji oraz zaktualizowano
cyfrową ewidencję urządzeń melioracji wodnych oraz gruntów zmeliorowanych dla
obszaru 15 wybranych Zarządów Zlewni PGW Wody Polskie, m.in. w Sandomierzu,
Zamościu i Kielcach. Na ww. obszarze łącznie zinwentaryzowano ponad 101 tys. km
rowów melioracyjnych. Podsumowanie realizacji projektu zostało opublikowane na
stronie internetowej PGW Wody Polskie.3 Aktualnie trwa proces szczegółowej weryfikacji
i uporządkowania danych w bazie tymczasowej, obejmujący m.in. uzgadnianie atrybutów
oraz uzupełnianie brakujących informacji w rekordach.
W odniesieniu do pytania dotyczącego potencjału retencyjnego zinwentaryzowanych
systemów a także pytania dotyczącego powierzchni gleb organicznych możliwych do
objęcia ochroną przed przesuszeniem wyjaśniam, iż zarówno Ministerstwo Infrastruktury
jak i PGW Wody Polskie nie dysponują danymi pozwalającymi na przygotowanie
przedmiotowych wyliczeń. Dane będące w posiadaniu PGW Wody Polskie nie zawierają
1 Umowa ta została zmieniona aneksem z 20 kwietnia 2025 r., aneksem nr 2 z 29 maja 2025 r.,
aneksem nr 3 z 5 listopada 2025 r., aneksem nr 4 z 12 grudnia 2025 r.;
2 Umowa ta została zmieniona aneksem z 5 listopada 2025 r., aneksem nr 2 z 12 grudnia 2025 r.
3 https://www.gov.pl/web/wody-polskie/wody-polskie-zakonczyly-inwentaryzacje-urzadzen-
melioracji-wodnych-oraz-gruntow-zmeliorowanych-na-terenie-15-zarzadow-zlewni
-- 1 of 2 --
2
informacji pozwalających na ich zagregowanie do poziomu krajowego lub policzenie
wymaganych wartości. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PGW Wody Polskie nie
opracowano dokumentu zawierającego zestawienie łączące stan systemów
melioracyjnych z rozmieszczeniem gleb organicznych oraz ich potencjalnymi potrzebami
wodnymi.
Odnosząc się do współpracy PGW Wody Polskie, spółek wodnych, ośrodków doradztwa
rolniczego i samych rolników wyjaśniam, iż w przypadku działań retencyjnych podjętych
na terenie zlewni rzeki Stobrawy przyniosła ona wymierne efekty, możliwe do
zaobserwowania już po jednym sezonie wegetacyjnym. Przykład powiatu kluczborskiego
jednoznacznie pokazuje, że w dobie gwałtownych zmian klimatu, tylko zintegrowane
działania, oparte na współpracy i gotowości rozwiązania problemów, mogą przynieść
konkretne rezultaty. Zwracam uwagę, iż PGW Wody Polskie współpracuje obecnie
z różnymi podmiotami na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami wodnymi,
w tym z Lokalnymi Partnerstwami ds. Wody. Dzięki temu w ostatnich latach zrealizowano
m.in. warsztaty zwiększające świadomości doradców rolniczych i rolników w zakresie
gospodarowania wodami, a przedstawiciele PGW Wody Polskie uczestniczyli
w konferencjach branżowych i innych wydarzeniach, na których była poruszana tematyka
zasobów wodnych w zlewniach rolniczych. Ponadto PGW Wody Polskie przygotowało
i upowszechniało materiały informacyjne dotyczące retencji w krajobrazie rolniczym,
funkcji rowów melioracyjnych, znaczenia zastawek i jazów piętrzących, a także
współczesnego rozumienia melioracji jako systemu regulacji stosunków wodnych, w tym
wykorzystywania dwufunkcyjności systemów melioracyjnych.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Arkadiusz Marchewka
Sekretarz Stanu
-- 2 of 2 --