Interpelacja w sprawie systemowej zmiany strategii zwalczania afrykańskiego pomoru świń (ASF) oraz wdrożenia narodowego planu odbudowy pogłowia loch w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15474
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie systemowej zmiany strategii zwalczania afrykańskiego pomoru świń (ASF) oraz wdrożenia narodowego planu odbudowy pogłowia loch w Polsce
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 20-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się do Pana Ministra z interpelacją w sprawie krytycznej sytuacji w polskim sektorze trzody chlewnej oraz konieczności radykalnej zmiany paradygmatu walki z wirusem ASF.
Dotychczasowe działania państwa w zakresie zwalczania epizootii doprowadziły do powstania zjawiska, które w środowisku ekspertów i rolników określa się mianem błędnego koła. Od lat ogromne środki publiczne są pompowane w masowy odstrzał dzików, który – jak pokazują twarde dane – nie przynosi oczekiwanych rezultatów. W latach 2019-2021 na zwalczanie ASF wydano blisko 600 mln zł, z czego aż 47,4% przeznaczono na polowania i odstrzał sanitarny, podczas gdy na kluczową dla rolników kontrolę bioasekuracji i badania kliniczne stad wydatkowano zaledwie 4,8% tej kwoty. Efektem tej dysproporcji jest fakt, że wirus w środowisku nadal się rozprzestrzenia – w 2025 roku odnotowano rekordową liczbę 3429 ognisk u dzików.
Musimy otwarcie przyznać: samo dalsze odstrzeliwanie dzików nie rozwiąże problemu, jeśli nie zostanie wdrożony rygorystyczny system sprzątania padłych zwierząt. Dane Państwowej Rady Ochrony Przyrody są bezlitosne – w ramach odstrzału jedynie od 0,4% do 2,6% zabitych zwierząt to realni nosiciele wirusa, co sprawia, że koszt eliminacji jednego chorego osobnika tą metodą wynosi średnio 119 tys. zł. Tymczasem u padłych dzików wirusa stwierdza się w ok. 46-47% przypadków. To martwe zwierzęta są „bombami biologicznymi” w naszych lasach.
Powinniśmy brać przykład z krajów, które skutecznie wyeliminowały wirusa. Czechy i Belgia udowodniły, że kluczem do sukcesu jest intensywny nadzór pasywny – systemowe wyszukiwanie i usuwanie padliny przy wsparciu wyspecjalizowanych służb oraz precyzyjna izolacja ognisk, a nie masowa redukcja populacji zdrowych zwierząt. Z kolei Dania, chroniąc swój sektor wieprzowy wart miliardy euro, postawiła na absolutną szczelność granic i rygorystyczną bioasekurację transportu, stając się europejskim liderem produkcji.
Sytuacja, w której Polska – niegdyś potęga w produkcji wieprzowiny – sprowadza w samym tylko pierwszym półroczu 2025 roku ponad 4,25 mln warchlaków (głównie z Danii), jest nieakceptowalna. Wydajemy miliardy złotych na import żywych zwierząt i produktów wieprzowych, zamiast inwestować te pieniądze w odtwarzanie własnego stada podstawowego. Jednocześnie z walką z ASF musi iść ambitny plan odbudowy krajowej trzody chlewnej, bo bez własnych loch polskie rolnictwo pozostanie trwale uzależnione od zagranicznych dostawców.
W związku z powyższym, proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretne kroki podejmie ministerstwo, aby przenieść ciężar finansowania z nieskutecznego masowego odstrzału dzików na systemowe wyszukiwanie i usuwanie padliny w środowisku leśnym?
Czy resort planuje wdrożenie wzorców czeskich, w tym powołanie wyspecjalizowanych grup zajmujących się monitoringiem i utylizacją martwych zwierząt, zamiast obarczania tym zadaniem wyłącznie myśliwych?
Jakie nowe instrumenty wsparcia zostaną wdrożone w 2026 roku, aby zachęcić rolników do odbudowy stad macior i produkcji własnego prosięcia, tak aby ograniczyć drenaż kapitału wynikający z importu warchlaków z Danii?
Jaki jest stan negocjacji z Komisją Europejską w sprawie uruchomienia rekompensat z tytułu utraconego dochodu dla gospodarstw, które w wyniku restrykcji ASF musiały zaprzestać produkcji?
Czy planowana jest rewizja budżetu na zwalczanie ASF, aby zwiększyć nakłady na realną pomoc w bioasekuracji dla małych i średnich gospodarstw rodzinnych, które są fundamentem naszej suwerenności żywnościowej?
Z poważaniem
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (11)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22467 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 11 marca 2026 r.
Znak sprawy: DŻW.zch.058.5.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 15474 w sprawie systemowej zmiany strategii zwalczania
afrykańskiego pomoru świń (ASF) oraz wdrożenia narodowego planu odbudowy
pogłowia loch w Polsce
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15474 Pani Bożeny Lisowskiej, Posłanki na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej z 23 lutego 2026 r. w sprawie systemowej zmiany strategii
zwalczania afrykańskiego pomoru świń (ASF) oraz wdrożenia narodowego planu
odbudowy pogłowia loch w Polsce uprzejmie informuję, co następuje.
„Jakie konkretne kroki podejmie Ministerstwo, aby przenieść ciężar finansowania z
nieskutecznego masowego odstrzału dzików na systemowe wyszukiwanie i usuwanie
padliny w środowisku leśnym?”
Skuteczna bioasekuracja gospodarstw, odnajdowanie i unieszkodliwianie zwłok
martwych dzików i ich szczątków oraz utrzymywanie populacji dzika na niskim poziomie
w wymiarze długookresowym to trzy równorzędne filary zwalczania ASF, które w Polsce
są realizowane w sposób komplementarny.
Warto przy tym zaznaczyć, że obowiązujący w Polsce Program mający na celu wczesne
wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na
temat tej choroby oraz jej zwalczanie (1) obejmuje szereg działań ukierunkowanych na
dofinasowanie szeroko pojętych działań związanych z wyszukiwaniem i usuwaniem
-- 1 of 11 --
martwych dzików i ich szczątków ze środowiska, w szczególności w postaci:
1) zwrotu kosztów transportu i unieszkodliwienia martwych dzików pozyskanych w
ramach zorganizowanych przeszukiwań terenów znajdujących się na obszarach
objętych ograniczeniami I-III wymienionych w rozporządzeniu Komisji 2023/594
(2), a także znalezionych na gruntach należących do osób fizycznych na całym
terytorium RP;
2) wypłaty środków uprawnionym osobom za zgłoszenie znalezienia zwłok dzików
padłych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
3) finansowania usług pomocnych przy zwalczaniu ASF u dzików, w tym w zakresie:
a) poszukiwania padłych dzików przy pomocy urządzeń lub sprzętu, w tym
bezzałogowych statków powietrznych zaopatrzonych w specjalistyczną
aparaturę optyczną lub termowizyjną;
b) poszukiwania zwłok dzików przy pomocy specjalnie wyszkolonych zwierząt;
4) dofinansowania akcji poszukiwania padłych dzików organizowanych w ramach:
nakazów powiatowych lekarzy weterynarii oraz wojewódzkich centrów
zarządzania kryzysowego.
Reasumując, należy się zgodzić, że ważny element w trudnej walce z ASF stanowi
odnajdywanie i usuwanie martwych dzików ze środowiska i resort rolnictwa dostrzega
taką potrzebę. Z tego powodu aktualnie akcje poszukiwań padłych dzików są
przeprowadzane w całej Polsce. Akcje te są organizowane przez myśliwych lub
pracowników służb leśnych w ramach swoich obowiązków zawodowych, a także są
zarządzane przez powiatowych lekarzy weterynarii lub wojewodów w ramach
Wojewódzkich Zespołów Zarządzania Kryzysowego. W akcjach tych uczestniczą
przedstawiciele instytucji, którzy mają odpowiednie kompetencje do przeprowadzania
tego typu działań. Ponadto, w poszukiwaniach uczestniczą również pracownicy Inspekcji
Weterynaryjnej, którzy pobierają próbki od martwych dzików do badań laboratoryjnych.
W 2025 r. w Polsce odbyło się łącznie 13 781 akcji poszukiwań martwych dzików na
łącznym obszarze 12 705 538 ha. W 618 akcjach brały udział specjalnie wyszkolone psy,
natomiast w 134 akcjach używano dronów. Podczas ww. akcji w 2025 r. znaleziono blisko
2 tys. zwłok dzików.
W celu zwalczania ASF i ograniczenia rozprzestrzeniania się tej choroby konieczne jest
jednak postępowanie wielokierunkowe. Z wytycznych Komisji Europejskiej (3) jasno
-- 2 of 11 --
wynika, że obniżenie populacji dzików (zmniejszenie zagęszczenia tych zwierząt w
środowisku naturalnym) to środek, który realnie przyczynia się do hamowania szybkości
rozprzestrzeniania się ASF na obszary wolne od tej choroby. Uznaje się przy tym, że
czynnikiem ryzyka mającym największy wpływ na wystąpienie ASF u dzików jest
zagęszczenie populacji tych zwierząt. Dlatego też środki zapobiegawcze mające na celu
ograniczenie i stabilizację populacji dzików w wymiarze długookresowym są korzystne z
punktu widzenia zmniejszenia: prawdopodobieństwa narażenia populacji na tę chorobę
oraz presji wirusa w kierunku gospodarstw utrzymujących świnie.
Z tego powodu w przyszłości w kontekście zwierząt dzikich i zwalczania ASF przewiduje
kontynuowanie działań zmierzających zarówno do eliminacji martwych dzików i ich
szczątków ze środowiska, jak i stabilizacji populacji tych zwierząt. Oba te środki są
bowiem równorzędne w kontekście strategii zwalczania i ograniczania rozprzestrzeniania
się ASF i powinny być stosowane komplementarnie.
„Czy resort planuje wdrożenie wzorców czeskich, w tym powołanie wyspecjalizowanych
grup zajmujących się monitoringiem i utylizacją martwych zwierząt, zamiast obarczania
tym zadaniem wyłącznie myśliwych?”
W kwestii poszukiwania padłych dzików w resorcie rolnictwa analizowane są rozwiązania
stosowane w różnych państwach członkowskich UE. Każde z tych rozwiązań posiada
jednak swoja specyfikę i jest wynikiem uwarunkowań funkcjonujących w danym państwie
i na danym terenie.
W Polsce każdy znaleziony martwy dzik powinien być niezwłocznie zgłoszony przez
myśliwego, pracownika parku narodowego lub pracownika Służby Leśnej do
powiatowego lekarza weterynarii przy wykorzystaniu przeznaczonego do tego celu
systemu informatycznego udostępnionego przez Inspekcję Weterynaryjną. Zgłoszenie to
powinno zawierać m.in. informacje o obszarze geograficznym (współrzędne
geograficzne), na którym znaleziono martwego dzika. W ramach dedykowanego systemu
informatycznego funkcjonuje moduł zawierający mapę z lokalizacją zgłoszonych
martwych dzików. Dostęp do systemu jest przeznaczony dla osób zgłaszających
zdarzenia związane z dzikami (myśliwego, pracownika parku narodowego lub Służby
Leśnej) oraz pracowników Inspekcji Weterynaryjnej.
Warto przy tym zaznaczyć, że w Polsce koszty transportu i unieszkodliwienia martwych
dzików pozyskanych w ramach zorganizowanych przeszukiwań terenów znajdujących się
na obszarach objętych ograniczeniami I-III wymienionych w rozporządzeniu Komisji
-- 3 of 11 --
2023/594 (2), a także znalezionych na gruntach należących do osób fizycznych na całym
terytorium RP są refinansowane przez Inspekcję Weterynaryjną.
Przyjęty w tym zakresie system jest wynikiem funkcjonującego w Polsce podziału
kompetencji pomiędzy różne organy i instytucje, a także kompromisu i analizy kosztów i
korzyści działań zmierzających do zwalczenia ASF, które są realizowane na koszt budżetu
państwa. Aktualnie nie jest planowana modyfikacja tego systemu.
„Jakie nowe instrumenty wsparcia zostaną wdrożone w 2026 roku, aby zachęcić
rolników do odbudowy stad macior i produkcji własnego prosięcia, tak aby ograniczyć
drenaż kapitału wynikający z importu warchlaków z Danii? „
„Jaki jest stan negocjacji z Komisją Europejską w sprawie uruchomienia rekompensat z
tytułu utraconego dochodu dla gospodarstw, które w wyniku restrykcji ASF musiały
zaprzestać produkcji?”
„Czy planowana jest rewizja budżetu na zwalczanie ASF, aby zwiększyć nakłady na
realną pomoc w bioasekuracji dla małych i średnich gospodarstw rodzinnych, które są
fundamentem naszej suwerenności żywnościowej?”
W 2026 r. kontynuowane będzie wsparcie dla producentów świń w formie
instrumentów zwrotnych (kredytów preferencyjnych) realizowanych w ramach
Funduszu Gwarancji Rolnych Plus (FGR Plus), wdrażanego przez Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego.
Instrument ten już funkcjonuje i stanowi dedykowane narzędzie finansowe wspierające
inwestycje w zakresie zwiększenia i utrzymania pogłowia loch oraz rozwoju produkcji
prosiąt i warchlaków pochodzących od loch utrzymywanych w gospodarstwie, w tym
również w cyklu zamkniętym. Wsparcie realizowane jest w ramach interwencji I.10.1.2
„Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność – instrumenty
finansowe”.
Preferencyjne kredyty mogą być przeznaczone na:
budowę, rozbudowę i modernizację chlewni,
wykonanie instalacji elektrycznych oraz wodno-kanalizacyjnych (roboty budowlane
i zakup materiałów budowlanych),
-- 4 of 11 --
zakup wyposażenia chlewni.
Parametry kredytu dla producentów świń:
gwarancja do 80% kwoty kredytu pozostającej do spłaty,
maksymalna wartość gwarancji do 9 mln zł,
spłata odsetek za rolnika przez pierwsze 4 lata (w pierwszych 2 latach – 100%
odsetek, w kolejnych 2 latach – 50% odsetek),
maksymalny okres objęcia kredytu gwarancją do 15 lat,
brak opłat za udzielenie gwarancji.
Kontynuacja tego instrumentu w 2026 r. ma na celu dalsze wzmacnianie krajowej
produkcji prosiąt, odbudowę stada podstawowego loch oraz poprawę konkurencyjności
gospodarstw utrzymujących świnie. Mechanizm gwarancyjny wraz z dopłatami do
odsetek ogranicza barierę w dostępie do kapitału.
Z kolei w ramach aktualnie wdrażanego Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki
Rolnej na lata 2023-2027 na bieżąco monitorowane są możliwości wsparcia
producentów świń i obecnie w realizowanej interwencji 11 Premie dla młodych
rolników przygotowana jest zmiana polegającą na podwyższeniu kwoty premii dla
młodych rolników z produkcją zwierzęcą, w tym produkcją świń, na odpowiednim
poziomie (z 200 000 zł do 300 000 zł). Zmiana ta jest bardzo korzystna dla
wnioskodawców i beneficjentów interwencji „Premie dla młodych rolników” PS WPR
2023–2027 prowadzących lub planujących taką produkcję.
Zgodnie z przyjętymi założeniami, procedowana zmiana PS WPR 2023–2027 będzie
dotyczyć młodych rolników z produkcją zwierzęcą, którzy złożą wnioski o przyznanie
pomocy w ramach przyszłego naboru, oraz – pod pewnymi warunkami –
wnioskodawców z naboru przeprowadzonego w 2025 r., którzy planują lub zdecydują
się podjąć taką produkcję. Zmianę pozytywnie zaopiniował Komitet Monitorujący Plan
Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027, który na posiedzeniu 29
października 2025 r. jednogłośnie przyjął uchwałę w sprawie zmian w opisie interwencji
I.11 „Premie dla młodych rolników” PS WPR 2023–2027 w części dotyczącej wysokości
pomocy. Modyfikacja ta wymaga jeszcze zatwierdzenia przez Komisję Europejską.
Warunkiem otrzymania premii dla młodych rolników w wysokości 300 000 zł jest
prowadzenie produkcji zwierzęcej na odpowiednio wysokim poziomie. Jest to związane
-- 5 of 11 --
z uzyskaniem punktów z tytułu kryterium wyboru dotyczącego prowadzenia produkcji
zwierzęcej. Wyższa kwota premii dla młodych rolników z produkcją zwierzęcą
przysługuje co do zasady, jeśli co najmniej 50% wyliczonej w biznesplanie docelowej
wielkości ekonomicznej gospodarstwa stanowi wielkość ekonomiczna osiągnięta z
produkcji zwierzęcej. Taki poziom produkcji zwierzęcej musi być osiągnięty najpóźniej w
roku docelowym i utrzymany co najmniej do końca okresu związania celem.
Ponadto biznesplan powinien przewidywać odpowiednie dla produkcji zwierzęcej
inwestycje w środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne związane z
rozpoczynaniem i rozwojem działalności rolniczej w gospodarstwie w zakresie
wytwarzania nieprzetworzonych produktów rolnych lub przygotowania ich do
sprzedaży – o szacunkowej wartości równej co najmniej 210 000 zł (70% z 300 000 tys.
zł).
Szczegółowe informacje na temat podwyższenia kwoty premii dla młodych rolników z
produkcją zwierzęcą, w szczególności dla wnioskodawców z naboru 2025 r., można
znaleźć w komunikacie na stronie internetowej ARiMR:
https://www.gov.pl/web/arimr/planowana-zmiana-kwoty-premii-dla-mlodychrolnikow-
na-produkcje-zwierzeca.
Ponadto, rolnicy prowadzący chów lub hodowlę świń nadal będą mogli ubiegać się o
wsparcie w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–
2027, z następujących interwencji.
I.10.1.1 Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność (dotacja)
Wsparcie to kierowane jest do rolników posiadających gospodarstwa o wielkości
ekonomicznej powyżej 25 tys. euro i nieprzekraczającej 250 tys. euro. Celem tej
interwencji jest wzmocnienie rynkowej pozycji gospodarstw poprzez racjonalizację
technologii produkcji, wdrażanie nowoczesnych i cyfrowych rozwiązań, wprowadzanie
innowacji, zmianę profilu produkcji oraz poprawę jakości i wartości dodanej
wytwarzanych produktów. Realizowane operacje muszą doprowadzić do wzrostu
wartości dodanej brutto gospodarstwa co najmniej o 10% w okresie pięciu lat od
przyznania pomocy.
W przypadku produkcji świń wsparcie w ramach interwencji I.10.1.1 jest dostępne
przede wszystkim w obszarze A oraz obszarze B. Obszar A obejmuje inwestycje w
produkcję zwierzęcą z zastosowaniem rozwiązań rolnictwa precyzyjnego w budynkach i
-- 6 of 11 --
budowlach inwentarskich. Natomiast obszar B dedykowany jest ekologicznej produkcji
zwierzęcej i umożliwia finansowanie m.in. budowy lub modernizacji obiektów
inwentarskich z wykorzystaniem nowoczesnych, energooszczędnych i niskoemisyjnych
technologii, zapewnienia wybiegów i pastwisk dla zwierząt, zakupu maszyn i urządzeń
do produkcji ekologicznej, a także inwestycji w infrastrukturę techniczną bezpośrednio
wpływającą na warunki prowadzenia działalności rolniczej.
Pomoc w ramach tej interwencji ma charakter refundacji części poniesionych kosztów.
Może ona wynosić do 65% kosztów kwalifikowalnych w przypadku młodych rolników
do 40. roku życia oraz operacji realizowanych w obszarze B, natomiast w pozostałych
przypadkach do 45%. Maksymalna wysokość wsparcia wynosi 300 tys. zł w obszarze A
oraz do 1,3 mln zł w obszarze B, przy czym limity te nie sumują się. Dodatkowo w
obszarze B wymagane jest, aby znacząca część użytków rolnych lub cała produkcja
zwierzęca objęta była systemem rolnictwa ekologicznego. Produkcja zwierzęca
prowadzona metodami ekologicznymi jest również premiowana w systemie
punktowym, co wiąże się z obowiązkiem jej kontynuowania do końca okresu związania
celem.
Interwencja I.10.3 Inwestycje zapobiegające rozprzestrzenianiu się ASF, celem
interwencji jest zapobieganie rozprzestrzenianiu się ASF. Wsparcie to koncentruje się na
inwestycjach związanych z bioasekuracją w gospodarstwach utrzymujących świnie.
Obejmuje ono m.in. budowę lub modernizację elementów infrastruktury służących
zabezpieczeniu biologicznemu gospodarstwa, wykonanie ogrodzeń spełniających
wymagania bioasekuracji, zakup specjalistycznych urządzeń dezynfekcyjnych, budowę
silosów paszowych oraz dostosowanie budynków w taki sposób, aby umożliwiały
utrzymywanie świń w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach.
Maksymalna kwota pomocy w ramach tej interwencji wynosi 100 tys. zł na beneficjenta,
przy czym dofinansowanie może sięgnąć 80% kosztów kwalifikowalnych, a minimalna
wartość operacji musi przekraczać 20 tys. zł.
Ponadto, rolnicy prowadzący chów lub hodowlę świń skorzystać mogą również z
interwencji I.10.15 Inwestycje poprawiające dobrostan bydła i świń, która skierowana
jest do rolników inwestujących w poprawę dobrostanu bydła i świń.
Jej celem jest wsparcie działań, które wykraczają poza minimalne wymogi wynikające z
obowiązujących przepisów oraz powszechnie stosowanych praktyk. Dofinansowanie
może obejmować m.in. zakup nowoczesnych, zautomatyzowanych instalacji
-- 7 of 11 --
poprawiających mikroklimat w budynkach inwentarskich, systemów zarządzania stadem
czy autonomicznych urządzeń do utrzymania czystości. Pomoc udzielana jest w formie
refundacji do 65% kosztów kwalifikowalnych, a łączny limit wsparcia na jednego
beneficjenta w całym okresie realizacji PS WPR 2023–2027 wynosi 150 tys. zł.
Podkreślić trzeba, że w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-
2027, realizowane są interwencje w których, nie wyklucza się wsparcia produkcji świń.
Producenci świń będą mogli więc korzystać ze wsparcia pod warunkiem spełnienia
określonych wymagań. Są to między innymi:
− I.10.5 Rozwój małych gospodarstw
− I.11 Premie dla młodych rolników
− I 10.2 Inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie OZE i poprawy
efektywności energetycznej.
W 2026 r. planowane jest również uruchomienie kolejnych naborów wniosków o
przyznanie pomocy w ramach interwencji I.13.2 Tworzenie i rozwój organizacji
producentów i grup producentów rolnych objętej Planem Strategicznym Wspólnej
Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Wsparcie w ramach tej interwencji może być
wykorzystane przez wnioskodawców m.in. w zakresie przyczyniającym się do obudowy
pogłowia loch w gospodarstwach producentów świń.
Jednocześnie zgodnie z przepisami § 13zn oraz § 13zz rozporządzenia Rady Ministrów z
w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (4) - była udzielana pomoc dla producenta
świń (programu pomocy ”Locha Plus”), któremu zagrażała utrata płynności finansowej w
związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID-19 bądź
w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji
Rosyjskiej wobec Ukrainy.
Powyższe programy pomocowe mogły być wprowadzone na warunkach określonych w
Komunikacie Komisji:
1) Wytyczne Komisji Europejskiej w sprawie stosowania ram dotyczących zamówień
publicznych w sytuacji nadzwyczajnej związanej z kryzysem wywołanym epidemią
COVID-19 (2020/C 108 I/01 z późn. zm.), które w zakresie pomocy dla
producentów rolnych obowiązywały do 30 czerwca 2023 r.,
-- 8 of 11 --
2) Tymczasowe kryzysowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia
gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz. U. UE C 101/3 z 17.03.2023 r. z
późn. zm.), które w zakresie możliwości udzielania pomocy producentom rolnym
obowiązywały do 31 grudnia 2024 r.
Tym samym obecnie nie ma podstaw prawnych do uruchomienia Programu Locha Plus
dla producentów świń na dotychczasowych warunkach.
Na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego
zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa (4) realizowane są również programy pomocy w ramach, których producenci
świń mogą ubiegać się o finansowanie lub dofinansowanie ponoszonych przez
producentów rolnych kosztów zbioru, transportu i unieszkodliwiania padłych zwierząt
gospodarskich z gatunku bydło, owce, kozy, świnie lub konie.
Na rok 2026 w planie finansowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
zabezpieczona została kwota 213 351 tyś. zł.
Komisja Europejska wydała również decyzję zatwierdzającą ponowne wprowadzenie
programu pomocy w związku z zaprzestaniem produkcji z powodu obowiązującego
zakazu utrzymywania w gospodarstwie świń lub ich wprowadzenia do gospodarstwa
wydanym w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń do 15 stycznia 2027 r.
Na rok 2026 w planie finansowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
zabezpieczona została na ten cel kwota 10 120 tyś. zł.
Jednocześnie informuję, że ze środków z budżetu państwa, na podstawie
obowiązujących przepisów ww. rozporządzenia, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa realizuje wypłatę pomocy finansowej producentowi rolnemu w rozumieniu
przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych
oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który prowadzi gospodarstwo,
w którym są utrzymywane zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (Sus scrofa).
Pomoc jest udzielana w formie refundacji do 100% wydatków poniesionych na działania
związane z bioasekuracją, na:
1) zakup mat dezynfekcyjnych;
2) zakup sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub
deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub
deratyzacyjnych;
3) zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego;
-- 9 of 11 --
4) zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem
zwierząt domowych;
5) przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń w gospodarstwie w
odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających oddzielne wejścia oraz
niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są
utrzymywane inne zwierzęta kopytne - w przypadku gospodarstwa, w którym
utrzymuje się średniorocznie nie więcej niż 50 sztuk świń.
Średnioroczną liczbę świń ustala się jako iloraz sumy świń utrzymywanych w
gospodarstwie w ostatnim dniu każdego miesiąca z 12 miesięcy poprzedzających
miesiąc, w którym złożono wniosek i liczby miesięcy, przez które świnie były
utrzymywane w gospodarstwie. Liczbę świń ustala się na podstawie danych zawartych
w komputerowej bazie danych prowadzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 4
listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (5). Tego rodzaju pomoc
ma charakter pomocy de minimis w rolnictwie i jest udzielana zgodnie z przepisami
rozporządzenia nr 1408/2013 (6) oraz przepisami o postępowaniu w sprawach
dotyczących pomocy publicznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 stycznia 2025 r. w
sprawie wprowadzenia w latach 2025-2027 na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej „Programu mającego na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem
wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na temat tej choroby
oraz jej zwalczanie” (Dz. U. z 2025 poz. 199);
(2) rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 2023/594 z dnia 16 marca 2023 r.
ustanawiające środki szczególne w zakresie zwalczania chorób w odniesieniu do
afrykańskiego pomoru świń oraz uchylające rozporządzenie wykonawcze (UE)
2021/605 (Dz. Urz. UE L 79 z 2023, str. 65, z późn. zm.);
(3) zawiadomienie Komisji w sprawie wytycznych dotyczących zapobiegania
afrykańskiemu pomorowi świń oraz zwalczania i likwidacji tej choroby w Unii
(„wytyczne dotyczące APŚ”) nr C/2023/1504;
-- 10 of 11 --
(4) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.);
(5) ustawa dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt
(Dz.U. poz. 2727 oraz z 2023 r. poz. 412);
(6) rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie
stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do
pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, s. 9, z
późn. zm.).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 11 of 11 --