Interpelacja nr 15470
Interpelacja w sprawie nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Interpelacja nr 15470
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Zgłaszający: Stanisław Gorczyca, Alicja Łuczak, Henryk Szopiński
Data wpływu: 19-02-2026
Szanowna Pani Ministro,
do mojego biura poselskiego ostatnio dociera wiele głosów ze środowisk zajmujących się osobami niepełnosprawnymi, m.in. reprezentujących samorządy lokalne, zaniepokojonych zapisami projektu nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, przygotowanego przez kierowany przez Panią resort (druk UD348). Największe niezadowolenie i sprzeciw budzi wprowadzenie maksymalnego czasu uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej (WTZ).
W ocenie organizacji prowadzących tę formę wsparcia wejście w życie cytowanych zmian stanowi realne zagrożenie dla stabilności lokalnych systemów rehabilitacji i pomocy społecznej oraz grozi paraliżem działań samorządów lokalnych, które poniosą konsekwencje nowelizacji.
Projekt zakłada, że uczestnictwo osoby z niepełnosprawnością zostanie administracyjnie zakończone po trzech kompleksowych ocenach realizacji indywidualnego programu rehabilitacji. Po wyczerpaniu tego limitu uczestnik WTZ utraci możliwość dalszego korzystania z tej formy wsparcia, niezależnie od stanu zdrowia, stopnia samodzielności czy realnych szans na zatrudnienie.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że w projekcie nie ma mowy o zapewnieniu innej systemowej alternatywy pomocy dla osób opuszczających WTZ.
Takie rozwiązanie doprowadzi do wypychania osób z niepełnosprawnościami poza system rehabilitacji. Może również spowodować chaos organizacyjny i społeczny na poziomie lokalnym oraz zaburzyć ciągłość usług.
W świetle powyższego zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy do resoru docierały/docierają krytyczne głosy w sprawie projektu? Jeśli tak, to jaka jest ich skala i jakich wątków projektu nowelizacji dotyczyły/dotyczą?
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, opracowując cytowany projekt ustawy, dokonało analizy lokalnych skutków projektowanych zmian? Jeśli tak – będę wdzięczny za udostępnienie tego materiału.
Czy kierowany przez Panią resort przeprowadził szacunek wzrostu kosztów pomocy społecznej o koszty zabezpieczenia osób skreślonych z listy uczestników WTZ, które nie będą miały możliwości podjęcia zatrudnienia?
W jaki sposób zabezpieczone przed wykluczeniem i marginalizacją zostaną osoby z niepełnosprawnością intelektualną, dla których WTZ są jedyną formą aktywizacji?
Z poważaniem
Stanisław Gorczyca
Interpelacja nr 15470
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Zgłaszający: Stanisław Gorczyca, Alicja Łuczak, Henryk Szopiński
Data wpływu: 19-02-2026
Szanowna Pani Ministro,
do mojego biura poselskiego ostatnio dociera wiele głosów ze środowisk zajmujących się osobami niepełnosprawnymi, m.in. reprezentujących samorządy lokalne, zaniepokojonych zapisami projektu nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, przygotowanego przez kierowany przez Panią resort (druk UD348). Największe niezadowolenie i sprzeciw budzi wprowadzenie maksymalnego czasu uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej (WTZ).
W ocenie organizacji prowadzących tę formę wsparcia wejście w życie cytowanych zmian stanowi realne zagrożenie dla stabilności lokalnych systemów rehabilitacji i pomocy społecznej oraz grozi paraliżem działań samorządów lokalnych, które poniosą konsekwencje nowelizacji.
Projekt zakłada, że uczestnictwo osoby z niepełnosprawnością zostanie administracyjnie zakończone po trzech kompleksowych ocenach realizacji indywidualnego programu rehabilitacji. Po wyczerpaniu tego limitu uczestnik WTZ utraci możliwość dalszego korzystania z tej formy wsparcia, niezależnie od stanu zdrowia, stopnia samodzielności czy realnych szans na zatrudnienie.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że w projekcie nie ma mowy o zapewnieniu innej systemowej alternatywy pomocy dla osób opuszczających WTZ.
Takie rozwiązanie doprowadzi do wypychania osób z niepełnosprawnościami poza system rehabilitacji. Może również spowodować chaos organizacyjny i społeczny na poziomie lokalnym oraz zaburzyć ciągłość usług.
W świetle powyższego zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy do resoru docierały/docierają krytyczne głosy w sprawie projektu? Jeśli tak, to jaka jest ich skala i jakich wątków projektu nowelizacji dotyczyły/dotyczą?
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, opracowując cytowany projekt ustawy, dokonało analizy lokalnych skutków projektowanych zmian? Jeśli tak – będę wdzięczny za udostępnienie tego materiału.
Czy kierowany przez Panią resort przeprowadził szacunek wzrostu kosztów pomocy społecznej o koszty zabezpieczenia osób skreślonych z listy uczestników WTZ, które nie będą miały możliwości podjęcia zatrudnienia?
W jaki sposób zabezpieczone przed wykluczeniem i marginalizacją zostaną osoby z niepełnosprawnością intelektualną, dla których WTZ są jedyną formą aktywizacji?
Z poważaniem
Stanisław Gorczyca
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maja Nowak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9387 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.141.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15470 Pana Posła Stanisława Gorczycy wraz z grupą posłów,
w sprawie nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że podjęłam decyzję o wycofaniu z projektu ustawy o zmianie ustawy o
rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (numer
projektu: UD348) propozycji dotyczącej zakończenia czasu pobytu uczestniczki/uczestnika w
WTZ po dokonaniu trzykrotnej kompleksowej oceny realizacji indywidualnego planu
rehabilitacji (czyli maksymalnie po 9 latach – projekt zakłada też zmianę częstotliwości
dokonywania ocen indywidualnego programu rehabilitacji. Zgodnie z jego założeniami ocena
dokonywana byłaby co najmniej raz w roku, a ocena kompleksowa nie rzadziej niż co 3 lata).
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.) warsztat
terapii zajęciowej jest wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo placówką stwarzającą
osobom z niepełnosprawnościami, które są niezdolne do podjęcia pracy możliwość
rehabilitacji społecznej i zawodowej w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności
niezbędnych do podjęcia zatrudnienia. Realizacja wskazanego celu zmierza do
usamodzielnienia uczestników placówki poprzez wyposażenie ich w umiejętności
wykonywania czynności życia codziennego, a także rozwijania psychofizycznych sprawności
oraz podstawowych i specjalistycznych umiejętności zawodowych, umożliwiających
uczestnictwo w szkoleniu zawodowym albo podjęcie pracy.
Problem niskiej rotacji uczestników warsztatów terapii zajęciowej od lat podnoszony jest
zarówno w raportach Najwyższej Izby Kontroli, jak i w badaniach prowadzonych przez
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON)1 czy opracowaniach
eksperckich z zakresu polityki społecznej.
W ocenie Najwyższej Izby Kontroli „działania WTZ w zakresie przygotowania oraz realizacji
rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami nie były w pełni
skuteczne, w szczególności w zakresie pozyskania lub przywracania osobom
niepełnosprawnym niezdolnym do podjęcia pracy umiejętności niezbędnych do podjęcia
zatrudnienia”2. W rezultacie niewielka ich liczba opuszcza warsztaty w związku z podjęciem
zatrudnienia. Przyczyny tego stanu rzeczy NIK upatruje m.in. w uwarunkowaniach lokalnych,
a zwłaszcza w braku zakładów aktywności zawodowej (ZAZ), zakładów pracy chronionej
1 Według danych Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na koniec 31 grudnia 2024 r.
ponad połowa uczestników WTZ przebywała w placówce powyżej 8 lat, poniżej 5 lat – ok. 30%, a od 5 do 8 lat
17,2% (dane wg stanu na 31 grudnia 2024 r.).
2Najwyższa Izba Kontroli, Warsztaty terapii zajęciowej dla osób z niepełnosprawnościami. Informacja o wynikach
kontroli, Warszawa, kwiecień 2025, s. 13.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
(ZPCh) czy środowiskowych domów samopomocy (ŚDS) na terenie, na którym WTZ
prowadzą działalność.
NIK zwraca też uwagę na brak mechanizmu zapewniającego rotację uczestników WTZ, w tym
na brak regulacji określających m.in. maksymalny okres uczestnictwa w warsztacie. Jej
zdaniem „obowiązujące przepisy prawa nie dają bezpośredniej kompetencji samorządowi
powiatowemu, jednostce prowadzącej warsztat czy WTZ do pozbawiania osoby
z niepełnosprawnościami prawa do uczestnictwa w warsztacie. […] Jednocześnie wskazane
podmioty nie mają możliwości określenia maksymalnego czasu uczestnictwa w WTZ. Osoba
z niepełnosprawnościami ze wskazaniem do terapii zajęciowej w orzeczeniu o stopniu
niepełnosprawności ma prawo ponownie ubiegać się o przyjęcie do WTZ, bez względu na
przyczynę zaprzestania rehabilitacji. Powyższe w istotny sposób przyczynia się do braku
regularnej rotacji w składzie osobowym uczestników WTZ”3.
Propozycja określenia maksymalnego czasu pobytu w WTZ zgłaszana była również w trakcie
prekonsultacji wybranych rozwiązań ze „Standardów funkcjonowania WTZ”4, które
przeprowadzono w kwietniu i maju 2025 r. Niektórzy zgłaszający uwagi i propozycje innych
zmian w zakresie funkcjonowania warsztatów wskazywali na konieczność przeciwdziałania
sytuacji wieloletniego przebywania w placówkach osób, które nie rokują podjęcia
zatrudnienia i na problem blokowania miejsca uczestnikom, którym terapia w warsztacie
dałaby szansę wejścia na (chroniony) rynek pracy.
Informuję, że w styczniu bieżącego roku poprosiłam przedstawicieli warsztatów terapii
zajęciowej o zgłoszenie uwag do omawianego projektu. Najwięcej zastrzeżeń dotyczyło
zapisu ograniczającego pobyt uczestników w WTZ do chwili przeprowadzenia 3 ocen
kompleksowych. W związku z głosami płynącymi ze środowiska i wielu rozmów
z przedstawicielami WTZ podjęłam decyzję o rezygnacji z tego rozwiązania.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych (UD348) będzie szeroko konsultowany m.in. ze środowiskiem WTZ
oraz środowiskiem osób z niepełnosprawnościami. Spotkanie z przedstawicielami WTZ z
całej Polski odbyło się 3 marca br. W najbliższym czasie planowane są kolejne spotkania
z przedstawicielami WTZ i z członkami Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób
Niepełnosprawnych w ramach doraźnego zespołu problemowego dotyczącego warsztatów
terapii zajęciowej, który powołano uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady Konsultacyjnej do
Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 10 lutego 2026 r.
Należy podkreślić, że propozycje zmian w ww. projekcie ustawy w znacznej mierze dotyczą
Standardów funkcjonowania WTZ. Instrument ten wraz z pakietem rozwiązań prawnych
został wypracowany w ramach projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia wsparcia
samodzielności osób niepełnosprawnych”, który realizowano w latach 2020-2023. Prace nad
3 Tamże, s. 19-20. Podobny wniosek formułowany był również w poprzednich raportach NIK, m.in. w Informacji
o wynikach kontroli organizacji i finansowania warsztatów terapii zajęciowej przy udziale środków Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w województwie małopolskim, Kraków, kwiecień 2011, s. 11
4 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023. Standardy
dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych:
https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/ oraz (zakończonego) projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia
wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”: https://wlaczeniespoleczne.pl/ . Projekt, w którym stworzono
standardy warsztatów terapii zajęciowej był finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w
Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
nim poprzedzone zostały pogłębionymi badaniami dotyczącymi potrzeb osób
z niepełnosprawnościami, ich opiekunów i sytuacji WTZ.
Standardy konsultowano już m.in. z przedstawicielami środowiska WTZ. Przyjęte założenia
przetestowano na 72 warsztatach terapii zajęciowej (ok. 10% warsztatów w Polsce).
W oparciu o wyniki pilotażu dokonano modyfikacji pierwotnej propozycji standardów oraz
przygotowano projekt zmian m.in. w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych czy rozporządzeniu w sprawie warsztatów terapii
zajęciowej. Wypracowane rozwiązania prawne zostały poddane konsultacjom
środowiskowym, w tym również z przedstawicielami WTZ. W oparciu o wyniki pilotażu oraz
konsultacji opracowano ostateczny kształt projektów rozwiązań prawnych.
Standardy wraz z wynikami pilotażu i raportami z badań dotyczących m.in. działalności WTZ,
dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych,
w zakładce „Projekty”5 oraz na stronie utworzonej na potrzeby projektu „Aktywni
niepełnosprawni - narzędzia wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”6.
Zapewniam, że zdaję sobie sprawę z wagi zachowania odpowiednich standardów wsparcia
oferowanego w warsztatach terapii zajęciowej. Zmiany przepisów w tym zakresie wdrażane
będą w sposób odpowiedzialny i gwarantujący ich efektywną realizację. Równolegle
rozwijane jest zatrudnienie wspomagane i inne formy pomocy kierowanej do osób
z niepełnosprawnościami (m.in. asystencja osobista osób z niepełnosprawnościami, centra
opiekuńczo-mieszkalne), tak aby po zakończeniu uczestnictwa w WTZ mogły one podjąć
pracę lub - w razie i na miarę potrzeby - skorzystać z innych form oferowanego im wsparcia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
5 https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/
6 https://wlaczeniespoleczne.pl
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.141.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15470 Pana Posła Stanisława Gorczycy wraz z grupą posłów,
w sprawie nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że podjęłam decyzję o wycofaniu z projektu ustawy o zmianie ustawy o
rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (numer
projektu: UD348) propozycji dotyczącej zakończenia czasu pobytu uczestniczki/uczestnika w
WTZ po dokonaniu trzykrotnej kompleksowej oceny realizacji indywidualnego planu
rehabilitacji (czyli maksymalnie po 9 latach – projekt zakłada też zmianę częstotliwości
dokonywania ocen indywidualnego programu rehabilitacji. Zgodnie z jego założeniami ocena
dokonywana byłaby co najmniej raz w roku, a ocena kompleksowa nie rzadziej niż co 3 lata).
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.) warsztat
terapii zajęciowej jest wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo placówką stwarzającą
osobom z niepełnosprawnościami, które są niezdolne do podjęcia pracy możliwość
rehabilitacji społecznej i zawodowej w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności
niezbędnych do podjęcia zatrudnienia. Realizacja wskazanego celu zmierza do
usamodzielnienia uczestników placówki poprzez wyposażenie ich w umiejętności
wykonywania czynności życia codziennego, a także rozwijania psychofizycznych sprawności
oraz podstawowych i specjalistycznych umiejętności zawodowych, umożliwiających
uczestnictwo w szkoleniu zawodowym albo podjęcie pracy.
Problem niskiej rotacji uczestników warsztatów terapii zajęciowej od lat podnoszony jest
zarówno w raportach Najwyższej Izby Kontroli, jak i w badaniach prowadzonych przez
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON)1 czy opracowaniach
eksperckich z zakresu polityki społecznej.
W ocenie Najwyższej Izby Kontroli „działania WTZ w zakresie przygotowania oraz realizacji
rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami nie były w pełni
skuteczne, w szczególności w zakresie pozyskania lub przywracania osobom
niepełnosprawnym niezdolnym do podjęcia pracy umiejętności niezbędnych do podjęcia
zatrudnienia”2. W rezultacie niewielka ich liczba opuszcza warsztaty w związku z podjęciem
zatrudnienia. Przyczyny tego stanu rzeczy NIK upatruje m.in. w uwarunkowaniach lokalnych,
a zwłaszcza w braku zakładów aktywności zawodowej (ZAZ), zakładów pracy chronionej
1 Według danych Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na koniec 31 grudnia 2024 r.
ponad połowa uczestników WTZ przebywała w placówce powyżej 8 lat, poniżej 5 lat – ok. 30%, a od 5 do 8 lat
17,2% (dane wg stanu na 31 grudnia 2024 r.).
2Najwyższa Izba Kontroli, Warsztaty terapii zajęciowej dla osób z niepełnosprawnościami. Informacja o wynikach
kontroli, Warszawa, kwiecień 2025, s. 13.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
(ZPCh) czy środowiskowych domów samopomocy (ŚDS) na terenie, na którym WTZ
prowadzą działalność.
NIK zwraca też uwagę na brak mechanizmu zapewniającego rotację uczestników WTZ, w tym
na brak regulacji określających m.in. maksymalny okres uczestnictwa w warsztacie. Jej
zdaniem „obowiązujące przepisy prawa nie dają bezpośredniej kompetencji samorządowi
powiatowemu, jednostce prowadzącej warsztat czy WTZ do pozbawiania osoby
z niepełnosprawnościami prawa do uczestnictwa w warsztacie. […] Jednocześnie wskazane
podmioty nie mają możliwości określenia maksymalnego czasu uczestnictwa w WTZ. Osoba
z niepełnosprawnościami ze wskazaniem do terapii zajęciowej w orzeczeniu o stopniu
niepełnosprawności ma prawo ponownie ubiegać się o przyjęcie do WTZ, bez względu na
przyczynę zaprzestania rehabilitacji. Powyższe w istotny sposób przyczynia się do braku
regularnej rotacji w składzie osobowym uczestników WTZ”3.
Propozycja określenia maksymalnego czasu pobytu w WTZ zgłaszana była również w trakcie
prekonsultacji wybranych rozwiązań ze „Standardów funkcjonowania WTZ”4, które
przeprowadzono w kwietniu i maju 2025 r. Niektórzy zgłaszający uwagi i propozycje innych
zmian w zakresie funkcjonowania warsztatów wskazywali na konieczność przeciwdziałania
sytuacji wieloletniego przebywania w placówkach osób, które nie rokują podjęcia
zatrudnienia i na problem blokowania miejsca uczestnikom, którym terapia w warsztacie
dałaby szansę wejścia na (chroniony) rynek pracy.
Informuję, że w styczniu bieżącego roku poprosiłam przedstawicieli warsztatów terapii
zajęciowej o zgłoszenie uwag do omawianego projektu. Najwięcej zastrzeżeń dotyczyło
zapisu ograniczającego pobyt uczestników w WTZ do chwili przeprowadzenia 3 ocen
kompleksowych. W związku z głosami płynącymi ze środowiska i wielu rozmów
z przedstawicielami WTZ podjęłam decyzję o rezygnacji z tego rozwiązania.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych (UD348) będzie szeroko konsultowany m.in. ze środowiskiem WTZ
oraz środowiskiem osób z niepełnosprawnościami. Spotkanie z przedstawicielami WTZ z
całej Polski odbyło się 3 marca br. W najbliższym czasie planowane są kolejne spotkania
z przedstawicielami WTZ i z członkami Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób
Niepełnosprawnych w ramach doraźnego zespołu problemowego dotyczącego warsztatów
terapii zajęciowej, który powołano uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady Konsultacyjnej do
Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 10 lutego 2026 r.
Należy podkreślić, że propozycje zmian w ww. projekcie ustawy w znacznej mierze dotyczą
Standardów funkcjonowania WTZ. Instrument ten wraz z pakietem rozwiązań prawnych
został wypracowany w ramach projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia wsparcia
samodzielności osób niepełnosprawnych”, który realizowano w latach 2020-2023. Prace nad
3 Tamże, s. 19-20. Podobny wniosek formułowany był również w poprzednich raportach NIK, m.in. w Informacji
o wynikach kontroli organizacji i finansowania warsztatów terapii zajęciowej przy udziale środków Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w województwie małopolskim, Kraków, kwiecień 2011, s. 11
4 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023. Standardy
dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych:
https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/ oraz (zakończonego) projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia
wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”: https://wlaczeniespoleczne.pl/ . Projekt, w którym stworzono
standardy warsztatów terapii zajęciowej był finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w
Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
nim poprzedzone zostały pogłębionymi badaniami dotyczącymi potrzeb osób
z niepełnosprawnościami, ich opiekunów i sytuacji WTZ.
Standardy konsultowano już m.in. z przedstawicielami środowiska WTZ. Przyjęte założenia
przetestowano na 72 warsztatach terapii zajęciowej (ok. 10% warsztatów w Polsce).
W oparciu o wyniki pilotażu dokonano modyfikacji pierwotnej propozycji standardów oraz
przygotowano projekt zmian m.in. w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych czy rozporządzeniu w sprawie warsztatów terapii
zajęciowej. Wypracowane rozwiązania prawne zostały poddane konsultacjom
środowiskowym, w tym również z przedstawicielami WTZ. W oparciu o wyniki pilotażu oraz
konsultacji opracowano ostateczny kształt projektów rozwiązań prawnych.
Standardy wraz z wynikami pilotażu i raportami z badań dotyczących m.in. działalności WTZ,
dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych,
w zakładce „Projekty”5 oraz na stronie utworzonej na potrzeby projektu „Aktywni
niepełnosprawni - narzędzia wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”6.
Zapewniam, że zdaję sobie sprawę z wagi zachowania odpowiednich standardów wsparcia
oferowanego w warsztatach terapii zajęciowej. Zmiany przepisów w tym zakresie wdrażane
będą w sposób odpowiedzialny i gwarantujący ich efektywną realizację. Równolegle
rozwijane jest zatrudnienie wspomagane i inne formy pomocy kierowanej do osób
z niepełnosprawnościami (m.in. asystencja osobista osób z niepełnosprawnościami, centra
opiekuńczo-mieszkalne), tak aby po zakończeniu uczestnictwa w WTZ mogły one podjąć
pracę lub - w razie i na miarę potrzeby - skorzystać z innych form oferowanego im wsparcia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
5 https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/
6 https://wlaczeniespoleczne.pl
-- 3 of 3 --