Interpelacja nr 15462
Interpelacja w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu posiadania zwierząt oraz konieczności zmian legislacyjnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (73%)
Edukacja i Szkolnictwo (60%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu posiadania zwierząt oraz konieczności zmian legislacyjnych
Interpelacja nr 15462
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra sprawiedliwości
w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu posiadania zwierząt oraz konieczności zmian legislacyjnych
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj
Data wpływu: 19-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
ochrona i dobrostan zwierząt są fundamentalnymi wartościami cywilizowanego państwa prawa. Kulturowo i społecznie oczekuje się, że zwierzęta – istoty czujące – będą objęte skutecznymi mechanizmami ochrony prawnej i realnej kontroli przestrzegania tych przepisów. Niedawne, skandaliczne nieprawidłowości funkcjonowania schroniska w Sobolewie, które ujawniły skrajne zaniedbania i trudne warunki bytowe zwierząt, podkreślają pilną potrzebę wzmocnienia mechanizmów ochrony oraz kontroli nad miejscami, w których zwierzęta mają otrzymywać opiekę.
W tym kontekście pragnę odnieść się do problemu, jaki porusza artykuł prasowy pt. „Iluzoryczny zakaz posiadania zwierząt – postulat zmian” (https://www.prawo.pl/samorzad/iluzoryczny-zakaza-posiadania-zwierzat-postulat-zmian,1537816.html), zgodnie z którym sądowy zakaz posiadania zwierząt, choć przewidziany w obowiązującym prawie, pozostaje w praktyce niemal pozbawiony realnej kontroli wykonania i egzekucji, co sprawia, że jego stosowanie ma charakter iluzoryczny. Wskazuje się, że przepisy nie określają jednoznacznie pojęcia „posiadania zwierząt” oraz nie przewidują skutecznych mechanizmów sprawdzania, czy osoby, wobec których orzeczono zakaz, rzeczywiście go przestrzegają.
Taki stan rzeczy rodzi poważne wątpliwości co do skuteczności instytucji zakazu posiadania zwierząt jako środka ochrony zwierząt przed osobami, które wcześniej dopuściły się wobec nich np. przemocy lub znęcania się (https://bezprawnik.pl/zakaz-posiadania-zwierzat/?utm_source=chatgpt.com). Choć zakaz ten może być orzeczony na okres od 1 roku do 15 lat, a nawet obligatoryjnie w określonych przypadkach, to brak systemowych rozwiązań kontroli jego przestrzegania oznacza, że osoby, które dopuszczały się znęcania nad zwierzętami, mogą w praktyce nabywać lub przyjmować zwierzęta w sposób niekontrolowany. Organizacje prozwierzęce oraz prawnicy krytykują również brak jasnych przesłanek orzekania zakazu oraz brak skutecznych narzędzi egzekucji, co de facto czyni tę normę martwą (https://www.prawo.pl/prawo/egzekucja-zakazu-posiadania-zwierzat%2C530810.html?utm_source=chatgpt.com).
Organizacje społeczne zajmujące się ochroną zwierząt postulują, aby prawo jednoznacznie zdefiniowało, czym jest zakaz posiadania zwierząt i jakie są jego praktyczne konsekwencje, oraz aby wdrożono realne mechanizmy weryfikacji i kontroli jego przestrzegania. Wśród proponowanych zmian pojawiają się takie rozwiązania, jak obowiązkowe rejestry osób, którym zakaz został orzeczony, uprawnienia instytucji kontrolnych do wykonywania regularnych kontroli tych osób, a także mechanizmy zapewniające wymianę informacji między organami ścigania, sądami, rejestrami zwierząt i organizacjami prozwierzęcymi.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie działania ministerstwo przewiduje podjąć, aby zakaz posiadania zwierząt, który ma na celu ochronę dobra zwierząt przed osobami, które dopuściły się wobec nich nadużyć lub przemocy, był skuteczny w praktyce, a nie jedynie iluzoryczny?
Czy ministerstwo pracuje nad zmianą definicji prawnej pojęcia „posiadania zwierząt” oraz wprowadzeniem jednoznacznych i praktycznych kryteriów, które umożliwią egzekucję tego zakazu? Jeśli tak – jakie rozwiązania są brane pod uwagę?
Czy resort rozważa wprowadzenie obowiązkowych mechanizmów nadzoru, np. rejestrów osób z aktywnym zakazem posiadania zwierząt, które umożliwiłyby organom państwa oraz organizacjom społecznym kontrolę przestrzegania tego środka? Jeśli nie – z jakich powodów?
Wobec istniejących luk w egzekucji zakazu, czy ministerstwo jest gotowe zaproponować mechanizmy sankcyjne lub prewencyjne skutecznie odstraszające osoby, które złamały zakaz, od ponownego nabywania lub posiadania zwierząt?
Jakie kroki zostały podjęte lub są planowane celem zwiększenia współpracy pomiędzy organami państwowymi, organizacjami prozwierzęcymi oraz samorządami w zakresie kontroli nad przestrzeganiem zakazu posiadania zwierząt oraz innymi przepisami ochrony zwierząt?
Czy ministerstwo dostrzega problem braku realnej kontroli nad osobami, wobec których zakaz został orzeczony, i czy jest przygotowane na merytoryczną analizę skutków, jakie ten brak kontroli wywiera na rzeczywistą ochronę zwierząt?
Jakie działania legislacyjne planuje ministerstwo, aby odpowiedzieć na postulaty organizacji społecznych, zgodne z oczekiwaniami społecznymi w zakresie skutecznej ochrony zwierząt oraz zapobiegania powtarzającym się przypadkom przemocy wobec nich?
Interpelacja nr 15462
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra sprawiedliwości
w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu posiadania zwierząt oraz konieczności zmian legislacyjnych
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj
Data wpływu: 19-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
ochrona i dobrostan zwierząt są fundamentalnymi wartościami cywilizowanego państwa prawa. Kulturowo i społecznie oczekuje się, że zwierzęta – istoty czujące – będą objęte skutecznymi mechanizmami ochrony prawnej i realnej kontroli przestrzegania tych przepisów. Niedawne, skandaliczne nieprawidłowości funkcjonowania schroniska w Sobolewie, które ujawniły skrajne zaniedbania i trudne warunki bytowe zwierząt, podkreślają pilną potrzebę wzmocnienia mechanizmów ochrony oraz kontroli nad miejscami, w których zwierzęta mają otrzymywać opiekę.
W tym kontekście pragnę odnieść się do problemu, jaki porusza artykuł prasowy pt. „Iluzoryczny zakaz posiadania zwierząt – postulat zmian” (https://www.prawo.pl/samorzad/iluzoryczny-zakaza-posiadania-zwierzat-postulat-zmian,1537816.html), zgodnie z którym sądowy zakaz posiadania zwierząt, choć przewidziany w obowiązującym prawie, pozostaje w praktyce niemal pozbawiony realnej kontroli wykonania i egzekucji, co sprawia, że jego stosowanie ma charakter iluzoryczny. Wskazuje się, że przepisy nie określają jednoznacznie pojęcia „posiadania zwierząt” oraz nie przewidują skutecznych mechanizmów sprawdzania, czy osoby, wobec których orzeczono zakaz, rzeczywiście go przestrzegają.
Taki stan rzeczy rodzi poważne wątpliwości co do skuteczności instytucji zakazu posiadania zwierząt jako środka ochrony zwierząt przed osobami, które wcześniej dopuściły się wobec nich np. przemocy lub znęcania się (https://bezprawnik.pl/zakaz-posiadania-zwierzat/?utm_source=chatgpt.com). Choć zakaz ten może być orzeczony na okres od 1 roku do 15 lat, a nawet obligatoryjnie w określonych przypadkach, to brak systemowych rozwiązań kontroli jego przestrzegania oznacza, że osoby, które dopuszczały się znęcania nad zwierzętami, mogą w praktyce nabywać lub przyjmować zwierzęta w sposób niekontrolowany. Organizacje prozwierzęce oraz prawnicy krytykują również brak jasnych przesłanek orzekania zakazu oraz brak skutecznych narzędzi egzekucji, co de facto czyni tę normę martwą (https://www.prawo.pl/prawo/egzekucja-zakazu-posiadania-zwierzat%2C530810.html?utm_source=chatgpt.com).
Organizacje społeczne zajmujące się ochroną zwierząt postulują, aby prawo jednoznacznie zdefiniowało, czym jest zakaz posiadania zwierząt i jakie są jego praktyczne konsekwencje, oraz aby wdrożono realne mechanizmy weryfikacji i kontroli jego przestrzegania. Wśród proponowanych zmian pojawiają się takie rozwiązania, jak obowiązkowe rejestry osób, którym zakaz został orzeczony, uprawnienia instytucji kontrolnych do wykonywania regularnych kontroli tych osób, a także mechanizmy zapewniające wymianę informacji między organami ścigania, sądami, rejestrami zwierząt i organizacjami prozwierzęcymi.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie działania ministerstwo przewiduje podjąć, aby zakaz posiadania zwierząt, który ma na celu ochronę dobra zwierząt przed osobami, które dopuściły się wobec nich nadużyć lub przemocy, był skuteczny w praktyce, a nie jedynie iluzoryczny?
Czy ministerstwo pracuje nad zmianą definicji prawnej pojęcia „posiadania zwierząt” oraz wprowadzeniem jednoznacznych i praktycznych kryteriów, które umożliwią egzekucję tego zakazu? Jeśli tak – jakie rozwiązania są brane pod uwagę?
Czy resort rozważa wprowadzenie obowiązkowych mechanizmów nadzoru, np. rejestrów osób z aktywnym zakazem posiadania zwierząt, które umożliwiłyby organom państwa oraz organizacjom społecznym kontrolę przestrzegania tego środka? Jeśli nie – z jakich powodów?
Wobec istniejących luk w egzekucji zakazu, czy ministerstwo jest gotowe zaproponować mechanizmy sankcyjne lub prewencyjne skutecznie odstraszające osoby, które złamały zakaz, od ponownego nabywania lub posiadania zwierząt?
Jakie kroki zostały podjęte lub są planowane celem zwiększenia współpracy pomiędzy organami państwowymi, organizacjami prozwierzęcymi oraz samorządami w zakresie kontroli nad przestrzeganiem zakazu posiadania zwierząt oraz innymi przepisami ochrony zwierząt?
Czy ministerstwo dostrzega problem braku realnej kontroli nad osobami, wobec których zakaz został orzeczony, i czy jest przygotowane na merytoryczną analizę skutków, jakie ten brak kontroli wywiera na rzeczywistą ochronę zwierząt?
Jakie działania legislacyjne planuje ministerstwo, aby odpowiedzieć na postulaty organizacji społecznych, zgodne z oczekiwaniami społecznymi w zakresie skutecznej ochrony zwierząt oraz zapobiegania powtarzającym się przypadkom przemocy wobec nich?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13840 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 13 marca 2026 r.
Znak sprawy: DŻW.orz.058.14.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 15462
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15462 z dnia 20 lutego 2026 r. Pani Poseł Agnieszki
Ścigaj w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu posiadania zwierząt oraz
konieczności zmian legislacyjnych, mając na względzie, że interpelacja dotyczy
wykonywania orzeczeń w postępowaniu karnym oraz jednoczesne skierowanie
interpelacji także do Ministra Sprawiedliwości, należy jedynie poinformować, że
organem właściwym do udzielenia odpowiedzi w zakresie egzekwowalności
stosowanych przez sądy powszechne instrumentów prawnokarnej ochrony zwierząt,
jest ten właśnie Minister.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Ministerstwo Sprawiedliwości
-- 1 of 1 --
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.84.2026
Warszawa, 09 kwietnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 15462 Pani Posłanki Agnieszki Ścigaj
w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu posiadania zwierząt oraz konieczności
zmian legislacyjnych.
Ad 1, 3 – 6
Ochrona zwierząt stanowi ważną dziedzinę życia społecznego. Jest także prawnie
regulowana, co dotyczy w szczególności sposobu wykonania środka karnego w postaci
zakazu posiadania wszelkich zwierząt albo zwierząt określonej kategorii.
Podstawę do orzeczenia ww. środka karnego zawiera art. 35 ust. 3a i 3b ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt1.
Zgodnie z art. 35 ust. 3a powołanej ustawy, sąd może orzec środek karny w postaci zakazu
posiadania wszelkich zwierząt albo zwierząt określonej kategorii w razie skazania
za przestępstwo określone w art. 35 ust. 1 lub 1a ustawy, a zatem za zabicie zwierzęcia,
uśmiercenie zwierzęcia albo dokonanie uboju z naruszeniem przepisów art. 6 ust. 1, art.
33 lub art. 34 ust. 1-4 albo za znęcanie się nad zwierzęciem.
1 DZ. U. z 2023 r. poz. 1580.
-- 1 of 7 --
2
Z kolei sąd orzeka ten zakaz obligatoryjnie w razie skazania za przestępstwo określone
w art. 35 ust. 2 ustawy, a zatem w sytuacji, kiedy sprawca czynów, o których była mowa
powyżej działa ze szczególnym okrucieństwem.
Sąd może wybrać, czy zakaz ma obejmować wszystkie zwierzęta czy też tylko niektóre
z nich – niezależnie od tego czy środek karny będzie orzekany fakultatywnie
czy obligatoryjnie.
Po uprawomocnieniu się wyroku, w którym orzeczono taki zakaz następuje etap
postępowania wykonawczego.
Zgodnie z art. 38a ust. 1 powołanej ustawy, w razie orzeczenia zakazu posiadania
wszelkich zwierząt albo określonej kategorii zwierząt, sąd wyznacza sprawcy odpowiedni
termin na przekazanie zwierząt w posiadanie innej osobie lub instytucji i poinformowanie
o tym sądu. W razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu i stwierdzenia przez
sąd, że skazany wbrew zakazowi w dalszym ciągu jest posiadaczem tego zwierzęcia, sąd
wydaje postanowienie o czasowym odebraniu skazanemu tego zwierzęcia, przy czym
odpis postanowienia przesyła się właściwemu ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia
wójtowi (burmistrzowi, prezentowi miasta) w celu wykonania.
Wójt (burmistrz, prezydent miast) wydaje decyzję. w której określa miejsce przekazania
zwierzęcia, przy czym zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, zwierzę może być czasowo odebrane
właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta)
właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:
1. schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub
2. gospodarstwu rolnemu skazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miast), jeżeli
jest to zwierzę gospodarskie lub
3. ogrodowi zoologicznemu, schronisku dla zwierząt, azylowi dla zwierząt lub
Centralnemu Azylowi dla zwierząt, o którym mowa w ustawie z dnia 4 listopada 2022 r.
o centralnym Azylu dla Zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów
-- 2 of 7 --
3
rozrywkowych, widowiskowych, filmowych sportowych lub utrzymywane w ogrodach
zoologicznych.
Przepis art. 38a ust. 1-5 stosuje się również w sytuacji, gdy skazany wejdzie w posiadanie
zwierzęcia w okresie trwania zakazu. W takiej sytuacji sąd wyznacza osobie skazanej
odpowiedni termin na przekazanie zwierzęcia, w razie bezskutecznego upływu terminu
sąd wydaje postanowienie o czasowym odebraniu skazanemu tego zwierzęcia i odpis
postanowienia przesyła się właściwemu ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia wójtowi
(burmistrzowi, prezydentowi miasta) celem wykonania.
Osoba, która nie stosuje się do orzeczonego zakazu posiadania wszelkich zwierząt albo
zwierząt określonej kategorii podlega odpowiedzialności karnej.
Art. 244 Kodeksu karnego stanowi, że kto nie stosuje się do orzeczonego przez sąd zakazu
(…) posiadania wszelkich zwierząt albo określonej kategorii zwierząt (…) podlega karze
pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Warto dodatkowo podkreślić, że w sytuacji, kiedy dochodzi do skazania za czyny z art.
35 ust. 1, 1a lub 2 ustawy o ochronie zwierząt, sąd na podstawie art. 35 ust. 3 tej ustawy
orzeka obligatoryjnie przepadek zwierzęcia, jeżeli sprawca jest jego właścicielem.
Przepadek ma na celu ochronę zwierzęcia przed potencjalnymi dalszymi nadużyciami
ze strony sprawcy czynu wymierzonego w dobro tego zwierzęcia.
Zgodnie z przepisami wykonawczymi dotyczącymi przepadku zwierzęcia, sąd przekazuje
zawiadomienie o wydanym prawomocnym orzeczeniu o przepadku zwierzęcia organizacji
społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, biorącej udział
w postępowaniu lub innej organizacji o takim samym statutowym celu działania. Zwierzę
zostaje poddane odpowiedniemu badaniu przez powiatowego lekarza weterynarii,
uprzednio poinformowanego o wejściu w posiadanie zwierzęcia przez wyżej wymienioną
organizację społeczną. W zależności od kategorii, do której zalicza się zwierzę podlegające
przepadkowi jest ono przekazywane do: schroniska dla zwierząt (zwierzęta domowe),
-- 3 of 7 --
4
gospodarstwa rolnego wskazanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta
(zwierzęta gospodarskie), ogrodu zoologicznego lub schroniska dla zwierząt (zwierzę
laboratoryjne lub zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych,
filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych). Podmiot, któremu
zwierzę jest przekazywane, musi uprzednio wyrazić na to zgodę. W razie jej braku bądź
wystąpienia innych okoliczności, które uniemożliwiają przekazanie zwierzęcia do któregoś
z powyższych podmiotów, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie
prawnej bądź jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie
fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę.
W kontekście przepadku zwierzęcia należy również zaznaczyć, iż poprzedzać może go
zastosowanie środka administracyjnego w postaci czasowego odebrania zwierzęcia
właścicielowi lub opiekunowi. Decyzję w tym przedmiocie podejmuje wójt (burmistrz,
prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia. Wspomniany
środek stosowany jest w przypadku zadawania lub umyślnym dopuszczaniu do zadawania
zwierzęciu bólu lub cierpienia. Pełni on zatem funkcję pewnego rodzaju zabezpieczenia
sytuacji zwierzęcia na czas toczącego się postępowania karnego o czyn wymierzony
w ochronę humanitarną zwierząt.
Niezależnie od tych dwóch środków karnych (przepadek zwierzęcia oraz zakaz posiadania
wszelkich zwierząt albo zwierząt określonej kategorii) w danej sprawie sąd wymierza
odpowiednią karę osobie uznanej za winną popełnienia czynu z art. 35 ust. 1 i 1a lub ust.
2 ustawy.
W przypadku warunkowego umorzenia postępowania, czy też kary pozbawienia wolności
orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania możliwe jest oddanie danej osoby
pod dozór kuratora sądowego i wówczas to kurator sądowy ma możliwość sprawdzenia
w jaki sposób jest wykonywany środek karny w postaci zakazu posiadania zwierząt.
W przypadku orzeczenia kary ograniczenia wolności kurator sądowy organizuje
wykonanie tej kary i ma kontakt ze skazanym.
-- 4 of 7 --
5
Poprawnie skuteczności ochrony zwierząt, w tym zaostrzeniu mechanizmów, które mają
na celu nie tylko karanie, ale przede wszystkim fizyczne i systemowe uniemożliwienie
osobom z zakazem ponownego wejścia w posiadanie zwierzęcia ma służyć obywatelski
projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt (druk sejmowy nr 700)2.
Projekt przewiduje m.in. utworzenie centralnego Rejestru osób, wobec których orzeczono
zakaz posiadania zwierząt. Rejestr ma się stać istotnym narzędziem do walki
z naruszaniem zakazów sądowych.
Wobec procedowania w Sejmie ww. projektu, niezasadne było przedstawianie projektu
rządowego, który dotyczyłby analogicznej kwestii. Rząd przedłożył 24 lutego 2025 r. swoje
stanowisko do projektu. W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości ogólny kierunek
proponowanych zmian w projekcie należy ocenić pozytywnie.
Ad 2
Pojęcie „posiadanie” należy interpretować w sposób przyjęty na gruncie prawa cywilnego.
Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego3, posiadaczem jest zarówno ten, kto nią faktycznie
włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak
użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawa, z którym łączy się
określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Przyjmuje się, że posiadanie jest ściśle związane z władztwem faktycznym nad rzeczą,
przejawiającym się w związku posiadacza z rzeczą – zapewniającym mu możliwość wpływu
na rzecz przy użyciu różnych środków.
Można zatem uznać, że środek karny w postaci zakazu posiadania zwierząt obejmuje
swoim zakresem zakaz fizycznego władania zwierzęciem jako właściciel, ale także m.in.
posługiwanie się cudzym zwierzęciem w pracy, bezpośrednim pobieraniem z niego
pożytków czy też stałej lub czasowej opieki nad nim. Te środek karny ma na celu
2 https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=700
3 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
-- 5 of 7 --
6
uniemożliwienie sprawcy dopuszczenia się kolejnych czynów zabronionych w stosunku
do zwierzęcia lub zwierząt poprzez pozbawienie go ku temu sposobności.
We wspomnianym druku sejmowym nr 700 założono m.in. zmianę zakresu obowiązków
i definicję „zwierzęcia domowego”, co bezpośrednio wpływa na to, kogo uznaje się
za odpowiedzialnego za zwierzę i w jakim zakresie.
Ad 7
Ministerstwo Sprawiedliwości monitoruje prace nad obywatelskim projektem ustawy
o ochronie zwierząt oraz zmianie niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 700), który
zawiera szereg istotnych mechanizmów dla poprawy skuteczności prawnej ochrony
zwierząt. Tak, jak zaznaczono wyżej, wobec prac sejmowych nad tym projektem
niezasadne było przedstawianie projektu rządowego, który dotyczyłby analogicznej
kwestii.
Jednocześnie w resorcie podejmowane są konkretne działania na rzecz ochrony praw
zwierząt. W Ministerstwie Sprawiedliwości 9 lutego 2026 r. odbyło się już drugie
seminarium dotyczące tej problematyki. Wśród rekomendacji seminaryjnych zwrócono
uwagę m.in. na propozycję powołania Rzecznika Praw Zwierząt, penalizację
patostreamingu związanego ze zwierzętami, konieczność edukowania w zakresie ochrony
zwierząt organów ścigania, edukacji i kształtowania świadomości społecznej,
ustanowienie NIK jako strony w kontrolach w schroniskach zwierząt, postulat rejestracji
umów sprzedaży zwierząt, konieczność zabezpieczania zwierząt przez prokuraturę, niski
poziom wiedzy i doświadczenia biegłych sądowych, konieczność skuteczniejszej
i bezwzględnej egzekucji kar poprzez zapewnienie lepszej koordynacji działań
prokuratury, audyt postępowań wobec schronisk i certyfikację fundacji chroniących
prawa zwierząt4.
4 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/potrzeba-powolania-rzecznika-praw-zwierzat-
seminarium-naukowe-w-ministerstwie-sprawiedliwosci;
https://www.youtube.com/live/5IpQQ38sVyE.
-- 6 of 7 --
7
Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury uruchomiła specjalistyczny cykl szkoleniowy
pt. „K25/26 Ochrona zwierząt – odpowiedzialność karna”. Program skierowany jest
do sędziów, prokuratorów, asesorów oraz asystentów orzekających w wydziałach
karnych. Szkolenie ma na celu kompleksowe omówienie metodyki postępowania
w sprawach przestępstw popełnianych na szkodę zwierząt oraz orzekania środków
karnych.
Także Służba Więzienna od wielu lat angażuje się w pomoc bezdomnym zwierzętom,
widząc w tym ogromny potencjał resocjalizacyjny5. Formacja współpracuje
z organizacjami pozarządowymi, aby połączyć resocjalizację osadzonych z realną pomocą
dla zwierząt bezdomnych i odebranych podczas interwencji. Skazani nie tylko produkują
budy i legowiska, ale stają się wykwalifikowanymi opiekunami. Okręgowy Inspektorat
Służby Więziennej w Olsztynie zainicjował projekt pilotażowy tworzenia „mikro-
schronisk”, dla zwierząt na terenie jednostek penitencjarnych. W planach jest także m.in.
zorganizowanie szkoleń, w ramach których wyselekcjonowani osadzeni przejdą kursy
na opiekunów psów pod okiem behawiorystów, co podniesie ich kwalifikacje zawodowe.
Zwierzęta znajdą schronienie w wydzielonych częściach aresztów i zakładów karnych,
gdzie będą pielęgnowane i przygotowywane do znalezienia nowych domów6.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
5 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/ministerstwo-sprawiedliwosci-przyjazne-zwierzetom-
od-kultury-biurowej-po-reformy-systemowe-i-wieziennictwo
6 https://www.sw.gov.pl/aktualnosc/areszt-sledczy-w-sosnowcu-sluzba-wiezienna-pomoze-
bezdomnym-zwierzetom.
-- 7 of 7 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 13 marca 2026 r.
Znak sprawy: DŻW.orz.058.14.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 15462
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15462 z dnia 20 lutego 2026 r. Pani Poseł Agnieszki
Ścigaj w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu posiadania zwierząt oraz
konieczności zmian legislacyjnych, mając na względzie, że interpelacja dotyczy
wykonywania orzeczeń w postępowaniu karnym oraz jednoczesne skierowanie
interpelacji także do Ministra Sprawiedliwości, należy jedynie poinformować, że
organem właściwym do udzielenia odpowiedzi w zakresie egzekwowalności
stosowanych przez sądy powszechne instrumentów prawnokarnej ochrony zwierząt,
jest ten właśnie Minister.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Ministerstwo Sprawiedliwości
-- 1 of 1 --
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.84.2026
Warszawa, 09 kwietnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 15462 Pani Posłanki Agnieszki Ścigaj
w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu posiadania zwierząt oraz konieczności
zmian legislacyjnych.
Ad 1, 3 – 6
Ochrona zwierząt stanowi ważną dziedzinę życia społecznego. Jest także prawnie
regulowana, co dotyczy w szczególności sposobu wykonania środka karnego w postaci
zakazu posiadania wszelkich zwierząt albo zwierząt określonej kategorii.
Podstawę do orzeczenia ww. środka karnego zawiera art. 35 ust. 3a i 3b ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt1.
Zgodnie z art. 35 ust. 3a powołanej ustawy, sąd może orzec środek karny w postaci zakazu
posiadania wszelkich zwierząt albo zwierząt określonej kategorii w razie skazania
za przestępstwo określone w art. 35 ust. 1 lub 1a ustawy, a zatem za zabicie zwierzęcia,
uśmiercenie zwierzęcia albo dokonanie uboju z naruszeniem przepisów art. 6 ust. 1, art.
33 lub art. 34 ust. 1-4 albo za znęcanie się nad zwierzęciem.
1 DZ. U. z 2023 r. poz. 1580.
-- 1 of 7 --
2
Z kolei sąd orzeka ten zakaz obligatoryjnie w razie skazania za przestępstwo określone
w art. 35 ust. 2 ustawy, a zatem w sytuacji, kiedy sprawca czynów, o których była mowa
powyżej działa ze szczególnym okrucieństwem.
Sąd może wybrać, czy zakaz ma obejmować wszystkie zwierzęta czy też tylko niektóre
z nich – niezależnie od tego czy środek karny będzie orzekany fakultatywnie
czy obligatoryjnie.
Po uprawomocnieniu się wyroku, w którym orzeczono taki zakaz następuje etap
postępowania wykonawczego.
Zgodnie z art. 38a ust. 1 powołanej ustawy, w razie orzeczenia zakazu posiadania
wszelkich zwierząt albo określonej kategorii zwierząt, sąd wyznacza sprawcy odpowiedni
termin na przekazanie zwierząt w posiadanie innej osobie lub instytucji i poinformowanie
o tym sądu. W razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu i stwierdzenia przez
sąd, że skazany wbrew zakazowi w dalszym ciągu jest posiadaczem tego zwierzęcia, sąd
wydaje postanowienie o czasowym odebraniu skazanemu tego zwierzęcia, przy czym
odpis postanowienia przesyła się właściwemu ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia
wójtowi (burmistrzowi, prezentowi miasta) w celu wykonania.
Wójt (burmistrz, prezydent miast) wydaje decyzję. w której określa miejsce przekazania
zwierzęcia, przy czym zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, zwierzę może być czasowo odebrane
właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta)
właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:
1. schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub
2. gospodarstwu rolnemu skazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miast), jeżeli
jest to zwierzę gospodarskie lub
3. ogrodowi zoologicznemu, schronisku dla zwierząt, azylowi dla zwierząt lub
Centralnemu Azylowi dla zwierząt, o którym mowa w ustawie z dnia 4 listopada 2022 r.
o centralnym Azylu dla Zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów
-- 2 of 7 --
3
rozrywkowych, widowiskowych, filmowych sportowych lub utrzymywane w ogrodach
zoologicznych.
Przepis art. 38a ust. 1-5 stosuje się również w sytuacji, gdy skazany wejdzie w posiadanie
zwierzęcia w okresie trwania zakazu. W takiej sytuacji sąd wyznacza osobie skazanej
odpowiedni termin na przekazanie zwierzęcia, w razie bezskutecznego upływu terminu
sąd wydaje postanowienie o czasowym odebraniu skazanemu tego zwierzęcia i odpis
postanowienia przesyła się właściwemu ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia wójtowi
(burmistrzowi, prezydentowi miasta) celem wykonania.
Osoba, która nie stosuje się do orzeczonego zakazu posiadania wszelkich zwierząt albo
zwierząt określonej kategorii podlega odpowiedzialności karnej.
Art. 244 Kodeksu karnego stanowi, że kto nie stosuje się do orzeczonego przez sąd zakazu
(…) posiadania wszelkich zwierząt albo określonej kategorii zwierząt (…) podlega karze
pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Warto dodatkowo podkreślić, że w sytuacji, kiedy dochodzi do skazania za czyny z art.
35 ust. 1, 1a lub 2 ustawy o ochronie zwierząt, sąd na podstawie art. 35 ust. 3 tej ustawy
orzeka obligatoryjnie przepadek zwierzęcia, jeżeli sprawca jest jego właścicielem.
Przepadek ma na celu ochronę zwierzęcia przed potencjalnymi dalszymi nadużyciami
ze strony sprawcy czynu wymierzonego w dobro tego zwierzęcia.
Zgodnie z przepisami wykonawczymi dotyczącymi przepadku zwierzęcia, sąd przekazuje
zawiadomienie o wydanym prawomocnym orzeczeniu o przepadku zwierzęcia organizacji
społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, biorącej udział
w postępowaniu lub innej organizacji o takim samym statutowym celu działania. Zwierzę
zostaje poddane odpowiedniemu badaniu przez powiatowego lekarza weterynarii,
uprzednio poinformowanego o wejściu w posiadanie zwierzęcia przez wyżej wymienioną
organizację społeczną. W zależności od kategorii, do której zalicza się zwierzę podlegające
przepadkowi jest ono przekazywane do: schroniska dla zwierząt (zwierzęta domowe),
-- 3 of 7 --
4
gospodarstwa rolnego wskazanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta
(zwierzęta gospodarskie), ogrodu zoologicznego lub schroniska dla zwierząt (zwierzę
laboratoryjne lub zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych,
filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych). Podmiot, któremu
zwierzę jest przekazywane, musi uprzednio wyrazić na to zgodę. W razie jej braku bądź
wystąpienia innych okoliczności, które uniemożliwiają przekazanie zwierzęcia do któregoś
z powyższych podmiotów, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie
prawnej bądź jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie
fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę.
W kontekście przepadku zwierzęcia należy również zaznaczyć, iż poprzedzać może go
zastosowanie środka administracyjnego w postaci czasowego odebrania zwierzęcia
właścicielowi lub opiekunowi. Decyzję w tym przedmiocie podejmuje wójt (burmistrz,
prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia. Wspomniany
środek stosowany jest w przypadku zadawania lub umyślnym dopuszczaniu do zadawania
zwierzęciu bólu lub cierpienia. Pełni on zatem funkcję pewnego rodzaju zabezpieczenia
sytuacji zwierzęcia na czas toczącego się postępowania karnego o czyn wymierzony
w ochronę humanitarną zwierząt.
Niezależnie od tych dwóch środków karnych (przepadek zwierzęcia oraz zakaz posiadania
wszelkich zwierząt albo zwierząt określonej kategorii) w danej sprawie sąd wymierza
odpowiednią karę osobie uznanej za winną popełnienia czynu z art. 35 ust. 1 i 1a lub ust.
2 ustawy.
W przypadku warunkowego umorzenia postępowania, czy też kary pozbawienia wolności
orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania możliwe jest oddanie danej osoby
pod dozór kuratora sądowego i wówczas to kurator sądowy ma możliwość sprawdzenia
w jaki sposób jest wykonywany środek karny w postaci zakazu posiadania zwierząt.
W przypadku orzeczenia kary ograniczenia wolności kurator sądowy organizuje
wykonanie tej kary i ma kontakt ze skazanym.
-- 4 of 7 --
5
Poprawnie skuteczności ochrony zwierząt, w tym zaostrzeniu mechanizmów, które mają
na celu nie tylko karanie, ale przede wszystkim fizyczne i systemowe uniemożliwienie
osobom z zakazem ponownego wejścia w posiadanie zwierzęcia ma służyć obywatelski
projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt (druk sejmowy nr 700)2.
Projekt przewiduje m.in. utworzenie centralnego Rejestru osób, wobec których orzeczono
zakaz posiadania zwierząt. Rejestr ma się stać istotnym narzędziem do walki
z naruszaniem zakazów sądowych.
Wobec procedowania w Sejmie ww. projektu, niezasadne było przedstawianie projektu
rządowego, który dotyczyłby analogicznej kwestii. Rząd przedłożył 24 lutego 2025 r. swoje
stanowisko do projektu. W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości ogólny kierunek
proponowanych zmian w projekcie należy ocenić pozytywnie.
Ad 2
Pojęcie „posiadanie” należy interpretować w sposób przyjęty na gruncie prawa cywilnego.
Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego3, posiadaczem jest zarówno ten, kto nią faktycznie
włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak
użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawa, z którym łączy się
określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Przyjmuje się, że posiadanie jest ściśle związane z władztwem faktycznym nad rzeczą,
przejawiającym się w związku posiadacza z rzeczą – zapewniającym mu możliwość wpływu
na rzecz przy użyciu różnych środków.
Można zatem uznać, że środek karny w postaci zakazu posiadania zwierząt obejmuje
swoim zakresem zakaz fizycznego władania zwierzęciem jako właściciel, ale także m.in.
posługiwanie się cudzym zwierzęciem w pracy, bezpośrednim pobieraniem z niego
pożytków czy też stałej lub czasowej opieki nad nim. Te środek karny ma na celu
2 https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=700
3 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
-- 5 of 7 --
6
uniemożliwienie sprawcy dopuszczenia się kolejnych czynów zabronionych w stosunku
do zwierzęcia lub zwierząt poprzez pozbawienie go ku temu sposobności.
We wspomnianym druku sejmowym nr 700 założono m.in. zmianę zakresu obowiązków
i definicję „zwierzęcia domowego”, co bezpośrednio wpływa na to, kogo uznaje się
za odpowiedzialnego za zwierzę i w jakim zakresie.
Ad 7
Ministerstwo Sprawiedliwości monitoruje prace nad obywatelskim projektem ustawy
o ochronie zwierząt oraz zmianie niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 700), który
zawiera szereg istotnych mechanizmów dla poprawy skuteczności prawnej ochrony
zwierząt. Tak, jak zaznaczono wyżej, wobec prac sejmowych nad tym projektem
niezasadne było przedstawianie projektu rządowego, który dotyczyłby analogicznej
kwestii.
Jednocześnie w resorcie podejmowane są konkretne działania na rzecz ochrony praw
zwierząt. W Ministerstwie Sprawiedliwości 9 lutego 2026 r. odbyło się już drugie
seminarium dotyczące tej problematyki. Wśród rekomendacji seminaryjnych zwrócono
uwagę m.in. na propozycję powołania Rzecznika Praw Zwierząt, penalizację
patostreamingu związanego ze zwierzętami, konieczność edukowania w zakresie ochrony
zwierząt organów ścigania, edukacji i kształtowania świadomości społecznej,
ustanowienie NIK jako strony w kontrolach w schroniskach zwierząt, postulat rejestracji
umów sprzedaży zwierząt, konieczność zabezpieczania zwierząt przez prokuraturę, niski
poziom wiedzy i doświadczenia biegłych sądowych, konieczność skuteczniejszej
i bezwzględnej egzekucji kar poprzez zapewnienie lepszej koordynacji działań
prokuratury, audyt postępowań wobec schronisk i certyfikację fundacji chroniących
prawa zwierząt4.
4 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/potrzeba-powolania-rzecznika-praw-zwierzat-
seminarium-naukowe-w-ministerstwie-sprawiedliwosci;
https://www.youtube.com/live/5IpQQ38sVyE.
-- 6 of 7 --
7
Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury uruchomiła specjalistyczny cykl szkoleniowy
pt. „K25/26 Ochrona zwierząt – odpowiedzialność karna”. Program skierowany jest
do sędziów, prokuratorów, asesorów oraz asystentów orzekających w wydziałach
karnych. Szkolenie ma na celu kompleksowe omówienie metodyki postępowania
w sprawach przestępstw popełnianych na szkodę zwierząt oraz orzekania środków
karnych.
Także Służba Więzienna od wielu lat angażuje się w pomoc bezdomnym zwierzętom,
widząc w tym ogromny potencjał resocjalizacyjny5. Formacja współpracuje
z organizacjami pozarządowymi, aby połączyć resocjalizację osadzonych z realną pomocą
dla zwierząt bezdomnych i odebranych podczas interwencji. Skazani nie tylko produkują
budy i legowiska, ale stają się wykwalifikowanymi opiekunami. Okręgowy Inspektorat
Służby Więziennej w Olsztynie zainicjował projekt pilotażowy tworzenia „mikro-
schronisk”, dla zwierząt na terenie jednostek penitencjarnych. W planach jest także m.in.
zorganizowanie szkoleń, w ramach których wyselekcjonowani osadzeni przejdą kursy
na opiekunów psów pod okiem behawiorystów, co podniesie ich kwalifikacje zawodowe.
Zwierzęta znajdą schronienie w wydzielonych częściach aresztów i zakładów karnych,
gdzie będą pielęgnowane i przygotowywane do znalezienia nowych domów6.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
5 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/ministerstwo-sprawiedliwosci-przyjazne-zwierzetom-
od-kultury-biurowej-po-reformy-systemowe-i-wieziennictwo
6 https://www.sw.gov.pl/aktualnosc/areszt-sledczy-w-sosnowcu-sluzba-wiezienna-pomoze-
bezdomnym-zwierzetom.
-- 7 of 7 --