Interpelacja w sprawie ustawowej zmiany wysokości emerytury podstawowej z KRUS
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15446
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie ustawowej zmiany wysokości emerytury podstawowej z KRUS
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 18-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
rolnik emeryt – pan Grzegorz z województwa pomorskiego – już w poprzedniej, IX kadencji Sejmu RP nie ustawał w swoich wysiłkach, aby emerytury rolnicze były naliczane na równi z emeryturami z ZUS. Po wielu wysiłkach rolnicy emeryci doczekali się projektu ustawy, która ma poprawić sytuację ekonomiczną i sprawiedliwe traktowanie emerytów rolników.
W dniu 23 maja 2023 roku posłowie z Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy złożyli poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Obecnie projekt wymaga nowelizacji m.in. w uzasadnieniu dotyczącym kosztów, które wyniosą około 2 miliardów zł.
Wnioskowane w ww. projekcie z 23 maja 2023 r. Klubu Parlamentarnego Lewicy zmiany były zaakceptowane przez 26 związków i organizacji rolniczych oraz innych podmiotów podczas konsultacji projektu ustawy przedstawionej do konsultacji społecznych 8 października 2022 r. przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi (numer z wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów UD450).
Na skutek niekonstytucyjnej zmiany art. 6 pkt 7 ustawy z 20 grudnia 1990 r. budżet państwa – wg p. Grzegorza – oszczędził od dnia 1 marca 2017 r. do lutego 2026 r. około 20 miliardów kosztem emerytów i rencistów KRUS.
Jeżeli wnioskowane zmiany ustawy w zakresie art. 6 pkt 7 nie zostaną uchwalone, to nadal większość rolników przechodząc na emeryturę, otrzyma świadczenie w wysokości poniżej progu minimum socjalnego. Prognozowana emerytura minimalna od 1 marca 2026 r. to 1 978,49 zł. Rolnik przechodząc na emeryturę po 25 latach pracy, otrzyma od 1 marca 2026 r. emeryturę w kwocie 1912,05 zł netto. Po 30 latach ubezpieczenia w KRUS rolnik przechodząc na emeryturę, otrzyma świadczenie w wysokości 1944,46 zł netto – przeciętny rolnik przechodzący na emeryturę w trzech ostatnich latach ma niespełna 29 lat ubezpieczenia. Minimum socjalne wg cen z trzeciego kwartału 2025 r. obliczone przez IPiSS dla jednoosobowego gospodarstwa wynosi 1912 zł. Minimum socjalne wg cen za pierwszy kwartał 2026 r. wyniesie prawdopodobnie ponad 1950 zł.
W świetle obowiązującej konstytucji rolnikom emerytom powinno zostać przywrócone prawo emerytalne ograniczone ustawą z 2 grudnia 2016 r. i ustawą z 23 stycznia 2023 r., przez ograniczenie emerytury podstawowej w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników z 20 grudnia 1990 r., finalnie do wysokości 90% emerytury minimalnej.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:
Czy trwają prace nad zmianą ustawy wnoszącą o ustalenie, że emerytura podstawowa z KRUS równa się emeryturze minimalnej ZUS (100% a nie 90%)?
A jeśli tak, to na jakim są etapie?
Z wyrazami szacunku
Poseł Tadeusz Tomaszewski
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7105 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 10 marca 2026 r.
Znak sprawy: DTS.wzs.058.4.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 15446 w sprawie ustawowej zmiany wysokości emerytury
podstawowej z KRUS
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 154461 w ww. sprawie przekazuję następujące
wyjaśnienia.
Odrębne uregulowania prawne normujące funkcjonowanie ubezpieczenia społecznego
rolników oraz powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych powodują, że w sposób
odmienny regulowane są zarówno prawa, jak i obowiązki beneficjentów –
ubezpieczonych i świadczeniobiorców – tych systemów. Stąd też różnice, m.in.
w zakresie zasad ustalania wysokości i prawa do świadczeń.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu
społecznym rolników2, świadczenie emerytalne rolnicze składa się z części składkowej
oraz części uzupełniającej.
Część składkowa ustalana jest na podstawie liczby pełnych lat podlegania
ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS. Za każdy taki rok przysługuje 1%
emerytury podstawowej. Od 1 marca 2026 r. wysokość emerytury podstawowej wynosi
1780,64 zł. W założeniu twórców przepisów o ubezpieczeniu społecznym, ta cześć
świadczenia rolniczego stanowi ekwiwalent za opłacane składki na ubezpieczenie
społeczne rolników i ta sama część stanowi podstawę do zwiększenia emerytury z
systemu powszechnego dla osób, które nie mogą wykazać się 25-letnim okresem
ubezpieczenia społecznego rolników, wymaganym do nabycia emerytury rolniczej.
1 Wpływ do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi 20 lutego 2026 r.
2 Dz. U. z 2025 r. poz. 1770.
-- 1 of 4 --
Część uzupełniająca stanowi zasadniczy składnik emerytury rolniczej (od 85% do 95%
emerytury podstawowej) i przysługuje niezależnie od wysokości opłaconych składek. Jej
wysokość zależy od długości okresu opłacania składek.
Część uzupełniająca emerytury rolniczej jest w całości finansowana ze środków budżetu
państwa. Oznacza to, że:
nie pochodzi ona ze składek opłacanych przez rolników,
jej wypłata jest możliwa dzięki corocznym dotacjom budżetowym
przekazywanym do funduszu emerytalno-rentowego KRUS3.
Powyższe wyjaśnienia oznaczają, że emerytura podstawowa, ustalona jako kwota równa
90% najniższej emerytury określonej w przepisach emerytalnych, stanowi wyłącznie
podstawę do ustalenia świadczenia wypłacanego w systemie rolniczego ubezpieczenia
społecznego. Wartość emerytury podstawowej ulega pomnożeniu przez wskaźnik
wymiaru świadczenia (dla części składkowej i części uzupełniającej). Dopiero ta wartość
składa się na całość świadczenia. Należy jeszcze mieć na względzie, że zgodnie z
obowiązującymi przepisami, jeżeli wysokość świadczenia ustalonego w powyżej opisany
sposób byłaby niższa od kwoty najniższej emerytury określonej w przepisach
emerytalnych, wysokość takiego świadczenia podwyższa się z urzędu do tej kwoty4.
Odnosząc się natomiast do minimum socjalnego, jest to wskaźnik, który określa koszty
utrzymania na poziomie pozwalającym na zaspokojenie podstawowych potrzeb i
uniknięcie sfery niedostatku, a jego wysokość jest ustalana przez Instytut Pracy i Spraw
Socjalnych w oparciu o bieżące dane o cenach i koszyki dóbr i usług.
Przewidziano w nim taki zakres i poziom zaspokajanych potrzeb, aby osobom w
gospodarstwie domowym umożliwić reprodukcję sił życiowych, posiadanie i
wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Wartość minimum
socjalnego za III kwartał 2025 r. wyniosła dla samotnie gospodarującej osoby w wieku
powyżej 60 lat - 1 912,47 zł5, natomiast najniższa emerytura w Polsce w 2026 roku
wynosi 1978,49 zł brutto. Ustalana jest ona na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych6.
Ponadto rolnicy, którzy pobierają emerytury lub renty z KRUS, otrzymują dodatkowe
wsparcie finansowe w postaci trzynastej i czternastej emerytury. Coroczne świadczenie
jest ważnym uzupełnieniem budżetów domowych wielu emerytów i rencistów.
Trzynasta emerytura przysługuje wszystkim emerytom i rencistom w takiej samej
wysokości (bez względu na wysokość pobieranego świadczenia), czyli w wysokości ww.
najniższej emerytury. Należy również wskazać na fakt, że osoby pobierające emerytury
3 Art. 78 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z
2025 r. poz. 1770).
4 Art. 48 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz.
1770).
5 Źródło: https://www.ipiss.com.pl/wp-content/uploads/2025/12/MS_3Q_2025.pdf
6 Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z
2025 r. poz. 1749).
-- 2 of 4 --
rolnicze, które osiągają dochody do 2500 zł brutto, są zwolnione z podatku
dochodowego od osób fizycznych (PIT). Oznacza to, że cała kwota emerytury do tego
progu jest wypłacana netto, bez potrąceń na podatek.
Dodatkowo od 1 stycznia 2025 r. weszła w życie możliwość nabycia świadczeń
emerytalno-rentowych w zbiegu z tzw. rentą wdowią7, których wypłata nastąpiła od
lipca 2025 r. Jest to szczególnie istotne dla osób samotnych po śmierci małżonka.
Zgodnie z obowiązującymi rozwiązaniami w tym zakresie, jedno – wybrane świadczenie
– jest wypłacane w całości, a drugie w określonej części (15% od 1 lipca 2025 r. do 31
grudnia 2026 r.; 25% od 1 stycznia 2027 r.). Świadczeniobiorca (wdowa, wdowiec) może
sam zdecydować, czy chce pobierać np. całość swojego świadczenia powiększonego o
określony procent renty rodzinnej po zmarłym, czy też na odwrót.
Ponadto należy zauważyć, że emeryci rolni mogą prowadzić działalność rolniczą w
posiadanym gospodarstwie rolnym bez ryzyka zawieszenia części uzupełniającej
świadczenia rolniczego. Tym samym mają możliwość uzupełnienia swoich dochodów z
działalności rolniczej.
Należy także zwrócić uwagę na fakt, że osoby ubezpieczone urodzone po 31 grudnia
1948 r., które posiadają co najmniej 25-letni staż ubezpieczeniowy w KRUS oraz
odprowadzały składki w powszechnym systemie ubezpieczenia społecznego (ZUS).
są uprawnione jednocześnie do emerytury rolniczej, jak i do emerytury powszechnej,
czyli mają prawo do pobierania obu świadczeń.
W Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi na bieżąco analizujemy i sukcesywnie
wprowadzamy rozwiązania na rzecz poprawy sytuacji rolników i innych osób
mieszkających na wsi – również tych, które z uwagi na wiek lub chorobę wymagają
szczególnego wsparcia. Bierzemy pod uwagę głosy rolników i reprezentujących ich
organizacji, tak by realizowane postulaty odpowiadały potrzebom osób zamieszkujących
obszary wiejskie. Element na który zwrócił uwagę Pan Poseł stanowi zatem jedynie
wycinek w całym zestawie rozwiązań przewidzianych dla świadczeniobiorców.
Obecnie nie prowadzimy prac nad zmianą wysokości emerytury podstawowej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
7 Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 z późn. zm.
-- 3 of 4 --
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --