Interpelacja nr 15423
Interpelacja w sprawie działań Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Wadowicach oraz procedur nadzoru epizootycznego zagrażających dobrostanowi zwierząt i interesom rolników
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie działań Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Wadowicach oraz procedur nadzoru epizootycznego zagrażających dobrostanowi zwierząt i interesom rolników
Interpelacja nr 15423
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie działań Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Wadowicach oraz procedur nadzoru epizootycznego zagrażających dobrostanowi zwierząt i interesom rolników
Zgłaszający: Mariusz Krystian
Data wpływu: 17-02-2026
Szanowny Panie Ministrze!
W ostatnim czasie zgłosili się do mnie mieszkańcy powiatu wadowickiego, którzy czują się głęboko pokrzywdzeni i nękani działaniami miejscowego powiatowego inspektoratu weterynarii. Z relacji rolników wynika, że urzędnicy, zamiast wspierać obywateli i lokalną produkcję żywności, podejmują rygorystyczne decyzje administracyjne, które w praktyce uniemożliwiają racjonalne prowadzenie gospodarstwa. Sprawa dotyczy nakładania wielomiesięcznych blokad epizootycznych oraz stawiania wymogów, które stoją w rażącej sprzeczności zarówno z dobrostanem zwierząt, jak i realiami ekonomicznymi polskiej wsi.
Opisywana sytuacja dotyczy gospodarstwa, w którym bydło zostało prawidłowo zakolczykowane i przebadane przez lekarza weterynarii, który stwierdził, że zwierzęta są zdrowe. Mimo to na stado nałożono blokadę, a hodowcy nakazano bezwzględne utrzymywanie byków do ukończenia 24. miesiąca życia w celu wykonania kolejnych badań. W momencie sporu zwierzęta ważyły już ponad 600 kg. Dalsze ich przetrzymywanie przez kolejne miesiące groziło przerostem wagi, co mogłoby doprowadzić do upadku zwierząt lub utraty wartości rzeźnej, kwalifikując je jedynie do kosztownej utylizacji. Właściciel, działając racjonalnie, sprzedał zwierzęta do ubojni, gdzie badanie poubojowe potwierdziło, że mięso było w pełni zdrowe. W reakcji na to inspektorat złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, a na rodzinę rolnika, w tym osoby niebędące właścicielami stada i niewidniejące w rejestrach, nakładane są mandaty karne.
Takie postępowanie organów nadzoru nosi znamiona szykany urzędniczej. Zmuszanie rolnika do hodowli zwierząt do momentu, w którym stają się one niezdatne do produkcji rolnej jest działaniem na szkodę producenta rolnego i marnotrawstwem żywności. Co więcej, w sprawie zachodzi uzasadnione podejrzenie braku bezstronności, gdyż urzędnicy podejmujący kluczowe decyzje administracyjne są prywatnie skonfliktowani z gospodarzem. Mimo tych powiązań i jawnego konfliktu interesów, osoby te nie zostały wyłączone z prowadzenia postępowania i nadal decydują o losach gospodarstwa. Zamiast pomocy w rozwiązaniu problemu administracyjnego, rolnik spotyka się z groźbami utylizacji zdrowego stada i postawionymi zarzutami prokuratorskimi w związku ze sprzedażą bydła z gospodarstwa objętego blokadą, co podważa zaufanie do organów państwa.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
Czy w związku z przypadkami, w których zwierzęta objęte nadzorem epizootycznym osiągają maksymalną wagę ubojową przed upływem wymaganego okresu obserwacji ministerstwo planuje wprowadzenie rozwiązań prawnych umożliwiających w takich sytuacjach wcześniejszy, kontrolowany ubój, aby zapobiec zagrożeniu dobrostanu zwierząt i stratom ekonomicznym rolników?
Czy zasadne i celowe jest ściganie rolnika z art. 165 K.k. (sprowadzenie niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia) za sprzedaż zwierząt objętych blokadą administracyjną, w sytuacji gdy ostateczne badanie poubojowe mięsa oraz badanie weterynaryjne przed sprzedażą jednoznacznie wykazały, że zwierzęta były zdrowe i nie stanowiły żadnego zagrożenia dla konsumentów, a nieprzeznaczenie ich na ubój wiązałoby się z negatywnymi konsekwencjami ekonomicznymi dla gospodarza?
Jakie mechanizmy kontrolne wdroży ministerstwo, aby zapobiegać sytuacjom, w których inspektorzy weterynarii podejmują decyzje wobec rolników, z którymi pozostają w konflikcie prywatnym lub niejasnych relacjach towarzyskich, i czy w opisanej sprawie zostanie zlecona kontrola bezstronności działań Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Wadowicach przez organy wyższego szczebla?
Na jakiej podstawie prawnej inspektorzy weterynarii nakładają mandaty za nieterminowe zgłoszenia przemieszczeń zwierząt na członków rodziny rolnika, którzy nie figurują w rejestrach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako posiadacze bydła?
Czy biorąc pod uwagę fakt, iż przedmiotowe zwierzęta okazały się zdrowe, istnieje możliwość systemowa lub prawna, aby organy wyższego stopnia (wojewódzki inspektorat weterynarii) dokonały weryfikacji i anulowania decyzji powiatowej jako bezzasadnej, co pozwoliłoby na zakończenie postępowań karnych przeciwko rolnikom, którzy ratowali wartość swojego inwentarza?
Interpelacja nr 15423
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie działań Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Wadowicach oraz procedur nadzoru epizootycznego zagrażających dobrostanowi zwierząt i interesom rolników
Zgłaszający: Mariusz Krystian
Data wpływu: 17-02-2026
Szanowny Panie Ministrze!
W ostatnim czasie zgłosili się do mnie mieszkańcy powiatu wadowickiego, którzy czują się głęboko pokrzywdzeni i nękani działaniami miejscowego powiatowego inspektoratu weterynarii. Z relacji rolników wynika, że urzędnicy, zamiast wspierać obywateli i lokalną produkcję żywności, podejmują rygorystyczne decyzje administracyjne, które w praktyce uniemożliwiają racjonalne prowadzenie gospodarstwa. Sprawa dotyczy nakładania wielomiesięcznych blokad epizootycznych oraz stawiania wymogów, które stoją w rażącej sprzeczności zarówno z dobrostanem zwierząt, jak i realiami ekonomicznymi polskiej wsi.
Opisywana sytuacja dotyczy gospodarstwa, w którym bydło zostało prawidłowo zakolczykowane i przebadane przez lekarza weterynarii, który stwierdził, że zwierzęta są zdrowe. Mimo to na stado nałożono blokadę, a hodowcy nakazano bezwzględne utrzymywanie byków do ukończenia 24. miesiąca życia w celu wykonania kolejnych badań. W momencie sporu zwierzęta ważyły już ponad 600 kg. Dalsze ich przetrzymywanie przez kolejne miesiące groziło przerostem wagi, co mogłoby doprowadzić do upadku zwierząt lub utraty wartości rzeźnej, kwalifikując je jedynie do kosztownej utylizacji. Właściciel, działając racjonalnie, sprzedał zwierzęta do ubojni, gdzie badanie poubojowe potwierdziło, że mięso było w pełni zdrowe. W reakcji na to inspektorat złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, a na rodzinę rolnika, w tym osoby niebędące właścicielami stada i niewidniejące w rejestrach, nakładane są mandaty karne.
Takie postępowanie organów nadzoru nosi znamiona szykany urzędniczej. Zmuszanie rolnika do hodowli zwierząt do momentu, w którym stają się one niezdatne do produkcji rolnej jest działaniem na szkodę producenta rolnego i marnotrawstwem żywności. Co więcej, w sprawie zachodzi uzasadnione podejrzenie braku bezstronności, gdyż urzędnicy podejmujący kluczowe decyzje administracyjne są prywatnie skonfliktowani z gospodarzem. Mimo tych powiązań i jawnego konfliktu interesów, osoby te nie zostały wyłączone z prowadzenia postępowania i nadal decydują o losach gospodarstwa. Zamiast pomocy w rozwiązaniu problemu administracyjnego, rolnik spotyka się z groźbami utylizacji zdrowego stada i postawionymi zarzutami prokuratorskimi w związku ze sprzedażą bydła z gospodarstwa objętego blokadą, co podważa zaufanie do organów państwa.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
Czy w związku z przypadkami, w których zwierzęta objęte nadzorem epizootycznym osiągają maksymalną wagę ubojową przed upływem wymaganego okresu obserwacji ministerstwo planuje wprowadzenie rozwiązań prawnych umożliwiających w takich sytuacjach wcześniejszy, kontrolowany ubój, aby zapobiec zagrożeniu dobrostanu zwierząt i stratom ekonomicznym rolników?
Czy zasadne i celowe jest ściganie rolnika z art. 165 K.k. (sprowadzenie niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia) za sprzedaż zwierząt objętych blokadą administracyjną, w sytuacji gdy ostateczne badanie poubojowe mięsa oraz badanie weterynaryjne przed sprzedażą jednoznacznie wykazały, że zwierzęta były zdrowe i nie stanowiły żadnego zagrożenia dla konsumentów, a nieprzeznaczenie ich na ubój wiązałoby się z negatywnymi konsekwencjami ekonomicznymi dla gospodarza?
Jakie mechanizmy kontrolne wdroży ministerstwo, aby zapobiegać sytuacjom, w których inspektorzy weterynarii podejmują decyzje wobec rolników, z którymi pozostają w konflikcie prywatnym lub niejasnych relacjach towarzyskich, i czy w opisanej sprawie zostanie zlecona kontrola bezstronności działań Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Wadowicach przez organy wyższego szczebla?
Na jakiej podstawie prawnej inspektorzy weterynarii nakładają mandaty za nieterminowe zgłoszenia przemieszczeń zwierząt na członków rodziny rolnika, którzy nie figurują w rejestrach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako posiadacze bydła?
Czy biorąc pod uwagę fakt, iż przedmiotowe zwierzęta okazały się zdrowe, istnieje możliwość systemowa lub prawna, aby organy wyższego stopnia (wojewódzki inspektorat weterynarii) dokonały weryfikacji i anulowania decyzji powiatowej jako bezzasadnej, co pozwoliłoby na zakończenie postępowań karnych przeciwko rolnikom, którzy ratowali wartość swojego inwentarza?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9506 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 11 marca 2026 r.
znak sprawy: DŻW.zch.058.3.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 15423 w sprawie działań Powiatowego Inspektoratu
Weterynarii w Wadowicach oraz procedur nadzoru epizootycznego zagrażających
dobrostanowi zwierząt i interesom rolników.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15423 Pana Mariusza Krystiana, Posła na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej, z dnia 20 lutego 2026 r., w sprawie działań Powiatowego
Inspektoratu Weterynarii w Wadowicach oraz procedur nadzoru epizootycznego
zagrażających dobrostanowi zwierząt i interesom rolników uprzejmie informuję, co
następuje.
Choć zawarte w interpelacji informacje nie są precyzyjne, co utrudniło identyfikację
opisywanego przypadku, zgodnie z wyjaśnieniami przekazanymi przez Głównego
Lekarza Weterynarii z dużym prawdopodobieństwem wskazują one na podmiot,
który do gospodarstwa sprowadził bydło nieoznakowane, o nieznanych statusach
miejsc pochodzenia w odniesieniu do zakażenia: wywołanego przez Brucella abortus,
B. melitensis i B. suis, kompleksem Mycobacterium tuberculosis (gruźlica bydła) oraz
enzootyczną białaczką bydła (EBL).
W związku z powyższym organy Inspekcji Weterynaryjnej podjęły w tym przypadku
decyzję nakazującą w pierwszej kolejności oznakowanie zwierząt, a następnie
zakazującą ich przemieszczania do uboju do czasu ustalenia statusu epizootycznego
stada jako wolnego od ww. zakażeń. Należy również podkreślić, że w opisywanym
przypadku Powiatowy Lekarz Weterynarii w Wadowicach nie wydał decyzji
nakazującej bezwzględne utrzymywanie byków do ukończenia 24. miesiąca życia.
-- 1 of 5 --
Po przemieszczeniu bydła przez podmiot, wbrew postanowieniom ww. decyzji,
zwierzęta oraz pozyskane z nich mięso zostały co prawda zbadane przez lekarza
weterynarii w rzeźni w ramach badania przed- i poubojowego, ale badanie to nie jest
tożsame z badaniem monitoringowym w kierunku ww. zakażeń, które należało
wykonać, aby umożliwić przemieszczenie bydła zgodnie z prawem.
Należy zauważyć, że decyzje powiatowych lekarzy weterynarii w tego rodzaju
sprawach wydawane są na podstawie ustawy Kodeks postępowania
administracyjnego (1) co oznacza, że istnieje możliwość ich zaskarżenia w trybach
przewidzianych w tej ustawie. Należy jednak wskazać, że postępowanie
administracyjne oraz postępowanie karne stanowią dwa autonomiczne i niezależne
od siebie reżimy proceduralne. Każde z nich prowadzone jest według odrębnych
zasad i celów, a ustalenia lub rozstrzygnięcia dokonane w jednym z tych postępowań
co do zasady nie determinują ani przebiegu, ani wyniku drugiego.
Jednocześnie z wyjaśnień organów Inspekcji Weterynaryjnej wynika, że w
zidentyfikowanym przypadku Powiatowy Lekarz Weterynarii w Wadowicach ocenił
jako zasadne zawiadomienie organów ścigania w związku z art. 165 § 1 pkt 1
Kodeksu karnego (2), ponieważ podmiot samowolnie przemieścił zwierzęta z
zablokowanej siedziby stada – wbrew rozstrzygnięciom wynikającym z ww. decyzji,
co mogło w efekcie spowodować niekontrolowane szerzenie się chorób zwierząt i
sprowadzenie niebezpieczeństwa dla mienia o wielkich rozmiarach.
Warto przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego
(3) instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością
dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są zobowiązane
niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Z powyższego wynika, że
organy administracji publicznej, jeżeli podejmą wiedzę o podejrzeniu popełnienia
przestępstwa, mają prawny obowiązek złożenia zawiadomienia, natomiast to do
Prokuratury należy przeprowadzenie czynności wyjaśniających i ocena zasadności
wszczęcia postępowania po zweryfikowaniu okoliczności stanu faktycznego.
Z wyjaśnień Głównego Lekarza Weterynarii wynika, że Powiatowy Lekarz
Weterynarii w Wadowicach, będąc do tego prawnie zobowiązanym, posiada
jednolitą praktykę w takich sytuacjach i składa tego typu zawiadomienia w każdej
sprawie, gdy zachodzi podejrzenie wypełnienia znamion czynu zabronionego, co
Główny Lekarz Weterynarii uznaje za zasadne uwzględniając konsekwencję związane
-- 2 of 5 --
z potencjalnym zgorzeniem epidemiologicznym, jakim mogą skutkować tego typu
zdarzenia.
W związku z opisaną w interpelacji sytuacją organy Inspekcji Weterynaryjnej podjęły
również działania mające na celu wyjaśnienie kwestii dotyczącej bezstronności. Z
przedstawionych wyjaśnień wynika, że czynności podejmowane przez pracowników
Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Wadowicach są realizowane w sposób
bezstronny, obiektywny i wolny od konfliktu interesów, z zachowaniem tych zasad w
każdej prowadzonej sprawie. Pracownicy Inspekcji Weterynaryjnej działają w oparciu
o przepisy prawa powszechnie obowiązującego oraz standardy służby cywilnej.
Powiatowy Lekarz Weterynarii w Wadowicach wskazał również, że brak jest
aktualnie przesłanek wskazujących na istnienie konfliktu prywatnego pomiędzy
pracownikami Inspekcji Weterynaryjnej zaangażowanymi w sprawę i prowadzącymi
postępowanie administracyjne, a kontrolowanymi podmiotami.
Warto przy tym zaznaczyć, że w polskim porządku prawnym istnieją mechanizmy,
które można zastosować w przypadku podejrzenia naruszenia zasady bezstronności
(obiektywizmu) w postępowaniu administracyjnym. Taki mechanizm przewiduje art.
24 i 25 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (1) określając podstawy
wyłączenia od orzekania w konkretnym postępowaniu całego organu administracji
publicznej, jak i samego pracownika takiego organu. Jeżeli strona postępowania
administracyjnego ma podstawy, aby twierdzić, że zostały naruszone przepisy o
wyłączeniu pracownika lub nawet całego organu, to może to być podstawą
wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją
ostateczną, zgodnie z art. 145 § 1pkt 3 ww. ustawy. Wskazane w interpelacji
ogólnikowe stwierdzenia nie stanowią jednak wystarczającej podstawy do wszczęcia
takiego postępowania z urzędu.
Z kolei w kwestii nałożenia mandatu z wyjaśnień Powiatowego Lekarza Weterynarii
w Wadowicach wynika, że został on w opisywanym w interpelacji przypadku
nałożony na osobę, która była obecna przy czynnościach kontrolnych i zajmowała się
sprawami związanymi z prowadzeniem dokumentacji, więc nie była to osoba
postronna. Ponadto osoba ta została pouczona o możliwości odmowy i zgodziła się
na przyjęcie mandatu. W przedmiotowej sprawie istotny jest przy tym fakt, że
ustawa z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (4) za
posiadacza bydła uznaje podmiot, w rozumieniu art. 4 pkt 24 rozporządzenia
-- 3 of 5 --
2016/429 (5) tj. m.in. osobę fizyczną, która odpowiada za zwierzęta w ograniczonym
czasie. Oznacza to możliwość nakładania grzywien w drodze mandatów karnych na
osoby, które deklarują się jako odpowiedzialne za zwierzęta i ten mandat w takiej roli
przyjmują. Warto przy tym zaznaczyć, że z reguły pracownicy Inspekcji
Weterynaryjnej uprawnieni do nakładania grzywien drodze mandatu karnego
pouczają posiadaczy zwierząt o prawie do odmowy przyjęcia mandatu, a osoby,
których dana sytuacja dotyczy mogą z takiego prawa skorzystać.
Podsumowując, w zidentyfikowanej jako opisana w interpelacji sprawie blokada
stada przez organ Inspekcji Weterynaryjnej była bezpośrednim skutkiem działań
podmiotu, który dokonał świadomego zakupu nieoznakowanych i
niezarejestrowanych zwierząt oraz odmówił podania źródła ich pochodzenia. Takie
postępowanie uniemożliwiło organowi Inspekcji Weterynaryjnej określenie statusu
epizootycznego stada i spowodowało działania następcze w sprawie w postaci
decyzji administracyjnych, do których podmiot nie w pełni się zastosował.
W sytuacji stwierdzenia obecności zwierząt nieoznakowanych, bez możliwości
jednoznacznej ich identyfikacji oraz ustalenia ich pochodzenia, organy są
zobowiązane do zastosowania środków zabezpieczających, w tym czasowych blokad
przemieszczania. Brak identyfikacji zwierząt uniemożliwia ocenę ich statusu
zdrowotnego i stwarza realne ryzyko rozprzestrzeniania się chorób zwierząt nie tylko
w wymiarze jednostkowym i lokalnym, ale całego kraju co wiąże się z kolei z
ryzykiem: utraty przez Polskę statusu wolności lub urzędowej wolności od danej
choroby oraz wprowadzenia restrykcji handlowych. Stąd niezbędne jest
dokonywanie przez podmioty zakupów zwierząt wyłącznie z legalnych źródeł,
właściwie oznakowanych i zarejestrowanych, o możliwym do ustalenia statusie
epidemiologicznym, a w przypadku wykrycia uchybień - przestrzeganie zaleceń i
nakazów Inspekcji Weterynaryjnej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 5 --
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2025 r. poz. 1691).
(2) Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z
późn. zm.).
(3) Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z
2025 r. poz. 46 z późn. zm.).
(4) Ustawa z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1815).
(5) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9
marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające i
uchylające niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu
zwierząt”) (Dz. Urz. UE L 84 z 31.03.2016, str. 1, z późn. zm.).
-- 5 of 5 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 11 marca 2026 r.
znak sprawy: DŻW.zch.058.3.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 15423 w sprawie działań Powiatowego Inspektoratu
Weterynarii w Wadowicach oraz procedur nadzoru epizootycznego zagrażających
dobrostanowi zwierząt i interesom rolników.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15423 Pana Mariusza Krystiana, Posła na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej, z dnia 20 lutego 2026 r., w sprawie działań Powiatowego
Inspektoratu Weterynarii w Wadowicach oraz procedur nadzoru epizootycznego
zagrażających dobrostanowi zwierząt i interesom rolników uprzejmie informuję, co
następuje.
Choć zawarte w interpelacji informacje nie są precyzyjne, co utrudniło identyfikację
opisywanego przypadku, zgodnie z wyjaśnieniami przekazanymi przez Głównego
Lekarza Weterynarii z dużym prawdopodobieństwem wskazują one na podmiot,
który do gospodarstwa sprowadził bydło nieoznakowane, o nieznanych statusach
miejsc pochodzenia w odniesieniu do zakażenia: wywołanego przez Brucella abortus,
B. melitensis i B. suis, kompleksem Mycobacterium tuberculosis (gruźlica bydła) oraz
enzootyczną białaczką bydła (EBL).
W związku z powyższym organy Inspekcji Weterynaryjnej podjęły w tym przypadku
decyzję nakazującą w pierwszej kolejności oznakowanie zwierząt, a następnie
zakazującą ich przemieszczania do uboju do czasu ustalenia statusu epizootycznego
stada jako wolnego od ww. zakażeń. Należy również podkreślić, że w opisywanym
przypadku Powiatowy Lekarz Weterynarii w Wadowicach nie wydał decyzji
nakazującej bezwzględne utrzymywanie byków do ukończenia 24. miesiąca życia.
-- 1 of 5 --
Po przemieszczeniu bydła przez podmiot, wbrew postanowieniom ww. decyzji,
zwierzęta oraz pozyskane z nich mięso zostały co prawda zbadane przez lekarza
weterynarii w rzeźni w ramach badania przed- i poubojowego, ale badanie to nie jest
tożsame z badaniem monitoringowym w kierunku ww. zakażeń, które należało
wykonać, aby umożliwić przemieszczenie bydła zgodnie z prawem.
Należy zauważyć, że decyzje powiatowych lekarzy weterynarii w tego rodzaju
sprawach wydawane są na podstawie ustawy Kodeks postępowania
administracyjnego (1) co oznacza, że istnieje możliwość ich zaskarżenia w trybach
przewidzianych w tej ustawie. Należy jednak wskazać, że postępowanie
administracyjne oraz postępowanie karne stanowią dwa autonomiczne i niezależne
od siebie reżimy proceduralne. Każde z nich prowadzone jest według odrębnych
zasad i celów, a ustalenia lub rozstrzygnięcia dokonane w jednym z tych postępowań
co do zasady nie determinują ani przebiegu, ani wyniku drugiego.
Jednocześnie z wyjaśnień organów Inspekcji Weterynaryjnej wynika, że w
zidentyfikowanym przypadku Powiatowy Lekarz Weterynarii w Wadowicach ocenił
jako zasadne zawiadomienie organów ścigania w związku z art. 165 § 1 pkt 1
Kodeksu karnego (2), ponieważ podmiot samowolnie przemieścił zwierzęta z
zablokowanej siedziby stada – wbrew rozstrzygnięciom wynikającym z ww. decyzji,
co mogło w efekcie spowodować niekontrolowane szerzenie się chorób zwierząt i
sprowadzenie niebezpieczeństwa dla mienia o wielkich rozmiarach.
Warto przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego
(3) instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością
dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są zobowiązane
niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Z powyższego wynika, że
organy administracji publicznej, jeżeli podejmą wiedzę o podejrzeniu popełnienia
przestępstwa, mają prawny obowiązek złożenia zawiadomienia, natomiast to do
Prokuratury należy przeprowadzenie czynności wyjaśniających i ocena zasadności
wszczęcia postępowania po zweryfikowaniu okoliczności stanu faktycznego.
Z wyjaśnień Głównego Lekarza Weterynarii wynika, że Powiatowy Lekarz
Weterynarii w Wadowicach, będąc do tego prawnie zobowiązanym, posiada
jednolitą praktykę w takich sytuacjach i składa tego typu zawiadomienia w każdej
sprawie, gdy zachodzi podejrzenie wypełnienia znamion czynu zabronionego, co
Główny Lekarz Weterynarii uznaje za zasadne uwzględniając konsekwencję związane
-- 2 of 5 --
z potencjalnym zgorzeniem epidemiologicznym, jakim mogą skutkować tego typu
zdarzenia.
W związku z opisaną w interpelacji sytuacją organy Inspekcji Weterynaryjnej podjęły
również działania mające na celu wyjaśnienie kwestii dotyczącej bezstronności. Z
przedstawionych wyjaśnień wynika, że czynności podejmowane przez pracowników
Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Wadowicach są realizowane w sposób
bezstronny, obiektywny i wolny od konfliktu interesów, z zachowaniem tych zasad w
każdej prowadzonej sprawie. Pracownicy Inspekcji Weterynaryjnej działają w oparciu
o przepisy prawa powszechnie obowiązującego oraz standardy służby cywilnej.
Powiatowy Lekarz Weterynarii w Wadowicach wskazał również, że brak jest
aktualnie przesłanek wskazujących na istnienie konfliktu prywatnego pomiędzy
pracownikami Inspekcji Weterynaryjnej zaangażowanymi w sprawę i prowadzącymi
postępowanie administracyjne, a kontrolowanymi podmiotami.
Warto przy tym zaznaczyć, że w polskim porządku prawnym istnieją mechanizmy,
które można zastosować w przypadku podejrzenia naruszenia zasady bezstronności
(obiektywizmu) w postępowaniu administracyjnym. Taki mechanizm przewiduje art.
24 i 25 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (1) określając podstawy
wyłączenia od orzekania w konkretnym postępowaniu całego organu administracji
publicznej, jak i samego pracownika takiego organu. Jeżeli strona postępowania
administracyjnego ma podstawy, aby twierdzić, że zostały naruszone przepisy o
wyłączeniu pracownika lub nawet całego organu, to może to być podstawą
wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją
ostateczną, zgodnie z art. 145 § 1pkt 3 ww. ustawy. Wskazane w interpelacji
ogólnikowe stwierdzenia nie stanowią jednak wystarczającej podstawy do wszczęcia
takiego postępowania z urzędu.
Z kolei w kwestii nałożenia mandatu z wyjaśnień Powiatowego Lekarza Weterynarii
w Wadowicach wynika, że został on w opisywanym w interpelacji przypadku
nałożony na osobę, która była obecna przy czynnościach kontrolnych i zajmowała się
sprawami związanymi z prowadzeniem dokumentacji, więc nie była to osoba
postronna. Ponadto osoba ta została pouczona o możliwości odmowy i zgodziła się
na przyjęcie mandatu. W przedmiotowej sprawie istotny jest przy tym fakt, że
ustawa z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (4) za
posiadacza bydła uznaje podmiot, w rozumieniu art. 4 pkt 24 rozporządzenia
-- 3 of 5 --
2016/429 (5) tj. m.in. osobę fizyczną, która odpowiada za zwierzęta w ograniczonym
czasie. Oznacza to możliwość nakładania grzywien w drodze mandatów karnych na
osoby, które deklarują się jako odpowiedzialne za zwierzęta i ten mandat w takiej roli
przyjmują. Warto przy tym zaznaczyć, że z reguły pracownicy Inspekcji
Weterynaryjnej uprawnieni do nakładania grzywien drodze mandatu karnego
pouczają posiadaczy zwierząt o prawie do odmowy przyjęcia mandatu, a osoby,
których dana sytuacja dotyczy mogą z takiego prawa skorzystać.
Podsumowując, w zidentyfikowanej jako opisana w interpelacji sprawie blokada
stada przez organ Inspekcji Weterynaryjnej była bezpośrednim skutkiem działań
podmiotu, który dokonał świadomego zakupu nieoznakowanych i
niezarejestrowanych zwierząt oraz odmówił podania źródła ich pochodzenia. Takie
postępowanie uniemożliwiło organowi Inspekcji Weterynaryjnej określenie statusu
epizootycznego stada i spowodowało działania następcze w sprawie w postaci
decyzji administracyjnych, do których podmiot nie w pełni się zastosował.
W sytuacji stwierdzenia obecności zwierząt nieoznakowanych, bez możliwości
jednoznacznej ich identyfikacji oraz ustalenia ich pochodzenia, organy są
zobowiązane do zastosowania środków zabezpieczających, w tym czasowych blokad
przemieszczania. Brak identyfikacji zwierząt uniemożliwia ocenę ich statusu
zdrowotnego i stwarza realne ryzyko rozprzestrzeniania się chorób zwierząt nie tylko
w wymiarze jednostkowym i lokalnym, ale całego kraju co wiąże się z kolei z
ryzykiem: utraty przez Polskę statusu wolności lub urzędowej wolności od danej
choroby oraz wprowadzenia restrykcji handlowych. Stąd niezbędne jest
dokonywanie przez podmioty zakupów zwierząt wyłącznie z legalnych źródeł,
właściwie oznakowanych i zarejestrowanych, o możliwym do ustalenia statusie
epidemiologicznym, a w przypadku wykrycia uchybień - przestrzeganie zaleceń i
nakazów Inspekcji Weterynaryjnej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 5 --
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2025 r. poz. 1691).
(2) Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z
późn. zm.).
(3) Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z
2025 r. poz. 46 z późn. zm.).
(4) Ustawa z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1815).
(5) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9
marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające i
uchylające niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu
zwierząt”) (Dz. Urz. UE L 84 z 31.03.2016, str. 1, z późn. zm.).
-- 5 of 5 --