Interpelacja nr 15422
Interpelacja w sprawie systemowego naruszania praw organizacji związkowych w zakładzie Vesuvius w Skawinie
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie systemowego naruszania praw organizacji związkowych w zakładzie Vesuvius w Skawinie
Interpelacja nr 15422
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie systemowego naruszania praw organizacji związkowych w zakładzie Vesuvius w Skawinie
Zgłaszający: Mariusz Krystian
Data wpływu: 17-02-2026
Szanowna Pani Minister!
W ostatnim czasie do mojego biura poselskiego zgłosili się pracownicy zakładu Vesuvius w Skawinie, informując o działaniach podejmowanych przez pracodawcę, które mogą mieć charakter systemowego zwalczania aktywności związkowej poprzez uderzanie w osoby angażujące się w obronę interesów załogi. Sytuacja ta budzi uzasadnione wątpliwości w zakresie przestrzegania standardów ochrony prawnej pracowników w Małopolsce.
Wspomniane powyżej zarzuty przedstawicieli strony związkowej, dotyczą sytuacji w Komisji Międzyzakładowej WZZ „Sierpień ’80” oraz jej przewodniczącego, pana Ryszarda K. Pracodawca w sposób całkowicie arbitralny zakwestionował liczebność organizacji związkowej, ignorując trwające przed sądem pracy postępowanie w tej sprawie (rozpoczęte w sierpniu 2025 r.), i nie czekając na rozstrzygnięcie sądu jednostronnie cofnął przewodniczącemu uprawnienie do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy (związane z liczebnością organizacji związkowej), wezwał go do natychmiastowego powrotu na stanowisko produkcyjne, a następnie, wykorzystując brak stawiennictwa wynikający z pełnionych funkcji związkowych, rozwiązał z nim umowę o pracę w trybie dyscyplinarnym. Jest to działanie bezprecedensowe, uderzające bezpośrednio w lidera struktur związkowych pod pretekstem rzekomego naruszenia obowiązków pracowniczych.
Opisana sytuacja stanowi jaskrawy przykład naruszenia przepisów ustawy o związkach zawodowych. Stosowanie represji wobec przedstawicieli pracowników pod pretekstem sporów o liczebność organizacji jest formą niedopuszczalnego nacisku, mającą na celu faktyczne rozbicie struktur związkowych i zastraszenie pozostałych pracowników. Tego typu praktyki nie tylko godzą w prawa pracownicze, ale podważają zaufanie do instytucji państwowych, mających je chronić. Jeśli liderzy związkowi mogą być usuwani z zakładów pracy w drodze jednostronnych decyzji pracodawcy, bez rozstrzygnięcia niezawisłego sądu, to mamy do czynienia z realnym zagrożeniem dla zasad demokratycznego państwa prawa.
W związku z powyższym, proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Państwowa Inspekcja Pracy prowadzi obecnie kontrolę w zakładzie Vesuvius w Skawinie w zakresie wyżej opisanej sprawy oraz przestrzegania uprawnień organizacji związkowych? Jeśli tak, to jakie są dotychczasowe wyniki tej kontroli?
Ile kontroli przeprowadziła PIP w zakładzie Vesuvius w Skawinie w ciągu ostatnich 3 lat i czy w ich toku stwierdzano naruszenia dotyczące utrudniania działalności związkowej lub dyskryminacji pracowników ze względu na przynależność do organizacji związkowych?
Jaka jest liczba stwierdzonych przez PIP przypadków naruszania praw organizacji związkowych w całej Polsce w latach 2024-2025?
Jakie systemowe kroki są podejmowane przez ministerstwo, aby skutecznie przeciwdziałać zjawisku zwalczania organizacji związkowych w Polsce oraz zapewnić realną ochronę prawną osobom wykonującym funkcje związkowe?
Interpelacja nr 15422
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie systemowego naruszania praw organizacji związkowych w zakładzie Vesuvius w Skawinie
Zgłaszający: Mariusz Krystian
Data wpływu: 17-02-2026
Szanowna Pani Minister!
W ostatnim czasie do mojego biura poselskiego zgłosili się pracownicy zakładu Vesuvius w Skawinie, informując o działaniach podejmowanych przez pracodawcę, które mogą mieć charakter systemowego zwalczania aktywności związkowej poprzez uderzanie w osoby angażujące się w obronę interesów załogi. Sytuacja ta budzi uzasadnione wątpliwości w zakresie przestrzegania standardów ochrony prawnej pracowników w Małopolsce.
Wspomniane powyżej zarzuty przedstawicieli strony związkowej, dotyczą sytuacji w Komisji Międzyzakładowej WZZ „Sierpień ’80” oraz jej przewodniczącego, pana Ryszarda K. Pracodawca w sposób całkowicie arbitralny zakwestionował liczebność organizacji związkowej, ignorując trwające przed sądem pracy postępowanie w tej sprawie (rozpoczęte w sierpniu 2025 r.), i nie czekając na rozstrzygnięcie sądu jednostronnie cofnął przewodniczącemu uprawnienie do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy (związane z liczebnością organizacji związkowej), wezwał go do natychmiastowego powrotu na stanowisko produkcyjne, a następnie, wykorzystując brak stawiennictwa wynikający z pełnionych funkcji związkowych, rozwiązał z nim umowę o pracę w trybie dyscyplinarnym. Jest to działanie bezprecedensowe, uderzające bezpośrednio w lidera struktur związkowych pod pretekstem rzekomego naruszenia obowiązków pracowniczych.
Opisana sytuacja stanowi jaskrawy przykład naruszenia przepisów ustawy o związkach zawodowych. Stosowanie represji wobec przedstawicieli pracowników pod pretekstem sporów o liczebność organizacji jest formą niedopuszczalnego nacisku, mającą na celu faktyczne rozbicie struktur związkowych i zastraszenie pozostałych pracowników. Tego typu praktyki nie tylko godzą w prawa pracownicze, ale podważają zaufanie do instytucji państwowych, mających je chronić. Jeśli liderzy związkowi mogą być usuwani z zakładów pracy w drodze jednostronnych decyzji pracodawcy, bez rozstrzygnięcia niezawisłego sądu, to mamy do czynienia z realnym zagrożeniem dla zasad demokratycznego państwa prawa.
W związku z powyższym, proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Państwowa Inspekcja Pracy prowadzi obecnie kontrolę w zakładzie Vesuvius w Skawinie w zakresie wyżej opisanej sprawy oraz przestrzegania uprawnień organizacji związkowych? Jeśli tak, to jakie są dotychczasowe wyniki tej kontroli?
Ile kontroli przeprowadziła PIP w zakładzie Vesuvius w Skawinie w ciągu ostatnich 3 lat i czy w ich toku stwierdzano naruszenia dotyczące utrudniania działalności związkowej lub dyskryminacji pracowników ze względu na przynależność do organizacji związkowych?
Jaka jest liczba stwierdzonych przez PIP przypadków naruszania praw organizacji związkowych w całej Polsce w latach 2024-2025?
Jakie systemowe kroki są podejmowane przez ministerstwo, aby skutecznie przeciwdziałać zjawisku zwalczania organizacji związkowych w Polsce oraz zapewnić realną ochronę prawną osobom wykonującym funkcje związkowe?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9832 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.131.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15422 Pana Posła Mariusza Krystiana, w sprawie
systemowego naruszania praw organizacji związkowych w zakładzie Vesuvius w Skawinie,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Wskazuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest ustawowo uprawniony
do przekazywania informacji o działalności Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), ani
o kontrolach przeprowadzanych przez ten organ. Zgodnie z art. 2 ustawy o Państwowej
Inspekcji Pracy (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1712 z późn. zm.) PIP podlega Sejmowi. Nadzór nad
PIP w zakresie określonym w ustawie sprawuje Rada Ochrony Pracy (ROP).
Pragnę zwrócić uwagę, że w konkluzji opinii Biura Analiz Sejmowych1 wskazano, że przepis
art. 16 ust. 1 ustawy z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz.U.
2022, poz. 1339) pozwala na uzyskiwanie „informacji i wyjaśnień w sprawach wynikających
z wykonywania obowiązków poselskich”, stanowi więc podstawę prawną czynności
podejmowanych indywidualnie przez posła wobec PIP.
Dodatkowo, posłom, tak samo jak innym obywatelom, przysługuje prawo dostępu do
informacji publicznej. Zgodnie z przepisami ustawy z 23 marca 2022 r. o dostępie do
informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902) prawo do informacji publicznej obejmuje
między innymi uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, a także prawo wglądu do
dokumentów urzędowych. Parlamentarzysta może zatem złożyć wniosek o udostępnienie
informacji publicznej na zasadach określonych w tym akcie. W opiniach Biura Analiz
Sejmowych prezentowane jest stanowisko, że posłowie mogą korzystać z prawa dostępu
do informacji przewidzianego w ustawie o dostępie do informacji publicznej „niezależnie od
uprawnień przewidzianych w ustawie o wykonywaniu mandatu posła i senatora, czyli
dodatkowo”. Opinię tę potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku
z 11 stycznia 2017 r. (sygn. akt IV SA/Gl 911/16), w którym stwierdzono, że: „Prawo
dostępu do informacji publicznej, co jest poza sporem, przysługuje każdemu (art. 2 ust. 1
ustawy o dostępie do informacji publicznej), ale […] osoba sprawująca mandat poselski ma
w tym zakresie szersze uprawnienia niż obywatel nie będący posłem”.
Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 9 stycznia 2014 r. (sygn.
akt II SA/Sz 1416/13) uznał, że protokół kontroli PIP jako całość stanowi dokument
publiczny. Ponadto WSA stwierdził, że „[z]obowiązane do udostępniania informacji
publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym
1 zob. A. Tomaszewska, Obowiązek udostępnienia posłowi przez Państwową Inspekcję Pracy protokołu
pokontrolnego z kontroli zakładu pracy i zaleceń pokontrolnych, w świetle przepisów ustawy o wykonywaniu
mandatu posła i senatora, Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych 2023, nr 2, s. 211-219
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
organy władzy publicznej, a więc także organy PIP, która jest wyspecjalizowanym organem
państwowym sprawującym w imieniu państwa nadzór i kontrolę przestrzegania prawa
pracy, w tym przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy”.
Wyjaśniam, że ochronę prawną osobom wykonującym funkcje związkowe zapewniają
przede wszystkim powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Przepisy ustawy z dnia 26
czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277 z późn. zm., dalej jako „KP”)
przewidują prawo pracownika do wystąpienia z roszczeniem do sądu pracy. Chodzi przede
wszystkim o wniesienie odwołania od niezgodnego z prawem lub nieuzasadnionego
rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, wypowiedzenia umowy o pracę,
wypowiedzenia warunków pracy lub płacy. Ponadto przepisy KP wprowadzają instytucję
przywrócenia pracownika szczególnie chronionego, w tym działacza związkowego, do pracy
na jego żądanie bez możliwości zasądzenia odszkodowania w sytuacji, gdy sąd uzna, że
doszło do niezgodnego z prawem lub nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę bez
wypowiedzenia, wypowiedzenia umowy o pracę, wypowiedzenia warunków pracy lub
płacy. Z kolei, z art. 7555 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania
cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.) wynika, że chroniony działacz związkowy,
który dochodzi roszczenia o uznanie wypowiedzenia stosunku pracy za bezskuteczne lub
roszczenia o przywrócenie do pracy, ma prawo złożyć wniosek o jego zabezpieczenie. Na
wniosek uprawnionego sąd na każdym etapie postępowania udzieli zabezpieczenia przez
nakazanie dalszego zatrudnienia go przez pracodawcę do czasu prawomocnego
zakończenia postępowania. Podstawą udzielenia zabezpieczenia jest jedynie
uprawdopodobnienie jego istnienia. Sąd może odmówić udzielenia zabezpieczenia
wyjątkowo i wyłącznie w sytuacji, gdy jest ono w oczywisty sposób bezzasadne. Znaczenie
dla ochrony działaczy związkowych i pozostałych zatrudnionych mają przepisy karne,
zawarte zarówno w KP (Dział trzynasty - Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko
prawom pracownika), jak i w przepisach innych powszechnie obowiązujących ustaw, w tym
w szczególności w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz.
383) zawarte w rozdziale XXVIII i dotyczące przestępstw przeciwko prawom osób
wykonujących pracę zarobkową.
Wobec ukształtowania porządku konstytucyjnego w sposób uniemożliwiający władzy
wykonawczej bezpośrednią ingerencję w sytuacji naruszenia ochrony działaczy
związkowych i rozstrzyganie sporów między organizacją związkową a pracodawcą, Minister
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej promuje dialog społeczny jako płaszczyznę
porozumienia między pracodawcą a organizacją związkową. Dialog prowadzi do umacniania
roli związków zawodowych jako partnera pracodawcy.
Za działania systemowe podejmowane w celu zapewnienia realnej ochrony prawnej
osobom wykonującym funkcje związkowe uznać należy przygotowanie ustawy o układach
zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, której zadaniem jest nie tylko wdrożenie
do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2022/2041 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń
minimalnych w Unii Europejskiej, ale też przyjęcie rozwiązań sprzyjających zawieraniu
umów zbiorowych – w tym układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych.
Nowa ustawa służy promocji dialogu społecznego i wzmacnianiu koncyliacyjnych relacji
pracodawcy z zakładowymi organizacjami związkowymi. Akcentując znaczenie negocjacji
i porozumień między partnerami społecznymi akt ten przeciwdziała marginalizacji
organizacji związkowych.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej otrzymuje pisma i sygnały
od organizacji związkowych, które w znacznej mierze dotyczą praktycznego stosowania
obowiązujących przepisów. Na podstawie ich analizy identyfikowane są obszary
wymagające zmian lub doprecyzowania oraz przygotowywane są projekty nowelizujące,
służące zabezpieczeniu interesów zatrudnionych.
Zarząd Resortu czuwa nad tym, aby reprezentatywne organizacje związkowe miały pełną
wiedzę na temat planowanych zmian legislacyjnych w zakresie objętym zadaniami związków
zawodowych. Podczas rządowych prac legislacyjnych członkowie Kierownictwa MRPiPS
starannie weryfikują, czy przestrzegany jest art. 19 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych
(Dz.U. z 2025, poz. 440 z późn. zm.), wprowadzający prawo reprezentatywnych organizacji
związkowych do opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym
zadaniami związków zawodowych. Przedstawiciele Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej biorą też aktywny udział w pracach Rady Dialogu Społecznego, w tym w pracach
Zespołu problemowego ds. prawa pracy oraz Zespołu Problemowego ds. rozwoju dialogu
społecznego.
Z uwagi na brak możliwości prowadzenia postępowania w sprawie naruszenia przepisów
prawa, Minister przekazuje PIP informacje o zgłaszanych naruszeniach i zwraca się z prośbą
o wszczęcie odpowiednich postępowań kontrolnych.
Na wniosek organizacji związkowych dokonywana jest interpretacja przepisów
i przedstawiane jest stanowisko ministra właściwego do spraw pracy w zakresie wykładni
obowiązujących regulacji zbiorowego prawa pracy. Celem tych wyjaśnień jest usunięcie
wątpliwości oraz zapobieganie powstawaniu sporów formalnych w przedmiocie stosowania
i wykładni przepisów prawa. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej czuwa nad
stosowaniem przepisów chroniących działaczy związkowych zatrudnionych w służbie
cywilnej i państwowych jednostkach sfery finansów publicznych oraz w spółkach Skarbu
Państwa2.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
2 Przykładowo, na posiedzeniu Prezydium Rady Dialogu Społecznego, strona związkowa zwróciła uwagę na
problemy organizacji związkowych w korzystaniu z uprawnień wskazanych w art. 25 ust. 5 i 6 oraz art. 31 ust. 3 i
4 ustawy o związkach zawodowych, wskazując na potrzebę zwrócenia uwagi pracodawców w sektorze
publicznym, w tym w spółkach Skarbu Państwa, na uprawnienia związków zawodowych w kontekście prowadzenia
dialogu społecznego poza zakładem pracy. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w piśmie (znak: DDP-
I.622.1.2025) zwróciła się z prośbą o zwrócenie szczególnej uwagi na realizacje ustawowych uprawnień działaczy
związkowych zatrudnionych w podległych ministrom podmiotach lub podmiotach, w którym jest sprawowany
nadzór właścicielski przez państwo.
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.131.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15422 Pana Posła Mariusza Krystiana, w sprawie
systemowego naruszania praw organizacji związkowych w zakładzie Vesuvius w Skawinie,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Wskazuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest ustawowo uprawniony
do przekazywania informacji o działalności Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), ani
o kontrolach przeprowadzanych przez ten organ. Zgodnie z art. 2 ustawy o Państwowej
Inspekcji Pracy (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1712 z późn. zm.) PIP podlega Sejmowi. Nadzór nad
PIP w zakresie określonym w ustawie sprawuje Rada Ochrony Pracy (ROP).
Pragnę zwrócić uwagę, że w konkluzji opinii Biura Analiz Sejmowych1 wskazano, że przepis
art. 16 ust. 1 ustawy z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz.U.
2022, poz. 1339) pozwala na uzyskiwanie „informacji i wyjaśnień w sprawach wynikających
z wykonywania obowiązków poselskich”, stanowi więc podstawę prawną czynności
podejmowanych indywidualnie przez posła wobec PIP.
Dodatkowo, posłom, tak samo jak innym obywatelom, przysługuje prawo dostępu do
informacji publicznej. Zgodnie z przepisami ustawy z 23 marca 2022 r. o dostępie do
informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902) prawo do informacji publicznej obejmuje
między innymi uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, a także prawo wglądu do
dokumentów urzędowych. Parlamentarzysta może zatem złożyć wniosek o udostępnienie
informacji publicznej na zasadach określonych w tym akcie. W opiniach Biura Analiz
Sejmowych prezentowane jest stanowisko, że posłowie mogą korzystać z prawa dostępu
do informacji przewidzianego w ustawie o dostępie do informacji publicznej „niezależnie od
uprawnień przewidzianych w ustawie o wykonywaniu mandatu posła i senatora, czyli
dodatkowo”. Opinię tę potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku
z 11 stycznia 2017 r. (sygn. akt IV SA/Gl 911/16), w którym stwierdzono, że: „Prawo
dostępu do informacji publicznej, co jest poza sporem, przysługuje każdemu (art. 2 ust. 1
ustawy o dostępie do informacji publicznej), ale […] osoba sprawująca mandat poselski ma
w tym zakresie szersze uprawnienia niż obywatel nie będący posłem”.
Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 9 stycznia 2014 r. (sygn.
akt II SA/Sz 1416/13) uznał, że protokół kontroli PIP jako całość stanowi dokument
publiczny. Ponadto WSA stwierdził, że „[z]obowiązane do udostępniania informacji
publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym
1 zob. A. Tomaszewska, Obowiązek udostępnienia posłowi przez Państwową Inspekcję Pracy protokołu
pokontrolnego z kontroli zakładu pracy i zaleceń pokontrolnych, w świetle przepisów ustawy o wykonywaniu
mandatu posła i senatora, Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych 2023, nr 2, s. 211-219
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
organy władzy publicznej, a więc także organy PIP, która jest wyspecjalizowanym organem
państwowym sprawującym w imieniu państwa nadzór i kontrolę przestrzegania prawa
pracy, w tym przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy”.
Wyjaśniam, że ochronę prawną osobom wykonującym funkcje związkowe zapewniają
przede wszystkim powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Przepisy ustawy z dnia 26
czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277 z późn. zm., dalej jako „KP”)
przewidują prawo pracownika do wystąpienia z roszczeniem do sądu pracy. Chodzi przede
wszystkim o wniesienie odwołania od niezgodnego z prawem lub nieuzasadnionego
rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, wypowiedzenia umowy o pracę,
wypowiedzenia warunków pracy lub płacy. Ponadto przepisy KP wprowadzają instytucję
przywrócenia pracownika szczególnie chronionego, w tym działacza związkowego, do pracy
na jego żądanie bez możliwości zasądzenia odszkodowania w sytuacji, gdy sąd uzna, że
doszło do niezgodnego z prawem lub nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę bez
wypowiedzenia, wypowiedzenia umowy o pracę, wypowiedzenia warunków pracy lub
płacy. Z kolei, z art. 7555 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania
cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.) wynika, że chroniony działacz związkowy,
który dochodzi roszczenia o uznanie wypowiedzenia stosunku pracy za bezskuteczne lub
roszczenia o przywrócenie do pracy, ma prawo złożyć wniosek o jego zabezpieczenie. Na
wniosek uprawnionego sąd na każdym etapie postępowania udzieli zabezpieczenia przez
nakazanie dalszego zatrudnienia go przez pracodawcę do czasu prawomocnego
zakończenia postępowania. Podstawą udzielenia zabezpieczenia jest jedynie
uprawdopodobnienie jego istnienia. Sąd może odmówić udzielenia zabezpieczenia
wyjątkowo i wyłącznie w sytuacji, gdy jest ono w oczywisty sposób bezzasadne. Znaczenie
dla ochrony działaczy związkowych i pozostałych zatrudnionych mają przepisy karne,
zawarte zarówno w KP (Dział trzynasty - Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko
prawom pracownika), jak i w przepisach innych powszechnie obowiązujących ustaw, w tym
w szczególności w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz.
383) zawarte w rozdziale XXVIII i dotyczące przestępstw przeciwko prawom osób
wykonujących pracę zarobkową.
Wobec ukształtowania porządku konstytucyjnego w sposób uniemożliwiający władzy
wykonawczej bezpośrednią ingerencję w sytuacji naruszenia ochrony działaczy
związkowych i rozstrzyganie sporów między organizacją związkową a pracodawcą, Minister
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej promuje dialog społeczny jako płaszczyznę
porozumienia między pracodawcą a organizacją związkową. Dialog prowadzi do umacniania
roli związków zawodowych jako partnera pracodawcy.
Za działania systemowe podejmowane w celu zapewnienia realnej ochrony prawnej
osobom wykonującym funkcje związkowe uznać należy przygotowanie ustawy o układach
zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, której zadaniem jest nie tylko wdrożenie
do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2022/2041 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń
minimalnych w Unii Europejskiej, ale też przyjęcie rozwiązań sprzyjających zawieraniu
umów zbiorowych – w tym układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych.
Nowa ustawa służy promocji dialogu społecznego i wzmacnianiu koncyliacyjnych relacji
pracodawcy z zakładowymi organizacjami związkowymi. Akcentując znaczenie negocjacji
i porozumień między partnerami społecznymi akt ten przeciwdziała marginalizacji
organizacji związkowych.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej otrzymuje pisma i sygnały
od organizacji związkowych, które w znacznej mierze dotyczą praktycznego stosowania
obowiązujących przepisów. Na podstawie ich analizy identyfikowane są obszary
wymagające zmian lub doprecyzowania oraz przygotowywane są projekty nowelizujące,
służące zabezpieczeniu interesów zatrudnionych.
Zarząd Resortu czuwa nad tym, aby reprezentatywne organizacje związkowe miały pełną
wiedzę na temat planowanych zmian legislacyjnych w zakresie objętym zadaniami związków
zawodowych. Podczas rządowych prac legislacyjnych członkowie Kierownictwa MRPiPS
starannie weryfikują, czy przestrzegany jest art. 19 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych
(Dz.U. z 2025, poz. 440 z późn. zm.), wprowadzający prawo reprezentatywnych organizacji
związkowych do opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym
zadaniami związków zawodowych. Przedstawiciele Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej biorą też aktywny udział w pracach Rady Dialogu Społecznego, w tym w pracach
Zespołu problemowego ds. prawa pracy oraz Zespołu Problemowego ds. rozwoju dialogu
społecznego.
Z uwagi na brak możliwości prowadzenia postępowania w sprawie naruszenia przepisów
prawa, Minister przekazuje PIP informacje o zgłaszanych naruszeniach i zwraca się z prośbą
o wszczęcie odpowiednich postępowań kontrolnych.
Na wniosek organizacji związkowych dokonywana jest interpretacja przepisów
i przedstawiane jest stanowisko ministra właściwego do spraw pracy w zakresie wykładni
obowiązujących regulacji zbiorowego prawa pracy. Celem tych wyjaśnień jest usunięcie
wątpliwości oraz zapobieganie powstawaniu sporów formalnych w przedmiocie stosowania
i wykładni przepisów prawa. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej czuwa nad
stosowaniem przepisów chroniących działaczy związkowych zatrudnionych w służbie
cywilnej i państwowych jednostkach sfery finansów publicznych oraz w spółkach Skarbu
Państwa2.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
2 Przykładowo, na posiedzeniu Prezydium Rady Dialogu Społecznego, strona związkowa zwróciła uwagę na
problemy organizacji związkowych w korzystaniu z uprawnień wskazanych w art. 25 ust. 5 i 6 oraz art. 31 ust. 3 i
4 ustawy o związkach zawodowych, wskazując na potrzebę zwrócenia uwagi pracodawców w sektorze
publicznym, w tym w spółkach Skarbu Państwa, na uprawnienia związków zawodowych w kontekście prowadzenia
dialogu społecznego poza zakładem pracy. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w piśmie (znak: DDP-
I.622.1.2025) zwróciła się z prośbą o zwrócenie szczególnej uwagi na realizacje ustawowych uprawnień działaczy
związkowych zatrudnionych w podległych ministrom podmiotach lub podmiotach, w którym jest sprawowany
nadzór właścicielski przez państwo.
-- 3 of 3 --