Interpelacja w sprawie drastycznych ograniczeń w dostępie do podstawowych świadczeń ginekologicznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15419
do ministra zdrowia
w sprawie drastycznych ograniczeń w dostępie do podstawowych świadczeń ginekologicznych
Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz
Data wpływu: 17-02-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się w sprawie drastycznych ograniczeń w dostępie do podstawowych świadczeń ginekologicznych, z jakimi mierzą się w Polsce kobiety z niepełnosprawnościami, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich oraz z niepełnosprawnością intelektualną. Obecny stan infrastruktury medycznej w placówkach posiadających kontrakt z NFZ sprawia, że konstytucyjne prawo do ochrony zdrowia jest dla tej grupy obywatelek w dużej mierze fikcją.
Większość gabinetów ginekologicznych dysponuje fotelami o stałej wysokości, co dla kobiety z niepełnosprawnością ruchową stanowi barierę nie do przejścia bez pomocy osób trzecich. Brak regulowanych foteli (obniżanych do poziomu wózka) oraz podnośników narusza godność pacjentek i często uniemożliwia rzetelne przeprowadzenie badania.
Przez bariery architektoniczne i brak odpowiedniego oprzyrządowania kobiety z niepełnosprawnościami są de facto wykluczone z narodowych programów profilaktyki raka szyjki macicy i raka piersi. Statystyki wskazują, że zmiany nowotworowe są u nich wykrywane w znacznie późniejszych stadiach, co nie tylko zagraża ich życiu, ale generuje ogromne koszty leczenia paliatywnego dla budżetu państwa.
System NFZ nie dostarcza pacjentkom wiarygodnych informacji o tym, który gabinet jest realnie dostosowany (posiada nie tylko podjazd do budynku, ale przede wszystkim odpowiedni sprzęt wewnątrz gabinetu).
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jaki odsetek gabinetów ginekologicznych współpracujących z NFZ posiada obecnie fotele z odpowiednią regulacją wysokości, umożliwiające badanie osób z niepełnosprawnością ruchową? Proszę o dane w rozbiciu na województwa.
Czy resort przewiduje uruchomienie dedykowanego funduszu na doposażenie placówek medycznych w sprzęt ginekologiczny dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami?
Jakie konkretne kroki zostaną podjęte, aby w wyszukiwarce placówek NFZ (np. „Gdzie się leczyć“) pojawiła się zweryfikowana informacja o dostępności gabinetu pod kątem specjalistycznego sprzętu (fotel, podnośnik, waga dla osób na wózkach)?
Czy są planowane systemowe szkolenia dla kadr medycznych z zakresu asysty i specyfiki badania ginekologicznego pacjentek z niepełnosprawnością ruchową i intelektualną?
Czy ministerstwo monitoruje zgłaszalność kobiet z niepełnosprawnościami na badania cytologiczne i mammograficzne? Jeśli tak, jakie są wyniki tych analiz w porównaniu do ogółu populacji?
Jakie inne kroki ministerstwo planuje lub realizuje w przeciwdziałaniu temu problemowi?
Z poważaniem Piotr Górnikiewicz
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16908 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ASG.050.55.2026.EK
Warszawa, 23 marca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15419, która została złożona przez Pana Piotra
Górnikiewicza, Posła na Sejm RP, w sprawie drastycznych ograniczeń w dostępie do
podstawowych świadczeń ginekologicznych, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Pytanie nr 1
Jaki odsetek gabinetów ginekologicznych współpracujących z NFZ posiada obecnie fotele z
odpowiednią regulacją wysokości, umożliwiające badanie osób z niepełnosprawnością
ruchową? Proszę o dane w rozbiciu na województwa.
i
Pytanie nr 2
Czy resort przewiduje uruchomienie dedykowanego funduszu na doposażenie placówek
medycznych w sprzęt ginekologiczny dostosowany do potrzeb osób z
niepełnosprawnościami?
i
Pytanie nr 6
Jakie inne kroki Ministerstwo planuję lub realizuję w przeciwdziałaniu temu problemowi?
Ministerstwo Zdrowia na bieżąco podejmuje działania mające na celu poprawę dostępności
opieki medycznej dla kobiet z niepełnosprawnością. W latach 2019-2023 realizowaliśmy
projekt pn. „Dostępność Plus dla zdrowia”, w ramach którego opracowaliśmy Standardy
Dostępności dla placówek podstawowej opieki zdrowotnej i szpitali, a następnie
przyznawaliśmy tego rodzaju placówkom granty na poprawę ich dostępności dla osób ze
szczególnymi potrzebami. Wsparcie dotyczyło obszarów: architektonicznego, cyfrowego
oraz informacyjno-komunikacyjnego. Przekazywane środki były przeznaczane w
szczególności na działania dostosowawcze, np. takie jak remont pomieszczeń i zakup
niezbędnego sprzętu, w tym foteli ginekologicznych. Łącznie wsparciem w projekcie zostało
objętych 272 placówek POZ oraz 78 szpitali. W obecnej perspektywie finansowej UE, jako
element wpisany w Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS)
realizujemy projekt „Dostępność Plus dla AOS”. Podobnie jak w przypadku poprzedniego
projektu, jego celem było na początku opracowanie Standardów Dostępności dla
Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej, a następnie udzielanie grantów placówkom AOS na
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
projekty podnoszące dostępność tych placówek w obszarze architektonicznym, cyfrowym
oraz informacyjno-komunikacyjnym. Projekt zakłada udzielenie wsparcia granowego co
najmniej 387 placówkom AOS. Budżet tego projektu wynosi 385,4 mln zł. W czerwcu 2025
r. opublikowaliśmy Standard Dostępności i ogłosiliśmy nabór wniosków dla placówek AOS.
Placówki mogą wnioskować o do finansowanie na m.in.:
fotele ginekologiczne z elektryczną regulacją wysokości i funkcjami
dostosowanymi do potrzeb pacjentek z niepełnosprawnością,
podnośniki podłogowe i sufitowe do transferu pacjentek,
wagi najazdowe,
pętle indukcyjne, tablety i urządzenia wspierające komunikację,
narzędzia poprawiające dostępność informacji (czytniki, powiększalniki).
Ponadto w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat,
Środowisko 2021-2027 (FEnIKS) Priorytet VI uwzględniono m. in. działania skierowane na
inwestycje w infrastrukturę, sprzęt i wyposażenie AOS zmierzające do odwracania
piramidy świadczeń i rozwój opieki jednego dnia w ponadregionalnych podmiotach
leczniczych. W marcu br. planowane jest ogłoszenie kolejnego naboru w zakresie wsparcia
ww. obszaru. Nabór nie będzie wykluczał wsparcia komórek organizacyjnych szpitali
ponadregionalnych udzielających ambulatoryjnych świadczeń oraz świadczeń w zakresie
opieki jednego dnia z zakresu ginekologii. W ramach inwestycji możliwe będzie
zastosowanie szczególnych rozwiązań dla osób niepełnosprawnych.
Informacje związane z naborem umieszczone będą na stronie internetowej
www.FENIKS.gov.pl oraz na portalu www.funduszeeuropejskie.gov.pl.
Dodatkowo zaznaczam, że w ramach realizacji „Strategii na rzecz Osób z
Niepełnosprawnościami 2021–2030”, Ministerstwo Zdrowia, w 2023 r., zleciło
przeprowadzenie agencji badawczej PBS Sp. z o.o. analizę potrzeb oraz dostępności do
świadczeń ginekologiczno-położniczych dla kobiet z niepełnosprawnościami, w tym:
1) przygotowanie kwestionariusza weryfikującego dostępność;
2) przeprowadzenie badania przy zastosowaniu zatwierdzonego kwestionariusza z
wykorzystaniem systemów informatycznych;
3) przygotowanie raportu z badania kwestionariuszowego wraz z rekomendacjami co do
dalszego postępowania w celu wypracowania standardów (w rozumieniu wzorca
postępowania) świadczeń ginekologicznych oraz położniczych dostępnych dla kobiet z
różnymi rodzajami niepełnosprawności.
W ramach ww. działania zostało zrealizowane badanie ankietowe wśród
świadczeniodawców posiadających umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna, w zakresie
położnictwa i ginekologii. Badanie było realizowane w okresie 8 września 2023 r. – 9
listopada 2023 r. Badanie zostało przeprowadzone przy zastosowaniu ilościowej metody
zbierania danych techniką CAWI (ang. Computer Assisted Web Interviewing). Do badania
zaproszono 2766 świadczeniodawców. Wypełnionych poprawnie zostało 624 ankiet. Daje
to wskaźnik response rate na poziomie 23%.
Analiza wykazała, że w około połowie badanych miejsc udzielania świadczeń znajdował się
fotel ginekologiczny przystosowany do pacjentek z niepełnosprawnością ruchową lub
poruszających się na wózku lub leżanka z regulowaną wysokością.
Jednocześnie wskazać należy, że warunki wymagane do realizacji świadczeń w ramach
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, w ramach porady specjalistycznej – położnictwo i
ginekologia, dotyczące wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczna, które stanowią
warunki minimalne, nie przewidują obowiązku zapewnienia fotela ginekologicznego
dedykowanego osobom z niepełnosprawnością. Stąd Ministerstwo Zdrowia ani Narodowy
Fundusz Zdrowia nie posiadają szczegółowych danych na temat odsetka gabinetów
ginekologicznych wyposażonych ww. sprzęt. Powyższe nie stoi na przeszkodzie, aby dany
podmiot leczniczy był wyposażony w taki fotel.
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Pytanie nr 3
Jakie konkretne kroki zostaną podjęte, aby w wyszukiwarce placówek NFZ (np. "Gdzie się
leczyć") pojawiła się zweryfikowana informacja o dostępności gabinetu pod kątem
specjalistycznego sprzętu (fotel, podnośnik, waga dla osób na wózkach)?
Ministerstwo Zdrowia podjęło już działania mające na celu poszerzenie/aktualizację
zakresu danych zawartych w wyszukiwarce „Gdzie się leczyć”, o dane dotyczące szeroko
rozumianych udogodnień dla osób ze szczególnymi potrzebami, w tym także
Sprzętu poprawiającego dostępność. Aby można było w pełni zrealizować to zadanie
potrzebna jest także współpraca Narodowego Funduszu Zdrowia, Centrum e-Zdrowia
i wszystkich podmiotów medycznych. W najbliższym czasie podejmiemy dalsze prace nad
ustaleniem technicznych możliwości wykonania tej inicjatywy bądź wypracowaniem nowej
koncepcji wyszukiwarki placówek medycznych z wykazem udogodnień dla osób
z niepełnosprawnościami.
Pytanie nr 4
Czy planowane są systemowe szkolenia dla kadr medycznych z zakresu asysty i specyfiki
badania ginekologicznego pacjentek z niepełnosprawnością ruchową i intelektualną?
Mając na uwadze standard kształcenia na kierunku lekarskim należy zauważyć, że podczas
zajęć umożliwiających osiągnięcie efektów uczenia się w grupie zajęć H służących
doskonaleniu w warunkach klinicznych efektów uczenia się jest wyszczególniona
specjalność ginekologia i położnictwo w wymiarze 60 godz.
Praktyki zawodowe, które obejmują doskonalenie umiejętności zawodowych również mają
wyszczególnioną specjalność ginekologia i położnictwo w wymiarze 60 godz.
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:
uwarunkowania środowiskowe i epidemiologiczne, przyczyny, objawy, zasady
diagnozowania i postępowania terapeutycznego w przypadku najczęstszych chorób
internistycznych występujących u dorosłych oraz ich powikłań w tym:
o chorób układu wydzielania wewnętrznego, w tym chorób podwzgórza i
przysadki, tarczycy, przytarczyc, kory i rdzenia nadnerczy, jajników i jąder,
oraz guzów neuroendokrynnych, zespołów wielogruczołowych, różnych
typów cukrzycy, zespołu metabolicznego, otyłości, dyslipidemii i
hipoglikemii, nowotworów jajników, jąder i tarczycy, nowotworów
neuroendokrynnych,
najczęściej występujące stany zagrożenia życia u dzieci i dorosłych oraz zasady
postępowania w tych stanach m. in. pochodzenia:
o onkologicznego i hematologicznego,
o diabetologicznego i endokrynologicznego,
o ginekologicznego, położniczego i urologicznego,
funkcje rozrodcze kobiet, zaburzenia z nimi związane oraz postępowanie
diagnostyczne i terapeutyczne dotyczące w szczególności:
o cyklu miesiączkowego i jego zaburzeń,
o ciąży,
o porodu fizjologicznego, porodu patologicznego i połogu,
o zapaleń i nowotworów w obrębie narządów płciowych,
o regulacji urodzeń i wspomagania rozrodu,
o menopauzy,
o podstawowych metod diagnostyki i zabiegów ginekologicznych.
W zakresie umiejętności absolwent potrafi:
przeprowadzić pełne i ukierunkowane badanie fizykalne dorosłego dostosowane
do określonej sytuacji klinicznej, w tym badanie m. in.:
o ogólnointernistyczne,
o neurologiczne,
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
o ginekologiczne.
Jednocześnie ww. standardzie kształcenia na kierunku lekarskim w zakresie umiejętności
absolwent potrafi:
komunikować się z pacjentem i jego rodziną w atmosferze zaufania, z
uwzględnieniem potrzeb pacjenta, oraz przekazać niekorzystne informacje,
stosując zasady profesjonalnej komunikacji,
dostosować sposób komunikacji werbalnej do potrzeb pacjenta, wyrażając się w
sposób zrozumiały i unikając żargonu medycznego,
przekazywać pacjentowi informacje, dostosowując ich ilość i treść do potrzeb i
możliwości pacjenta, oraz uzupełniać informacje werbalne modelami i informacją
pisemną, w tym wykresami i instrukcjami oraz odpowiednio je stosować,
podejmować wspólnie z pacjentem decyzje diagnostyczno-terapeutyczne (oceniać
stopień zaangażowania pacjenta, jego potrzeby i możliwości w tym zakresie,
zachęcać pacjenta do brania aktywnego udziału w procesie podejmowania decyzji,
omawiać zalety, wady, spodziewane rezultaty i konsekwencje wynikające z decyzji)
i uzyskiwać świadomą zgodę pacjenta.
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:
postawy społeczne wobec choroby, niepełnosprawności i starości oraz specyficzne
oddziaływanie stereotypów, uprzedzeń i dyskryminacji,
pojęcie niepełnosprawności.
Dodatkowo w zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do:
nawiązania i utrzymania głębokiego oraz pełnego szacunku kontaktu z pacjentem,
a także okazywania zrozumienia dla różnic światopoglądowych i kulturowych,
kierowania się dobrem pacjenta,
przestrzegania tajemnicy lekarskiej i praw pacjenta,
podejmowania działań wobec pacjenta w oparciu o zasady etyczne, ze
świadomością społecznych uwarunkowań i ograniczeń wynikających z choroby,
dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń, dokonywania samooceny
deficytów i potrzeb edukacyjnych,
propagowania zachowań prozdrowotnych,
korzystania z obiektywnych źródeł informacji,
formułowania wniosków z własnych pomiarów lub obserwacji,
wdrażania zasad koleżeństwa zawodowego i współpracy w zespole, w tym z
przedstawicielami innych zawodów medycznych, także w środowisku
wielokulturowym i wielonarodowościowym,
formułowania opinii dotyczących różnych aspektów działalności zawodowej,
przyjęcia odpowiedzialności związanej z decyzjami podejmowanymi w ramach
działalności zawodowej, w tym w kategoriach bezpieczeństwa własnego i innych
osób.
Jednocześnie, należy zauważyć, że lekarz przed przyznaniem pełnego prawa wykonywania
zawodu lekarza jest zobowiązany do realizacji obowiązkowego stażu podyplomowego, na
podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie stażu
podyplomowego lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 2023 poz. 377).
Należy również dodać, że dalsze kształcenie lekarzy odbywa się w szczególności poprzez
szkolenie specjalizacyjne w danej dziedzinie medycyny.
Dodatkowo, uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r.
o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. z 2026 r. poz. 37) lekarz ma obowiązek
wykonywać zawód, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu
metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami
etyki zawodowej oraz z należytą starannością.
Powyższe koresponduje z art. 18 ww. ustawy mówiącym, że lekarz ma prawo i obowiązek
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
doskonalenia zawodowego w różnych formach kształcenia, w tym samokształcenia, co ma
zapewnić bieżącą aktualizację przez niego wiedzy medycznej. Kodeks Etyki Lekarskiej
zawierający zasady etyki lekarskiej obowiązujące w Europie i w wielu innych krajach na
świecie między innymi mówi, że dla wypełniania swoich zadań lekarz zachowuje swobodę
działań zawodowych, zgodnie ze swoim sumieniem i aktualną wiedzą medyczną. Lekarz ma
swobodę wyboru w zakresie metod postępowania, które uzna za najskuteczniejsze.
Powinien jednak ograniczyć czynności medyczne do rzeczywiście potrzebnych pacjentowi
zgodnie z aktualnym stanem wiedzy.
Co więcej, położne w ramach kształcenia przeddyplomowego realizowanego na podstawie
standardu kształcenia określonego w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do
wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej,
diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego (Dz.U. z 2021 r. poz.
755, z późn. zm.) przygotowane są do organizowania i podejmowania współpracy
z członkami zespołu interprofesjonalnego w zakresie:
opieki nad kobietą w okresie okołoporodowym z chorobą przewlekłą i o
niepomyślnym rokowaniu oraz kobietą niepełnosprawną, jej rodziną lub
opiekunem,
planowania i sprawowania opieki położniczo ginekologicznej nad kobietą w
różnych okresach jej życia i różnym stanie zdrowia, w tym w okresie
okołoporodowym powikłanym współistniejącymi chorobami położniczymi i nie
położniczymi,
stosowania metod komunikowania się z pacjentką niezdolną do nawiązania i
podtrzymania efektywnej komunikacji ze względu na stan zdrowia,
posługiwania się językiem migowym oraz innymi sposobami i środkami
komunikowania się w opiece nad pacjentką niedosłyszącą lub niesłyszącą,
przeprowadzania i asystowania przy badaniach ginekologicznych.
Ponadto, w ramach doskonalenia zawodowego realizowanego w ramach różnych rodzajów
kształcenia podyplomowego uzyskują wiedzę i umiejętności w zakresie:
profesjonalnego i samodzielnego sprawowania opieki nad kobietą i jej rodziną w
zdrowiu i z współistniejącymi problemami zdrowotnymi,
przygotowania kobiet niepełnosprawnych do ciąży i okresu okołoporodowego,
opieki nad kobietą ciężarną, rodzącą oraz położnicą z niepełnosprawnością
ruchową,
samodzielnego udzielania profesjonalnych świadczeń zdrowotnych na rzecz
kobiety i jej rodziny w zdrowiu i ze współistniejącymi problemami zdrowotnymi,
zasad komunikacji interpersonalnej,
poszanowania godności i intymności pacjenta,
obowiązku udzielania świadczeń zgodnie z aktualną wiedzą medyczną.
Położne w ramach kształcenia przeddyplomowego i podyplomowego zdobywają ogólną
wiedzę i umiejętności potrzebne do sprawowania opieki oraz asysty przy badaniu
ginekologicznym, również u pacjentek z niepełnosprawnością ruchową i intelektualną.
Ponadto, położne wykonują zawód, z należytą starannością, zgodnie z zasadami etyki
zawodowej, poszanowaniem praw pacjenta, dbałością o jego bezpieczeństwo,
wykorzystując wskazania aktualnej wiedzy medycznej oraz pośrednictwo systemów
teleinformatycznych lub systemów łączności, co reguluje art. 11 ustawy z dnia 15 lipca
2011 r o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz.U. z 2026 r. poz. 15).
Pytanie nr 5
Czy Ministerstwo monitoruje zgłaszalność kobiet z niepełnosprawnościami na badania
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
cytologiczne i mammograficzne? Jeśli tak, jakie są wyniki tych analiz w porównaniu do
ogółu populacji?
Wskaźniki służące do monitorowania oczekiwanych efektów, zarówno w przypadku badań
cytologicznych i badań mammograficznych, oraz dane sprawozdawczo-rozliczeniowe
przekazywane przez świadczeniodawców nie obejmują szczegółowych informacji w
zakresie kobiet z niepełnosprawnościami.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 6 of 6 --