Interpelacja nr 15378
Interpelacja w sprawie składek na ubezpieczenia społeczne duchownych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie składek na ubezpieczenia społeczne duchownych
Interpelacja nr 15378
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie składek na ubezpieczenia społeczne duchownych
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic
Data wpływu: 16-02-2026
Szanowna Pani Minister,
w lipcu 2024 roku zwróciłam się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z interpelacją (nr 3944) w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne duchownych z Funduszu Kościelnego. W udzielonej odpowiedzi wskazano, że obecnie obowiązujące przepisy, zarówno ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również przepisy wykonawcze – rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, nie nakładają na duchownego obowiązku wskazania przynależności do konkretnego kościoła lub związku wyznaniowego.
Z powyższego wynika, że ani Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ani Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, ani Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są w stanie określić kwot składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych z Funduszu Kościelnego, opłacanych w poszczególnych okresach, za duchownych konkretnych kościołów i związków wyznaniowych. Zapewniono przy tym, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zdaje sobie sprawę z konieczności dokonania reformy tego systemu.
Po upływie roku od udzielenia odpowiedzi na wspomnianą wyżej interpelację, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjęło działania zmierzające do zwiększenia przejrzystości systemu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne duchownych z Funduszu Kościelnego? Jeśli tak, jakie to były działania i jaki jest stopień ich zaawansowania? Jeśli nie – z jakich przyczyn odstąpiono od takich działań?
Czy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowano projekt nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych lub aktu wykonawczego (rozporządzenia drukowego) tak, aby obowiązujące przepisy nakładały na duchownych obowiązek wykazania przynależności do konkretnego kościoła lub związku wyznaniowego? Jeżeli tak – na jakim etapie znajdują się prace legislacyjne? Jeżeli nie – z jakich przyczyn odstąpiono od takich działań?
Czy w ocenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej mechanizm polegający na oświadczeniu osoby zgłaszanej do ubezpieczenia, potwierdzonym własnoręcznym podpisem, jest wystarczającym zabezpieczeniem przed wyłudzaniem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z Funduszu Kościelnego, przez osoby do tego nieuprawnione? Czy rozważane są dodatkowe mechanizmy weryfikacji?
Ile płatników składek w latach 2023-2025 w dokumentach rozliczeniowych wskazało finansowanie składki na ubezpieczenia społeczne z Funduszu Kościelnego?
Jaka liczba osób, z podziałem na poszczególne kody tytułów ubezpieczenia, korzystała z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z Funduszu Kościelnego w latach 2023-2025 (proszę o podanie danych w rozbiciu na kody: 1010, 1011, 1012, 1020, 1050)?
Jaka była roczna kwota składek ZUS dopłaconych z Funduszu Kościelnego w latach 2023-2025?
Ile kontroli płatników składek, prowadzących działalność w zakresie organizacji religijnych (PKD 94.91.Z), odbyło się w latach 2024-2025?
Czy w latach 2020-2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych zastosował kary przewidziane w art. 98 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku ze zgłoszeniem nieprawdziwych danych przez płatników roszczących sobie prawo do finansowania składek na ubezpieczenia społeczne z Funduszu Kościelnego? Jeżeli tak – proszę o wskazanie liczby nałożonych kar, ich kwot, rodzaju oraz okoliczności ich zastosowania.
Proszę o przedstawienie wnioskowanych danych z podziałem na poszczególne lata.
Z poważaniem dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 15378
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie składek na ubezpieczenia społeczne duchownych
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic
Data wpływu: 16-02-2026
Szanowna Pani Minister,
w lipcu 2024 roku zwróciłam się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z interpelacją (nr 3944) w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne duchownych z Funduszu Kościelnego. W udzielonej odpowiedzi wskazano, że obecnie obowiązujące przepisy, zarówno ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również przepisy wykonawcze – rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, nie nakładają na duchownego obowiązku wskazania przynależności do konkretnego kościoła lub związku wyznaniowego.
Z powyższego wynika, że ani Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ani Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, ani Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są w stanie określić kwot składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych z Funduszu Kościelnego, opłacanych w poszczególnych okresach, za duchownych konkretnych kościołów i związków wyznaniowych. Zapewniono przy tym, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zdaje sobie sprawę z konieczności dokonania reformy tego systemu.
Po upływie roku od udzielenia odpowiedzi na wspomnianą wyżej interpelację, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjęło działania zmierzające do zwiększenia przejrzystości systemu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne duchownych z Funduszu Kościelnego? Jeśli tak, jakie to były działania i jaki jest stopień ich zaawansowania? Jeśli nie – z jakich przyczyn odstąpiono od takich działań?
Czy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowano projekt nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych lub aktu wykonawczego (rozporządzenia drukowego) tak, aby obowiązujące przepisy nakładały na duchownych obowiązek wykazania przynależności do konkretnego kościoła lub związku wyznaniowego? Jeżeli tak – na jakim etapie znajdują się prace legislacyjne? Jeżeli nie – z jakich przyczyn odstąpiono od takich działań?
Czy w ocenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej mechanizm polegający na oświadczeniu osoby zgłaszanej do ubezpieczenia, potwierdzonym własnoręcznym podpisem, jest wystarczającym zabezpieczeniem przed wyłudzaniem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z Funduszu Kościelnego, przez osoby do tego nieuprawnione? Czy rozważane są dodatkowe mechanizmy weryfikacji?
Ile płatników składek w latach 2023-2025 w dokumentach rozliczeniowych wskazało finansowanie składki na ubezpieczenia społeczne z Funduszu Kościelnego?
Jaka liczba osób, z podziałem na poszczególne kody tytułów ubezpieczenia, korzystała z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z Funduszu Kościelnego w latach 2023-2025 (proszę o podanie danych w rozbiciu na kody: 1010, 1011, 1012, 1020, 1050)?
Jaka była roczna kwota składek ZUS dopłaconych z Funduszu Kościelnego w latach 2023-2025?
Ile kontroli płatników składek, prowadzących działalność w zakresie organizacji religijnych (PKD 94.91.Z), odbyło się w latach 2024-2025?
Czy w latach 2020-2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych zastosował kary przewidziane w art. 98 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku ze zgłoszeniem nieprawdziwych danych przez płatników roszczących sobie prawo do finansowania składek na ubezpieczenia społeczne z Funduszu Kościelnego? Jeżeli tak – proszę o wskazanie liczby nałożonych kar, ich kwot, rodzaju oraz okoliczności ich zastosowania.
Proszę o przedstawienie wnioskowanych danych z podziałem na poszczególne lata.
Z poważaniem dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8862 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.136.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15378 Pani Posłanki Anity Kucharskiej-Dziedzic, w sprawie
składek na ubezpieczenia społeczne duchownych, po uzyskaniu danych z Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Odpowiadając na interpelację nr 3944 Pani Posłanki w 2024 r. informowałem, że w zakresie
zasad finansowania składek za duchownych oraz reformy Funduszu Kościelnego trwają
prace w ramach Międzyresortowego Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego pod
kierownictwem Władysława Kosiniaka-Kamysza, Wicepremiera i Ministra Obrony
Narodowej, których celem jest wypracowanie wspólnego stanowiska oraz przedstawienie
projektu dotyczącego funduszu. Stan ten nie zmienił się od tamtej chwili.
Międzyresortowy Zespół do spraw Funduszu Kościelnego nie zrealizował jak dotąd zadań
nałożonych zarządzeniem nr 5 Prezesa Rady Ministrów w sprawie Międzyresortowego
Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego1, w tym w szczególności nie przedstawił
propozycji działań legislacyjnych, wynikających z wypracowanej koncepcji, zgodnie z § 2
przywołanego zarządzenia.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 9 stycznia 2025 r. skierował do
przewodniczącego Międzyresortowego Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego pismo
z prośbą o zwołanie kolejnego posiedzenia zespołu. Do dnia dzisiejszego posiedzenie takie
nie zostało zwołane.
W obliczu powyższego Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
zdecydowało o podjęciu odrębnej inicjatywy ustawodawczej poprzez złożenie wniosku
o wprowadzenie do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów projektu
ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych2 oraz niektórych innych
ustaw wraz z Oceną Skutków Regulacji. Projekt zawiera propozycję reformy Funduszu
Kościelnego.
Należy mieć na uwadze, że zagadnienia związane z finasowaniem składek na ubezpieczenia
społeczne osób duchownych z Funduszu Kościelnego mieszczą się w zakresie
merytorycznym działu „zabezpieczenie społeczne”, o którym mowa w art. 5 pkt 26 ustawy
o działach administracji rządowej3. Działem tym kieruje Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, co wynika z § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie
1 Zarządzenie nr 5 Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie Międzyresortowego Zespołu do
spraw Funduszu Kościelnego (M.P. z 2024 r. poz. 17).
2 Ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199 i 252);
dalej: u.s.u.s..
3 Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1275, z późn. zm.).
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
szczegółowego zakresu działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej4.
Opracowana reforma ma na celu realizację czterech głównych założeń, tj.:
— określenie nowych źródeł finansowania obecnych zadań Funduszu Kościelnego
w odniesieniu do wydatków na utrzymanie, ochronę i odbudowę budynków sakralnych
mających status zabytków należących do kościołów i związków wyznaniowych;
— rozłożenie uczestnictwa w ponoszeniu kosztów składek na ubezpieczenia społeczne za
duchownych między kościoły i związki wyznaniowe oraz duchownych;
— zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego osobom
duchownym (art. 67 ust. 1 Konstytucji RP) w takim samym zakresie, w jakim korzystają
z niego inne grupy społeczno-zawodowe;
— zapewnienie możliwości kontroli przez ZUS prawidłowości zgłoszeń do ubezpieczeń
społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego osoby duchownej w celu weryfikacji
posiadania przez nią tego statusu oraz celem weryfikacji zasadności i prawidłowości
finansowania lub opłacania za nią składek przez instytucje kościelne lub związki
wyznaniowe.
Nie ulega wątpliwości, że mechanizm polegający wyłącznie na oświadczeniu osoby
zgłaszanej do ubezpieczenia potwierdzonym podpisem na dokumencie zgłoszenia do
ubezpieczeń ZUS ZUA nie jest wystarczającym zabezpieczeniem przed przypadkami
wyłudzania opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z Funduszu Kościelnego przez
osoby do tego nieuprawnione. Dlatego w tym zakresie projekt przygotowany
w ministerstwie ma uregulować również kwestię weryfikacji przynależności do kościoła lub
związku wyznaniowego przez osobę uprawnioną do opłacania składek na zasadach
dotyczących osób duchownych.
Informuję, że w piśmie z 7 sierpnia 2025 r. odniosłem się do uwag przekazanych do wniosku
o wprowadzenie do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów ww.
projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych
innych ustaw. Równocześnie zwróciłem uwagę na to, że inicjatywa podjęta przez Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie neguje roli oraz wyników prac prowadzonych
w ramach Międzyresortowego Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego. Do chwili obecnej
projekt przygotowany w MRPiPS nie został rozpatrzony przez Zespół do Spraw
Programowania Prac Rządu.
Zrealizowanie projektu zmiany u.s.u.s. w zakresie dotyczącym osób duchownych będzie
oznaczało znowelizowanie przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, tzw. rozporządzenia drukowego w zakresie dotyczącym składania dokumentów
ubezpieczeniowych za ubezpieczonych będących osobami duchownymi. Minister, w
ramach opracowywania innego projektu zmiany u.s.u.s. oraz innych ustaw – zwanego
roboczo „omnibus” – zamierza m.in. przekazać ZUS kompetencję do samodzielnego
aktualizowania druków ubezpieczeniowych lub wprowadzania nowych kodów
ubezpieczeniowych, co umożliwi szybsze i sprawniejsze realizowanie zmian w systemie
ubezpieczeń społecznych. Projekt ten ma być odpowiedzią na liczne zmiany ustawowe
procedowane zarówno z inicjatywy Ministra, jak też innych podmiotów, które wymuszają
częstą nowelizację rozporządzenia drukowego. Takie rozwiązanie może być alternatywną
drogą do wprowadzenia w dokumentach ubezpieczeniowych informacji, które dotyczą
4 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. poz. 2715).
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przynależności do kościoła lub związku wyznaniowego przez osobę uprawnioną do
opłacania składek na zasadach dotyczących osób duchownych.
Niżej przedstawiam dane uzyskane z ZUS (źródło: KSI ZUS) dotyczące składek na
ubezpieczenia społeczne duchownych, które finansowane są ze środków Funduszu
Kościelnego.
Liczba płatników składek, którzy w dokumentach rozliczeniowych wykazali
finansowanie składki na ubezpieczenia społeczne z Funduszu Kościelnego
w roku:
2023 2024 2025
11 761 11 031 12 574
Liczba osób z podziałem na poszczególne kody tytułów ubezpieczenia, za które
opłacane były składki na ubezpieczenia społeczne z Funduszu Kościelnego
w roku:
KOD5 2023 2024 2025
1010 19 906 19 081 20 478
1012 0 0 0
1020 3 316 3 054 3 004
Razem: 23 222 22 135 23 482
Przypis składek na ubezpieczenia społeczne (w zł) płatników składek, którzy
w dokumentach rozliczeniowych wykazali finansowanie z Funduszu Kościelnego
w roku:
2023 2024 2025
206 357 786,24 243 108 857,40 257 490 189,50
Dodatkowo ZUS poinformował, że:
— przeprowadzono 60 kontroli u płatników składek prowadzących działalność w zakresie
organizacji religijnych (PKD 9491Z) w 2024 r. i taką samą liczbę kontroli w 2025 r.;
— w latach 2020-2025 r. nie kierowano wniosków i zawiadomień do właściwych organów
w związku z niezgłaszaniem wymaganych ustawą danych lub zgłaszaniem
nieprawdziwych danych albo udzielaniem w tych sprawach nieprawdziwych wyjaśnień
5 10 10 - duchowny, nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, opłacający składkę od minimalnej
podstawy wymiaru,
10 12 - duchowny, nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, opłacający składkę od zadeklarowanej
nadwyżki ponad minimalną podstawę wymiaru,
10 20 - duchowny, nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, będący członkiem zakonu
kontemplacyjno-klauzurowego lub misjonarzem, opłacający składkę od minimalnej podstawy wymiaru.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
czy odmową ich udzielenia6 po zakończonych kontrolach płatników składek
prowadzących działalność w ramach organizacji religijnych (PKD 9491Z).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
6 Art. 98 ust. 1 pkt 2 u.s.u.s.
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.136.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15378 Pani Posłanki Anity Kucharskiej-Dziedzic, w sprawie
składek na ubezpieczenia społeczne duchownych, po uzyskaniu danych z Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Odpowiadając na interpelację nr 3944 Pani Posłanki w 2024 r. informowałem, że w zakresie
zasad finansowania składek za duchownych oraz reformy Funduszu Kościelnego trwają
prace w ramach Międzyresortowego Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego pod
kierownictwem Władysława Kosiniaka-Kamysza, Wicepremiera i Ministra Obrony
Narodowej, których celem jest wypracowanie wspólnego stanowiska oraz przedstawienie
projektu dotyczącego funduszu. Stan ten nie zmienił się od tamtej chwili.
Międzyresortowy Zespół do spraw Funduszu Kościelnego nie zrealizował jak dotąd zadań
nałożonych zarządzeniem nr 5 Prezesa Rady Ministrów w sprawie Międzyresortowego
Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego1, w tym w szczególności nie przedstawił
propozycji działań legislacyjnych, wynikających z wypracowanej koncepcji, zgodnie z § 2
przywołanego zarządzenia.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 9 stycznia 2025 r. skierował do
przewodniczącego Międzyresortowego Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego pismo
z prośbą o zwołanie kolejnego posiedzenia zespołu. Do dnia dzisiejszego posiedzenie takie
nie zostało zwołane.
W obliczu powyższego Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
zdecydowało o podjęciu odrębnej inicjatywy ustawodawczej poprzez złożenie wniosku
o wprowadzenie do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów projektu
ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych2 oraz niektórych innych
ustaw wraz z Oceną Skutków Regulacji. Projekt zawiera propozycję reformy Funduszu
Kościelnego.
Należy mieć na uwadze, że zagadnienia związane z finasowaniem składek na ubezpieczenia
społeczne osób duchownych z Funduszu Kościelnego mieszczą się w zakresie
merytorycznym działu „zabezpieczenie społeczne”, o którym mowa w art. 5 pkt 26 ustawy
o działach administracji rządowej3. Działem tym kieruje Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, co wynika z § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie
1 Zarządzenie nr 5 Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie Międzyresortowego Zespołu do
spraw Funduszu Kościelnego (M.P. z 2024 r. poz. 17).
2 Ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199 i 252);
dalej: u.s.u.s..
3 Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1275, z późn. zm.).
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
szczegółowego zakresu działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej4.
Opracowana reforma ma na celu realizację czterech głównych założeń, tj.:
— określenie nowych źródeł finansowania obecnych zadań Funduszu Kościelnego
w odniesieniu do wydatków na utrzymanie, ochronę i odbudowę budynków sakralnych
mających status zabytków należących do kościołów i związków wyznaniowych;
— rozłożenie uczestnictwa w ponoszeniu kosztów składek na ubezpieczenia społeczne za
duchownych między kościoły i związki wyznaniowe oraz duchownych;
— zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego osobom
duchownym (art. 67 ust. 1 Konstytucji RP) w takim samym zakresie, w jakim korzystają
z niego inne grupy społeczno-zawodowe;
— zapewnienie możliwości kontroli przez ZUS prawidłowości zgłoszeń do ubezpieczeń
społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego osoby duchownej w celu weryfikacji
posiadania przez nią tego statusu oraz celem weryfikacji zasadności i prawidłowości
finansowania lub opłacania za nią składek przez instytucje kościelne lub związki
wyznaniowe.
Nie ulega wątpliwości, że mechanizm polegający wyłącznie na oświadczeniu osoby
zgłaszanej do ubezpieczenia potwierdzonym podpisem na dokumencie zgłoszenia do
ubezpieczeń ZUS ZUA nie jest wystarczającym zabezpieczeniem przed przypadkami
wyłudzania opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z Funduszu Kościelnego przez
osoby do tego nieuprawnione. Dlatego w tym zakresie projekt przygotowany
w ministerstwie ma uregulować również kwestię weryfikacji przynależności do kościoła lub
związku wyznaniowego przez osobę uprawnioną do opłacania składek na zasadach
dotyczących osób duchownych.
Informuję, że w piśmie z 7 sierpnia 2025 r. odniosłem się do uwag przekazanych do wniosku
o wprowadzenie do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów ww.
projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych
innych ustaw. Równocześnie zwróciłem uwagę na to, że inicjatywa podjęta przez Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie neguje roli oraz wyników prac prowadzonych
w ramach Międzyresortowego Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego. Do chwili obecnej
projekt przygotowany w MRPiPS nie został rozpatrzony przez Zespół do Spraw
Programowania Prac Rządu.
Zrealizowanie projektu zmiany u.s.u.s. w zakresie dotyczącym osób duchownych będzie
oznaczało znowelizowanie przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, tzw. rozporządzenia drukowego w zakresie dotyczącym składania dokumentów
ubezpieczeniowych za ubezpieczonych będących osobami duchownymi. Minister, w
ramach opracowywania innego projektu zmiany u.s.u.s. oraz innych ustaw – zwanego
roboczo „omnibus” – zamierza m.in. przekazać ZUS kompetencję do samodzielnego
aktualizowania druków ubezpieczeniowych lub wprowadzania nowych kodów
ubezpieczeniowych, co umożliwi szybsze i sprawniejsze realizowanie zmian w systemie
ubezpieczeń społecznych. Projekt ten ma być odpowiedzią na liczne zmiany ustawowe
procedowane zarówno z inicjatywy Ministra, jak też innych podmiotów, które wymuszają
częstą nowelizację rozporządzenia drukowego. Takie rozwiązanie może być alternatywną
drogą do wprowadzenia w dokumentach ubezpieczeniowych informacji, które dotyczą
4 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. poz. 2715).
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przynależności do kościoła lub związku wyznaniowego przez osobę uprawnioną do
opłacania składek na zasadach dotyczących osób duchownych.
Niżej przedstawiam dane uzyskane z ZUS (źródło: KSI ZUS) dotyczące składek na
ubezpieczenia społeczne duchownych, które finansowane są ze środków Funduszu
Kościelnego.
Liczba płatników składek, którzy w dokumentach rozliczeniowych wykazali
finansowanie składki na ubezpieczenia społeczne z Funduszu Kościelnego
w roku:
2023 2024 2025
11 761 11 031 12 574
Liczba osób z podziałem na poszczególne kody tytułów ubezpieczenia, za które
opłacane były składki na ubezpieczenia społeczne z Funduszu Kościelnego
w roku:
KOD5 2023 2024 2025
1010 19 906 19 081 20 478
1012 0 0 0
1020 3 316 3 054 3 004
Razem: 23 222 22 135 23 482
Przypis składek na ubezpieczenia społeczne (w zł) płatników składek, którzy
w dokumentach rozliczeniowych wykazali finansowanie z Funduszu Kościelnego
w roku:
2023 2024 2025
206 357 786,24 243 108 857,40 257 490 189,50
Dodatkowo ZUS poinformował, że:
— przeprowadzono 60 kontroli u płatników składek prowadzących działalność w zakresie
organizacji religijnych (PKD 9491Z) w 2024 r. i taką samą liczbę kontroli w 2025 r.;
— w latach 2020-2025 r. nie kierowano wniosków i zawiadomień do właściwych organów
w związku z niezgłaszaniem wymaganych ustawą danych lub zgłaszaniem
nieprawdziwych danych albo udzielaniem w tych sprawach nieprawdziwych wyjaśnień
5 10 10 - duchowny, nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, opłacający składkę od minimalnej
podstawy wymiaru,
10 12 - duchowny, nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, opłacający składkę od zadeklarowanej
nadwyżki ponad minimalną podstawę wymiaru,
10 20 - duchowny, nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, będący członkiem zakonu
kontemplacyjno-klauzurowego lub misjonarzem, opłacający składkę od minimalnej podstawy wymiaru.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
czy odmową ich udzielenia6 po zakończonych kontrolach płatników składek
prowadzących działalność w ramach organizacji religijnych (PKD 9491Z).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
6 Art. 98 ust. 1 pkt 2 u.s.u.s.
-- 4 of 4 --