Interpelacja nr 15375
Interpelacja w sprawie konieczności reformy tzw. pułapki rentowej, podniesienia limitów przychodów oraz zniesienia mechanizmu przymusowego zwrotu świadczeń przez aktywnych zawodowo pracowników z niepełnosprawnościami
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (65%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie konieczności reformy tzw. pułapki rentowej, podniesienia limitów przychodów oraz zniesienia mechanizmu przymusowego zwrotu świadczeń przez aktywnych zawodowo pracowników z niepełnosprawnościami
Interpelacja nr 15375
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie konieczności reformy tzw. pułapki rentowej, podniesienia limitów przychodów oraz zniesienia mechanizmu przymusowego zwrotu świadczeń przez aktywnych zawodowo pracowników z niepełnosprawnościami
Zgłaszający: Magdalena Małgorzata Kołodziejczak, Renata Rak, Henryk Szopiński, Iwona Hartwich
Data wpływu: 16-02-2026
Pani Minister,
do moich biur poselskich zgłaszają się osoby z niepełnosprawnościami (OZN), które mimo barier zdrowotnych wykazują się nadzwyczajną aktywnością na rynku pracy. Są to często wykwalifikowani specjaliści, pracujący na 1,5 etatu lub łączący pracę etatową z dodatkowymi zleceniami. Niestety, obecny system prawny zamiast promować taką postawę, staje się dla nich źródłem systemowej opresji i lęku.
Głównym problemem jest mechanizm tzw. pułapki rentowej. Choć od marca 2026 r. progi zarobkowe ulegną nieznacznej waloryzacji, wciąż opierają się one na archaicznych wskaźnikach (70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia), które nie przystają do ambicji zawodowych i realnych potrzeb finansowych OZN. Sytuacja ta jest szczególnie dotkliwa dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które są w pełni zdolne do efektywnej pracy, lecz zmuszone są do „sztucznego” ograniczania swoich dochodów.
Najbardziej traumatycznym doświadczeniem dla osób z niepełnosprawnościami jest jednak obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W przypadku przekroczenia progu 130%, ZUS żąda zwrotu pełnej kwoty wypłaconej renty za dany okres. Dla osoby pracującej ponad siły na 1,5 etatu, jedna premia lub dodatkowe nadgodziny mogą oznaczać nagłe wezwanie do zapłaty kilku lub kilkunastu tysięcy złotych długu wobec państwa. Taki system nie jest wsparciem – jest karą za pracowitość.
W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo planuje podniesienie progów przychodowych (obecnie 70% i 130% średniej krajowej), aby realnie zwiększyć przestrzeń do zarobkowania bez ryzyka utraty świadczenia?
Czy resort rozważa całkowite odejście od mechanizmu zwrotu wypłaconych rent, jeśli przekroczenie limitu wynikało z legalnej i opodatkowanej aktywności zawodowej obywatela?
Czy trwają prace nad wprowadzeniem zasady „złotówka za złotówkę” przy przekroczeniu górnego progu (130%), co zapobiegłoby drastycznemu, całkowitemu zawieszaniu renty?
Ile osób z niepełnosprawnością w roku 2025 zostało wezwanych przez ZUS do zwrotu świadczeń z powodu przekroczenia limitów dorabiania i jaka była łączna kwota tych roszczeń?
Czy ministerstwo planuje zmianę systemu rozliczeń z miesięcznego na roczny, co pozwoliłoby uniknąć „pułapki” w sytuacji otrzymania jednorazowej nagrody lub premii?
Czy planowane jest ujednolicenie zasad zarobkowania dla wszystkich pobierających renty, tak aby wzorem „świadczenia wspierającego”, praca zawodowa w żadnym stopniu nie kolidowała z prawem do zabezpieczenia społecznego?
Obywatele z niepełnosprawnościami chcą budować PKB i być niezależni finansowo. Państwo musi przestać być instytucją, której pracownik boi się z powodu własnych sukcesów zawodowych.
Z wyrazami szacunku
Magdalena Kołodziejczak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 15375
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie konieczności reformy tzw. pułapki rentowej, podniesienia limitów przychodów oraz zniesienia mechanizmu przymusowego zwrotu świadczeń przez aktywnych zawodowo pracowników z niepełnosprawnościami
Zgłaszający: Magdalena Małgorzata Kołodziejczak, Renata Rak, Henryk Szopiński, Iwona Hartwich
Data wpływu: 16-02-2026
Pani Minister,
do moich biur poselskich zgłaszają się osoby z niepełnosprawnościami (OZN), które mimo barier zdrowotnych wykazują się nadzwyczajną aktywnością na rynku pracy. Są to często wykwalifikowani specjaliści, pracujący na 1,5 etatu lub łączący pracę etatową z dodatkowymi zleceniami. Niestety, obecny system prawny zamiast promować taką postawę, staje się dla nich źródłem systemowej opresji i lęku.
Głównym problemem jest mechanizm tzw. pułapki rentowej. Choć od marca 2026 r. progi zarobkowe ulegną nieznacznej waloryzacji, wciąż opierają się one na archaicznych wskaźnikach (70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia), które nie przystają do ambicji zawodowych i realnych potrzeb finansowych OZN. Sytuacja ta jest szczególnie dotkliwa dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które są w pełni zdolne do efektywnej pracy, lecz zmuszone są do „sztucznego” ograniczania swoich dochodów.
Najbardziej traumatycznym doświadczeniem dla osób z niepełnosprawnościami jest jednak obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W przypadku przekroczenia progu 130%, ZUS żąda zwrotu pełnej kwoty wypłaconej renty za dany okres. Dla osoby pracującej ponad siły na 1,5 etatu, jedna premia lub dodatkowe nadgodziny mogą oznaczać nagłe wezwanie do zapłaty kilku lub kilkunastu tysięcy złotych długu wobec państwa. Taki system nie jest wsparciem – jest karą za pracowitość.
W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo planuje podniesienie progów przychodowych (obecnie 70% i 130% średniej krajowej), aby realnie zwiększyć przestrzeń do zarobkowania bez ryzyka utraty świadczenia?
Czy resort rozważa całkowite odejście od mechanizmu zwrotu wypłaconych rent, jeśli przekroczenie limitu wynikało z legalnej i opodatkowanej aktywności zawodowej obywatela?
Czy trwają prace nad wprowadzeniem zasady „złotówka za złotówkę” przy przekroczeniu górnego progu (130%), co zapobiegłoby drastycznemu, całkowitemu zawieszaniu renty?
Ile osób z niepełnosprawnością w roku 2025 zostało wezwanych przez ZUS do zwrotu świadczeń z powodu przekroczenia limitów dorabiania i jaka była łączna kwota tych roszczeń?
Czy ministerstwo planuje zmianę systemu rozliczeń z miesięcznego na roczny, co pozwoliłoby uniknąć „pułapki” w sytuacji otrzymania jednorazowej nagrody lub premii?
Czy planowane jest ujednolicenie zasad zarobkowania dla wszystkich pobierających renty, tak aby wzorem „świadczenia wspierającego”, praca zawodowa w żadnym stopniu nie kolidowała z prawem do zabezpieczenia społecznego?
Obywatele z niepełnosprawnościami chcą budować PKB i być niezależni finansowo. Państwo musi przestać być instytucją, której pracownik boi się z powodu własnych sukcesów zawodowych.
Z wyrazami szacunku
Magdalena Kołodziejczak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
4 kwot, 13 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7.1 / 1k zn.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (13)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13666 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.122.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15375 Pani Posłanki Magdaleny Małgorzaty Kołodziejczak
wraz z grupą posłów, w sprawie konieczności reformy tzw. pułapki rentowej, podniesienia
limitów przychodów oraz zniesienia mechanizmu przymusowego zwrotu świadczeń przez
aktywnych zawodowo pracowników z niepełnosprawnościami, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Celem świadczeń przyznawanych na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) jest
zapewnienie środków utrzymania osobom ubezpieczonym, które nie mogą kontynuować
pracy zarobkowej po osiągnięciu wieku emerytalnego lub w wyniku utraty zdolności do
pracy spowodowanej stanem zdrowia. Przepisy ustawy, gwarantując prawo do świadczeń
w przypadku wystąpienia zdarzeń uniemożliwiających lub utrudniających ubezpieczonemu
kontynuowanie pracy zarobkowej, nie eliminują jednocześnie możliwości podejmowania
przez emerytów i rencistów zatrudnienia. Prawo do swobodnie wybranej pracy
zagwarantowano m.in. artykułem 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz artykułem 10 ustawy z dnia
26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem zabezpieczającym przed skutkami
częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, spowodowanej naruszeniem sprawności
organizmu, powstałej przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W przypadku niezdolności
do pracy spowodowane stanem zdrowia - po spełnieniu warunków, do których należą m.in.
określony staż ubezpieczeniowy i data powstania niezdolności do pracy - osobie
ubezpieczonej przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, której funkcją jest
zapewnienie świadczeniobiorcy środków finansowych zastępujących niemożliwy do
osiągnięcia ze względów zdrowotnych dochód z pracy.
Niezdolną do pracy w rozumieniu przywołanej ustawy jest osoba, która w wyniku
naruszenia sprawności organizmu całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy
zarobkowej i nie rokuje jej odzyskania po przekwalifikowaniu. Tak precyzyjne
sformułowanie wynika m.in. z potrzeby odróżnienia niezdolności do pracy (art. 12 ustawy o
emeryturach i rentach z FUS) od tzw. czasowej niezdolności do pracy, której stwierdzenie
jest przesłanką do przyznania wynagrodzenia z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku
chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego (art. 92 Kodeksu pracy, art. 6-10 oraz art.
18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia
społecznego w razie choroby i macierzyństwa). W kontekście pytań zawartych w
interpelacji należy również pamiętać, że tak rozumiana niezdolność do pracy oznacza
automatyczne objęcie osób, których dotyczy pojęciem niepełnosprawności, które wykracza
poza zakres przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych. Z drugiej jednak strony
status osoby z niepełnosprawnością nie oznacza automatycznie niezdolności do pracy w
rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Osobą z niepełnosprawnością
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
może być bowiem osoba niemająca żadnych ograniczeń zdrowotnych w sferze
zarobkowania1.
Renta stanowi rodzaj pomocy finansowej państwa kierowanej do osób, które w młodym
wieku doznały naruszenia sprawności organizmu i ze względu na całkowitą niezdolność do
pracy utraciły szansę na samodzielne zarobkowanie.
Należy wyraźnie podkreślić, że polskie prawo nie wyklucza wypłacania renty osobie, która
pracuje zarobkowo w celu poprawienia swojej sytuacji materialnej. Aktywność zawodowa
jest bowiem istotnym elementem rehabilitacji oraz integracji społecznej osób
z niepełnosprawnościami. Zatrudnienie osób należących do tej grupy w Polsce rośnie.
Wzrost udziału osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy najlepiej obrazują wyniki
Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL). Ich porównanie między rokiem 2007
a 2025 pokazuje stały pozytywny trend - rośnie zarówno współczynnik aktywności
zawodowej osób z niepełnosprawnościami, jak i wskaźnik zatrudnienia. W IV kw. 2007 r.
współczynnik aktywności zawodowej w wieku produkcyjnym dla tej grupy wynosił 23,8%,
a wskaźnik zatrudnienia 20,2%. W III kw. 2025 r. współczynnik aktywności zawodowej
osiągnął już 36,2%, a wskaźnik zatrudnienia 33,4%. Celem Kierownictwa Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest zabezpieczenie dalszego wzrostu zatrudnienia osób
z niepełnosprawnościami oraz spadku stopy bezrobocia w obrębie tej grupy.
W polskim ustawodawstwie przyjęto rozwiązanie kompromisowe, umożliwiające łączenie
przychodów z pracy z prawem do pobierania świadczenia zarówno rentowego (renty z
tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy), jak i emerytalnego (tzw.
wcześniejszej emerytury), wprowadzając w tym zakresie pewne ograniczenia. Osiąganie
przychodów z pracy zarobkowej przez rencistę lub emeryta może zatem powodować
zmniejszenie lub zawieszenie wypłaty świadczenia. Zasada ta nie jest stosowana wobec
emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla
mężczyzn).
Obowiązujące od 1 stycznia 2022 r. przepisy w zakresie zmniejszenia i zawieszenia renty
socjalnej w przypadku osiągania przychodów są analogiczne, jak w przypadku osób
uprawnionych do renty z tytułu niezdolności do pracy czy też wcześniejszej emerytury.
Prawo do świadczeń emerytalno-rentowych ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu
w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał
kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (od 1
marca 2026 r. – 11 957,20 zł). W razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70%
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego
przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (od 1 marca 2026 r. – 6 438,50 zł), nie
wyższej jednak niż 130% tej kwoty (od 1 marca 2026 r. – 11 957,20 zł), świadczenie ulega
zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego
zmniejszenia, którą stanowi odpowiednio zwaloryzowana tzw. część socjalna emerytury lub
renty (od 1 marca 2026 r. w przypadku emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do
pracy jest to 989,41 zł, a w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy –
742,10 zł).
Limity zarobków powodujące ograniczenie wysokości lub zawieszenie wypłaty świadczeń
emerytalno-rentowych są stosunkowo wysokie i uaktualniane co kwartał wraz ze zmianą
1 Zob. art. 4 ust. 2 i ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
zawierające definicję osoby niepełnosprawnej w stopniu lekkim oraz, co wskazano w interpelacji, w stopniu
umiarkowanym.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przeciętnego wynagrodzenia. Według najnowszych danych z marca 2026 r. próg
zawieszenia świadczenia wynosi 604% minimalnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do
pracy i 442% przeciętnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zaś próg
zmniejszenia świadczenia odpowiednio 325% i 238%. Przykładowo, osoba w marcu 2026 r.
pobierająca rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości przeciętnej
(2 704,45 zł) i zarabiająca 11 900 zł przy rozliczeniu miesięcznym otrzymałaby rentę
zmniejszoną o 989,41 zł, co oznacza, że jej przychody za marzec wyniosłyby 13 615,04 zł.
Warto zauważyć, że osoby z niepełnosprawnościami w ostatnich latach zyskały możliwość
otrzymania dodatkowych świadczeń pieniężnych, takich jak świadczenie wspierające oraz
dodatek dopełniający dla osób pobierających rentę socjalną, gwarantowany ustawą
o zmianie ustawy o rencie socjalnej. Przykładowo zatem osoba, która w związku ze stanem
zdrowia nabyła uprawnienia do świadczenia wspierającego, może liczyć na pomoc
w wysokości do 4 353 zł, a jeżeli pobiera też rentę socjalną (od marca br. jej zwaloryzowana
kwota to 1978,49zł), może mieć przyznany dodatek dopełniający w kwocie 2 704,71 zł.
W takim przypadku osoba otrzymuje wraz z pobieranym świadczeniem co miesiąc wsparcie
w wysokości 9 036,20 zł. Wskazane dodatkowe środki finansowe nie są objęte limitem
zarobkowym podlegającym zawieszaniu lub zmniejszaniu przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają kompleksowe analizy prawne,
ekonomiczne i społeczne, dotyczące możliwości podniesienia progów zawieszania
i zmniejszania świadczeń, a także celowości dalszego obowiązywania tych rozwiązań oraz
możliwych konsekwencji ich zniesienia.
Ocena celowości dalszego obowiązywania progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia
zależy od możliwości realizowania tą drogą celów, którym zniesienie tego rozwiązania
miałoby służyć (zwiększenie skali aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami),
spójności zmian w tym zakresie z zasadami konstrukcyjnymi prawa zabezpieczenia
społecznego (konieczność pogodzenia zniesienia progów zawieszenia i zmniejszenia
świadczenia z funkcją świadczeń z tytułu niezdolności do pracy), ich kosztów oraz
możliwych następstw, a także ocen formułowanych według kryteriów
sprawiedliwościowych zarówno przez osoby uprawnione do świadczeń z tytułu
niezdolności do pracy oraz przez pozostałych ubezpieczonych i świadczeniobiorców.
Przedstawione zagadnienia należy traktować w sposób szczególny, wyznaczony ich
społeczną wagą. Z powodu kosztów projektowanych zmian niezbędne jest uzyskanie
w przedmiocie podniesienia progów lub ich całkowitego usunięcia oraz zwiększenia dotacji
wynikającej z tych zmian z budżetu państwa do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
pozytywnego stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki, z którym prowadzone są
rozmowy w tej sprawie.
Trzeba podkreślić, że obecna praktyka oraz mechanizm rozliczania przychodów pozwalają
na korzystne dla świadczeniobiorcy stosowanie zasady „złotówka za złotówkę”, zgodnie
z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 lipca 1992 r., poprzez
dobrowolną wpłatę na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Konstrukcja ta umożliwia
świadczeniobiorcy, którego przychód przekroczył o kwotę niższą niż kwota wyliczonych
nienależnie pobranych świadczeń, wpłatę na rzecz FUS kwoty równej temu przekroczeniu.
Umożliwia to uniknięcie zawieszenia świadczenia za miesiąc lub rok podlegający rozliczeniu
oraz zwrotu całości świadczenia nienależnie pobranego.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Obecnie organ rentowy dokonuje rozliczenia prawa do wypłaty świadczenia systemem
miesięcznym albo rocznym. Rozliczenie roczne polega na porównaniu kwot przychodu
uzyskanego w danym roku z ustalonymi kwotami granicznymi, natomiast rozliczenie
miesięczne na zestawieniu przychodów z poszczególnych miesięcy z dopuszczalnymi
kwotami stanowiącymi 70% lub 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia oraz
ustalenia czy w danym miesiącu świadczenie przysługiwało w pełnej wysokości,
zmniejszeniu, bądź zawieszeniu. Zakład w zależności od tego, który z wariantów jest dla
rencisty korzystniejszy, stosuje rozliczenie systemem miesięcznym lub rocznym. W obydwu
przypadkach po rozliczeniu przychodów możliwe jest dokonanie wpłaty na FUS w celu
uniknięcia zwrotu całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Należy podkreślić, że
rencista zawiadamiając ZUS o podjęciu zatrudnienia lub zmianie wysokości osiąganego
przychodu może zmniejszyć lub zawiesić świadczenie unikając ewentualnego zwrotu.
Zakład zaś dokonując rozliczenia miesięcznego lub rocznego za dany rok kalendarzowy
może wypłacić renciście należne mu świadczenie wynikające z rozliczenia.
Według danych przekazanych z ZUS w 2025 r. miesięczna przeciętna liczba rent z tytułu
niezdolności do pracy zmniejszonych ze względu na osiąganie przychodu wynosiła 5 tys.,
a zawieszonych 2,2 tys. Zmniejszonych i zawieszonych rent socjalnych było odpowiednio
1,8 tys. i 1,2 tys. Kwoty zmniejszeń rent z tytułu niezdolności do pracy w 2025 r. wynosiły
45,2 mln zł, a zawieszeń 63,5 mln, zaś w przypadku rent socjalnych wynosiły odpowiednio
20,5 mln zł i 24,7 mln zł.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma świadomość tego, jak
ważnym elementem kształtowania rynku pracy jest wspieranie aktywności zawodowej osób
z niepełnosprawnościami. Praca zawodowa dla przedstawicielek i przedstawicieli tej grupy
stanowi bowiem nie tylko źródło dochodów, ale jest też formą terapii i aktywizacji
społecznej. Ze względu na fakt, że osoby z niepełnosprawnościami mogą spotkać się
z wieloma barierami uniemożliwiającymi im wejście na rynek pracy, pracownikom
posiadającym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności przysługują dodatkowe
uprawnienia wynikające z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych. Jak wspomniano, kwestia zniesienia limitów osiąganych
przychodów wciąż jest przedmiotem dyskusji dotyczącej wypracowania rozwiązań
adekwatnych do możliwości budżetu państwa. Wskazać przy tym należy, że w tej sprawie
konieczne jest uzyskanie pozytywnego stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki, który w
dotychczasowej korespondencji wskazywał, że obowiązujące regulacje dotyczące
zawieszania i zmniejszania świadczeń z powodu osiągania przychodów są adekwatne do
stawianych przed nimi celów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.122.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15375 Pani Posłanki Magdaleny Małgorzaty Kołodziejczak
wraz z grupą posłów, w sprawie konieczności reformy tzw. pułapki rentowej, podniesienia
limitów przychodów oraz zniesienia mechanizmu przymusowego zwrotu świadczeń przez
aktywnych zawodowo pracowników z niepełnosprawnościami, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Celem świadczeń przyznawanych na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) jest
zapewnienie środków utrzymania osobom ubezpieczonym, które nie mogą kontynuować
pracy zarobkowej po osiągnięciu wieku emerytalnego lub w wyniku utraty zdolności do
pracy spowodowanej stanem zdrowia. Przepisy ustawy, gwarantując prawo do świadczeń
w przypadku wystąpienia zdarzeń uniemożliwiających lub utrudniających ubezpieczonemu
kontynuowanie pracy zarobkowej, nie eliminują jednocześnie możliwości podejmowania
przez emerytów i rencistów zatrudnienia. Prawo do swobodnie wybranej pracy
zagwarantowano m.in. artykułem 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz artykułem 10 ustawy z dnia
26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem zabezpieczającym przed skutkami
częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, spowodowanej naruszeniem sprawności
organizmu, powstałej przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W przypadku niezdolności
do pracy spowodowane stanem zdrowia - po spełnieniu warunków, do których należą m.in.
określony staż ubezpieczeniowy i data powstania niezdolności do pracy - osobie
ubezpieczonej przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, której funkcją jest
zapewnienie świadczeniobiorcy środków finansowych zastępujących niemożliwy do
osiągnięcia ze względów zdrowotnych dochód z pracy.
Niezdolną do pracy w rozumieniu przywołanej ustawy jest osoba, która w wyniku
naruszenia sprawności organizmu całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy
zarobkowej i nie rokuje jej odzyskania po przekwalifikowaniu. Tak precyzyjne
sformułowanie wynika m.in. z potrzeby odróżnienia niezdolności do pracy (art. 12 ustawy o
emeryturach i rentach z FUS) od tzw. czasowej niezdolności do pracy, której stwierdzenie
jest przesłanką do przyznania wynagrodzenia z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku
chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego (art. 92 Kodeksu pracy, art. 6-10 oraz art.
18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia
społecznego w razie choroby i macierzyństwa). W kontekście pytań zawartych w
interpelacji należy również pamiętać, że tak rozumiana niezdolność do pracy oznacza
automatyczne objęcie osób, których dotyczy pojęciem niepełnosprawności, które wykracza
poza zakres przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych. Z drugiej jednak strony
status osoby z niepełnosprawnością nie oznacza automatycznie niezdolności do pracy w
rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Osobą z niepełnosprawnością
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
może być bowiem osoba niemająca żadnych ograniczeń zdrowotnych w sferze
zarobkowania1.
Renta stanowi rodzaj pomocy finansowej państwa kierowanej do osób, które w młodym
wieku doznały naruszenia sprawności organizmu i ze względu na całkowitą niezdolność do
pracy utraciły szansę na samodzielne zarobkowanie.
Należy wyraźnie podkreślić, że polskie prawo nie wyklucza wypłacania renty osobie, która
pracuje zarobkowo w celu poprawienia swojej sytuacji materialnej. Aktywność zawodowa
jest bowiem istotnym elementem rehabilitacji oraz integracji społecznej osób
z niepełnosprawnościami. Zatrudnienie osób należących do tej grupy w Polsce rośnie.
Wzrost udziału osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy najlepiej obrazują wyniki
Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL). Ich porównanie między rokiem 2007
a 2025 pokazuje stały pozytywny trend - rośnie zarówno współczynnik aktywności
zawodowej osób z niepełnosprawnościami, jak i wskaźnik zatrudnienia. W IV kw. 2007 r.
współczynnik aktywności zawodowej w wieku produkcyjnym dla tej grupy wynosił 23,8%,
a wskaźnik zatrudnienia 20,2%. W III kw. 2025 r. współczynnik aktywności zawodowej
osiągnął już 36,2%, a wskaźnik zatrudnienia 33,4%. Celem Kierownictwa Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest zabezpieczenie dalszego wzrostu zatrudnienia osób
z niepełnosprawnościami oraz spadku stopy bezrobocia w obrębie tej grupy.
W polskim ustawodawstwie przyjęto rozwiązanie kompromisowe, umożliwiające łączenie
przychodów z pracy z prawem do pobierania świadczenia zarówno rentowego (renty z
tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy), jak i emerytalnego (tzw.
wcześniejszej emerytury), wprowadzając w tym zakresie pewne ograniczenia. Osiąganie
przychodów z pracy zarobkowej przez rencistę lub emeryta może zatem powodować
zmniejszenie lub zawieszenie wypłaty świadczenia. Zasada ta nie jest stosowana wobec
emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla
mężczyzn).
Obowiązujące od 1 stycznia 2022 r. przepisy w zakresie zmniejszenia i zawieszenia renty
socjalnej w przypadku osiągania przychodów są analogiczne, jak w przypadku osób
uprawnionych do renty z tytułu niezdolności do pracy czy też wcześniejszej emerytury.
Prawo do świadczeń emerytalno-rentowych ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu
w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał
kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (od 1
marca 2026 r. – 11 957,20 zł). W razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70%
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego
przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (od 1 marca 2026 r. – 6 438,50 zł), nie
wyższej jednak niż 130% tej kwoty (od 1 marca 2026 r. – 11 957,20 zł), świadczenie ulega
zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego
zmniejszenia, którą stanowi odpowiednio zwaloryzowana tzw. część socjalna emerytury lub
renty (od 1 marca 2026 r. w przypadku emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do
pracy jest to 989,41 zł, a w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy –
742,10 zł).
Limity zarobków powodujące ograniczenie wysokości lub zawieszenie wypłaty świadczeń
emerytalno-rentowych są stosunkowo wysokie i uaktualniane co kwartał wraz ze zmianą
1 Zob. art. 4 ust. 2 i ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
zawierające definicję osoby niepełnosprawnej w stopniu lekkim oraz, co wskazano w interpelacji, w stopniu
umiarkowanym.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przeciętnego wynagrodzenia. Według najnowszych danych z marca 2026 r. próg
zawieszenia świadczenia wynosi 604% minimalnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do
pracy i 442% przeciętnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zaś próg
zmniejszenia świadczenia odpowiednio 325% i 238%. Przykładowo, osoba w marcu 2026 r.
pobierająca rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości przeciętnej
(2 704,45 zł) i zarabiająca 11 900 zł przy rozliczeniu miesięcznym otrzymałaby rentę
zmniejszoną o 989,41 zł, co oznacza, że jej przychody za marzec wyniosłyby 13 615,04 zł.
Warto zauważyć, że osoby z niepełnosprawnościami w ostatnich latach zyskały możliwość
otrzymania dodatkowych świadczeń pieniężnych, takich jak świadczenie wspierające oraz
dodatek dopełniający dla osób pobierających rentę socjalną, gwarantowany ustawą
o zmianie ustawy o rencie socjalnej. Przykładowo zatem osoba, która w związku ze stanem
zdrowia nabyła uprawnienia do świadczenia wspierającego, może liczyć na pomoc
w wysokości do 4 353 zł, a jeżeli pobiera też rentę socjalną (od marca br. jej zwaloryzowana
kwota to 1978,49zł), może mieć przyznany dodatek dopełniający w kwocie 2 704,71 zł.
W takim przypadku osoba otrzymuje wraz z pobieranym świadczeniem co miesiąc wsparcie
w wysokości 9 036,20 zł. Wskazane dodatkowe środki finansowe nie są objęte limitem
zarobkowym podlegającym zawieszaniu lub zmniejszaniu przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają kompleksowe analizy prawne,
ekonomiczne i społeczne, dotyczące możliwości podniesienia progów zawieszania
i zmniejszania świadczeń, a także celowości dalszego obowiązywania tych rozwiązań oraz
możliwych konsekwencji ich zniesienia.
Ocena celowości dalszego obowiązywania progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia
zależy od możliwości realizowania tą drogą celów, którym zniesienie tego rozwiązania
miałoby służyć (zwiększenie skali aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami),
spójności zmian w tym zakresie z zasadami konstrukcyjnymi prawa zabezpieczenia
społecznego (konieczność pogodzenia zniesienia progów zawieszenia i zmniejszenia
świadczenia z funkcją świadczeń z tytułu niezdolności do pracy), ich kosztów oraz
możliwych następstw, a także ocen formułowanych według kryteriów
sprawiedliwościowych zarówno przez osoby uprawnione do świadczeń z tytułu
niezdolności do pracy oraz przez pozostałych ubezpieczonych i świadczeniobiorców.
Przedstawione zagadnienia należy traktować w sposób szczególny, wyznaczony ich
społeczną wagą. Z powodu kosztów projektowanych zmian niezbędne jest uzyskanie
w przedmiocie podniesienia progów lub ich całkowitego usunięcia oraz zwiększenia dotacji
wynikającej z tych zmian z budżetu państwa do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
pozytywnego stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki, z którym prowadzone są
rozmowy w tej sprawie.
Trzeba podkreślić, że obecna praktyka oraz mechanizm rozliczania przychodów pozwalają
na korzystne dla świadczeniobiorcy stosowanie zasady „złotówka za złotówkę”, zgodnie
z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 lipca 1992 r., poprzez
dobrowolną wpłatę na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Konstrukcja ta umożliwia
świadczeniobiorcy, którego przychód przekroczył o kwotę niższą niż kwota wyliczonych
nienależnie pobranych świadczeń, wpłatę na rzecz FUS kwoty równej temu przekroczeniu.
Umożliwia to uniknięcie zawieszenia świadczenia za miesiąc lub rok podlegający rozliczeniu
oraz zwrotu całości świadczenia nienależnie pobranego.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Obecnie organ rentowy dokonuje rozliczenia prawa do wypłaty świadczenia systemem
miesięcznym albo rocznym. Rozliczenie roczne polega na porównaniu kwot przychodu
uzyskanego w danym roku z ustalonymi kwotami granicznymi, natomiast rozliczenie
miesięczne na zestawieniu przychodów z poszczególnych miesięcy z dopuszczalnymi
kwotami stanowiącymi 70% lub 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia oraz
ustalenia czy w danym miesiącu świadczenie przysługiwało w pełnej wysokości,
zmniejszeniu, bądź zawieszeniu. Zakład w zależności od tego, który z wariantów jest dla
rencisty korzystniejszy, stosuje rozliczenie systemem miesięcznym lub rocznym. W obydwu
przypadkach po rozliczeniu przychodów możliwe jest dokonanie wpłaty na FUS w celu
uniknięcia zwrotu całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Należy podkreślić, że
rencista zawiadamiając ZUS o podjęciu zatrudnienia lub zmianie wysokości osiąganego
przychodu może zmniejszyć lub zawiesić świadczenie unikając ewentualnego zwrotu.
Zakład zaś dokonując rozliczenia miesięcznego lub rocznego za dany rok kalendarzowy
może wypłacić renciście należne mu świadczenie wynikające z rozliczenia.
Według danych przekazanych z ZUS w 2025 r. miesięczna przeciętna liczba rent z tytułu
niezdolności do pracy zmniejszonych ze względu na osiąganie przychodu wynosiła 5 tys.,
a zawieszonych 2,2 tys. Zmniejszonych i zawieszonych rent socjalnych było odpowiednio
1,8 tys. i 1,2 tys. Kwoty zmniejszeń rent z tytułu niezdolności do pracy w 2025 r. wynosiły
45,2 mln zł, a zawieszeń 63,5 mln, zaś w przypadku rent socjalnych wynosiły odpowiednio
20,5 mln zł i 24,7 mln zł.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma świadomość tego, jak
ważnym elementem kształtowania rynku pracy jest wspieranie aktywności zawodowej osób
z niepełnosprawnościami. Praca zawodowa dla przedstawicielek i przedstawicieli tej grupy
stanowi bowiem nie tylko źródło dochodów, ale jest też formą terapii i aktywizacji
społecznej. Ze względu na fakt, że osoby z niepełnosprawnościami mogą spotkać się
z wieloma barierami uniemożliwiającymi im wejście na rynek pracy, pracownikom
posiadającym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności przysługują dodatkowe
uprawnienia wynikające z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych. Jak wspomniano, kwestia zniesienia limitów osiąganych
przychodów wciąż jest przedmiotem dyskusji dotyczącej wypracowania rozwiązań
adekwatnych do możliwości budżetu państwa. Wskazać przy tym należy, że w tej sprawie
konieczne jest uzyskanie pozytywnego stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki, który w
dotychczasowej korespondencji wskazywał, że obowiązujące regulacje dotyczące
zawieszania i zmniejszania świadczeń z powodu osiągania przychodów są adekwatne do
stawianych przed nimi celów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --