Interpelacja nr 15367
Interpelacja w sprawie uznania polskiego języka migowego (PJM) za oficjalny język w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie uznania polskiego języka migowego (PJM) za oficjalny język w Polsce
Interpelacja nr 15367
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie uznania polskiego języka migowego (PJM) za oficjalny język w Polsce
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska
Data wpływu: 16-02-2026
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie uznania polskiego języka migowego (PJM) za oficjalny język w Polsce. Polski język migowy jest podstawowym środkiem komunikacji osób głuchych i niedosłyszących w Polsce, a dziesiątki tysięcy korzysta z PJM w codziennym życiu. Obecnie brak formalnego uznania PJM za oficjalny język państwowy powoduje bariery w edukacji, dostępie do informacji, procedurach administracyjnych, a także w uczestnictwie w życiu publicznym.
Uznanie PJM za oficjalny język państwowy mogłoby przynieść liczne korzyści, w tym: zapewnienie równego dostępu do edukacji i informacji dla osób głuchych i niedosłyszących; zwiększenie dostępności procedur administracyjnych i usług publicznych w PJM; wzmocnienie praw obywatelskich osób niesłyszących, w tym prawa do pełnego uczestnictwa w życiu społecznym i zawodowym; promowanie inkluzyjności i wrażliwości społecznej w instytucjach państwowych.
Z informacji dostępnych publicznie wynika, że obecnie: PJM ma ustawową pozycję w Polsce w oparciu o ustawę z 2011 r., która uznaje go jako język osób głuchych i niedosłyszących oraz zapewnia wsparcie tłumaczeniowe; trwają działania konsultacyjne i organizacyjne w ramach Polskiej Rady Języka Migowego; jednak proces formalnego uznania PJM za oficjalny język państwowy nie został jeszcze uruchomiony legislacyjnie.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Na jakim etapie znajdują się prace legislacyjne lub administracyjne dotyczące uznania polskiego języka migowego (PJM) za oficjalny język w Polsce?
Czy procedury legislacyjne lub konsultacje społeczne w tej sprawie zostały już rozpoczęte, a jeśli tak – kiedy można spodziewać się pierwszych konkretnych działań?
Czy biuro pełnomocnika przewiduje wprowadzenie szkoleń dla urzędników, pracowników administracji publicznej i służb publicznych w zakresie obsługi osób posługujących się PJM?
Czy planowane są mechanizmy monitorowania i wsparcia dla instytucji, które włączą PJM jako oficjalny środek komunikacji?
Mam nadzieję, że podjęcie działań w tym zakresie pozwoli Polsce w pełni respektować prawa osób głuchych i niedosłyszących oraz zapewnić równy dostęp do edukacji, usług publicznych i procedur administracyjnych, zgodnie z zasadą równości i standardami Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami.
Interpelacja nr 15367
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie uznania polskiego języka migowego (PJM) za oficjalny język w Polsce
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska
Data wpływu: 16-02-2026
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie uznania polskiego języka migowego (PJM) za oficjalny język w Polsce. Polski język migowy jest podstawowym środkiem komunikacji osób głuchych i niedosłyszących w Polsce, a dziesiątki tysięcy korzysta z PJM w codziennym życiu. Obecnie brak formalnego uznania PJM za oficjalny język państwowy powoduje bariery w edukacji, dostępie do informacji, procedurach administracyjnych, a także w uczestnictwie w życiu publicznym.
Uznanie PJM za oficjalny język państwowy mogłoby przynieść liczne korzyści, w tym: zapewnienie równego dostępu do edukacji i informacji dla osób głuchych i niedosłyszących; zwiększenie dostępności procedur administracyjnych i usług publicznych w PJM; wzmocnienie praw obywatelskich osób niesłyszących, w tym prawa do pełnego uczestnictwa w życiu społecznym i zawodowym; promowanie inkluzyjności i wrażliwości społecznej w instytucjach państwowych.
Z informacji dostępnych publicznie wynika, że obecnie: PJM ma ustawową pozycję w Polsce w oparciu o ustawę z 2011 r., która uznaje go jako język osób głuchych i niedosłyszących oraz zapewnia wsparcie tłumaczeniowe; trwają działania konsultacyjne i organizacyjne w ramach Polskiej Rady Języka Migowego; jednak proces formalnego uznania PJM za oficjalny język państwowy nie został jeszcze uruchomiony legislacyjnie.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Na jakim etapie znajdują się prace legislacyjne lub administracyjne dotyczące uznania polskiego języka migowego (PJM) za oficjalny język w Polsce?
Czy procedury legislacyjne lub konsultacje społeczne w tej sprawie zostały już rozpoczęte, a jeśli tak – kiedy można spodziewać się pierwszych konkretnych działań?
Czy biuro pełnomocnika przewiduje wprowadzenie szkoleń dla urzędników, pracowników administracji publicznej i służb publicznych w zakresie obsługi osób posługujących się PJM?
Czy planowane są mechanizmy monitorowania i wsparcia dla instytucji, które włączą PJM jako oficjalny środek komunikacji?
Mam nadzieję, że podjęcie działań w tym zakresie pozwoli Polsce w pełni respektować prawa osób głuchych i niedosłyszących oraz zapewnić równy dostęp do edukacji, usług publicznych i procedur administracyjnych, zgodnie z zasadą równości i standardami Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maja Nowak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6229 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.142.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15367 Pani Posłanki Iwony Marii Kozłowskiej, w sprawie
uznania polskiego języka migowego (PJM) za oficjalny język w Polsce, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu należy podkreślić, że polski język migowy (PJM) to naturalny wizualno-
przestrzenny język komunikowania się. Dla wielu osób Głuchych PJM jest pierwszym lub
podstawowym językiem codziennej komunikacji, stanowiącym istotny element ich
tożsamości społeczno-kulturowej. Z tego względu zagadnienie podniesione w interpelacji
wymaga nie tylko przyjęcia perspektywy formalnoprawnej, ale również uwzględnienia
realnej dostępności informacji, usług publicznych, edukacji i procedur administracyjnych.
Należy też rozróżnić dwie sprawy. Pierwsza dotyczy konstytucyjnego statusu języka
urzędowego państwa. Zgodnie z art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej językiem
urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Oznacza to, że nadanie PJM
statusu drugiego ogólnopaństwowego języka urzędowego, równorzędnego z językiem
polskim, wymagałoby zmiany Konstytucji, a nie wyłącznie zmiany ustawy zwykłej.
Drugą, odrębną sprawą, jest prawne i praktyczne wzmocnienie PJM jako naturalnego języka
wielu osób Głuchych oraz ważnego elementu ich tożsamości. Obowiązujące uregulowania
konstytucyjne nie wykluczają wprowadzania rozwiązań ustawowych, które zwiększają
dostępność PJM w kontaktach z urzędami, instytucjami publicznymi, usługami publicznymi
i informacją publiczną.
W Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych trwają prace
analityczno-legislacyjne dotyczące zmian w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku
migowym i innych środkach komunikowania się. Działania te nie mają obecnie charakteru
procedury nadania PJM statusu drugiego języka urzędowego państwa. Ich celem jest
natomiast analiza możliwych zmian w zakresie opracowania rozwiązania, które zapewni
mocniejsze umocowanie prawne Polskiego Języka Migowego. Wniosek o wpis projektu do
wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów zostanie złożony na etapie
umożliwiającym określenie podstawowych założeń, zakresu regulacji oraz przewidywanych
skutków opracowywanych rozwiązań.
Jako Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych jestem otwarta na
przeprowadzenie prekonsultacji dotyczących kierunków projektowanych zmian. Za
szczególnie istotne należy uznać włączenie w prowadzone prace osób Głuchych, organizacji
reprezentujących społeczność Głuchych, ekspertów PJM, tłumaczy PJM, Polskiej Rady
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Języka Migowego, a także innych podmiotów mających doświadczenie w zapewnianiu
dostępności komunikacyjnej.
Informuję, że analizowane są również propozycje zgłaszane przez Rzecznika Praw
Obywatelskich, dotyczące m.in. formalnego uznania PJM jako języka mniejszości językowej
Głuchych w Polsce, jakości tłumaczeń, standardów pracy tłumaczy oraz potrzeby
wyraźnego odróżniania PJM od systemu językowo-migowego (SJM). Propozycje te
stanowią ważny głos w debacie o kierunkach zmian, przy czym ich ewentualne wdrożenie
wymaga oceny skutków prawnych, organizacyjnych i finansowych oraz uzgodnień
międzyresortowych.
Zapewniam, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Biura
Pełnomocnika rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych zdaje sobie sprawę z wagi
wzmacniania kompetencji instytucji publicznych w zakresie komunikacji z osobami
posługującymi się PJM. Zasadnicze znaczenie mają w tym kontekście zrozumienie różnicy
między PJM i SJM, prawidłowa współpraca z tłumaczem PJM, zapewnianie informacji
w formach spełniających wymogi dostępności oraz - przede wszystkim - respektowanie
podmiotowości osób Głuchych. Wszystkie wskazane uwarunkowania będą uwzględniane
przy określaniu kierunków prowadzonych działań.
Ważnym instrumentem wspierającym praktyczną dostępność komunikacji jest także projekt
„Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami”, realizowany w Biurze
Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w partnerstwie z Polskim
Związkiem Głuchych oraz Polskim Stowarzyszeniem na rzecz Osób z Niepełnosprawnością
Intelektualną. Proponowane w projekcie rozwiązania dotyczą m.in. osób posługujących się
PJM i zakładają rozwijanie usług wspierających komunikację, w tym tłumaczeń na PJM,
rozwiązań zdalnych i stacjonarnych oraz działań podnoszących kompetencje kadry.
Należy wskazać, że obowiązująca ustawa o języku migowym i innych środkach
komunikowania się obejmuje również monitorowanie stosowania i zapewniania dostępu do
rozwiązań wspierających komunikowanie się. Ponadto Polska Rada Języka Migowego
stanowi ustawowe forum formułowania rekomendacji, opiniowania rozwiązań oraz
wskazywania propozycji dotyczących PJM, SJM i SKOGN. Doświadczenia wynikające ze
stosowania obowiązujących przepisów, prac rady oraz projektu Centrum Komunikacji będą
wykorzystywane w zakresie wprowadzania dalszych zmian systemowych.
Podsumowując, w aktualnym stanie konstytucyjnym prace prowadzone w Biurze
Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych nie zmierzają do nadania PJM
statusu drugiego ogólnopaństwowego języka urzędowego, równorzędnego z językiem
polskim, ponieważ takie rozwiązanie wymagałoby zmiany Konstytucji. Jednocześnie w
Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych trwają prace nad zmianami
w ustawie o języku migowym i innych środkach komunikowania się. Dalsze działania będą
prowadzone z poszanowaniem znaczenia PJM jako naturalnego języka społeczności
Głuchych oraz z udziałem zainteresowanych środowisk, zgodnie ze standardami Konwencji
ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.142.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15367 Pani Posłanki Iwony Marii Kozłowskiej, w sprawie
uznania polskiego języka migowego (PJM) za oficjalny język w Polsce, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu należy podkreślić, że polski język migowy (PJM) to naturalny wizualno-
przestrzenny język komunikowania się. Dla wielu osób Głuchych PJM jest pierwszym lub
podstawowym językiem codziennej komunikacji, stanowiącym istotny element ich
tożsamości społeczno-kulturowej. Z tego względu zagadnienie podniesione w interpelacji
wymaga nie tylko przyjęcia perspektywy formalnoprawnej, ale również uwzględnienia
realnej dostępności informacji, usług publicznych, edukacji i procedur administracyjnych.
Należy też rozróżnić dwie sprawy. Pierwsza dotyczy konstytucyjnego statusu języka
urzędowego państwa. Zgodnie z art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej językiem
urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Oznacza to, że nadanie PJM
statusu drugiego ogólnopaństwowego języka urzędowego, równorzędnego z językiem
polskim, wymagałoby zmiany Konstytucji, a nie wyłącznie zmiany ustawy zwykłej.
Drugą, odrębną sprawą, jest prawne i praktyczne wzmocnienie PJM jako naturalnego języka
wielu osób Głuchych oraz ważnego elementu ich tożsamości. Obowiązujące uregulowania
konstytucyjne nie wykluczają wprowadzania rozwiązań ustawowych, które zwiększają
dostępność PJM w kontaktach z urzędami, instytucjami publicznymi, usługami publicznymi
i informacją publiczną.
W Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych trwają prace
analityczno-legislacyjne dotyczące zmian w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku
migowym i innych środkach komunikowania się. Działania te nie mają obecnie charakteru
procedury nadania PJM statusu drugiego języka urzędowego państwa. Ich celem jest
natomiast analiza możliwych zmian w zakresie opracowania rozwiązania, które zapewni
mocniejsze umocowanie prawne Polskiego Języka Migowego. Wniosek o wpis projektu do
wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów zostanie złożony na etapie
umożliwiającym określenie podstawowych założeń, zakresu regulacji oraz przewidywanych
skutków opracowywanych rozwiązań.
Jako Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych jestem otwarta na
przeprowadzenie prekonsultacji dotyczących kierunków projektowanych zmian. Za
szczególnie istotne należy uznać włączenie w prowadzone prace osób Głuchych, organizacji
reprezentujących społeczność Głuchych, ekspertów PJM, tłumaczy PJM, Polskiej Rady
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Języka Migowego, a także innych podmiotów mających doświadczenie w zapewnianiu
dostępności komunikacyjnej.
Informuję, że analizowane są również propozycje zgłaszane przez Rzecznika Praw
Obywatelskich, dotyczące m.in. formalnego uznania PJM jako języka mniejszości językowej
Głuchych w Polsce, jakości tłumaczeń, standardów pracy tłumaczy oraz potrzeby
wyraźnego odróżniania PJM od systemu językowo-migowego (SJM). Propozycje te
stanowią ważny głos w debacie o kierunkach zmian, przy czym ich ewentualne wdrożenie
wymaga oceny skutków prawnych, organizacyjnych i finansowych oraz uzgodnień
międzyresortowych.
Zapewniam, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Biura
Pełnomocnika rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych zdaje sobie sprawę z wagi
wzmacniania kompetencji instytucji publicznych w zakresie komunikacji z osobami
posługującymi się PJM. Zasadnicze znaczenie mają w tym kontekście zrozumienie różnicy
między PJM i SJM, prawidłowa współpraca z tłumaczem PJM, zapewnianie informacji
w formach spełniających wymogi dostępności oraz - przede wszystkim - respektowanie
podmiotowości osób Głuchych. Wszystkie wskazane uwarunkowania będą uwzględniane
przy określaniu kierunków prowadzonych działań.
Ważnym instrumentem wspierającym praktyczną dostępność komunikacji jest także projekt
„Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami”, realizowany w Biurze
Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w partnerstwie z Polskim
Związkiem Głuchych oraz Polskim Stowarzyszeniem na rzecz Osób z Niepełnosprawnością
Intelektualną. Proponowane w projekcie rozwiązania dotyczą m.in. osób posługujących się
PJM i zakładają rozwijanie usług wspierających komunikację, w tym tłumaczeń na PJM,
rozwiązań zdalnych i stacjonarnych oraz działań podnoszących kompetencje kadry.
Należy wskazać, że obowiązująca ustawa o języku migowym i innych środkach
komunikowania się obejmuje również monitorowanie stosowania i zapewniania dostępu do
rozwiązań wspierających komunikowanie się. Ponadto Polska Rada Języka Migowego
stanowi ustawowe forum formułowania rekomendacji, opiniowania rozwiązań oraz
wskazywania propozycji dotyczących PJM, SJM i SKOGN. Doświadczenia wynikające ze
stosowania obowiązujących przepisów, prac rady oraz projektu Centrum Komunikacji będą
wykorzystywane w zakresie wprowadzania dalszych zmian systemowych.
Podsumowując, w aktualnym stanie konstytucyjnym prace prowadzone w Biurze
Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych nie zmierzają do nadania PJM
statusu drugiego ogólnopaństwowego języka urzędowego, równorzędnego z językiem
polskim, ponieważ takie rozwiązanie wymagałoby zmiany Konstytucji. Jednocześnie w
Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych trwają prace nad zmianami
w ustawie o języku migowym i innych środkach komunikowania się. Dalsze działania będą
prowadzone z poszanowaniem znaczenia PJM jako naturalnego języka społeczności
Głuchych oraz z udziałem zainteresowanych środowisk, zgodnie ze standardami Konwencji
ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --