Interpelacja w sprawie skuteczności systemu wsparcia osób dorosłych doświadczających długotrwałej przemocy domowej oraz zapewnienia im realnej ochrony
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15356
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie skuteczności systemu wsparcia osób dorosłych doświadczających długotrwałej przemocy domowej oraz zapewnienia im realnej ochrony
Zgłaszający: Monika Rosa, Dorota Łoboda, Katarzyna Anna Lubnauer, Alicja Łepkowska-Gołaś, Jolanta Niezgodzka
Data wpływu: 16-02-2026
Szanowna Pani Minister,
na podstawie doniesień medialnych portalu Zero.pl (https://x.com/portalzeropl/status/2021568460380144067?s=46&t=gsyTsGerarz--j3vCYpHDA) dotyczących wieloletniego przetrzymywania oraz przemocy wobec dorosłej kobiety ze Świętochłowic, która przez wiele lat miała pozostawać w faktycznej izolacji i zależności od najbliższych, zwracam się do Pani Minister z interpelacją dotyczącą skuteczności działania organów państwa oraz instytucji systemu pomocy społecznej w sprawach o szczególnie drastycznym charakterze, obejmujących przemoc domową, izolację oraz znęcanie się nad osobą pozostającą w stanie zależności.
Opisywana sprawa budzi poważne wątpliwości co do dynamiki, kompleksowości oraz terminowości podejmowanych działań przez właściwe instytucje państwowe, a także co do zakresu realnej ochrony i wsparcia udzielonego osobie pokrzywdzonej po ujawnieniu sprawy. Z dostępnych informacji wynika, że mechanizmy interwencyjne mogły nie zapewnić trwałego zabezpieczenia sytuacji życiowej osoby doświadczającej przemocy.
Z przekazów medialnych wynika, że mimo nadania statusu pokrzywdzonej oraz czasowej hospitalizacji, osoba ta miała następnie powrócić do środowiska, w którym – według relacji – przez lata doświadczała przemocy, izolacji i kontroli, a które mogło nadal stwarzać zagrożenie dla jej zdrowia i bezpieczeństwa. W przestrzeni publicznej pojawiły się również informacje o opóźnieniach w podejmowaniu czynności procesowych oraz o braku nadania określonym osobom statusu podejrzanych, co mogło wpływać na zakres możliwych działań ochronnych oraz koordynację pomiędzy instytucjami.
Sprawy dotyczące wieloletniej przemocy domowej, izolacji oraz znęcania się nad osobą pozostającą w relacji zależności należą do szczególnie trudnych zarówno dowodowo, jak i organizacyjnie. Wymagają one ścisłej, skoordynowanej współpracy Policji, prokuratury, sądu opiekuńczego, jednostek pomocy społecznej oraz systemu ochrony zdrowia. Jednocześnie wymagają one szczególnej wrażliwości instytucjonalnej na fakt, że osoby doświadczające długotrwałej przemocy mogą – ze względu na swoją kondycję psychiczną, zdrowotną, wieloletnie podporządkowanie sprawcom lub uzależnienie emocjonalne i bytowe – nie posiadać realnej zdolności do samodzielnego zerwania relacji przemocowej ani do skutecznego zadbania o własne bezpieczeństwo, nawet po formalnym ujawnieniu sprawy.
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera rola systemu pomocy społecznej oraz instrumentów pozostających w kompetencjach Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w tym dostępność specjalistycznych ośrodków wsparcia, procedur interwencyjnych oraz mechanizmów koordynacji pomocy międzyinstytucjonalnej. Zasadne jest pytanie, czy obecnie obowiązujące rozwiązania prawne i organizacyjne zapewniają dorosłym ofiarom długotrwałej przemocy domowej realną, natychmiastową i długofalową ochronę, a nie jedynie formalne działania o charakterze doraźnym.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Jakie obowiązujące procedury przewidują organy państwa (Policja, prokuratura, sąd opiekuńczy, jednostki pomocy społecznej) w zakresie zapewnienia natychmiastowego, bezpiecznego miejsca pobytu osobie dorosłej będącej ofiarą długotrwałej przemocy domowej, izolacji lub znęcania się, w sytuacji gdy powrót do dotychczasowego środowiska może stwarzać zagrożenie dla jej zdrowia lub życia?
Jaki jest obecnie zakres wsparcia oferowanego przez jednostki pomocy społecznej osobom dorosłym doświadczającym przemocy domowej, w szczególności w przypadkach wymagających długofalowego zabezpieczenia bytowego, psychologicznego i socjalnego?
Jakie procedury obowiązują pracowników pomocy społecznej w sytuacjach podejrzenia wieloletniej przemocy wobec osoby dorosłej, która z uwagi na swoją sytuację psychiczną, zdrowotną lub zależność od sprawcy nie jest w stanie samodzielnie przerwać relacji przemocowej?
W jaki sposób zapewniana jest współpraca pomiędzy jednostkami pomocy społecznej, Policją, prokuraturą, sądami oraz zespołami interdyscyplinarnymi w celu skutecznego zabezpieczenia sytuacji osoby dorosłej doświadczającej przemocy domowej?
Czy ministerstwo prowadzi nadzór oraz ocenę funkcjonowania specjalistycznych ośrodków wsparcia dla ofiar przemocy domowej, w tym w zakresie dostępności miejsc dla osób dorosłych bez dzieci oraz skuteczności udzielanej pomocy?
Czy prowadzone są analizy przypadków, w których osoby dorosłe – mimo interwencji służb – powracają do środowiska przemocy, a jeśli tak, jakie wnioski i rekomendacje wynikają z tych analiz?
Czy istnieją odrębne wytyczne lub programy szkoleniowe dla pracowników pomocy społecznej dotyczące rozpoznawania tzw. przemocy ukrytej, długotrwałej izolacji oraz przemocy wobec osób pozostających w relacji zależności?
Jakie działania podejmowane są w celu zapewnienia osobom dorosłym doświadczającym przemocy domowej pełnej i zrozumiałej informacji o przysługujących im prawach oraz realnych możliwościach uzyskania natychmiastowego, bezpiecznego schronienia?
Czy ministerstwo planuje zmiany legislacyjne, organizacyjne lub finansowe mające na celu wzmocnienie systemu ochrony dorosłych ofiar przemocy domowej, w szczególności w zakresie zapewnienia im natychmiastowego zabezpieczenia oraz skutecznej koordynacji działań instytucji państwowych?
Sekretarz stanu Katarzyna Kotula
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10686 znakówsekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
Pełnomocnik Rządu do Spraw Równości
Katarzyna Kotula
DRT.4510.2.2026
Warszawa, 20.03.2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr: 15356, z 20 lutego 2026 r.
Posłanki na Sejm RP Moniki Rosy, w sprawie skuteczności systemu wsparcia
osób dorosłych doświadczających długotrwałej przemocy domowej oraz
zapewnienia im realnej ochrony, uprzejmie wyjaśniam:
Działania na rzecz przeciwdziałania przemocy domowej uregulowane są w
ustawie z dnia
29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz.U. z 2024 r.
poz.1673 ) oraz
w przyjętym Uchwałą Nr 205 Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2023 r.
Rządowym Programie Przeciwdziałania Przemocy Domowej na lata 2024-2030
(M.P. poz. 1232).
Regulacje zawarte w powyższych aktach prawnych są tak skonstruowane, aby
można się
do nich odwołać w przypadku wszystkich kategorii osób doznających przemocy
domowej,
w tym dzieci, kobiet, mężczyzn, osób starszych czy osób niepełnosprawnych.
Uniwersalny charakter przepisów sprawia, że wszystkie kategorie osób
doznających przemocy domowej mogą skorzystać z następujących
gwarantowanych narzędzi:
- zapewnieniu pomocy w formie poradnictwa psychologicznego, medycznego,
prawnego, socjalnego, interwencji kryzysowej i wsparcia,
- udzieleniu bezpłatnej pomocy w postaci zapewnienia bezpiecznego
schronienia
w specjalistycznym ośrodku wsparcia dla osób doznających przemocy domowej,
- zakazaniu kontaktowania się osobie stosującej przemoc domową przemocy
z osobą doznającej przemocy oraz nakazanie opuszczenia przez osobę
stosującą przemoc domową lokalu mieszkalnego bez względu na fakt czy jest
on jego właścicielem czy też nie,
- zapewnieniu możliwości uzyskania bezpłatnego zaświadczenia lekarskiego
określającego przyczyny i rodzaj uszkodzeń ciała związanych z użyciem
przemocy,
- zapewnieniu objęcia pomocą w ramach prac zespołu interdyscyplinarnego
oraz grup diagnostyczno – pomocowych w związku prowadzoną procedurą
„Niebieskie Karty”.
-- 1 of 4 --
+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
Najbardziej skutecznym narzędziem wykorzystywanym do pomocy i wsparcia w
sytuacjach przemocowych, jest procedura „Niebieskie Karty”, w ramach
której specjaliści podejmują działania wielowymiarowe i wieloaspektowe,
zaczynając od interwencji i diagnozy, poprzez pracę z osobą doznająca
przemocy domowej w oparciu o Indywidualny Plan Pomocy, a także z osobą
stosującą przemoc domową, głównie w ramach oferowanych programów:
korekcyjno – edukacyjnych lub psychologiczno – terapeutycznych.
Wskazać należy, że procedura „Niebieskie Karty” skierowana jest co do
zasady właśnie do osób pełnoletnich, a koordynowany przeze mnie system
przeciwdziałania przemocy domowej ma charakter profilaktyczny,
interwencyjny i pomocowy, czego wyrazem są narzędzia i metody określone
w przepisach ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.
System przeciwdziałania przemocy domowej uregulowany w przepisach powyżej
wskazanej ustawy, nie powinien zatem, zastępować działań gwarantowanych
w innych systemach,
w tym głównie właściwych dla wymiaru sprawiedliwości. Oczywistym jest,
że niezbędna jest w tym zakresie współpraca przedstawicieli wszystkich
instytucji i służb, którzy mogą zauważyć i zareagować na niepokojące
sygnały, które mogą świadczyć o podejrzeniu stosowania przemocy. Jestem
przekonana, że tylko wspólne, interdyscyplinarne działania
przedstawicieli wszystkich instytucji odpowiedzialnych za niesienie
pomocy mogą przynieść wymierne efekty w tym zakresie.
Kolejnym narzędziem wspierającym osoby doznające przemocy są
specjalistyczne ośrodki wsparcia dla osób doznających przemocy domowej,
których tworzenie i prowadzenie, zgodnie z art. 6 ust. 4 pkt 1 wyżej
wymienionej ustawy należy do zadań z zakresu administracji rządowej
realizowanych przez powiat, a szczegółowy sposób funkcjonowania tych
placówek, do których zadań należy świadczenie wyspecjalizowanej pomocy
osobom doznającym przemocy domowej, określony został w przepisach
rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 20 czerwca
2023 r. w sprawie standardu podstawowych usług świadczonych przez
specjalistyczne ośrodki wsparcia dla osób doznających przemocy domowej
oraz wymagań kwalifikacyjnych wobec osób zatrudnionych w tych ośrodkach
(Dz.U. 2023 poz. 1158).
Są to ośrodki zapewniające bezpłatne, całodobowe schronienie (do 3
miesięcy z możliwością przedłużenia) oraz kompleksową pomoc
psychologiczną, prawną, pedagogiczną i socjalną. W Polsce funkcjonuje 38
takich placówek, co najmniej jeden w każdym województwie, oferujący
wsparcie bez skierowania i bez względu na dochód.
Ważnym elementem systemu przeciwdziałania przemocy domowej jest
profesjonalizacja służb. W tym celu prowadzone są szkolenia dla osób
pracujących w obszarze przeciwdziałania przemocy, np. pracowników
socjalnych, funkcjonariuszy policji, kuratorów, przedstawicieli oświaty
czy ochrony zdrowia.
Kwestie dotyczące realizacji szkoleń z zakresu przeciwdziałania przemocy
domowej uregulowane są w przepisach ustawy o przeciwdziałaniu przemocy
domowej. Zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 6 do zadań własnych samorządu
województwa należy w szczególności: opracowanie i realizacja
wojewódzkiego programu przeciwdziałania przemocy domowej, inspirowanie i
promowanie nowych rozwiązań w zakresie przeciwdziałania przemocy domowej,
opracowywanie ramowych programów ochrony osób doznających przemocy
-- 2 of 4 --
+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
domowej oraz ramowych programów korekcyjno-edukacyjnych oraz
psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc domową , a
także organizowanie szkoleń dla osób realizujących zadania związane z
przeciwdziałaniem przemocy domowej.
Ponadto zgodnie z treścią przepisu art. 8 pkt. 5 przywołanej ustawy do
zadań ministra do spraw równości należy opracowanie i wydawanie wytycznych
do prowadzenia szkoleń z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej.
Wytyczne opracowywane są cyklicznie (co dwa lata) przy wsparciu
merytorycznym Zespołu Monitorującego do spraw Przeciwdziałania Przemocy
Domowej, a następnie przekazywane realizatorom szkoleń na szczeblu
wojewódzkim określając minimalny standard szkoleń w zakresie
przeciwdziałania przemocy domowej, zarówno w obszarze tematyki, jak i
liczby godzin.
Zdając sobie sprawę z konieczności dostosowania obowiązujących regulacji
do zmieniających się uwarunkowań, podjęłam prace nad zmianami w systemie
przeciwdziałania przemocy domowej, której celem jest przede wszystkim
zwiększenie bezpieczeństwa osób doznających przemocy domowej i
przywrócenie prawidłowych relacji w środowisku domowym.
Przygotowany projekt ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy
domowej, który został wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych
Rady Ministrów pod numerem UD246, stanowi odpowiedź na liczne postulaty
zgłaszane przez podmioty realizujące zadania z zakresu przeciwdziałania
przemocy domowej, dotyczące m.in. braku możliwości uruchomienia procedury
„Niebieskie Karty” przez pracowników żłobków i klubów dziecięcych,
wątpliwości w zakresie obowiązków i terminów ich realizacji przez służby
w przypadku zmiany miejsca zamieszkania osoby doznającej przemocy domowej
lub stosującej przemoc domową, możliwości powoływania grup diagnostyczno-
pomocowych przez przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego, nie jak
obecnie zespół, możliwości rozszerzania składu grupy diagnostyczno-
pomocowej samodzielnie przez tę grupę, czy braku elastyczności w
kontekście obowiązku prowadzenia działań monitorujących po zakończeniu
procedury „Niebieskie Karty” przez okres 9 miesięcy. Procedowany projekt
nowelizacji adresuje powyższe kwestie i zakłada przede wszystkim
uproszczenie procedury „Niebieskie Karty” w celu zmniejszenia liczby
dokumentów i tym samym zwiększenia ilości czasu członkiń i członków grup
diagnostyczno-pomocowych i zespołów interdyscyplinarnych na udzielanie
wsparcia osobom doznającym przemocy domowej, pracę z osobami stosującymi
przemoc domową oraz koordynowanie działań służb.
Projekt ustawy przewiduje również utworzenie cyfrowej platformy
wspierającej realizację „Niebieskie Karty”, której celem jest zbieranie
w jednym miejscu informacji o przemocy domowej oraz umożliwienie wymiany
tych informacji między wszystkimi uczestnikami poszczególnych procesów
systemu przeciwdziałania przemocy domowej. Stworzenie platformy ma
umożliwić pełną digitalizację czynności wykonywanych przez uczestników
systemu przeciwdziałania przemocy, dzięki czemu informacje o zdarzeniach
mają być widoczne dla osób uprawnionych w myśl ustawy o przeciwdziałaniu
przemocy domowej,
w miarę możliwości w czasie rzeczywistym, tak by umożliwić im adekwatną
reakcję.
-- 3 of 4 --
+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
Odnosząc się zaś bezpośrednio do sytuacji w Świętochłowicach, w dniu 18
lutego 2026 r. ówczesna zastępczyni dyrektorki Departamentu do spraw
Równego Traktowania Magdalena Dropek, skierowała do Ośrodka Pomocy
Społecznej w Świętochłowicach prośbę o przekazanie wszelkich informacji
dotyczących sytuacji rodziny Pani Mirelli
i działań podjętych w związku z doznawaniem przemocy. Ośrodek Pomocy
Społecznej
w Świętochłowicach pismem z dnia 19 lutego 2026 r. opisał sytuację wraz
z przedstawieniem poszczególnych działań inicjowanych przez Ośrodek
Pomocy Społecznej w Świętochłowicach, podkreślając, iż w przedmiotowej
sprawie żadna
z uprawnionych instytucji, nie otrzymała jakiejkolwiek informacji ani nie
ustaliła okoliczności, które dawałyby podstawę do powzięcia uzasadnionego
podejrzenia stosowania przemocy domowej wobec Pani Mirelli. Dodatkowo
poinformowano, że po reportażu na Kanale Zero w dniu 11 lutego 2026 r.,
w trakcie którego z mieszkania Pani Mirelli dochodziły odgłosy wskazujące
na możliwość stosowania przemocy została wszczęta procedura „Niebieskie
Karty”. Jednocześnie złożono w Komendzie Miejskiej Policji
w Świętochłowicach zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia
przestępstwa.
Wyrażam nadzieję, że opisane powyżej działania, zarówno już realizowane,
jak i planowane do wdrożenia, przyczynią się do zwiększenia bezpieczeństwa
wszystkich osób doznających przemocy domowej.
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Kotula
Pełnomocnik Rządu do Spraw Równości
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --