Interpelacja w sprawie nieefektywnego wydatkowania środków publicznych przez spółkę PKP PLK
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15347
do ministra infrastruktury
w sprawie nieefektywnego wydatkowania środków publicznych przez spółkę PKP PLK
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 16-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
19 stycznia br. Krajowa Izba Odwoławcza, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez konsorcjum w składzie: Budimex, a także Budimex Kolejnictwo i PORR, nakazała spółce PKP Polskie Linie Kolejowe unieważnić wybór oferty na przebudowę linii kolejowej Rail Baltica między Białymstokiem a Ełkiem. W rezultacie z przetargu zostało wykluczone konsorcjum polskich firm, tj. Torpol-Mirbud, które złożyło najkorzystniejszą finansowo ofertę na przebudowę tego kluczowego odcinka międzynarodowej trasy.
Powodem odwołania była kara 15 tys. złotych, nałożona w 2022 roku na Mirbud, mimo że art. 111 ustawy Prawo zamówień publicznych przewiduje trzyletni okres wykluczenia w przypadku takich kar. W kontekście powyższego należy podkreślić, że konsorcjum Torpol-Mirbud składało ofertę w ww. przetargu po upływie trzyletniego okresu wykluczenia, zatem zarzut naruszenia art. 111 PZP wydaje się być zarzutem chybionym, wobec czego sprawa ma mieć swoją kontynuację w sądzie (https://www.rp.pl/budownictwo/art43769171-mirbud-rusza-do-sadu-stawka-miliardowy-kontrakt-na-rail-baltica).
Co jednak najbardziej bulwersujące, w wyniku unieważnienia wyboru oferty konsorcjum polskich firm, tj. Torpol-Mirbud, PKP PLK zdecyduje o wyborze oferty o 400 mln złotych droższej i złożonej przez konsorcjum, w którym liderem jest Budimex – spółka składająca odwołanie do KIO, na której – według doniesień prasowych – ciąży wyrok warszawskiego sądu okręgowego za doprowadzenie do zakłócenia konkurencji w jednym z postępowań o zamówienie publiczne na budowę linii wysokiego napięcia (https://www.wnp.pl/budownictwo/batalia-o-przetarg-pse-sad-utrzymal-wyrok,1015851.html).
Warty podkreślenia jest fakt, że w kontekście realizacji inwestycji infrastrukturalnych wielokrotnie odnoszono się do polityki local content, której celem jest dążenie do zwiększania udziału polskich przedsiębiorstw, kapitału, dostawców, podwykonawców oraz polskiej myśli technicznej w realizacji strategicznych inwestycji publicznych. Oznacza to, że przy realizacji inwestycji finansowanych ze środków publicznych należy uwzględniać nie tylko formalne kryterium ceny, lecz również szeroko rozumiany interes gospodarki narodowej. Tymczasem, w przypadku przetargu na przebudowę linii kolejowej Rail Baltica między Białymstokiem a Ełkiem, dochodzi do sytuacji, która stanowi całkowite zaprzeczenie polityki local content, wobec czego konieczne jest zwrócenie uwagi ministerstwa na ten fakt i zadanie pytania, czy fakt ten jest w interesie Polski.
Ponadto, w kontekście unieważnienia wyboru oferty opiewającej na 4,5 mld zł z powodu kary na 15 tys. zł, nałożonej w 2022 r. (zatem nienaruszającej tzw. okresu wykluczenia), należy odnieść się do zasady proporcjonalności, która wynika zarówno z prawa unijnego, jak i z polskiego Prawa zamówień publicznych. Zgodnie z zasadą proporcjonalności wymagania stawiane wykonawcom mają być adekwatne do przedmiotu zamówienia, sankcje za ewentualne uchybienia mają nie być nadmierne w stosunku do charakteru i wagi naruszenia, środki ingerujące w sytuację wykonawcy mają być najmniej dolegliwe spośród możliwych. W praktyce oznacza to, że ewentualne uchybienia formalne w ofertach powinny być oceniane pod kątem ich rzeczywistego wpływu na wynik postępowania i interes publiczny. Unieważnienie wyboru oferty lub wykluczenie wykonawcy powinno stanowić środek ostateczny – szczególnie gdy skutkiem jest znaczące zwiększenie kosztów dla Skarbu Państwa.
W sytuacji gdy różnica między ofertami wynosi aż 400 mln zł, powstaje zasadnicze pytanie, czy unieważnienie wyboru tańszej oferty z powodu budzącego wątpliwości uchybienia i tym samym wybór oferty droższej o kilkaset milionów złotych pozostaje w zgodzie z zasadą gospodarności, efektywności wydatkowania środków publicznych oraz interesem polskiego podatnika. Dodatkowo należy uwzględnić koszt utraconego czasu – każdy miesiąc opóźnienia inwestycji infrastrukturalnej oznacza wzrost kosztów realizacji, ryzyko utraty finansowania unijnego oraz spowolnienie rozwoju gospodarczego regionów.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Czy Pan Minister zgodzi się z twierdzeniem, że Prawo zamówień publicznych nie powinno sprowadzać się do automatycznego stosowania sankcji, oderwanego od kontekstu sprawy, interesu publicznego oraz celu, jakim jest racjonalne i efektywne wydatkowanie środków publicznych?
2. Czy zdaniem Pana Ministra wykluczenie konsorcjum Torpol-Mirbud pozostaje w zgodzie z zasadą proporcjonalności, biorąc pod uwagę wagę zarzucanego uchybienia?
3. Czy zdaniem Pana Ministra zasadne było wykluczenie konsorcjum Torpol-Mirbud, biorąc pod uwagę fakt, że struktura akcjonariatu spółki zdominowana jest przez akcjonariat kontrolowany przez Skarb Państwa. Czy takie działanie nie jest sprzeczne z interesem Skarbu Państwa?
4. Czy zdaniem Pana Ministra działania państwowej spółki PKP PLK, która skłania się do oferty wyraźnie droższej, nie biorąc pod uwagę nieproporcjonalności kary i pomijając interes społeczny, to przykład nieefektywnego wydatkowania środków publicznych?
5. Czy jest zgoda Pana Ministra na działania polegające na wykluczaniu z przetargów polskich firm na rzecz firm kontrolowanych przez zagraniczny kapitał?
6. Czy i w jaki sposób zasada local content jest faktycznie uwzględniana w postępowaniach prowadzonych przez spółki z udziałem Skarbu Państwa, które realizują zadania z zakresu infrastruktury?
7. Czy przeprowadzono analizę skutków finansowych dla budżetu państwa wynikających z wyboru oferty droższej o około 400 mln zł? Czy stać nas, tj. Skarb Państwa, na wydatkowanie ponadmiarowych 400 mln zł?
8. Czy różnica w cenie została zestawiona z potencjalnym charakterem uchybienia, które stało się podstawą rozstrzygnięcia?
9. Jakie działania zostaną podjęte w celu ograniczenia przewlekłości postępowań odwoławczych w strategicznych inwestycjach infrastrukturalnych?
10. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmów systemowych pozwalających w większym stopniu uwzględniać kryterium wpływu inwestycji na krajowy potencjał gospodarczy?
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7723 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-5-1.054.34.2026
Warszawa, 03 marca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelacje nr 15345 i 15347 Posła na Sejm RP Jarosława Sachajki,
poniżej przedstawiam stosowne informacje.
Minister Infrastruktury nie jest organem właściwym do prowadzenia nadzoru nad
przygotowaniem i prowadzeniem postępowań przetargowych oraz przeprowadzania
analiz ryzyka związanego z wyborem wykonawcy. Zgodnie z ustawą Prawo zamówień
publicznych (dalej „ustawa PZP”) to Prezes Urzędu Zamówień Publicznych czuwa nad
przestrzeganiem zasad udzielania zamówień i dokonuje kontroli procesu udzielania
zamówień w zakresie przewidzianym ustawą. Natomiast nadzór nad Prezesem Urzędu
sprawuje minister właściwy do spraw gospodarki.
Jednocześnie informuję, że tryby udzielania zamówień, w tym wskazanie opisu kryteriów
i sposobu oceny ofert również regulują przepisy ustawy PZP.
Zgodnie z przepisami ustawy PZP za przygotowanie i przeprowadzenie postępowania
o udzielenie zamówienia publicznego odpowiedzialny jest zamawiający. Przedmiotowe
postępowanie o udzielenie zamówienia przygotowane zostało na podstawie dokumentów
bazowych obowiązujących w PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Dokumenty bazowe
opracowane zostały w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności
z ustawą PZP.
Wszyscy wykonawcy biorący udział w postępowaniu przetargowym są zobowiązani
do spełnienia jednakowych wymagań określonych w przepisach prawa zamówień
publicznych oraz w dokumentacji przetargowej. Przestrzeganie zasady równego
traktowania i jawności postępowania stanowi podstawę uczciwej rywalizacji, a także
zapewnia przejrzyste i odpowiedzialne gospodarowanie środkami publicznymi.
Odnosząc się do przetargu na przebudowę odcinka Białystok – Ełk linii kolejowej Rail
Baltica informuję, że zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy PZP, z postępowania
o udzielenie zamówienia zamawiający może wykluczyć wykonawcę, wobec którego
wydano ostateczną decyzję administracyjną o naruszeniu obowiązków wynikających
z prawa ochrony środowiska, prawa pracy lub przepisów o zabezpieczeniu społecznym,
jeżeli wymierzono tą decyzją karę pieniężną.
Jednocześnie, zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt 10 tej ustawy, z postępowania o udzielenie
zamówienia zamawiający może wykluczyć wykonawcę, który w wyniku lekkomyślności lub
niedbalstwa przedstawił informacje wprowadzające w błąd, co mogło mieć istotny wpływ
na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie
zamówienia.
Należy podkreślić, że zamawiający może nie wykluczać wykonawcy z postępowania
na podstawie art. 109 ust. 3 ustawy PZP w związku z nałożoną karą pieniężną, jeżeli
wykluczenie byłoby w sposób oczywisty nieproporcjonalne, jednakże kara ta musi być
zgłoszona zamawiającemu przez oferenta.
-- 1 of 3 --
2
Z informacji przekazanych przez PKP PLK S.A. wynika, że podejmując decyzję o wyborze
oferty konsorcjum w składzie: TORPOL S.A. (lider konsorcjum) oraz MIRBUD S.A. (partner
konsorcjum), zamawiający (PKP PLK S.A.) nie posiadał wiedzy na temat wymierzonej kary,
a posiadł ją z odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej drugiego w kolejności oferenta,
tj. konsorcjum w składzie: Budimex S.A. (lider konsorcjum), Budimex Kolejnictwo S.A.,
(partner konsorcjum) oraz PORR S.A. Dlatego przepis art. 109 ust. 3 nie miał zastosowania.
Po przeprowadzeniu rozprawy, na której prezentowane były stanowiska poszczególnych
stron, Krajowa Izba Odwoławcza w dniu 19 stycznia 2026 r. ogłosiła wyrok, w którym
nakazała odrzucenie oferty wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie
zamówienia, tj. TORPOL S.A. i MIRBUD S.A. na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy
PZP.
Mając na uwadze powyższe, działanie spółki PKP PLK S.A., dotyczące odrzucenia oferty
ww. wykonawców podyktowane było wyrokiem Krajowej Izby Odwoławczej, w związku
z czym w opinii Ministra Infrastruktury nie należy rozpatrywać go jako nieefektywnego
wydatkowania środków publicznych.
Krajowa Izba Odwoławcza odpowiada w pierwszej instancji za rozpoznawanie odwołań
w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego (w tym przy przetargach
inwestycyjnych). To niezależny organ działający przy Prezesie Urzędu Zamówień
Publicznych.
Na wyrok KIO stronom i uczestnikom postępowania o zamówienie publiczne przysługuje
skarga do sądu. Skargę wnosi się do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Zamówień
Publicznych za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej.
W związku z powyższym, Minister Infrastruktury nie jest organem właściwym
w odniesieniu do przewlekłości postępowań odwoławczych w strategicznych
inwestycjach infrastrukturalnych.
Odnosząc się do zasady local content czyli procesu zwiększenia zaangażowania udziału
krajowych przedsiębiorstw w projektach inwestycyjnych realizowanych przez spółki
z udziałem Skarbu Państwa informuję, że zgodnie z dyrektywami w sprawie zamówień
publicznych i koncesji (tj. Dyrektywą Klasyczną, Dyrektywą Sektorową oraz Dyrektywą
2014/23/UE), zamawiający mogą kształtować warunki udziału i kryteria oceny ofert
w sposób promujący określone wartości, np. jakość, innowacyjność, zrównoważony
rozwój, ochronę środowiska, aspekty społeczne, o ile mają one obiektywny związek
z przedmiotem zamówienia i są stosowane w sposób proporcjonalny oraz
niedyskryminacyjny.
W orzecznictwie TSUE wskazuje się jednak na niedopuszczalność realizowania koncepcji
local content w modelu najbardziej restrykcyjnym, tj. zakładającym ustanawianie
kategorycznego wymogu wykorzystywania dóbr krajowych przy realizacji zamówień
publicznych – udzielający zamówienia publicznego nie może bezpośrednio zobowiązać
do tego wykonawców. Istnieje jednakże możliwość uwzględniania tzw. celów
drugoplanowych, a więc w szczególności udzielania zamówień w sposób ukierunkowany
na realizację strategicznych celów polityki rozwoju, w tym wspierania małych i średnich
przedsiębiorstw.
W myśl orzecznictwa TSUE realizacja idei local content jest dopuszczalna w formie
pośredniej, np. poprzez promowanie zrównoważonych łańcuchów dostaw, rozwój
kompetencji lokalnych czy współpracę z małymi i średnimi przedsiębiorstwami – pod
warunkiem, że kryteria te nie prowadzą do faktycznego wykluczenia przedsiębiorstw
spoza danego kraju.
-- 2 of 3 --
3
PKP PLK S.A. stosuje szereg działań sprzyjających wykorzystaniu lokalnych zasobów, przy
pełnej zgodności z prawem UE, m.in. poprzez:
wspieranie zrównoważonych łańcuchów dostaw np. wymaganie certyfikatów, norm
polskich i europejskich;
współpracę z lokalnymi instytucjami i jednostkami badawczymi i rozwój własnych
laboratoriów;
współpracę z polskimi ośrodkami naukowymi (np. w ostatnim czasie podpisane
porozumienie z Akademią Górniczo-Hutniczą przy projektach tunelowych) oraz
Politechnikami Warszawską, Gdańską, Krakowską.
Jednocześnie przepisy ustawy PZP przewidują rozwiązania umożliwiające realne
wzmacnianie udziału podmiotów krajowych, tj.:
art. 214 ust. 11 i 13 ustawy PZP – udzielanie zamówień podmiotom powiązanym (in -
house);
art. 365 ustawy PZP – zamówienia dla spółek zależnych lub jednostek
organizacyjnych.
PKP PLK S.A. korzysta z tych możliwości, m.in. w ramach projektów finansowanych
z Krajowego Planu Odbudowy.
Jednocześnie informuję, że przy Ministrze Aktywów Państwowych działa Zespół
ds. Udziału Komponentu Krajowego w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych, powołany
Zarządzeniem Ministra Aktywów Państwowych z 8 października 2025 r. (Dz. Urz. MAP,
poz. 25).
Z wyrazami szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --