Interpelacja w sprawie naruszenia zasady proporcjonalności wynikającej z ustawy Prawo zamówień publicznych i nieefektywnego wydatkowania środków publicznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15345
do ministra infrastruktury
w sprawie naruszenia zasady proporcjonalności wynikającej z ustawy Prawo zamówień publicznych i nieefektywnego wydatkowania środków publicznych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 16-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
19 stycznia br. Krajowa Izba Odwoławcza, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez konsorcjum w składzie: Budimex, a także Budimex Kolejnictwo i PORR, nakazała spółce PKP Polskie Linie Kolejowe unieważnić wybór oferty na przebudowę linii kolejowej Rail Baltica między Białymstokiem a Ełkiem. W rezultacie z przetargu zostało wykluczone konsorcjum polskich firm, tj. Torpol-Mirbud, które złożyło najkorzystniejszą finansowo ofertę na przebudowę tego kluczowego odcinka międzynarodowej trasy.
Powodem odwołania była kara 15 tys. złotych nałożona w 2022 roku na Mirbud, mimo że art. 111 ustawy Prawo zamówień publicznych przewiduje trzyletni okres wykluczenia w przypadku takich kar. W kontekście powyższego należy podkreślić, że konsorcjum Torpol-Mirbud składało ofertę w ww. przetargu po upływie trzyletniego okresu wykluczenia, zatem zarzut naruszenia art. 111 PZP wydaje się być zarzutem chybionym, wobec czego sprawa ma mieć swoją kontynuację w sądzie (https://www.rp.pl/budownictwo/art43769171-mirbud-rusza-do-sadu-stawka-miliardowy-kontrakt-na-rail-baltica).
Co jednak najbardziej bulwersujące, w wyniku unieważnienia wyboru oferty konsorcjum polskich firm, tj. Torpol-Mirbud, PKP PLK zdecyduje o wyborze oferty o 400 mln złotych droższej i złożonej przez konsorcjum, w którym liderem jest Budimex – spółka składająca odwołanie do KIO, na której – według doniesień prasowych – ciąży wyrok warszawskiego sądu okręgowego za doprowadzenie do zakłócenia konkurencji w jednym z postępowań o zamówienie publiczne na budowę linii wysokiego napięcia (https://www.wnp.pl/budownictwo/batalia-o-przetarg-pse-sad-utrzymal-wyrok,1015851.html).
Co ciekawe, Ministerstwo Aktywów Państwowych wielokrotnie deklarowało realizację polityki local content, oznaczającej dążenie do zwiększania udziału polskich przedsiębiorstw, kapitału, dostawców, podwykonawców oraz polskiej myśli technicznej w realizacji strategicznych inwestycji publicznych. Celem tej polityki jest m.in. wzmacnianie potencjału polskich firm, zwiększanie wpływów podatkowych do budżetu państwa oraz ograniczanie odpływu kapitału za granicę. W komunikatach resortowych podkreślano, że local content ma być jednym z priorytetów polityki właścicielskiej państwa, szczególnie w sektorach infrastrukturalnych i energetycznych. Oznacza to, że przy realizacji inwestycji finansowanych ze środków publicznych należy uwzględniać nie tylko formalne kryterium ceny, lecz również szeroko rozumiany interes gospodarki narodowej. Tymczasem, w przypadku przetargu na przebudowę linii kolejowej Rail Baltica między Białymstokiem a Ełkiem, dochodzi do sytuacji, która stanowi całkowite zaprzeczenie polityki local content, wobec czego konieczne jest zwrócenie uwagi ministerstwa na ten fakt i zadanie pytania, czy fakt ten jest w interesie Polski.
Ponadto, w kontekście unieważnienia wyboru oferty opiewającej na 4,5 mld zł z powodu kary na 15 tys. zł, nałożonej w 2022 r. (zatem nienaruszającej tzw. okresu wykluczenia), należy odnieść się do zasady proporcjonalności, która wynika zarówno z prawa unijnego, jak i z polskiego Prawa zamówień publicznych. Zgodnie z zasadą proporcjonalności wymagania stawiane wykonawcom mają być adekwatne do przedmiotu zamówienia, sankcje za ewentualne uchybienia mają nie być nadmierne w stosunku do charakteru i wagi naruszenia, środki ingerujące w sytuację wykonawcy mają być najmniej dolegliwe spośród możliwych. W praktyce oznacza to, że ewentualne uchybienia formalne w ofertach powinny być oceniane pod kątem ich rzeczywistego wpływu na wynik postępowania i interes publiczny. Unieważnienie wyboru oferty lub wykluczenie wykonawcy powinno stanowić środek ostateczny – szczególnie gdy skutkiem jest znaczące zwiększenie kosztów dla Skarbu Państwa.
W sytuacji gdy różnica między ofertami wynosi aż 400 mln zł, powstaje zasadnicze pytanie, czy unieważnienie wyboru tańszej oferty z powodu budzącego wątpliwości uchybienia i tym samym wybór oferty droższej o kilkaset milionów złotych pozostaje w zgodzie z zasadą gospodarności, efektywności wydatkowania środków publicznych oraz interesem polskiego podatnika. Dodatkowo należy uwzględnić koszt utraconego czasu – każdy miesiąc opóźnienia inwestycji infrastrukturalnej oznacza wzrost kosztów realizacji, ryzyko utraty finansowania unijnego oraz spowolnienie rozwoju gospodarczego regionów.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Czy Pan Minister zgodzi się z twierdzeniem, że Prawo zamówień publicznych nie powinno sprowadzać się do automatycznego stosowania sankcji, oderwanego od kontekstu sprawy, interesu publicznego oraz celu, jakim jest racjonalne i efektywne wydatkowanie środków publicznych?
2. Czy zdaniem Pana Ministra wykluczenie konsorcjum Torpol-Mirbud pozostaje w zgodzie z zasadą proporcjonalności, biorąc pod uwagę wagę zarzucanego uchybienia?
3. Czy zdaniem Pana Ministra zasadne było wykluczenie konsorcjum Torpol-Mirbud, biorąc pod uwagę fakt, że struktura akcjonariatu spółki zdominowana jest przez akcjonariat kontrolowany przez Skarb Państwa. Czy takie działanie nie jest sprzeczne z interesem Skarbu Państwa?
4. Czy zdaniem Pana Ministra racjonalne jest – zarówno z punktu widzenia interesu społecznego, jaki i interesu finansów publicznych – wykluczenie z przetargu zwycięskiego oferenta z powodu marginalnej kary sprzed trzech lat i wybór oferty o ponad 400 mln złotych droższej, dodatkowo złożonej przez spółkę prawomocnie uznaną za winną zmowy przetargowej w innym postępowaniu?
5. Czy zdaniem Pana Ministra działania państwowej spółki PKP PLK, która skłania się do oferty wyraźnie droższej, nie biorąc pod uwagę nieproporcjonalności kary i pomijając interes społeczny, to przykład nieefektywnego wydatkowania środków publicznych?
6. Czy jest zgoda Pana Ministra na działania polegające na wykluczaniu z przetargów polskich firm na rzecz firm kontrolowanych przez zagraniczny kapitał?
7. Ministerstwo Aktywów Państwowych od kilku miesięcy przekonuje, że jego priorytetem jest tzw. local content. Czy zdaniem Pana Ministra opisywana wyżej sytuacja, w której wykluczona zostaje oferta konsorcjum polskiej firmy i spółki kontrolowanej przez Skarb Państwa, nie jest zaprzeczeniem tej idei? Jakie działania Pan Minister zamierza podjąć w ww. sprawie?
8. Czy i w jaki sposób zasada local content jest faktycznie uwzględniana w postępowaniach prowadzonych przez spółki z udziałem Skarbu Państwa?
9. Czy przeprowadzono analizę skutków finansowych dla budżetu państwa wynikających z wyboru oferty droższej o około 400 mln zł?
10. Czy różnica w cenie została zestawiona z potencjalnym charakterem uchybienia, które stało się podstawą rozstrzygnięcia?
11. Czy rząd planuje doprecyzowanie przepisów lub wytycznych, tak aby zasada proporcjonalności była stosowana w sposób zapewniający ochronę interesu finansowego państwa?
12. Jakie działania zostaną podjęte w celu ograniczenia przewlekłości postępowań odwoławczych w strategicznych inwestycjach infrastrukturalnych?
13. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmów systemowych pozwalających w większym stopniu uwzględniać kryterium wpływu inwestycji na krajowy potencjał gospodarczy?
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7723 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-5-1.054.34.2026
Warszawa, 03 marca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelacje nr 15345 i 15347 Posła na Sejm RP Jarosława Sachajki,
poniżej przedstawiam stosowne informacje.
Minister Infrastruktury nie jest organem właściwym do prowadzenia nadzoru nad
przygotowaniem i prowadzeniem postępowań przetargowych oraz przeprowadzania
analiz ryzyka związanego z wyborem wykonawcy. Zgodnie z ustawą Prawo zamówień
publicznych (dalej „ustawa PZP”) to Prezes Urzędu Zamówień Publicznych czuwa nad
przestrzeganiem zasad udzielania zamówień i dokonuje kontroli procesu udzielania
zamówień w zakresie przewidzianym ustawą. Natomiast nadzór nad Prezesem Urzędu
sprawuje minister właściwy do spraw gospodarki.
Jednocześnie informuję, że tryby udzielania zamówień, w tym wskazanie opisu kryteriów
i sposobu oceny ofert również regulują przepisy ustawy PZP.
Zgodnie z przepisami ustawy PZP za przygotowanie i przeprowadzenie postępowania
o udzielenie zamówienia publicznego odpowiedzialny jest zamawiający. Przedmiotowe
postępowanie o udzielenie zamówienia przygotowane zostało na podstawie dokumentów
bazowych obowiązujących w PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Dokumenty bazowe
opracowane zostały w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności
z ustawą PZP.
Wszyscy wykonawcy biorący udział w postępowaniu przetargowym są zobowiązani
do spełnienia jednakowych wymagań określonych w przepisach prawa zamówień
publicznych oraz w dokumentacji przetargowej. Przestrzeganie zasady równego
traktowania i jawności postępowania stanowi podstawę uczciwej rywalizacji, a także
zapewnia przejrzyste i odpowiedzialne gospodarowanie środkami publicznymi.
Odnosząc się do przetargu na przebudowę odcinka Białystok – Ełk linii kolejowej Rail
Baltica informuję, że zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy PZP, z postępowania
o udzielenie zamówienia zamawiający może wykluczyć wykonawcę, wobec którego
wydano ostateczną decyzję administracyjną o naruszeniu obowiązków wynikających
z prawa ochrony środowiska, prawa pracy lub przepisów o zabezpieczeniu społecznym,
jeżeli wymierzono tą decyzją karę pieniężną.
Jednocześnie, zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt 10 tej ustawy, z postępowania o udzielenie
zamówienia zamawiający może wykluczyć wykonawcę, który w wyniku lekkomyślności lub
niedbalstwa przedstawił informacje wprowadzające w błąd, co mogło mieć istotny wpływ
na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie
zamówienia.
Należy podkreślić, że zamawiający może nie wykluczać wykonawcy z postępowania
na podstawie art. 109 ust. 3 ustawy PZP w związku z nałożoną karą pieniężną, jeżeli
wykluczenie byłoby w sposób oczywisty nieproporcjonalne, jednakże kara ta musi być
zgłoszona zamawiającemu przez oferenta.
-- 1 of 3 --
2
Z informacji przekazanych przez PKP PLK S.A. wynika, że podejmując decyzję o wyborze
oferty konsorcjum w składzie: TORPOL S.A. (lider konsorcjum) oraz MIRBUD S.A. (partner
konsorcjum), zamawiający (PKP PLK S.A.) nie posiadał wiedzy na temat wymierzonej kary,
a posiadł ją z odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej drugiego w kolejności oferenta,
tj. konsorcjum w składzie: Budimex S.A. (lider konsorcjum), Budimex Kolejnictwo S.A.,
(partner konsorcjum) oraz PORR S.A. Dlatego przepis art. 109 ust. 3 nie miał zastosowania.
Po przeprowadzeniu rozprawy, na której prezentowane były stanowiska poszczególnych
stron, Krajowa Izba Odwoławcza w dniu 19 stycznia 2026 r. ogłosiła wyrok, w którym
nakazała odrzucenie oferty wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie
zamówienia, tj. TORPOL S.A. i MIRBUD S.A. na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy
PZP.
Mając na uwadze powyższe, działanie spółki PKP PLK S.A., dotyczące odrzucenia oferty
ww. wykonawców podyktowane było wyrokiem Krajowej Izby Odwoławczej, w związku
z czym w opinii Ministra Infrastruktury nie należy rozpatrywać go jako nieefektywnego
wydatkowania środków publicznych.
Krajowa Izba Odwoławcza odpowiada w pierwszej instancji za rozpoznawanie odwołań
w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego (w tym przy przetargach
inwestycyjnych). To niezależny organ działający przy Prezesie Urzędu Zamówień
Publicznych.
Na wyrok KIO stronom i uczestnikom postępowania o zamówienie publiczne przysługuje
skarga do sądu. Skargę wnosi się do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Zamówień
Publicznych za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej.
W związku z powyższym, Minister Infrastruktury nie jest organem właściwym
w odniesieniu do przewlekłości postępowań odwoławczych w strategicznych
inwestycjach infrastrukturalnych.
Odnosząc się do zasady local content czyli procesu zwiększenia zaangażowania udziału
krajowych przedsiębiorstw w projektach inwestycyjnych realizowanych przez spółki
z udziałem Skarbu Państwa informuję, że zgodnie z dyrektywami w sprawie zamówień
publicznych i koncesji (tj. Dyrektywą Klasyczną, Dyrektywą Sektorową oraz Dyrektywą
2014/23/UE), zamawiający mogą kształtować warunki udziału i kryteria oceny ofert
w sposób promujący określone wartości, np. jakość, innowacyjność, zrównoważony
rozwój, ochronę środowiska, aspekty społeczne, o ile mają one obiektywny związek
z przedmiotem zamówienia i są stosowane w sposób proporcjonalny oraz
niedyskryminacyjny.
W orzecznictwie TSUE wskazuje się jednak na niedopuszczalność realizowania koncepcji
local content w modelu najbardziej restrykcyjnym, tj. zakładającym ustanawianie
kategorycznego wymogu wykorzystywania dóbr krajowych przy realizacji zamówień
publicznych – udzielający zamówienia publicznego nie może bezpośrednio zobowiązać
do tego wykonawców. Istnieje jednakże możliwość uwzględniania tzw. celów
drugoplanowych, a więc w szczególności udzielania zamówień w sposób ukierunkowany
na realizację strategicznych celów polityki rozwoju, w tym wspierania małych i średnich
przedsiębiorstw.
W myśl orzecznictwa TSUE realizacja idei local content jest dopuszczalna w formie
pośredniej, np. poprzez promowanie zrównoważonych łańcuchów dostaw, rozwój
kompetencji lokalnych czy współpracę z małymi i średnimi przedsiębiorstwami – pod
warunkiem, że kryteria te nie prowadzą do faktycznego wykluczenia przedsiębiorstw
spoza danego kraju.
-- 2 of 3 --
3
PKP PLK S.A. stosuje szereg działań sprzyjających wykorzystaniu lokalnych zasobów, przy
pełnej zgodności z prawem UE, m.in. poprzez:
wspieranie zrównoważonych łańcuchów dostaw np. wymaganie certyfikatów, norm
polskich i europejskich;
współpracę z lokalnymi instytucjami i jednostkami badawczymi i rozwój własnych
laboratoriów;
współpracę z polskimi ośrodkami naukowymi (np. w ostatnim czasie podpisane
porozumienie z Akademią Górniczo-Hutniczą przy projektach tunelowych) oraz
Politechnikami Warszawską, Gdańską, Krakowską.
Jednocześnie przepisy ustawy PZP przewidują rozwiązania umożliwiające realne
wzmacnianie udziału podmiotów krajowych, tj.:
art. 214 ust. 11 i 13 ustawy PZP – udzielanie zamówień podmiotom powiązanym (in -
house);
art. 365 ustawy PZP – zamówienia dla spółek zależnych lub jednostek
organizacyjnych.
PKP PLK S.A. korzysta z tych możliwości, m.in. w ramach projektów finansowanych
z Krajowego Planu Odbudowy.
Jednocześnie informuję, że przy Ministrze Aktywów Państwowych działa Zespół
ds. Udziału Komponentu Krajowego w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych, powołany
Zarządzeniem Ministra Aktywów Państwowych z 8 października 2025 r. (Dz. Urz. MAP,
poz. 25).
Z wyrazami szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --