Interpelacja nr 15314
Interpelacja w sprawie skutków projektowanej nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dla powiatów o słabszym potencjale społeczno-gospodarczym
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skutków projektowanej nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dla powiatów o słabszym potencjale społeczno-gospodarczym
Interpelacja nr 15314
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie skutków projektowanej nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dla powiatów o słabszym potencjale społeczno-gospodarczym
Zgłaszający: Rafał Romanowski
Data wpływu: 12-02-2026
Szanowna Pani Minister,
w związku z projektem ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (UD348), zwracam się o przedstawienie szczegółowej analizy skutków tej regulacji dla jednostek samorządu terytorialnego - w szczególności powiatów o ograniczonym potencjale finansowym i słabszym rynku pracy. Projekt wprowadza istotne zmiany w funkcjonowaniu warsztatów terapii zajęciowej (WTZ), obejmujące m.in.: usztywnienie standardów organizacyjnych (w tym minimalny wymiar funkcjonowania 5 dni w tygodniu po 8 godzin dziennie), formalizację procesu kwalifikacji uczestników, wzmocnienie roli powiatowych centrów pomocy rodzinie (PCPR) w procesie uzgodnień i przyjęć, w tym między powiatami, wprowadzenie mechanizmu rotacji uczestników oraz limitu uczestnictwa, możliwość powrotu uczestnika do WTZ w okresie do 4 miesięcy po podjęciu zatrudnienia, proporcjonalne obniżenie dofinansowania w przypadku utrzymywania „wolnego miejsca”. W moim okręgu wyborczym znajdują się m.in. powiaty: gostyniński, płocki, żyrardowski, sochaczewski, płoński, sierpecki, żuromiński, mławski, ciechanowski oraz przasnyski. Są to w znacznej części powiaty o charakterze rolniczym lub peryferyjnym, z rozproszoną strukturą osadniczą, ograniczoną bazą pracodawców oraz niewielką liczbą podmiotów ekonomii społecznej i zakładów aktywności zawodowej.
W świetle przeprowadzonej analizy projektu wskazuję na następujące kluczowe ryzyka dla tych powiatów:
I. Ryzyka finansowe
Mechanizm obniżania dofinansowania przy czasowo wolnym miejscu. Wprowadzenie prawa powrotu uczestnika do WTZ przy jednoczesnym proporcjonalnym obniżaniu dofinansowania za okres utrzymywania miejsca może prowadzić do destabilizacji finansowej WTZ. W powiatach o mniejszej liczbie uczestników każda fluktuacja oznacza realne zagrożenie dla płynności finansowej, a mechanizm ten może paradoksalnie zniechęcać do aktywizacji zawodowej.
Wzrost kosztów stałych funkcjonowania WTZ
Usztywnienie czasu pracy (5 dni x 8 godzin) generuje wzrost kosztów kadrowych, organizacyjnych i transportowych. W powiatach takich jak żuromiński, sierpecki czy przasnyski, gdzie odległości między miejscowościami są znaczne, koszt dowozu uczestników jest istotnym elementem budżetu. Nowe obowiązki administracyjne bez gwarancji finansowania. Obowiązki informacyjne starostw oraz rozszerzona rola PCPR oznaczają zwiększone obciążenia kadrowe. W wielu z wymienionych powiatów PCPR funkcjonują przy minimalnym stanie zatrudnienia.
II. Ryzyka systemowe i organizacyjne
Brak realnych alternatyw po zakończeniu uczestnictwa w WTZ. Projekt zakłada większą rotację uczestników. Jednak w powiatach takich jak gostyniński, mławski czy płoński liczba podmiotów oferujących zatrudnienie wspierane jest ograniczona. Może to prowadzić do powstania „pustki wsparcia” - osoby opuszczające WTZ nie znajdą zatrudnienia ani alternatywnej formy wsparcia.
Ryzyko sporów między powiatami
Wprowadzenie obowiązku uzgodnień przy przyjęciach osób z innych powiatów bez jasnego mechanizmu finansowego może prowadzić do konfliktów kompetencyjnych i budżetowych. Przeciążenie systemu dokumentacyjnego
Rozszerzenie obowiązków dokumentacyjnych i diagnostycznych bez zapewnienia szkoleń i narzędzi centralnych może skutkować formalizmem zamiast realnej pracy terapeutycznej.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie są szczegółowe wyliczenia skutków finansowych projektu dla powiatów w podziale na województwa oraz typ powiatu (miejski/ziemski/peryferyjny)?
2. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę wpływu projektowanych rozwiązań na powiaty o ograniczonym rynku pracy, w tym wymienione w niniejszej interpelacji?
3. Czy planowane jest zwiększenie środków PFRON przekazywanych powiatom w celu pokrycia wzrostu kosztów organizacyjnych?
4. Jak ministerstwo zamierza zneutralizować antyzatrudnieniowy efekt mechanizmu obniżania dofinansowania przy utrzymywaniu miejsca dla osoby podejmującej pracę?
5. Czy przewidziano specjalny mechanizm wyrównawczy dla powiatów o słabszym potencjale gospodarczym?
6. Jakie konkretne instrumenty rynku pracy zostaną równolegle wzmocnione w powiatach o ograniczonej liczbie pracodawców?
7. Czy przewidziano okres przejściowy i pakiet wdrożeniowy (szkolenia, wzory dokumentów, system IT)?
8. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby WTZ oraz uczestników w powiatach: gostynińskim, płockim, żyrardowskim, sochaczewskim, płońskim, sierpeckim, żuromińskim, mławskim, ciechanowskim i przasnyskim oraz prognozę wpływu nowelizacji na ich funkcjonowanie?
9. Czy rząd gwarantuje, że wdrożenie ustawy nie doprowadzi do ograniczenia liczby miejsc w WTZ w powiatach peryferyjnych?
Projekt w obecnym kształcie może prowadzić do pogłębienia nierówności terytorialnych w dostępie do rehabilitacji społeczno-zawodowej. Jako poseł opozycji, reprezentujący mieszkańców północnego Mazowsza, oczekuję jasnych gwarancji finansowych i organizacyjnych, że nowe regulacje nie obciążą w sposób nieproporcjonalny powiatów o słabszej kondycji budżetowej.
Z wyrazami szacunku Rafał Romanowski
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 15314
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie skutków projektowanej nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dla powiatów o słabszym potencjale społeczno-gospodarczym
Zgłaszający: Rafał Romanowski
Data wpływu: 12-02-2026
Szanowna Pani Minister,
w związku z projektem ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (UD348), zwracam się o przedstawienie szczegółowej analizy skutków tej regulacji dla jednostek samorządu terytorialnego - w szczególności powiatów o ograniczonym potencjale finansowym i słabszym rynku pracy. Projekt wprowadza istotne zmiany w funkcjonowaniu warsztatów terapii zajęciowej (WTZ), obejmujące m.in.: usztywnienie standardów organizacyjnych (w tym minimalny wymiar funkcjonowania 5 dni w tygodniu po 8 godzin dziennie), formalizację procesu kwalifikacji uczestników, wzmocnienie roli powiatowych centrów pomocy rodzinie (PCPR) w procesie uzgodnień i przyjęć, w tym między powiatami, wprowadzenie mechanizmu rotacji uczestników oraz limitu uczestnictwa, możliwość powrotu uczestnika do WTZ w okresie do 4 miesięcy po podjęciu zatrudnienia, proporcjonalne obniżenie dofinansowania w przypadku utrzymywania „wolnego miejsca”. W moim okręgu wyborczym znajdują się m.in. powiaty: gostyniński, płocki, żyrardowski, sochaczewski, płoński, sierpecki, żuromiński, mławski, ciechanowski oraz przasnyski. Są to w znacznej części powiaty o charakterze rolniczym lub peryferyjnym, z rozproszoną strukturą osadniczą, ograniczoną bazą pracodawców oraz niewielką liczbą podmiotów ekonomii społecznej i zakładów aktywności zawodowej.
W świetle przeprowadzonej analizy projektu wskazuję na następujące kluczowe ryzyka dla tych powiatów:
I. Ryzyka finansowe
Mechanizm obniżania dofinansowania przy czasowo wolnym miejscu. Wprowadzenie prawa powrotu uczestnika do WTZ przy jednoczesnym proporcjonalnym obniżaniu dofinansowania za okres utrzymywania miejsca może prowadzić do destabilizacji finansowej WTZ. W powiatach o mniejszej liczbie uczestników każda fluktuacja oznacza realne zagrożenie dla płynności finansowej, a mechanizm ten może paradoksalnie zniechęcać do aktywizacji zawodowej.
Wzrost kosztów stałych funkcjonowania WTZ
Usztywnienie czasu pracy (5 dni x 8 godzin) generuje wzrost kosztów kadrowych, organizacyjnych i transportowych. W powiatach takich jak żuromiński, sierpecki czy przasnyski, gdzie odległości między miejscowościami są znaczne, koszt dowozu uczestników jest istotnym elementem budżetu. Nowe obowiązki administracyjne bez gwarancji finansowania. Obowiązki informacyjne starostw oraz rozszerzona rola PCPR oznaczają zwiększone obciążenia kadrowe. W wielu z wymienionych powiatów PCPR funkcjonują przy minimalnym stanie zatrudnienia.
II. Ryzyka systemowe i organizacyjne
Brak realnych alternatyw po zakończeniu uczestnictwa w WTZ. Projekt zakłada większą rotację uczestników. Jednak w powiatach takich jak gostyniński, mławski czy płoński liczba podmiotów oferujących zatrudnienie wspierane jest ograniczona. Może to prowadzić do powstania „pustki wsparcia” - osoby opuszczające WTZ nie znajdą zatrudnienia ani alternatywnej formy wsparcia.
Ryzyko sporów między powiatami
Wprowadzenie obowiązku uzgodnień przy przyjęciach osób z innych powiatów bez jasnego mechanizmu finansowego może prowadzić do konfliktów kompetencyjnych i budżetowych. Przeciążenie systemu dokumentacyjnego
Rozszerzenie obowiązków dokumentacyjnych i diagnostycznych bez zapewnienia szkoleń i narzędzi centralnych może skutkować formalizmem zamiast realnej pracy terapeutycznej.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie są szczegółowe wyliczenia skutków finansowych projektu dla powiatów w podziale na województwa oraz typ powiatu (miejski/ziemski/peryferyjny)?
2. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę wpływu projektowanych rozwiązań na powiaty o ograniczonym rynku pracy, w tym wymienione w niniejszej interpelacji?
3. Czy planowane jest zwiększenie środków PFRON przekazywanych powiatom w celu pokrycia wzrostu kosztów organizacyjnych?
4. Jak ministerstwo zamierza zneutralizować antyzatrudnieniowy efekt mechanizmu obniżania dofinansowania przy utrzymywaniu miejsca dla osoby podejmującej pracę?
5. Czy przewidziano specjalny mechanizm wyrównawczy dla powiatów o słabszym potencjale gospodarczym?
6. Jakie konkretne instrumenty rynku pracy zostaną równolegle wzmocnione w powiatach o ograniczonej liczbie pracodawców?
7. Czy przewidziano okres przejściowy i pakiet wdrożeniowy (szkolenia, wzory dokumentów, system IT)?
8. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby WTZ oraz uczestników w powiatach: gostynińskim, płockim, żyrardowskim, sochaczewskim, płońskim, sierpeckim, żuromińskim, mławskim, ciechanowskim i przasnyskim oraz prognozę wpływu nowelizacji na ich funkcjonowanie?
9. Czy rząd gwarantuje, że wdrożenie ustawy nie doprowadzi do ograniczenia liczby miejsc w WTZ w powiatach peryferyjnych?
Projekt w obecnym kształcie może prowadzić do pogłębienia nierówności terytorialnych w dostępie do rehabilitacji społeczno-zawodowej. Jako poseł opozycji, reprezentujący mieszkańców północnego Mazowsza, oczekuję jasnych gwarancji finansowych i organizacyjnych, że nowe regulacje nie obciążą w sposób nieproporcjonalny powiatów o słabszej kondycji budżetowej.
Z wyrazami szacunku Rafał Romanowski
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
28%
Konkretność
72%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12763 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.125.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15314 Pana Posła Rafała Romanowskiego, w sprawie
skutków projektowanej nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dla powiatów o słabszym potencjale społeczno-
gospodarczym, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) przygotowywane są
rozwiązania mające na celu poprawę jakości działań realizowanych przez warsztaty terapii
zajęciowej (WTZ). Służyć temu ma wdrożenie „Standardów funkcjonowania WTZ”1, które
zakładają:
— podniesienie jakości i skuteczności działań realizowanych przez WTZ;
— przyjęcie prawa do samostanowienia uczestników WTZ za kluczową zasadę działania
warsztatów na każdym etapie pobytu;
— wzmocnienie prozatrudnieniowej roli WTZ;
— ujednolicenie metod działania na etapie diagnozy, tworzenia i realizacji indywidualnych
programów rehabilitacji oraz oceny postępów uczestników;
— wzmocnienie współpracy WTZ z otoczeniem;
— podniesienie kwalifikacji kadry merytorycznej WTZ.
Projektowane rozwiązania wpisują się w założenia działania IV 1.4. Strategii na rzecz Osób
z Niepełnosprawnościami 2021-20302 pn. „Poprawa funkcjonowania warsztatów terapii
zajęciowej”.
Do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wpisano założenia projektu
ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (numer projektu: UD348) w zakresie wprowadzenia standardów dla
WTZ. Projekt zakłada wprowadzenie rozwiązań niekosztownych lub generujących
niewielkie koszty. Główny nacisk położony jest na optymalizację istniejących procesów,
standaryzację metod pracy oraz zmianę filozofii działania na nastawioną w większym
stopniu na promowanie samostanowienia uczestników.
Propozycje zmian w projekcie ustawy w znacznej mierze odwołują się do Standardów
funkcjonowania WTZ. Instrument ten wraz z pakietem rozwiązań prawnych wypracowano
w ramach projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia wsparcia samodzielności osób
niepełnosprawnych”, który realizowano w latach 2020-2023. Prace nad nim poprzedzone
zostały pogłębionymi badaniami potrzeb osób z niepełnosprawnościami, ich opiekunów, ale
też i sytuacji WTZ.
Standardy konsultowano m.in. z przedstawicielami środowiska WTZ. Ich założenia
przetestowano w 72 warsztatach terapii zajęciowej (ok. 10% placówek w Polsce). W oparciu
1 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023.
2 Załącznik do uchwały nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Strategia
na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 (M.P. poz. 218).
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o wyniki pilotażu zmodyfikowano pierwotną propozycję dokumentu i przygotowano projekt
zmian m.in. w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.) czy
rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2004 r.
w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2284), wraz z ocenami
skutków regulacji. Wypracowane rozwiązania poddano konsultacjom środowiskowym,
w których uczestniczyli przedstawiciele WTZ. W oparciu o wyniki pilotażu i konsultacji
opracowano ostateczny kształt projektów rozwiązań prawnych.
Standardy i raporty z badań dotyczących osób z niepełnosprawnościami czy działalności
WTZ oraz pilotażu Standardów dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw
Osób Niepełnosprawnych, w zakładce „Projekty”3 i na stronie utworzonej na potrzeby
wspomnianego projektu „Aktywni niepełnosprawni (…)”4.
W styczniu br. Pełnomocnik Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych poprosił
przedstawicieli warsztatów terapii zajęciowej o zgłoszenie uwag do projektu zmian
w ustawie o rehabilitacji (UD348). W związku z tym, że najwięcej zastrzeżeń dotyczyło
zapisu ograniczającego okres pobytu uczestników w WTZ do czasu przeprowadzenia 3 ocen
kompleksowych, pełnomocnik zdecydował o rezygnacji z tego rozwiązania. Projekt ustawy
będzie szeroko konsultowany z przedstawicielami środowiska WTZ i osób
z niepełnosprawnościami na kolejnych etapach jego procedowania.
Projektowane przepisy mają służyć wzmocnieniu roli WTZ w systemie wsparcia osób
z niepełnosprawnościami, poprawie jakości działań rehabilitacyjnych i stworzeniu
uczestnikom bezpieczniejszych warunków podejmowania m.in. aktywności zawodowej.
Szczególne znaczenie ma przy tym zachowanie stabilności funkcjonowania warsztatów,
również w mniejszych, w których WTZ często pełnią istotną funkcję nie tylko
rehabilitacyjną, ale również społeczną i środowiskową.
Kierownictwo resortu ma świadomość tego, że w powiatach o ograniczonym rynku pracy
proces aktywizacji zawodowej uczestników WTZ może być trudniejszy niż w dużych
ośrodkach miejskich. Projektowane rozwiązania, dotyczące również możliwości
podejmowania zatrudnienia lub stażu przez uczestników WTZ bez konieczności
definitywnej rezygnacji z uczestnictwa w warsztacie, powinny być postrzegane jako
mechanizm zwiększający bezpieczeństwo zarówno uczestnika jak i placówki. Możliwość
powrotu uczestnika do WTZ w określonym czasie w przypadku niepowodzenia w
zatrudnieniu ma szczególne znaczenie właśnie w tych powiatach, w których oferta pracy dla
osób z niepełnosprawnościami jest mniej stabilna lub bardziej ograniczona.
Proponowany mechanizm utrzymania dofinansowania w sytuacji przyjęcia na miejsce
nieobecnego uczestnika kolejnej osoby z listy oczekujących ma przeciwdziałać negatywnym
skutkom organizacyjnym dla warsztatu. Ewentualne obniżenie dofinansowania
następowałoby dopiero w sytuacji pozostawienia wolnego miejsca, proporcjonalnie do
czasu jego utrzymywania, co ma zapobiegać podwójnemu finansowaniu tych samych lub
podobnych form wsparcia ze środków publicznych kierowanych do tej samej osoby
z niepełnosprawnością. Należy przy tym zaznaczyć, że rozwiązanie to, podobnie jak
pozostałe, jest nadal przedmiotem konsultacji, tak aby jego ostateczny kształt uwzględniał
realia funkcjonowania warsztatów w powiatach.
3 Projekt „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”,
https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/ (dostęp od 8 czerwca 2026 r.).
4 https://wlaczeniespoleczne.pl (dostęp od 8 czerwca 2026 r.).
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zakłada się wprowadzenie w projekcie ustawy odpowiedniego okresu przejściowego, który
pozwoli WTZ, ich organizatorom oraz jednostkom samorządu terytorialnego przygotować
się do stosowania nowych przepisów. Przewiduje się również działania wspierające proces
wdrożenia, w tym szkolenia dla WTZ, służące omówieniu nowych rozwiązań, sposobu ich
stosowania w praktyce i zasad prowadzenia wymaganej dokumentacji. Należy przy tym
zaznaczyć, że wzory dokumentów zostały już opracowane w ramach Standardów
funkcjonowania warsztatów terapii zajęciowej, wypracowanych w projekcie „Aktywni
niepełnosprawni (…)”. Dokumenty te stanowią istotne wsparcie organizacyjne dla
warsztatów, zwłaszcza w zakresie diagnozy funkcjonalnej i prowadzenia indywidualnych
programów rehabilitacji. Kwestie dotyczące szczegółowego zakresu pakietu
wdrożeniowego, w tym ewentualnych narzędzi informatycznych wspierających realizację
nowych obowiązków, zostaną doprecyzowywane z uwzględnieniem wyników konsultacji.
Wybrane rozwiązania ze standardów były przedmiotem m.in. prekonsultacji, które odbyły
się w kwietniu i maju 2025 r. Ponadto, 3 marca br. miało miejsce spotkanie
z przedstawicielami WTZ z całej Polski i członkami Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw
Osób Niepełnosprawnych uczestniczącymi w pracach doraźnego Zespołu problemowego
dotyczącego warsztatów terapii zajęciowej5. Przedmiotem spotkania były m.in. propozycje
zmian przewidziane w ww. projekcie ustawy. Kolejne spotkanie z przedstawicielami
zespołu odbyło się 29 kwietnia br.
Projekt będzie szeroko konsultowany ze środowiskiem WTZ, przedstawicielami osób
z niepełnosprawnościami oraz innymi interesariuszami również na kolejnych etapach
procedowania. Umożliwi to wypracowanie rozwiązań, które z jednej strony będą
wzmacniały jakość działań warsztatów, a z drugiej będą możliwe do wdrożenia w praktyce
organizacyjnej i finansowej podmiotów prowadzących WTZ i samorządów
odpowiedzialnych za współfinansowanie ich działalności.
Przeciwdziałanie nierównościom terytorialnym w dostępie do wsparcia osób
z niepełnosprawnościami realizowane jest też poprzez system programów i instrumentów
finansowanych m.in. ze środków PFRON i Funduszu Solidarnościowego. Przykładem
takiego instrumentu jest „Program wyrównywania różnic między regionami III”, w ramach
którego jednostki samorządu terytorialnego, w tym gminy i powiaty, mogą ubiegać się o
wsparcie służące poprawie dostępności i organizacji pomocy dla osób
z niepełnosprawnościami, m.in. na działania dotyczące likwidacji barier, poprawy
dostępności transportowej, wsparcia placówek działających na rzecz osób
z niepełnosprawnościami i rozwijania usług kierowanych do tych osób.
Rozwijane są ponadto indywidualne i środowiskowe formy wsparcia osób
z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin. Należą do nich w szczególności: usługi asystencji
osobistej, opieka wytchnieniowa, zatrudnienie wspomagane, programy wspierające
niezależne życie, mieszkalnictwo treningowe i wspomagane, centra opiekuńczo-mieszkalne,
środowiskowe domy samopomocy, usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze,
a także instrumenty PFRON związane z: likwidacją barier architektonicznych, technicznych
i w komunikowaniu się, dofinansowaniem zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty
ortopedyczne i środki pomocnicze, turnusami rehabilitacyjnymi oraz aktywizacją zawodową
osób z niepełnosprawnościami.
Tak rozumiane wsparcie ma charakter komplementarny wobec działalności warsztatów
terapii zajęciowej. WTZ pozostają istotnym elementem systemu wsparcia, zwłaszcza dla
5 Zespół powołano uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych z 10
lutego 2026 r.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
osób wymagających długofalowych i wielowymiarowych działań rehabilitacyjnych.
Jednocześnie rozwój usług indywidualnych i środowiskowych ma służyć temu, aby osoba
z niepełnosprawnością oraz jej rodzina mogły korzystać z form pomocy dostosowanych do
sytuacji życiowej, poziomu samodzielności, potrzeb społecznych i zawodowych oraz
możliwości lokalnego środowiska.
Kierownictwo resortu będzie kontynuowało dialog ze środowiskiem warsztatów terapii
zajęciowej i samorządami, tak aby przygotowywane rozwiązania wzmacniały system
rehabilitacji społecznej i zawodowej, a nie prowadziły do pogłębiania różnic terytorialnych.
Nowe regulacje wdrażane będą w sposób możliwie bezpieczny organizacyjnie,
z uwzględnieniem sytuacji powiatów o ograniczonym potencjale gospodarczym i rynku
pracy, a także z dbałością o zapewnienie stabilności działania istniejących placówek oraz
z poszanowaniem prawa osób z niepełnosprawnościami do dostępnego, adekwatnego
i ciągłego wsparcia.
Poniżej przedstawiam dane PFRON dotyczące warsztatów terapii zajęciowej
we wskazanych w interpelacji powiatach województwa mazowieckiego.
Tabela. Dane dotyczące warsztatów terapii zajęciowej w wybranych powiatach woj. mazowieckiego według stanu
na 31 grudnia 2025 r.
Lp. Nazwa powiatu Liczba
WTZ
Liczba
uczestników
WTZ
Kwota środków
wydatkowana
na działalność
WTZ ogółem
w tym
dofinansowanie
ze środków
PFRON
1 Powiat
ciechanowski 1 30 1 173 200,00 zł 1 055 880,00 zł
2 Powiat gostyniński 1 45 1 759 800,00 zł 1 583 820,00 zł
3 Powiat mławski 0 0 0,00 zł 0,00 zł
4 Powiat płocki 7 300 11 595 397,07 zł 10 435 227,07 zł
5 Powiat płoński 1 25 977 727,00 zł 879 900,00 zł
6 Powiat przasnyski 1 20 781 644,07 zł 703 430,07 zł
7 Powiat sierpecki 1 35 1 368 733,34 zł 1 231 860,00 zł
8 Powiat
sochaczewski 1 55 2 150 867,00 zł 1 935 780,00 zł
9 Powiat żuromiński 1 29 1 134 101,24 zł 1 020 684,00 zł
10 Powiat żyrardowski 1 40 1 564 267,00 zł 1 407 840,00 zł
Źródło: dane PFRON.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.125.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15314 Pana Posła Rafała Romanowskiego, w sprawie
skutków projektowanej nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dla powiatów o słabszym potencjale społeczno-
gospodarczym, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) przygotowywane są
rozwiązania mające na celu poprawę jakości działań realizowanych przez warsztaty terapii
zajęciowej (WTZ). Służyć temu ma wdrożenie „Standardów funkcjonowania WTZ”1, które
zakładają:
— podniesienie jakości i skuteczności działań realizowanych przez WTZ;
— przyjęcie prawa do samostanowienia uczestników WTZ za kluczową zasadę działania
warsztatów na każdym etapie pobytu;
— wzmocnienie prozatrudnieniowej roli WTZ;
— ujednolicenie metod działania na etapie diagnozy, tworzenia i realizacji indywidualnych
programów rehabilitacji oraz oceny postępów uczestników;
— wzmocnienie współpracy WTZ z otoczeniem;
— podniesienie kwalifikacji kadry merytorycznej WTZ.
Projektowane rozwiązania wpisują się w założenia działania IV 1.4. Strategii na rzecz Osób
z Niepełnosprawnościami 2021-20302 pn. „Poprawa funkcjonowania warsztatów terapii
zajęciowej”.
Do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wpisano założenia projektu
ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (numer projektu: UD348) w zakresie wprowadzenia standardów dla
WTZ. Projekt zakłada wprowadzenie rozwiązań niekosztownych lub generujących
niewielkie koszty. Główny nacisk położony jest na optymalizację istniejących procesów,
standaryzację metod pracy oraz zmianę filozofii działania na nastawioną w większym
stopniu na promowanie samostanowienia uczestników.
Propozycje zmian w projekcie ustawy w znacznej mierze odwołują się do Standardów
funkcjonowania WTZ. Instrument ten wraz z pakietem rozwiązań prawnych wypracowano
w ramach projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia wsparcia samodzielności osób
niepełnosprawnych”, który realizowano w latach 2020-2023. Prace nad nim poprzedzone
zostały pogłębionymi badaniami potrzeb osób z niepełnosprawnościami, ich opiekunów, ale
też i sytuacji WTZ.
Standardy konsultowano m.in. z przedstawicielami środowiska WTZ. Ich założenia
przetestowano w 72 warsztatach terapii zajęciowej (ok. 10% placówek w Polsce). W oparciu
1 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023.
2 Załącznik do uchwały nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Strategia
na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 (M.P. poz. 218).
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o wyniki pilotażu zmodyfikowano pierwotną propozycję dokumentu i przygotowano projekt
zmian m.in. w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.) czy
rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2004 r.
w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2284), wraz z ocenami
skutków regulacji. Wypracowane rozwiązania poddano konsultacjom środowiskowym,
w których uczestniczyli przedstawiciele WTZ. W oparciu o wyniki pilotażu i konsultacji
opracowano ostateczny kształt projektów rozwiązań prawnych.
Standardy i raporty z badań dotyczących osób z niepełnosprawnościami czy działalności
WTZ oraz pilotażu Standardów dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw
Osób Niepełnosprawnych, w zakładce „Projekty”3 i na stronie utworzonej na potrzeby
wspomnianego projektu „Aktywni niepełnosprawni (…)”4.
W styczniu br. Pełnomocnik Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych poprosił
przedstawicieli warsztatów terapii zajęciowej o zgłoszenie uwag do projektu zmian
w ustawie o rehabilitacji (UD348). W związku z tym, że najwięcej zastrzeżeń dotyczyło
zapisu ograniczającego okres pobytu uczestników w WTZ do czasu przeprowadzenia 3 ocen
kompleksowych, pełnomocnik zdecydował o rezygnacji z tego rozwiązania. Projekt ustawy
będzie szeroko konsultowany z przedstawicielami środowiska WTZ i osób
z niepełnosprawnościami na kolejnych etapach jego procedowania.
Projektowane przepisy mają służyć wzmocnieniu roli WTZ w systemie wsparcia osób
z niepełnosprawnościami, poprawie jakości działań rehabilitacyjnych i stworzeniu
uczestnikom bezpieczniejszych warunków podejmowania m.in. aktywności zawodowej.
Szczególne znaczenie ma przy tym zachowanie stabilności funkcjonowania warsztatów,
również w mniejszych, w których WTZ często pełnią istotną funkcję nie tylko
rehabilitacyjną, ale również społeczną i środowiskową.
Kierownictwo resortu ma świadomość tego, że w powiatach o ograniczonym rynku pracy
proces aktywizacji zawodowej uczestników WTZ może być trudniejszy niż w dużych
ośrodkach miejskich. Projektowane rozwiązania, dotyczące również możliwości
podejmowania zatrudnienia lub stażu przez uczestników WTZ bez konieczności
definitywnej rezygnacji z uczestnictwa w warsztacie, powinny być postrzegane jako
mechanizm zwiększający bezpieczeństwo zarówno uczestnika jak i placówki. Możliwość
powrotu uczestnika do WTZ w określonym czasie w przypadku niepowodzenia w
zatrudnieniu ma szczególne znaczenie właśnie w tych powiatach, w których oferta pracy dla
osób z niepełnosprawnościami jest mniej stabilna lub bardziej ograniczona.
Proponowany mechanizm utrzymania dofinansowania w sytuacji przyjęcia na miejsce
nieobecnego uczestnika kolejnej osoby z listy oczekujących ma przeciwdziałać negatywnym
skutkom organizacyjnym dla warsztatu. Ewentualne obniżenie dofinansowania
następowałoby dopiero w sytuacji pozostawienia wolnego miejsca, proporcjonalnie do
czasu jego utrzymywania, co ma zapobiegać podwójnemu finansowaniu tych samych lub
podobnych form wsparcia ze środków publicznych kierowanych do tej samej osoby
z niepełnosprawnością. Należy przy tym zaznaczyć, że rozwiązanie to, podobnie jak
pozostałe, jest nadal przedmiotem konsultacji, tak aby jego ostateczny kształt uwzględniał
realia funkcjonowania warsztatów w powiatach.
3 Projekt „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”,
https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/ (dostęp od 8 czerwca 2026 r.).
4 https://wlaczeniespoleczne.pl (dostęp od 8 czerwca 2026 r.).
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zakłada się wprowadzenie w projekcie ustawy odpowiedniego okresu przejściowego, który
pozwoli WTZ, ich organizatorom oraz jednostkom samorządu terytorialnego przygotować
się do stosowania nowych przepisów. Przewiduje się również działania wspierające proces
wdrożenia, w tym szkolenia dla WTZ, służące omówieniu nowych rozwiązań, sposobu ich
stosowania w praktyce i zasad prowadzenia wymaganej dokumentacji. Należy przy tym
zaznaczyć, że wzory dokumentów zostały już opracowane w ramach Standardów
funkcjonowania warsztatów terapii zajęciowej, wypracowanych w projekcie „Aktywni
niepełnosprawni (…)”. Dokumenty te stanowią istotne wsparcie organizacyjne dla
warsztatów, zwłaszcza w zakresie diagnozy funkcjonalnej i prowadzenia indywidualnych
programów rehabilitacji. Kwestie dotyczące szczegółowego zakresu pakietu
wdrożeniowego, w tym ewentualnych narzędzi informatycznych wspierających realizację
nowych obowiązków, zostaną doprecyzowywane z uwzględnieniem wyników konsultacji.
Wybrane rozwiązania ze standardów były przedmiotem m.in. prekonsultacji, które odbyły
się w kwietniu i maju 2025 r. Ponadto, 3 marca br. miało miejsce spotkanie
z przedstawicielami WTZ z całej Polski i członkami Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw
Osób Niepełnosprawnych uczestniczącymi w pracach doraźnego Zespołu problemowego
dotyczącego warsztatów terapii zajęciowej5. Przedmiotem spotkania były m.in. propozycje
zmian przewidziane w ww. projekcie ustawy. Kolejne spotkanie z przedstawicielami
zespołu odbyło się 29 kwietnia br.
Projekt będzie szeroko konsultowany ze środowiskiem WTZ, przedstawicielami osób
z niepełnosprawnościami oraz innymi interesariuszami również na kolejnych etapach
procedowania. Umożliwi to wypracowanie rozwiązań, które z jednej strony będą
wzmacniały jakość działań warsztatów, a z drugiej będą możliwe do wdrożenia w praktyce
organizacyjnej i finansowej podmiotów prowadzących WTZ i samorządów
odpowiedzialnych za współfinansowanie ich działalności.
Przeciwdziałanie nierównościom terytorialnym w dostępie do wsparcia osób
z niepełnosprawnościami realizowane jest też poprzez system programów i instrumentów
finansowanych m.in. ze środków PFRON i Funduszu Solidarnościowego. Przykładem
takiego instrumentu jest „Program wyrównywania różnic między regionami III”, w ramach
którego jednostki samorządu terytorialnego, w tym gminy i powiaty, mogą ubiegać się o
wsparcie służące poprawie dostępności i organizacji pomocy dla osób
z niepełnosprawnościami, m.in. na działania dotyczące likwidacji barier, poprawy
dostępności transportowej, wsparcia placówek działających na rzecz osób
z niepełnosprawnościami i rozwijania usług kierowanych do tych osób.
Rozwijane są ponadto indywidualne i środowiskowe formy wsparcia osób
z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin. Należą do nich w szczególności: usługi asystencji
osobistej, opieka wytchnieniowa, zatrudnienie wspomagane, programy wspierające
niezależne życie, mieszkalnictwo treningowe i wspomagane, centra opiekuńczo-mieszkalne,
środowiskowe domy samopomocy, usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze,
a także instrumenty PFRON związane z: likwidacją barier architektonicznych, technicznych
i w komunikowaniu się, dofinansowaniem zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty
ortopedyczne i środki pomocnicze, turnusami rehabilitacyjnymi oraz aktywizacją zawodową
osób z niepełnosprawnościami.
Tak rozumiane wsparcie ma charakter komplementarny wobec działalności warsztatów
terapii zajęciowej. WTZ pozostają istotnym elementem systemu wsparcia, zwłaszcza dla
5 Zespół powołano uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych z 10
lutego 2026 r.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
osób wymagających długofalowych i wielowymiarowych działań rehabilitacyjnych.
Jednocześnie rozwój usług indywidualnych i środowiskowych ma służyć temu, aby osoba
z niepełnosprawnością oraz jej rodzina mogły korzystać z form pomocy dostosowanych do
sytuacji życiowej, poziomu samodzielności, potrzeb społecznych i zawodowych oraz
możliwości lokalnego środowiska.
Kierownictwo resortu będzie kontynuowało dialog ze środowiskiem warsztatów terapii
zajęciowej i samorządami, tak aby przygotowywane rozwiązania wzmacniały system
rehabilitacji społecznej i zawodowej, a nie prowadziły do pogłębiania różnic terytorialnych.
Nowe regulacje wdrażane będą w sposób możliwie bezpieczny organizacyjnie,
z uwzględnieniem sytuacji powiatów o ograniczonym potencjale gospodarczym i rynku
pracy, a także z dbałością o zapewnienie stabilności działania istniejących placówek oraz
z poszanowaniem prawa osób z niepełnosprawnościami do dostępnego, adekwatnego
i ciągłego wsparcia.
Poniżej przedstawiam dane PFRON dotyczące warsztatów terapii zajęciowej
we wskazanych w interpelacji powiatach województwa mazowieckiego.
Tabela. Dane dotyczące warsztatów terapii zajęciowej w wybranych powiatach woj. mazowieckiego według stanu
na 31 grudnia 2025 r.
Lp. Nazwa powiatu Liczba
WTZ
Liczba
uczestników
WTZ
Kwota środków
wydatkowana
na działalność
WTZ ogółem
w tym
dofinansowanie
ze środków
PFRON
1 Powiat
ciechanowski 1 30 1 173 200,00 zł 1 055 880,00 zł
2 Powiat gostyniński 1 45 1 759 800,00 zł 1 583 820,00 zł
3 Powiat mławski 0 0 0,00 zł 0,00 zł
4 Powiat płocki 7 300 11 595 397,07 zł 10 435 227,07 zł
5 Powiat płoński 1 25 977 727,00 zł 879 900,00 zł
6 Powiat przasnyski 1 20 781 644,07 zł 703 430,07 zł
7 Powiat sierpecki 1 35 1 368 733,34 zł 1 231 860,00 zł
8 Powiat
sochaczewski 1 55 2 150 867,00 zł 1 935 780,00 zł
9 Powiat żuromiński 1 29 1 134 101,24 zł 1 020 684,00 zł
10 Powiat żyrardowski 1 40 1 564 267,00 zł 1 407 840,00 zł
Źródło: dane PFRON.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --