Odpowiedź na interpelację w sprawie liczebności oddziałów w przedszkolach i szkołach w kontekście edukacji włączającej Odpowiedź na interpelację nr 15287 w sprawie liczebności oddziałów w przedszkolach i szkołach w kontekście edukacji włączającej Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka Warszawa, 06-03-2026 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pani Posłanki Iwony Marii Kozłowskiej w sprawie liczebności oddziałów w kontekście edukacji włączającej. Szanowna Pani Poseł, Ministerstwo Edukacji Narodowej podejmuje działania na rzecz podnoszenia dostępności i jakości edukacji dla wszystkich uczniów i uczennic, wynikające z ratyfikowanych przez Polskę Konwencji ONZ: Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r.[1] oraz Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych z dnia 13 grudnia 2006 r.[2] Różnorodność potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dzieci i młodzieży wynika nie tylko z niepełnosprawności, lecz także ze stanu zdrowia, doświadczeń migracyjnych, trudności emocjonalno-społecznych czy specyficznych trudności w uczeniu się. Edukacja dostępna dla wszystkich uczniów i uczennic polega na wprowadzaniu takich rozwiązań organizacyjnych, programowych i metodycznych, które umożliwią każdemu uczniowi dostęp do treści kształcenia oraz będą zapobiegały wykluczeniu społecznemu – niezależnie od typu i rodzaju przedszkola, szkoły i placówki, do której ten uczeń uczęszcza. Kształcenie specjalne[3] w systemie oświaty organizuje się dla dzieci i uczniów z niepełnosprawnościami, niedostosowanych społecznie lub zagrożonych niedostosowaniem społecznym, posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym publicznej poradni specjalistycznej. Zadaniem organu prowadzącego przedszkole, szkołę lub placówkę jest m.in. zapewnianie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym[4]. W przepisach prawa oświatowego[5] określono liczbę uczniów w oddziałach szkolnych ogólnodostępnych (tj. klasach I – III szkoły podstawowej), integracyjnych i specjalnych. Liczba dzieci w oddziale przedszkola oraz liczba uczniów w oddziale klas I-III szkoły podstawowej ogólnodostępnej wynosi nie więcej niż 25. W przypadku ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera lub niepełnosprawności sprzężone, objętego kształceniem specjalnym w szkole ogólnodostępnej, obligatoryjnie zatrudnia się dodatkowo: nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia dziecka niepełnosprawnego lub specjalistę lub pomoc nauczyciela, z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego[6]. Za zgodą organu prowadzącego, ww. osoby mogą być także zatrudnione w przypadku organizacji kształcenia specjalnego dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na inne niepełnosprawności[7]. Liczba dzieci w oddziale przedszkola integracyjnego i oddziale integracyjnym w przedszkolu ogólnodostępnym oraz liczba uczniów w oddziale szkoły integracyjnej i oddziale integracyjnym w szkole ogólnodostępnej wynosi nie więcej niż 20, w tym nie więcej niż 5 dzieci lub uczniów niepełnosprawnych[8]. Doboru uczniów do oddziału integracyjnego dokonuje dyrektor szkoły, za zgodą ich rodziców, uwzględniając indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów, w tym uczniów niepełnosprawnych[9]. Liczba dzieci w oddziale przedszkola specjalnego i oddziale specjalnym w przedszkolu ogólnodostępnym oraz liczba uczniów w oddziale szkoły specjalnej i oddziale specjalnym w szkole ogólnodostępnej jest uzależniona od rodzaju niepełnosprawności[10]. Dyrektor przedszkola/szkoły decyduje o sposobie zabezpieczenia potrzeb dzieci/uczniów, jak również odpowiada za właściwą organizację kształcenia specjalnego oraz realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu[11]. 25 października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego[12], która zastąpiła ustawę z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Ustawa zmieniła system finansowania jednostek samorządu terytorialnego (dalej: JST), zapewniając stabilny system finansowania oraz zwiększenie dochodów JST w sposób systemowy. W nowym systemie, dochody samorządów z tytułu udziału w PIT i CIT zostały uniezależnione od zmian podatkowych. Dochody samorządów opierają się na lokalnej bazie dochodowej i są liczone od dochodów podatników zamieszkałych/mających siedzibę na terenie danej JST (a nie od podatku należnego). Zapewnia to stabilność i przewidywalność dochodów samorządowych. System finansowania oświaty jest integralną częścią rozwiązań uwzględnionych w ww. ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W zakresie finansowania zadań oświatowych od 2025 roku dla JST są naliczane kwoty potrzeb oświatowych. Ustalanie kwot potrzeb oświatowych zastąpiło dotychczasowe naliczanie środków w ramach części oświatowej subwencji ogólnej i tzw. dotacji przedszkolnej. Podział kwoty potrzeb oświatowych na rok 2026 został dokonany na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 28 lipca 2025 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2026[13]. Rozporządzenie uzależnia wysokość potrzeb oświatowych dla poszczególnych JST od: liczby uczniów przeliczeniowych otrzymanej przez zastosowanie zróżnicowanych wag dla wybranych kategorii uczniów (wychowanków) i określonych typów i rodzajów szkół oraz wskaźnika korygującego, uwzględniającego stopnie awansu zawodowego nauczycieli, wysokości finansowego standardu A (łączna kwota potrzeb oświatowych dzielona algorytmem przypadająca na jednego ucznia przeliczeniowego). W roku 2026 wynosi on 9 716,65 zł. Zadania z zakresu edukacji dostępnej dla wszystkich uczniów i uczennic są uwzględnione w postaci dodatkowych wag podziału potrzeb oświatowych, m. in.: Pomoc psychologiczno-pedagogiczna Począwszy od 2019 r. do podziału części oświatowej subwencji ogólnej wprowadzono dwie dodatkowe wagi na realizację działań z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W roku 2025 wprowadzono dodatkową wagę o wartości 0,034 na pomoc psychologiczno-pedagogiczną dla dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym. Ponadto od roku 2025 zwiększono wagę na pomoc psychologiczno-pedagogiczną dla uczniów szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży i ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia do wartości 0,053, tj. wzrost o 112%. W roku 2026 wartości wag prezentują się następująco: P64 = 0,053 dla szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży oraz ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia - wysokość naliczonych środków 1,74 mld zł, P65 = 0,012 dla szkół ponadpodstawowych dla dzieci i młodzieży - wysokość naliczonych środków 0,19 mld zł, P98 = 0,034 dla dzieci w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego – wysokość naliczonych środków 0,50 mld zł. Kwota wsparcia z ww. tytułu w roku 2025 wyniosła ponad 2,25 mld zł, a w roku 2026 – będzie wynosiła 2,43 mld zł (wzrost o prawie 0,2 mld zł, tj. 8,3%); Standaryzacja zatrudnienia specjalistów, którzy realizują zadania z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach i szkołach Podział potrzeb oświatowych uwzględnia także finansowanie standardów zatrudnienia nauczycieli, realizujących zadania z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej: pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów lub terapeutów pedagogicznych. W ramach potrzeb oświatowych, w roku 2025 z tego tytułu naliczono łączne środki w kwocie 4,4 mld zł, natomiast w roku 2026 r. 4,5 mld zł; Kształcenie specjalne W algorytmie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między JST w roku 2026[14], , uwzględnione zostały dodatkowe wagi obejmujące dzieci i młodzież niepełnosprawną: P5 = 1,4 – wysokość naliczonych środków 1,07 mld zł; P6 = 2,9 – wysokość naliczonych środków 1,17 mld zł; P7 = 3,6 – wysokość naliczonych środków 1,01 mld zł; P8 = 9,5 – wysokość naliczonych środków 0,46 mld zł; P9 = 10,0 - wysokość naliczonych środków 4,62 mld zł; P10 = 9,5 – wysokość naliczonych środków 6,01 mld zł; P11 = 7,1 – wysokość naliczonych środków 2,14 mld zł; P12 = 3,6 – wysokość naliczonych środków 0,54 mld zł; P13 = 1,5 – wysokość naliczonych środków 0,34 mld zł; P49 = 0,6 – wysokość naliczonych środków 0,01 mld zł; P79 = 0,5 – wysokość naliczonych środków 0,01 mld zł; P82 = 6,5 – wysokość naliczonych środków 0,83 mld zł; P83 = 7,8 – wysokość naliczonych środków 0,09 mld zł; P84 = 5,0 – wysokość naliczonych środków 0,01 mld zł; P85 = 10,0 – wysokość naliczonych środków 0,45 mld zł; P86 = 1,5 – wysokość naliczonych środków 0,01 mld zł; P87 = 9,5 – wysokość naliczonych środków 0,66 mld zł; P88 = 10 – wysokość naliczonych środków 1,33 mld zł; P89 = 9,5 – wysokość naliczonych środków 3,54 mld zł; P90 = 7,1 – wysokość naliczonych środków 0,39 mld zł; P91 = 3,6 – wysokość naliczonych środków 0,11 mld zł; P92 = 1,5 – wysokość naliczonych środków 0,04 mld zł; P94 = 0,84 – wysokość naliczonych środków 0,88 mld zł; P96 = 2,9 – wysokość naliczonych środków 0,84 mld zł; P97 = 3,6 – wysokość naliczonych środków 0,13 mld zł. Łącznie, w roku 2026 w ramach kwoty potrzeb oświatowych dotyczących kształcenia dzieci i uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, naliczono środki finansowe w wysokości 27 mld zł. Dodatkowo, na wszystkich uczniów w oddziale integracyjnym posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego naliczana jest dodatkowa waga[15] (w 2026 r. kwota naliczona dla JST w ramach ww. wagi wynosi 0,28 mld zł). Przy Dyrektorze Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego (IBE-PIB) działa Rada ds. monitorowania wdrażania reformy oświaty im. Komisji Edukacji Narodowej[16] (dalej: Rada), która jest organem opiniodawczo-doradczym. W skład Rady wchodzą kluczowi przedstawiciele środowisk nauczycieli, pracowników naukowych, organizacji pozarządowych związanych z edukacją, a także przedstawiciele organizacji zrzeszających przedsiębiorców, pracodawców, jednostek samorządu terytorialnego, resortów oraz IBE PIB. Rada doradza m.in. w zakresie doboru narzędzi oraz metod, które pomogą nauczycielom efektywnie wdrażać zmiany w codziennej pracy edukacyjnej. W związku z rekomendacjami Rady[17], MEN podejmuje działania, których celem jest wspieranie podnoszenia kompetencji i kwalifikacji nauczycieli, w tym nauczycieli specjalistów, w obszarze edukacji dostępnej dla wszystkich uczniów i uczennic, uruchamiając m.in. bezpłatne studia podyplomowe na kierunkach: kwalifikacyjne pn. „Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wsparcie rodziny”, kwalifikacyjne pn. „Pedagog specjalny w edukacji włączającej”, kwalifikacyjne pn. „Psychologia edukacyjna z przygotowaniem pedagogicznym”[18], doskonalące pn. „Polski język migowy dla nauczycieli”[19]. Trwają także prace legislacyjne mające na celu włączenie w systemowe wspieranie pracy nauczycieli przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego oraz szkół ogólnodostępnych i integracyjnych przez Specjalistyczne Centra Wspierające Edukację Włączającą, jako nowej funkcji specjalnych przedszkoli, szkół i ośrodków. Ponadto w MEN trwają prace nad rozwiązaniami organizacyjnymi w zakresie warunków realizacji edukacji dostępnej dla wszystkich uczniów i uczennic, w tym także modeli organizacyjnych dotyczących liczby dzieci lub uczniów w oddziale oraz liczby pracowników, w tym pracowników niepedagogicznych, sprawujących opiekę w oddziale lub współorganizujących kształcenie. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Izabela Ziętka Podsekretarz Stanu [1] Dz. U. z 1991 r. nr 120 poz. 526. [2] Dz. U. z 2012 r. poz. 1169. [3] Art. 127 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, z późn. zm.). [4] Zgodnie z art. 10 ustawy. – Prawo oświatowe. [5] § 5 ust. 2 – 5, § 6 ust. 2 – 4 i 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz. U. z 2023 r. poz. 2736). [6] §7 ust. 2 ww. rozporządzenia w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. [7] 7 ust. 3 ww. rozporządzenia w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. [8] § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli. [9] § 6 ust. 4 ww. rozporządzenia w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli . [10] § 6 ust. 5 i 6 ww. rozporządzenia w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli. [11] Art. 68 ust. 5 ww. ustawy– Prawo oświatowe. [12] Dz. U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm. [13] Dz. U. z 2025 r. poz. 1032. [14] Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 28 lipca 2025 r. w sprawie sposobu łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2026 (Dz. U. z 2025 r. poz. 1032). [15] W 2026 r. jest to waga P14. [16] https://ibe.edu.pl/pl/rada-ds-reformy [17] https://ibe.edu.pl/images/Zmiany_w_szkolach/Rada/IV_Posiedzenie_PREZENTACJA_strategia_wsparcia_nauczycieli.pdf [18] Studia adresowane do osób z tytułem magistra psychologii, które nie posiadają przygotowania pedagogicznego i chcą uzyskać takie przygotowanie. [19] Studia podyplomowe skierowane do nauczycieli szkół i placówek specjalnych, którzy na co dzień pracują= z uczniami niesłyszącymi.