Interpelacja nr 15237
Interpelacja w sprawie niedoszacowania subwencji ogólnej dla powiatów oraz zagrożeń dla realizacji zadań publicznych powiatu gostynińskiego w 2026 r.
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Infrastruktura i Transport (84%)
Klimat, Energia i Środowisko (33%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie niedoszacowania subwencji ogólnej dla powiatów oraz zagrożeń dla realizacji zadań publicznych powiatu gostynińskiego w 2026 r.
Interpelacja nr 15237
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie niedoszacowania subwencji ogólnej dla powiatów oraz zagrożeń dla realizacji zadań publicznych powiatu gostynińskiego w 2026 r.
Zgłaszający: Wioletta Maria Kulpa
Data wpływu: 09-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji finansowej powiatu gostynińskiego wynikającej z niedoszacowania subwencji ogólnej oraz dynamicznego wzrostu kosztów realizacji ustawowych zadań publicznych, co w perspektywie roku budżetowego 2026 stanowi realne zagrożenie dla ciągłości i jakości świadczonych usług publicznych.
Z przedstawionych informacji wynika, że aktualny poziom finansowania powiatów – ustalany w oparciu o obowiązujące algorytmy – nie odpowiada rzeczywistym kosztom funkcjonowania samorządu. W ostatnich latach nastąpił drastyczny wzrost kosztów bieżących, w szczególności energii elektrycznej i cieplnej, wody, usług, materiałów oraz wynagrodzeń pracowników samorządowych, w tym wynikających z ustawowych podwyżek płacy minimalnej. Jednocześnie wysoka inflacja istotnie zwiększyła koszty inwestycji i remontów infrastruktury.
Powiat gostyniński ponosi szczególnie wysokie koszty utrzymania infrastruktury drogowej – łącznie ok. 320 km dróg powiatowych, z czego znacząca część znajduje się w bardzo złym stanie technicznym i wymaga pilnych, kosztownych remontów. Skala realnych potrzeb znacząco przekracza możliwości finansowe powiatu, a narastający deficyt w kolejnych latach budżetowych obrazuje pogłębiający się problem strukturalny finansów powiatowych.
Dodatkowym obciążeniem dla budżetu jest organizacja publicznego transportu zbiorowego, realizowana przez powiat od 2019 r. Wzrost liczby wozokilometrów oraz kosztów rekompensat dla operatorów powoduje systematyczne zwiększanie wydatków własnych samorządu. Jednocześnie powiat, jako obszar o dużych walorach turystycznych, ponosi koszty utrzymania infrastruktury wykorzystywanej przez turystów, nie uzyskując adekwatnych wpływów podatkowych, które trafiają do budżetów dużych miast.
Istotnym wyzwaniem pozostaje również finansowanie zadań z zakresu pomocy społecznej – w tym wsparcia osób starszych, z niepełnosprawnościami, pieczy zastępczej, przeciwdziałania przemocy domowej oraz funkcjonowania domów pomocy społecznej i środowiskowych domów samopomocy. Starzejące się społeczeństwo powoduje gwałtowny wzrost zapotrzebowania na te usługi, przy jednoczesnym braku adekwatnego wzrostu środków z budżetu państwa.
Analogiczna sytuacja dotyczy oświaty. Subwencja oświatowa nie pokrywa realnych kosztów funkcjonowania szkół, modernizacji infrastruktury oraz realizacji ustawowych podwyżek wynagrodzeń nauczycieli wynikających z przepisów Karty Nauczyciela. Niedoszacowanie subwencji wymusza finansowanie tych zadań z dochodów własnych powiatu kosztem innych kluczowych potrzeb lokalnych.
Na obszarze powiatu gostynińskiego utrzymuje się ponadto ponadprzeciętnie wysoka stopa bezrobocia, znacząco przewyższająca średnią krajową i wojewódzką. Ograniczone środki Funduszu Pracy, pozostające w dyspozycji powiatowego urzędu pracy, są niewystarczające do skutecznej aktywizacji osób bezrobotnych, co pogłębia problemy społeczne i gospodarcze regionu.
Wobec powyższego zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Finansów planuje zmianę algorytmu naliczania subwencji ogólnej dla powiatów w taki sposób, aby uwzględniał on realny wzrost kosztów energii, wynagrodzeń oraz inflacji?
2. Czy jest rozważane wprowadzenie dodatkowych mechanizmów wsparcia finansowego dla powiatów ponoszących ponadstandardowe koszty utrzymania infrastruktury drogowej oraz organizacji publicznego transportu zbiorowego?
3. Czy w projekcie budżetu państwa na 2026 rok przewidziano zwiększenie środków na zadania z zakresu pomocy społecznej realizowane przez powiaty, w szczególności na DPS, ŚDS oraz pieczę zastępczą?
4. Czy jest planowane zwiększenie subwencji oświatowej w stopniu umożliwiającym pełne pokrycie kosztów ustawowych podwyżek wynagrodzeń nauczycieli oraz niezbędnych inwestycji w infrastrukturę szkolną?
5. Jakie działania Ministerstwo Finansów zamierza podjąć w celu poprawy stabilności finansowej powiatów o słabszym potencjale dochodowym, które nie mają możliwości rekompensowania niedoborów subwencji dochodami własnymi?
6. Czy są przewidywane dodatkowe środki dla Funduszu Pracy, które umożliwią skuteczniejsze przeciwdziałanie bezrobociu w regionach o najwyższej stopie bezrobocia?
Uprzejmie proszę o szczegółową odpowiedź oraz przedstawienie planowanych działań rządu w zakresie zapewnienia realnej stabilności finansowej powiatów i możliwości wykonywania przez nie konstytucyjnych oraz ustawowych zadań publicznych.
Interpelacja nr 15237
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie niedoszacowania subwencji ogólnej dla powiatów oraz zagrożeń dla realizacji zadań publicznych powiatu gostynińskiego w 2026 r.
Zgłaszający: Wioletta Maria Kulpa
Data wpływu: 09-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji finansowej powiatu gostynińskiego wynikającej z niedoszacowania subwencji ogólnej oraz dynamicznego wzrostu kosztów realizacji ustawowych zadań publicznych, co w perspektywie roku budżetowego 2026 stanowi realne zagrożenie dla ciągłości i jakości świadczonych usług publicznych.
Z przedstawionych informacji wynika, że aktualny poziom finansowania powiatów – ustalany w oparciu o obowiązujące algorytmy – nie odpowiada rzeczywistym kosztom funkcjonowania samorządu. W ostatnich latach nastąpił drastyczny wzrost kosztów bieżących, w szczególności energii elektrycznej i cieplnej, wody, usług, materiałów oraz wynagrodzeń pracowników samorządowych, w tym wynikających z ustawowych podwyżek płacy minimalnej. Jednocześnie wysoka inflacja istotnie zwiększyła koszty inwestycji i remontów infrastruktury.
Powiat gostyniński ponosi szczególnie wysokie koszty utrzymania infrastruktury drogowej – łącznie ok. 320 km dróg powiatowych, z czego znacząca część znajduje się w bardzo złym stanie technicznym i wymaga pilnych, kosztownych remontów. Skala realnych potrzeb znacząco przekracza możliwości finansowe powiatu, a narastający deficyt w kolejnych latach budżetowych obrazuje pogłębiający się problem strukturalny finansów powiatowych.
Dodatkowym obciążeniem dla budżetu jest organizacja publicznego transportu zbiorowego, realizowana przez powiat od 2019 r. Wzrost liczby wozokilometrów oraz kosztów rekompensat dla operatorów powoduje systematyczne zwiększanie wydatków własnych samorządu. Jednocześnie powiat, jako obszar o dużych walorach turystycznych, ponosi koszty utrzymania infrastruktury wykorzystywanej przez turystów, nie uzyskując adekwatnych wpływów podatkowych, które trafiają do budżetów dużych miast.
Istotnym wyzwaniem pozostaje również finansowanie zadań z zakresu pomocy społecznej – w tym wsparcia osób starszych, z niepełnosprawnościami, pieczy zastępczej, przeciwdziałania przemocy domowej oraz funkcjonowania domów pomocy społecznej i środowiskowych domów samopomocy. Starzejące się społeczeństwo powoduje gwałtowny wzrost zapotrzebowania na te usługi, przy jednoczesnym braku adekwatnego wzrostu środków z budżetu państwa.
Analogiczna sytuacja dotyczy oświaty. Subwencja oświatowa nie pokrywa realnych kosztów funkcjonowania szkół, modernizacji infrastruktury oraz realizacji ustawowych podwyżek wynagrodzeń nauczycieli wynikających z przepisów Karty Nauczyciela. Niedoszacowanie subwencji wymusza finansowanie tych zadań z dochodów własnych powiatu kosztem innych kluczowych potrzeb lokalnych.
Na obszarze powiatu gostynińskiego utrzymuje się ponadto ponadprzeciętnie wysoka stopa bezrobocia, znacząco przewyższająca średnią krajową i wojewódzką. Ograniczone środki Funduszu Pracy, pozostające w dyspozycji powiatowego urzędu pracy, są niewystarczające do skutecznej aktywizacji osób bezrobotnych, co pogłębia problemy społeczne i gospodarcze regionu.
Wobec powyższego zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Finansów planuje zmianę algorytmu naliczania subwencji ogólnej dla powiatów w taki sposób, aby uwzględniał on realny wzrost kosztów energii, wynagrodzeń oraz inflacji?
2. Czy jest rozważane wprowadzenie dodatkowych mechanizmów wsparcia finansowego dla powiatów ponoszących ponadstandardowe koszty utrzymania infrastruktury drogowej oraz organizacji publicznego transportu zbiorowego?
3. Czy w projekcie budżetu państwa na 2026 rok przewidziano zwiększenie środków na zadania z zakresu pomocy społecznej realizowane przez powiaty, w szczególności na DPS, ŚDS oraz pieczę zastępczą?
4. Czy jest planowane zwiększenie subwencji oświatowej w stopniu umożliwiającym pełne pokrycie kosztów ustawowych podwyżek wynagrodzeń nauczycieli oraz niezbędnych inwestycji w infrastrukturę szkolną?
5. Jakie działania Ministerstwo Finansów zamierza podjąć w celu poprawy stabilności finansowej powiatów o słabszym potencjale dochodowym, które nie mają możliwości rekompensowania niedoborów subwencji dochodami własnymi?
6. Czy są przewidywane dodatkowe środki dla Funduszu Pracy, które umożliwią skuteczniejsze przeciwdziałanie bezrobociu w regionach o najwyższej stopie bezrobocia?
Uprzejmie proszę o szczegółową odpowiedź oraz przedstawienie planowanych działań rządu w zakresie zapewnienia realnej stabilności finansowej powiatów i możliwości wykonywania przez nie konstytucyjnych oraz ustawowych zadań publicznych.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
7 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
13
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.2 / 1k zn.
- Zawiera 7 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15508 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 9 marca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 15237 w sprawie subwencji ogólnej dla powiatów
oraz zagrożeń dla realizacji zadań publicznych Powiatu
Gostynińskiego w 2026 r.
Znak sprawy: ST4.054.4.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Kancelaria Sejmu RP
ul. Wiejska 4/6/8
00-902 Warszawa
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację 15237 Pani Poseł Wioletty Marii Kulpy w sprawie
subwencji ogólnej dla powiatów oraz zagrożeń dla realizacji zadań publicznych
Powiatu Gostynińskiego w 2026 r., proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego1 zmieniła zasady ustalania dochodów dla jednostek samorządu
terytorialnego (JST), wzmacniając finansowo samorządy. Dochody JST opierają się
głównie na określonych ustawowo udziałach w podatku dochodowym od osób
fizycznych (PIT) i podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) liczonych jako
procent dochodów podatników z terenu danej JST. Zgodnie z przepisami ww.
ustawy, JST otrzymują zwiększone dochody w podatkach PIT i CIT, ustalone tak, aby
sfinansowały potrzeby samorządów, określone w ustawie jako potrzeby finansowe.
W przypadku, gdy zwiększone dochody z tytułu udziałów w podatkach PIT i CIT są
niewystarczające na pokrycie potrzeb finansowych, jednostki samorządu
terytorialnego otrzymują subwencję ogólną z budżetu państwa. Subwencja ma więc
charakter uzupełniający wobec podstawowych dochodów jednostek samorządu
terytorialnego, opierających się głównie na udziałach w podatkach PIT i CIT.
Ministerstwo Finansów na bieżąco monitoruje sytuację finansową jednostek
samorządu terytorialnego w oparciu o dane ze sprawozdań budżetowych,
1 Dz.U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm.
-- 1 of 6 --
2/6
przekazywanych za pośrednictwem regionalnych izb obrachunkowych do
Ministerstwa Finansów.
W ramach powadzonej ewaluacji przepisów nowej ustawy, trwają prace nad analizą
sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego po zakończeniu 2025 r.,
i oceną funkcjonowania ustawy we wszystkich jej aspektach. Szeroka analiza będzie
przeprowadzona wielowymiarowo zarówno w odniesieniu do wszystkich typów
jednostek samorządów terytorialnego oraz różnych źródeł ich dochodów.
Zgodnie bowiem z art. 119 ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, Minister Finansów i Gospodarki zobowiązany jest do przedłożenia
do dnia 30 czerwca 2026 r. stronie samorządowej informacji o skutkach
obowiązywania ustawy wraz z ewentualnymi propozycjami zmian.
Należy mieć na względzie, że ustawa o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego jest aktem prawnym o charakterze generalnym, zatem ma
zastosowanie do wszystkich jednostek w kraju. Zawiera uniwersalne rozwiązania,
odzwierciedlające potrzeby wszystkich jednostek, a nie tylko niektórych z nich,
co oznacza, że nie jest w stanie systemowo ani ocenić ani uwzględnić indywidualnej,
wyjątkowej i unikalnej sytuacji każdej z kilku tysięcy jednostek samorządowych
w kraju.
Przedstawiając powyższe, należy też dodać, że w systemie dochodów jednostek
samorządu terytorialnego istnieje rezerwa na uzupełnienie dochodów
samorządów2, która na rok 2026 została zaplanowana w kwocie ponad 2,2 mld zł.
Podział tej rezerwy nastąpi w trakcie roku 2026 na podstawie kryteriów
opracowanych przy udziale strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu
i Samorządu Terytorialnego. Jednostki samorządu terytorialnego po spełnieniu
ustalonych kryteriów, mogą uzyskać w roku 2026 dodatkowe środki z tej rezerwy.
Odnosząc się do kwestii dotyczącej środków na zadania z zakresu pomocy
społecznej realizowane przez powiaty, uprzejmie informuję, że w ustawie
budżetowej na rok 2026 w budżetach wojewodów oraz w rezerwach celowych
adresowanych do tego działu - z przeznaczeniem na zadania z zakresu pomocy
społecznej realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego - zostały
zaplanowane wydatki na poziomie zbliżonym do poprzedniego roku.
Jednocześnie należy mieć na względzie, że stosownie do ustawy z dnia 5 czerwca
1998 r. o samorządzie powiatowym3, wykonywanie przez powiat określonych
ustawami zadań publicznych o charakterze ponadgminnym w zakresie pomocy
społecznej, wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej jest zadaniem własnym
powiatu.
W roku 2026 na domy pomocy społecznej, których prowadzenie jest zadaniem
własnym samorządów, przeznaczono wsparcie w wysokości 1,8 mld zł, co stanowi
104,2% planu po zmianach według stanu na 30 listopada 2025 r., natomiast wydatki
na ośrodki wsparcia zaplanowano w wysokości 1,6 mld zł, tj. na zbliżonym poziomie
do ww. planu po zmianach. W tych wydatkach zostały uwzględnione środki
na dodatki dla pracowników w ramach programu rządowego. Wydatki te w trakcie
roku, na podstawie wniosków złożonych przez wojewodów, mogą zostać
2 Art. 34 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
3 Dz.U. z 2025 r. poz. 1684
-- 2 of 6 --
3/6
zwiększone z rezerwy celowej poz. 25 „Środki na zadania określone w ustawie
o pomocy społecznej oraz na opłacenie składki na ubezpieczenie zdrowotne
za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej”.
Zadania z zakresu pieczy zastępczej dotyczące zapewnienia rodzinnej pieczy
zastępczej oraz prowadzenia placówek opiekuńczo-wychowawczych, zgodnie
z ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej4,
są realizowane przez powiat jako zadania własne.
Tym niemniej, z budżetu centralnego następuje istotne dofinansowanie tego
zadania. Dofinansowanie zadań jednostek samorządu terytorialnego z zakresu
pieczy zastępczej odbywa się przede wszystkim w ramach powołanych przez Radę
Ministrów programów rządowych m.in.:
Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek wspierania rodziny
i systemu pieczy zastępczej na lata 2024 - 2027 (środki zaplanowane na 2025 r.
wynoszą 331 800 tys. zł i 2026 r. wynoszą 331 800 tys. zł);
Dofinansowanie wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących
rodzinne domy dziecka na lata 2024-2027 (środki zaplanowane na 2025 r.
to kwota 45 000 tys. zł i 2026 r. kwota 45 000 tys. zł).
Podział środków na poszczególne powiaty dokonywany jest przez wojewodów.
W przypadku Powiatu Gostynińskiego takiego podziału dokonuje Wojewoda
Mazowiecki.
W nawiązaniu do pytania dotyczącego zwiększenia „subwencji oświatowej”
w stopniu umożliwiającym pełne pokrycie kosztów ustawowych podwyżek
wynagrodzeń nauczycieli oraz niezbędnych inwestycji w infrastrukturę szkolną,
uprzejmie informuję, że w przypadku określania potrzeb oświatowych Powiatu
Gostynińskiego na rok 2026, ma zastosowanie art. 26 ust. 3 ww. ustawy o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego. Przepis ten określa, że minister właściwy do
spraw oświaty i wychowania ustala potrzeby oświatowe jednostek samorządu
terytorialnego, dokonując podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między
poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, biorąc pod uwagę zakres
realizowanych przez te jednostki zadań oświatowych. Dlatego też kwestie
dotyczące ustalania potrzeb oświatowych, znajdują się w wyłącznej właściwości
Ministerstwa Edukacji Narodowej.
W tym miejscu należy przypomnieć, że zadania oświatowe są zadaniami własnymi
jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 3 pkt. 3 ustawy z dnia
27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych5 środki na ich realizację
– obejmujące m.in. wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie szkół i przedszkoli –
są zagwarantowane w łącznych dochodach JST i finansowane z ich dochodów
własnych, subwencji ogólnej oraz dotacji celowych z budżetu państwa. Zatem
subwencja ogólna nie jest jedynym źródłem finansowania zadań oświatowych.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że nowy system finansowania jednostek
samorządu terytorialnego uwzględnia m.in. specyfikę poszczególnych kategorii
4 Dz.U. z 2025 r. poz. 439
5 Dz.U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm.
-- 3 of 6 --
4/6
jednostek, obejmując przy tym nie tylko kwestię zróżnicowań dochodowych, ale
również kwestię potrzeb wydatkowych wynikających z realizowanych zadań.
Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, głównym źródłem dochodów jednostek
samorządu terytorialnego są dochody podatkowe, natomiast subwencje z budżetu
państwa mają charakter uzupełniający. Nastąpiła więc jakościowa zmiana
w strukturze dochodów budżetów samorządowych. Nowa ustawa zwiększyła
dochody własne jednostek samorządu terytorialnego, a jednocześnie dochody
odzyskały swój podstawowy, stymulacyjny charakter. Głównym źródłem dochodów
samorządów terytorialnych stały się dochody podatkowe, ustalane jako procent
od dochodów podatników danego podatku z terenu danej jednostki. System
zasilania finansowego został oparty na lokalnej bazie podatników podatku
dochodowego od osób fizycznych oraz podatników podatku dochodowego od osób
prawnych, a także w znacznym stopniu jest nieuzależniony od skutków zmian
w systemie podatkowym.
Zamiast części subwencji ogólnej wprowadzono pojęcie potrzeb finansowych
jednostek samorządu terytorialnego, które to potrzeby podlegają finansowaniu
zwiększonymi dochodami z tytułu udziału w ww. podatkach dochodowych,
a w przypadku, gdy są one niewystarczające - subwencją ogólną z budżetu państwa.
Potrzeby finansowe są zatem elementem kalkulacyjnym do ustalenia subwencji
ogólnej z budżetu państwa.
Wymaga uzupełnienia, że potrzeby finansowe poszczególnych samorządów
są zróżnicowane, z uwagi na wpływ m.in.: czynników społeczno-demograficznych,
takich jak np.: liczba i struktura wiekowa ludności, bądź też liczba dzieci w wieku
przedszkolnym, osób bezrobotnych, ubogich lub grup wymagających opieki
społecznej, czy z uwagi na różnice w koszcie dostarczenia danej usługi. Jednostki
o identycznym potencjale dochodowym, ze względu na występowanie różnych
obiektywnych czynników wpływających na zwiększone potrzeby wydatkowe,
znajdują się w innej sytuacji finansowej. Nowa ustawa uwzględnia zatem nie tylko
dysproporcje dochodowe, ale również zróżnicowanie potrzeb wydatkowych
jednostek samorządu terytorialnego.
Jednocześnie pragnę zwrócić uwagę, że zarówno przepisy ustawy poprzednio
obowiązującej6, jak i nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, nie zawierają regulacji, które gwarantują każdej jednostce
samorządu terytorialnego bezwarunkowy i automatyczny ponad inflacyjny wzrost
ich dochodów w każdym następnym roku, w oderwaniu od wyników zastosowania
algorytmów.
Nowy system finansowania jednostek samorządu terytorialnego powstał, aby
zobiektywizować obliczanie środków finansowych dla wszystkich jednostek
samorządu terytorialnego. Finansowanie samorządów opiera się na zastosowaniu
algorytmów wykorzystujących obiektywne, mierzalne za pomocą danych
statystycznych parametry, co zapewnia przejrzystość, obiektywność i adekwatność
kryteriów podziału środków. Racjonalne i algorytmiczne naliczanie środków
finansowych dla każdego samorządu oznacza, że kwota finansowania jest wynikiem
zastosowania parametrów charakteryzujących daną kategorię jednostek
6 Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – Dz.U. z 2024 r.
poz. 356
-- 4 of 6 --
5/6
samorządu terytorialnego, które pozwalają na obiektywne ustalenie dochodów
wszystkich jednostek zaliczanych do danej kategorii.
Dochody jednostek samorządu terytorialnego na rok 2026 zostały wyliczone,
zgodnie z przepisami ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego7 oraz ustawy z dnia 5 listopada 2025 r. o zmianie ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego8. Dla wszystkich powiatów, w tym
Powiatu Gostynińskiego, dochody na 2026 r. zostały naliczone wg tych samych
zasad.
W tym miejscu należy przypomnieć, że wejście w życie ustawy z dnia 1 października
2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, której celem było
m.in. zwiększenie dochodów samorządów, spowodowało wzrost ich dochodów
o 24,8 mld zł w roku 2025, w stosunku do dochodów obliczonych na ten sam rok
według systemu obowiązującego do końca 2024 r. W perspektywie najbliższej
dekady szacuje się, że dochody jednostek samorządu terytorialnego wzrosną
o ponad 345 mld zł.
Z kolei w 2026 r. dochody jednostek samorządu terytorialnego z tytułu udziału
w podatku dochodowym od osób fizycznych, w podatku dochodowym od osób
prawnych oraz subwencji ogólnej, ustalone na podstawie nowej ustawy, wyniosą
271,1 mld zł i będą wyższe od dochodów z 2025 r. o 21,8 mld zł (8,7%).
Dochody ogółem wszystkich powiatów w 2026 r. (suma należnych dochodów
z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych, w podatku od osób
prawnych oraz dochodów z tytułu subwencji ogólnej) wyniosą 38 619 271 tys. zł
i będą wyższe o 3 251 745 tys. zł, tj. 9,2% niż dochody z tych tytułów uzyskane
w 2025 r.
W przypadku Powiatu Gostynińskiego suma należnych dochodów z tytułu udziału
w podatku dochodowym od osób fizycznych, w podatku od osób prawnych oraz
dochodów z tytułu subwencji ogólnej w 2025 r. wyniosła 72 318,7 tys. zł i była
wyższa o 5 787,9 tys. zł (8,7%) od dochodów obliczonych na ten sam rok według
poprzedniego systemu. W 2026 r. dochody z wymienionych tytułów wyniosą
74 710 tys. zł i będą wyższe o 2 391 tys. zł (3,3%) niż suma dochodów z tych tytułów
uzyskanych w 2025 r.
Odnosząc się do pytania o dodatkowe środki z Funduszu Pracy, należy wyjaśnić, że
zgodnie z art. 257 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach
zatrudnienia9, dysponentem Funduszu Pracy jest minister właściwy do spraw pracy.
Kwestie związane z finansowaniem form pomocy finansowanych z Funduszu Pracy
należą zatem do wyłącznej właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
Środki Funduszu Pracy na finansowanie w roku budżetowym kosztów realizacji
form pomocy samorządom powiatów przekazuje minister właściwy do spraw pracy.
Z kwoty środków ujętych w planie finansowym Funduszu Pracy na finansowanie
form pomocy dla samorządów powiatów wyodrębnia się rezerwę Funduszu Pracy
pozostającą w dyspozycji ministra właściwego do spraw pracy, stanowiącą
7 Dz.U. poz. 1572 i 1717
8 Dz.U. poz. 1659
9 Dz.U. z 2025 r. poz. 620 i 1746
-- 5 of 6 --
6/6
20% tej kwoty środków. Minister właściwy do spraw pracy może przeznaczyć środki
rezerwy, w szczególności na zwiększanie w ciągu roku kwot środków dla
samorządów powiatów na finansowanie w roku budżetowym kosztów realizacji
form pomocy.
Należy mieć również na uwadze, że Polska jest objęta procedurą nadmiernego
deficytu (EDP). Procedura EDP determinuje konieczność konsolidacji finansów
publicznych i redukcji deficytu w kolejnych latach co ma swoje odzwierciedlenie
w Średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028
określającym ścieżkę wydatków do 2028 roku, której przestrzeganie jest konieczne
do ograniczenia deficytu nominalnego i redukcji długu w średnim okresie.
Jednocześnie, wydatki Funduszu Pracy są objęte zakresem stabilizującej reguły
wydatkowej (SRW) oraz limitem wydatków, corocznie wskazywanym w ustawie
budżetowej. Tym samym, każdorazowa zmiana wydatków Funduszu Pracy ma
bezpośredni wpływ na ograniczenie wydatków pozostałych podmiotów objętych
SRW. Ewentualne zwiększenie wydatków Funduszu Pracy powinno być zatem
poprzedzone analizą potrzeb, wskazaniem oszczędności w wydatkach na inne
zadania.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 9 marca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 15237 w sprawie subwencji ogólnej dla powiatów
oraz zagrożeń dla realizacji zadań publicznych Powiatu
Gostynińskiego w 2026 r.
Znak sprawy: ST4.054.4.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Kancelaria Sejmu RP
ul. Wiejska 4/6/8
00-902 Warszawa
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację 15237 Pani Poseł Wioletty Marii Kulpy w sprawie
subwencji ogólnej dla powiatów oraz zagrożeń dla realizacji zadań publicznych
Powiatu Gostynińskiego w 2026 r., proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego1 zmieniła zasady ustalania dochodów dla jednostek samorządu
terytorialnego (JST), wzmacniając finansowo samorządy. Dochody JST opierają się
głównie na określonych ustawowo udziałach w podatku dochodowym od osób
fizycznych (PIT) i podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) liczonych jako
procent dochodów podatników z terenu danej JST. Zgodnie z przepisami ww.
ustawy, JST otrzymują zwiększone dochody w podatkach PIT i CIT, ustalone tak, aby
sfinansowały potrzeby samorządów, określone w ustawie jako potrzeby finansowe.
W przypadku, gdy zwiększone dochody z tytułu udziałów w podatkach PIT i CIT są
niewystarczające na pokrycie potrzeb finansowych, jednostki samorządu
terytorialnego otrzymują subwencję ogólną z budżetu państwa. Subwencja ma więc
charakter uzupełniający wobec podstawowych dochodów jednostek samorządu
terytorialnego, opierających się głównie na udziałach w podatkach PIT i CIT.
Ministerstwo Finansów na bieżąco monitoruje sytuację finansową jednostek
samorządu terytorialnego w oparciu o dane ze sprawozdań budżetowych,
1 Dz.U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm.
-- 1 of 6 --
2/6
przekazywanych za pośrednictwem regionalnych izb obrachunkowych do
Ministerstwa Finansów.
W ramach powadzonej ewaluacji przepisów nowej ustawy, trwają prace nad analizą
sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego po zakończeniu 2025 r.,
i oceną funkcjonowania ustawy we wszystkich jej aspektach. Szeroka analiza będzie
przeprowadzona wielowymiarowo zarówno w odniesieniu do wszystkich typów
jednostek samorządów terytorialnego oraz różnych źródeł ich dochodów.
Zgodnie bowiem z art. 119 ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, Minister Finansów i Gospodarki zobowiązany jest do przedłożenia
do dnia 30 czerwca 2026 r. stronie samorządowej informacji o skutkach
obowiązywania ustawy wraz z ewentualnymi propozycjami zmian.
Należy mieć na względzie, że ustawa o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego jest aktem prawnym o charakterze generalnym, zatem ma
zastosowanie do wszystkich jednostek w kraju. Zawiera uniwersalne rozwiązania,
odzwierciedlające potrzeby wszystkich jednostek, a nie tylko niektórych z nich,
co oznacza, że nie jest w stanie systemowo ani ocenić ani uwzględnić indywidualnej,
wyjątkowej i unikalnej sytuacji każdej z kilku tysięcy jednostek samorządowych
w kraju.
Przedstawiając powyższe, należy też dodać, że w systemie dochodów jednostek
samorządu terytorialnego istnieje rezerwa na uzupełnienie dochodów
samorządów2, która na rok 2026 została zaplanowana w kwocie ponad 2,2 mld zł.
Podział tej rezerwy nastąpi w trakcie roku 2026 na podstawie kryteriów
opracowanych przy udziale strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu
i Samorządu Terytorialnego. Jednostki samorządu terytorialnego po spełnieniu
ustalonych kryteriów, mogą uzyskać w roku 2026 dodatkowe środki z tej rezerwy.
Odnosząc się do kwestii dotyczącej środków na zadania z zakresu pomocy
społecznej realizowane przez powiaty, uprzejmie informuję, że w ustawie
budżetowej na rok 2026 w budżetach wojewodów oraz w rezerwach celowych
adresowanych do tego działu - z przeznaczeniem na zadania z zakresu pomocy
społecznej realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego - zostały
zaplanowane wydatki na poziomie zbliżonym do poprzedniego roku.
Jednocześnie należy mieć na względzie, że stosownie do ustawy z dnia 5 czerwca
1998 r. o samorządzie powiatowym3, wykonywanie przez powiat określonych
ustawami zadań publicznych o charakterze ponadgminnym w zakresie pomocy
społecznej, wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej jest zadaniem własnym
powiatu.
W roku 2026 na domy pomocy społecznej, których prowadzenie jest zadaniem
własnym samorządów, przeznaczono wsparcie w wysokości 1,8 mld zł, co stanowi
104,2% planu po zmianach według stanu na 30 listopada 2025 r., natomiast wydatki
na ośrodki wsparcia zaplanowano w wysokości 1,6 mld zł, tj. na zbliżonym poziomie
do ww. planu po zmianach. W tych wydatkach zostały uwzględnione środki
na dodatki dla pracowników w ramach programu rządowego. Wydatki te w trakcie
roku, na podstawie wniosków złożonych przez wojewodów, mogą zostać
2 Art. 34 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
3 Dz.U. z 2025 r. poz. 1684
-- 2 of 6 --
3/6
zwiększone z rezerwy celowej poz. 25 „Środki na zadania określone w ustawie
o pomocy społecznej oraz na opłacenie składki na ubezpieczenie zdrowotne
za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej”.
Zadania z zakresu pieczy zastępczej dotyczące zapewnienia rodzinnej pieczy
zastępczej oraz prowadzenia placówek opiekuńczo-wychowawczych, zgodnie
z ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej4,
są realizowane przez powiat jako zadania własne.
Tym niemniej, z budżetu centralnego następuje istotne dofinansowanie tego
zadania. Dofinansowanie zadań jednostek samorządu terytorialnego z zakresu
pieczy zastępczej odbywa się przede wszystkim w ramach powołanych przez Radę
Ministrów programów rządowych m.in.:
Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek wspierania rodziny
i systemu pieczy zastępczej na lata 2024 - 2027 (środki zaplanowane na 2025 r.
wynoszą 331 800 tys. zł i 2026 r. wynoszą 331 800 tys. zł);
Dofinansowanie wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących
rodzinne domy dziecka na lata 2024-2027 (środki zaplanowane na 2025 r.
to kwota 45 000 tys. zł i 2026 r. kwota 45 000 tys. zł).
Podział środków na poszczególne powiaty dokonywany jest przez wojewodów.
W przypadku Powiatu Gostynińskiego takiego podziału dokonuje Wojewoda
Mazowiecki.
W nawiązaniu do pytania dotyczącego zwiększenia „subwencji oświatowej”
w stopniu umożliwiającym pełne pokrycie kosztów ustawowych podwyżek
wynagrodzeń nauczycieli oraz niezbędnych inwestycji w infrastrukturę szkolną,
uprzejmie informuję, że w przypadku określania potrzeb oświatowych Powiatu
Gostynińskiego na rok 2026, ma zastosowanie art. 26 ust. 3 ww. ustawy o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego. Przepis ten określa, że minister właściwy do
spraw oświaty i wychowania ustala potrzeby oświatowe jednostek samorządu
terytorialnego, dokonując podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między
poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, biorąc pod uwagę zakres
realizowanych przez te jednostki zadań oświatowych. Dlatego też kwestie
dotyczące ustalania potrzeb oświatowych, znajdują się w wyłącznej właściwości
Ministerstwa Edukacji Narodowej.
W tym miejscu należy przypomnieć, że zadania oświatowe są zadaniami własnymi
jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 3 pkt. 3 ustawy z dnia
27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych5 środki na ich realizację
– obejmujące m.in. wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie szkół i przedszkoli –
są zagwarantowane w łącznych dochodach JST i finansowane z ich dochodów
własnych, subwencji ogólnej oraz dotacji celowych z budżetu państwa. Zatem
subwencja ogólna nie jest jedynym źródłem finansowania zadań oświatowych.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że nowy system finansowania jednostek
samorządu terytorialnego uwzględnia m.in. specyfikę poszczególnych kategorii
4 Dz.U. z 2025 r. poz. 439
5 Dz.U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm.
-- 3 of 6 --
4/6
jednostek, obejmując przy tym nie tylko kwestię zróżnicowań dochodowych, ale
również kwestię potrzeb wydatkowych wynikających z realizowanych zadań.
Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, głównym źródłem dochodów jednostek
samorządu terytorialnego są dochody podatkowe, natomiast subwencje z budżetu
państwa mają charakter uzupełniający. Nastąpiła więc jakościowa zmiana
w strukturze dochodów budżetów samorządowych. Nowa ustawa zwiększyła
dochody własne jednostek samorządu terytorialnego, a jednocześnie dochody
odzyskały swój podstawowy, stymulacyjny charakter. Głównym źródłem dochodów
samorządów terytorialnych stały się dochody podatkowe, ustalane jako procent
od dochodów podatników danego podatku z terenu danej jednostki. System
zasilania finansowego został oparty na lokalnej bazie podatników podatku
dochodowego od osób fizycznych oraz podatników podatku dochodowego od osób
prawnych, a także w znacznym stopniu jest nieuzależniony od skutków zmian
w systemie podatkowym.
Zamiast części subwencji ogólnej wprowadzono pojęcie potrzeb finansowych
jednostek samorządu terytorialnego, które to potrzeby podlegają finansowaniu
zwiększonymi dochodami z tytułu udziału w ww. podatkach dochodowych,
a w przypadku, gdy są one niewystarczające - subwencją ogólną z budżetu państwa.
Potrzeby finansowe są zatem elementem kalkulacyjnym do ustalenia subwencji
ogólnej z budżetu państwa.
Wymaga uzupełnienia, że potrzeby finansowe poszczególnych samorządów
są zróżnicowane, z uwagi na wpływ m.in.: czynników społeczno-demograficznych,
takich jak np.: liczba i struktura wiekowa ludności, bądź też liczba dzieci w wieku
przedszkolnym, osób bezrobotnych, ubogich lub grup wymagających opieki
społecznej, czy z uwagi na różnice w koszcie dostarczenia danej usługi. Jednostki
o identycznym potencjale dochodowym, ze względu na występowanie różnych
obiektywnych czynników wpływających na zwiększone potrzeby wydatkowe,
znajdują się w innej sytuacji finansowej. Nowa ustawa uwzględnia zatem nie tylko
dysproporcje dochodowe, ale również zróżnicowanie potrzeb wydatkowych
jednostek samorządu terytorialnego.
Jednocześnie pragnę zwrócić uwagę, że zarówno przepisy ustawy poprzednio
obowiązującej6, jak i nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, nie zawierają regulacji, które gwarantują każdej jednostce
samorządu terytorialnego bezwarunkowy i automatyczny ponad inflacyjny wzrost
ich dochodów w każdym następnym roku, w oderwaniu od wyników zastosowania
algorytmów.
Nowy system finansowania jednostek samorządu terytorialnego powstał, aby
zobiektywizować obliczanie środków finansowych dla wszystkich jednostek
samorządu terytorialnego. Finansowanie samorządów opiera się na zastosowaniu
algorytmów wykorzystujących obiektywne, mierzalne za pomocą danych
statystycznych parametry, co zapewnia przejrzystość, obiektywność i adekwatność
kryteriów podziału środków. Racjonalne i algorytmiczne naliczanie środków
finansowych dla każdego samorządu oznacza, że kwota finansowania jest wynikiem
zastosowania parametrów charakteryzujących daną kategorię jednostek
6 Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – Dz.U. z 2024 r.
poz. 356
-- 4 of 6 --
5/6
samorządu terytorialnego, które pozwalają na obiektywne ustalenie dochodów
wszystkich jednostek zaliczanych do danej kategorii.
Dochody jednostek samorządu terytorialnego na rok 2026 zostały wyliczone,
zgodnie z przepisami ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego7 oraz ustawy z dnia 5 listopada 2025 r. o zmianie ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego8. Dla wszystkich powiatów, w tym
Powiatu Gostynińskiego, dochody na 2026 r. zostały naliczone wg tych samych
zasad.
W tym miejscu należy przypomnieć, że wejście w życie ustawy z dnia 1 października
2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, której celem było
m.in. zwiększenie dochodów samorządów, spowodowało wzrost ich dochodów
o 24,8 mld zł w roku 2025, w stosunku do dochodów obliczonych na ten sam rok
według systemu obowiązującego do końca 2024 r. W perspektywie najbliższej
dekady szacuje się, że dochody jednostek samorządu terytorialnego wzrosną
o ponad 345 mld zł.
Z kolei w 2026 r. dochody jednostek samorządu terytorialnego z tytułu udziału
w podatku dochodowym od osób fizycznych, w podatku dochodowym od osób
prawnych oraz subwencji ogólnej, ustalone na podstawie nowej ustawy, wyniosą
271,1 mld zł i będą wyższe od dochodów z 2025 r. o 21,8 mld zł (8,7%).
Dochody ogółem wszystkich powiatów w 2026 r. (suma należnych dochodów
z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych, w podatku od osób
prawnych oraz dochodów z tytułu subwencji ogólnej) wyniosą 38 619 271 tys. zł
i będą wyższe o 3 251 745 tys. zł, tj. 9,2% niż dochody z tych tytułów uzyskane
w 2025 r.
W przypadku Powiatu Gostynińskiego suma należnych dochodów z tytułu udziału
w podatku dochodowym od osób fizycznych, w podatku od osób prawnych oraz
dochodów z tytułu subwencji ogólnej w 2025 r. wyniosła 72 318,7 tys. zł i była
wyższa o 5 787,9 tys. zł (8,7%) od dochodów obliczonych na ten sam rok według
poprzedniego systemu. W 2026 r. dochody z wymienionych tytułów wyniosą
74 710 tys. zł i będą wyższe o 2 391 tys. zł (3,3%) niż suma dochodów z tych tytułów
uzyskanych w 2025 r.
Odnosząc się do pytania o dodatkowe środki z Funduszu Pracy, należy wyjaśnić, że
zgodnie z art. 257 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach
zatrudnienia9, dysponentem Funduszu Pracy jest minister właściwy do spraw pracy.
Kwestie związane z finansowaniem form pomocy finansowanych z Funduszu Pracy
należą zatem do wyłącznej właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
Środki Funduszu Pracy na finansowanie w roku budżetowym kosztów realizacji
form pomocy samorządom powiatów przekazuje minister właściwy do spraw pracy.
Z kwoty środków ujętych w planie finansowym Funduszu Pracy na finansowanie
form pomocy dla samorządów powiatów wyodrębnia się rezerwę Funduszu Pracy
pozostającą w dyspozycji ministra właściwego do spraw pracy, stanowiącą
7 Dz.U. poz. 1572 i 1717
8 Dz.U. poz. 1659
9 Dz.U. z 2025 r. poz. 620 i 1746
-- 5 of 6 --
6/6
20% tej kwoty środków. Minister właściwy do spraw pracy może przeznaczyć środki
rezerwy, w szczególności na zwiększanie w ciągu roku kwot środków dla
samorządów powiatów na finansowanie w roku budżetowym kosztów realizacji
form pomocy.
Należy mieć również na uwadze, że Polska jest objęta procedurą nadmiernego
deficytu (EDP). Procedura EDP determinuje konieczność konsolidacji finansów
publicznych i redukcji deficytu w kolejnych latach co ma swoje odzwierciedlenie
w Średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028
określającym ścieżkę wydatków do 2028 roku, której przestrzeganie jest konieczne
do ograniczenia deficytu nominalnego i redukcji długu w średnim okresie.
Jednocześnie, wydatki Funduszu Pracy są objęte zakresem stabilizującej reguły
wydatkowej (SRW) oraz limitem wydatków, corocznie wskazywanym w ustawie
budżetowej. Tym samym, każdorazowa zmiana wydatków Funduszu Pracy ma
bezpośredni wpływ na ograniczenie wydatków pozostałych podmiotów objętych
SRW. Ewentualne zwiększenie wydatków Funduszu Pracy powinno być zatem
poprzedzone analizą potrzeb, wskazaniem oszczędności w wydatkach na inne
zadania.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --