Interpelacja nr 15233
Interpelacja w sprawie społecznych, ekonomicznych i organizacyjnych skutków wprowadzenia powszechnego systemu kaucyjnego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie społecznych, ekonomicznych i organizacyjnych skutków wprowadzenia powszechnego systemu kaucyjnego
Interpelacja nr 15233
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie społecznych, ekonomicznych i organizacyjnych skutków wprowadzenia powszechnego systemu kaucyjnego
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 09-02-2026
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora składam interpelację w sprawie funkcjonowania powszechnego systemu kaucyjnego oraz jego realnych skutków społecznych, ekonomicznych i organizacyjnych dla obywateli, samorządów i gospodarki odpadami.
Z dniem wejścia w życie systemu kaucyjnego obywatele zostali zobowiązani do przechowywania i zwrotu niezgniatanych opakowań po napojach w celu odzyskania wcześniej zapłaconej kaucji. W praktyce oznacza to konieczność magazynowania znacznej liczby pustych butelek i puszek oraz fizycznego transportowania ich do punktów zwrotu, często oddalonych od miejsca zamieszkania. Rozwiązanie to szczególnie dotkliwie uderza w osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami, mieszkańców bloków bez zaplecza magazynowego oraz rodziny mieszkające w małych lokalach. Coraz częściej w przestrzeni publicznej pojawiają się sygnały, że system kaucyjny w obecnym kształcie prowadzi do faktycznego obciążenia obywateli dodatkowymi obowiązkami logistycznymi, bez realnego wyboru alternatywnego rozwiązania.
Jednocześnie samorządy informują o podwyżkach opłat za gospodarowanie odpadami, argumentując je m.in. spadkiem ilości surowca trafiającego do systemu komunalnego. W efekcie obywatele ponoszą podwójne koszty: z jednej strony muszą odzyskiwać własne pieniądze w ramach kaucji, z drugiej – płacą wyższe opłaty za odbiór odpadów, mimo że selektywnie zbierają opakowania objęte systemem kaucyjnym.
W praktyce system kaucyjny przestaje pełnić funkcję proekologiczną opartą na zachęcie, a zaczyna funkcjonować jako przymusowy mechanizm przenoszący koszty i obowiązki na obywateli, podczas gdy realnymi beneficjentami systemu stają się operatorzy i podmioty pośredniczące.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo przeprowadziło analizę społecznych skutków systemu kaucyjnego, w szczególności jego wpływu na osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami oraz mieszkańców budynków wielorodzinnych?
W jaki sposób system kaucyjny ma realnie obniżać koszty gospodarki odpadami, skoro jednocześnie samorządy podnoszą opłaty za odbiór odpadów z powodu „braku surowca“ w systemie komunalnym?
Dlaczego obywatele nie mogą zgniatać opakowań objętych kaucją, skoro ogranicza to ilość miejsca w mieszkaniach i utrudnia transport, a jednocześnie nie otrzymują za surowiec żadnego realnego wynagrodzenia poza zwrotem własnych środków?
Kto faktycznie czerpie korzyści finansowe z funkcjonowania systemu kaucyjnego – w szczególności z nieodebranych kaucji – oraz jakie mechanizmy kontroli nad tymi środkami zostały wprowadzone?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie korekt systemu, które ograniczyłyby jego uciążliwość społeczną, w tym:
możliwość zgniatania opakowań,
zwiększenie dostępności punktów zwrotu,
alternatywne formy rozliczania kaucji dla osób wykluczonych komunikacyjnie lub ruchowo?
Czy rząd rozważa rekompensaty dla samorządów, aby wprowadzenie systemu kaucyjnego nie skutkowało automatycznym wzrostem opłat za gospodarowanie odpadami dla mieszkańców?
Z wyrazami szacunku Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 15233
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie społecznych, ekonomicznych i organizacyjnych skutków wprowadzenia powszechnego systemu kaucyjnego
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 09-02-2026
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora składam interpelację w sprawie funkcjonowania powszechnego systemu kaucyjnego oraz jego realnych skutków społecznych, ekonomicznych i organizacyjnych dla obywateli, samorządów i gospodarki odpadami.
Z dniem wejścia w życie systemu kaucyjnego obywatele zostali zobowiązani do przechowywania i zwrotu niezgniatanych opakowań po napojach w celu odzyskania wcześniej zapłaconej kaucji. W praktyce oznacza to konieczność magazynowania znacznej liczby pustych butelek i puszek oraz fizycznego transportowania ich do punktów zwrotu, często oddalonych od miejsca zamieszkania. Rozwiązanie to szczególnie dotkliwie uderza w osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami, mieszkańców bloków bez zaplecza magazynowego oraz rodziny mieszkające w małych lokalach. Coraz częściej w przestrzeni publicznej pojawiają się sygnały, że system kaucyjny w obecnym kształcie prowadzi do faktycznego obciążenia obywateli dodatkowymi obowiązkami logistycznymi, bez realnego wyboru alternatywnego rozwiązania.
Jednocześnie samorządy informują o podwyżkach opłat za gospodarowanie odpadami, argumentując je m.in. spadkiem ilości surowca trafiającego do systemu komunalnego. W efekcie obywatele ponoszą podwójne koszty: z jednej strony muszą odzyskiwać własne pieniądze w ramach kaucji, z drugiej – płacą wyższe opłaty za odbiór odpadów, mimo że selektywnie zbierają opakowania objęte systemem kaucyjnym.
W praktyce system kaucyjny przestaje pełnić funkcję proekologiczną opartą na zachęcie, a zaczyna funkcjonować jako przymusowy mechanizm przenoszący koszty i obowiązki na obywateli, podczas gdy realnymi beneficjentami systemu stają się operatorzy i podmioty pośredniczące.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo przeprowadziło analizę społecznych skutków systemu kaucyjnego, w szczególności jego wpływu na osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami oraz mieszkańców budynków wielorodzinnych?
W jaki sposób system kaucyjny ma realnie obniżać koszty gospodarki odpadami, skoro jednocześnie samorządy podnoszą opłaty za odbiór odpadów z powodu „braku surowca“ w systemie komunalnym?
Dlaczego obywatele nie mogą zgniatać opakowań objętych kaucją, skoro ogranicza to ilość miejsca w mieszkaniach i utrudnia transport, a jednocześnie nie otrzymują za surowiec żadnego realnego wynagrodzenia poza zwrotem własnych środków?
Kto faktycznie czerpie korzyści finansowe z funkcjonowania systemu kaucyjnego – w szczególności z nieodebranych kaucji – oraz jakie mechanizmy kontroli nad tymi środkami zostały wprowadzone?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie korekt systemu, które ograniczyłyby jego uciążliwość społeczną, w tym:
możliwość zgniatania opakowań,
zwiększenie dostępności punktów zwrotu,
alternatywne formy rozliczania kaucji dla osób wykluczonych komunikacyjnie lub ruchowo?
Czy rząd rozważa rekompensaty dla samorządów, aby wprowadzenie systemu kaucyjnego nie skutkowało automatycznym wzrostem opłat za gospodarowanie odpadami dla mieszkańców?
Z wyrazami szacunku Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.3 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10623 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.9.2026.AK
4237132.17194375.13967510
Warszawa, 02-03-2026
Dot. odpowiedzi na Interpelację Posłanki Olgi Semeniuk-Patkowskiej w sprawie społecznych,
ekonomicznych i organizacyjnych skutków wprowadzenia powszechnego systemu kaucyjnego,
K10INT15233
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na przekazaną interpelację, poniżej przedstawiam szczegółowe wyjaśnienia.
1. Czy Ministerstwo przeprowadziło analizę społecznych skutków systemu kaucyjnego,
w szczególności jego wpływu na osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami oraz
mieszkańców budynków wielorodzinnych?
Kwestie zapewnienia dostępności systemu kaucyjnego dla osób z niepełnosprawnościami
są w ostatnim czasie przedmiotem prac Rady Dostępności działającej przy Ministerstwie
Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR). Współpracujemy z przedstawicielami Rady oraz
operatorami systemów kaucyjnych w zakresie przygotowania rekomendacji dot. działania
poszczególnych elementów systemu kaucyjnego i zapewnienia jak najszerszej jego
dostępności. Zapewnienie pełnej dostępności systemu będzie wymagało współpracy
i zaangażowania wielu podmiotów począwszy od projektantów i wytwórców maszyn RVM,
oprogramowania na nich działającego, właścicieli jednostek handlowych i personelu
sklepów oraz punktów zbiórki, a także samych zainteresowanych udziałem w systemie.
MKiŚ będzie rozpowszechniać za pomocą swojej strony internetowej wyniki tego projektu.
Dodatkowo z informacji prasowych i spotkań branżowych wiemy, że pojawiają się firmy
zainteresowane tworzeniem rozwiązań ułatwiających funkcjonowanie punktów zbiórki
w okolicy budynków wielorodzinnych. Takie rozwiązania nie były wskazane w ustawie,
ale w ramach tworzonego systemu ujawniły się obszary, gdzie zidentyfikowane zostało
zapotrzebowanie na tego rodzaju usługi i firmy mogą samodzielnie je wypełnić. Tak więc
pomimo braku regulacji czy wytycznych ze strony urzędu, firmy znajdują przestrzeń do
wdrażania swoich rozwiązań, które mają przyczynić się do zwiększenia powszechności
i dostępności systemu kaucyjnego.
2. W jaki sposób system kaucyjny ma realnie obniżać koszty gospodarki odpadami, skoro
jednocześnie samorządy podnoszą opłaty za odbiór odpadów z powodu „braku surowca”
w systemie komunalnym?
System kaucyjny nie został zaprojektowany, aby stanowić przychód zasilający budżety
samorządów surowcami, lecz po to, by producenci – zgodnie z zasadą rozszerzonej
odpowiedzialności producenta (ROP) – zaczęli finansować zbiórkę i recykling opakowań,
które wprowadzają na rynek. Docelowo w funkcjonującym w pełni systemie będzie to
-- 1 of 4 --
przesunięcie kosztów z mieszkańców i samorządów na przedsiębiorców wprowadzających
napoje w opakowaniach.
System kaucyjny będzie przyczyniać się do obniżenia kosztów, w skali całego kraju –
w postaci mniejszej ilości zmieszanych odpadów, możliwości osiągnięcia unijnych
poziomów recyklingu, wyższej jakości surowca do recyklingu, niższych kosztów
zagospodarowania zebranych odpadów opakowaniowych i przeniesienia finansowania
z mieszkańców na producentów. Według aktualnych danych dotyczących gospodarowania
odpadami komunalnymi wiele gmin nie osiągnęło wymaganego poziomu recyklingu tych
odpadów. Dokonywane przez mieszkańców zwroty odpadów opakowaniowych w ramach
systemu kaucyjnego zwiększać będą poziomy selektywnego zbierania, a w kolejnym kroku
również recyklingu, który będzie mógł zostać zaliczony do poziomów recyklingu odpadów
komunalnych zapewnianych przez gminy. Dane ze sprawozdań za 2025 r. przygotowywane
przez podmioty prowadzące systemy kaucyjne zostały przekazane do gmin, które mogą
uwzględnić je w swoich sprawozdaniach.
3. Dlaczego obywatele nie mogą zgniatać opakowań objętych kaucją, skoro ogranicza to
ilość miejsca w mieszkaniach i utrudnia transport, a jednocześnie nie otrzymują za
surowiec żadnego realnego wynagrodzenia poza zwrotem własnych środków?
Rekomendacja dotycząca niezgniatania opakowań objętych systemem wynika przede
wszystkim z technicznych wymogów systemu kaucyjnego. Opakowania muszą zachować
swoją integralność, ponieważ zwrot jest możliwy tylko za opakowania prawidłowo
zidentyfikowane przez punkty zbiórki. Zgniecione opakowanie może nie zostać rozpoznane
przez automat lub zostać odrzucone jako niekwalifikujące się do zwrotu. Choć brak
możliwości zgniatania może utrudniać przechowywanie, szczególnie w małych
mieszkaniach i transport opakowań, jest to kompromis technologiczny, który obowiązuje
również w innych europejskich systemach kaucyjnych. Dzięki temu cały system działa
sprawnie — opakowania trafiają nienaruszone do maszyn sortujących, a odzysk surowca jest
bardziej efektywny. System kaucyjny został zaprojektowany tak, aby konsumenci mogli
dokonywać zwrotów opakowań w ramach swoich codziennych zakupów. Jest to również
istotne dla operatorów i producentów, gdyż wtedy surowiec szybciej wraca do obiegu.
Operatorzy dokładają starań, aby siatka punktów zbiórki była jak najgęstsza i każdy mógł
dokonywać zwrotu opakowań w wygodnym dla niego miejscu.
Co warte podkreślenia, zwrot kaucji nie jest wynagrodzeniem za surowiec, lecz wyłącznie
zwróceniem środków własnych, co jest fundamentem systemu kaucyjnego — kaucja ma być
bodźcem do oddania opakowania, a nie formą sprzedaży surowca. W ramach systemu to
producent, zgodnie z zasadą ROP, finansuje zbiórkę i recykling, a nie obywatel.
4. Kto faktycznie czerpie korzyści finansowe z funkcjonowania systemu kaucyjnego –
w szczególności z nieodebranych kaucji – oraz jakie mechanizmy kontroli nad tymi
środkami zostały wprowadzone?
Operatorzy systemu kaucyjnego działają w formule not-for-profit, a nieodebrana kaucja ma
być przeznaczana na finansowanie systemu. Po kilku miesiącach od startu systemu nie
można mówić o korzyściach finansowych zwianych z działaniem. Operatorzy wchodzą
właśnie w fazę intensywnych inwestycji, aby ich oferta kierowana do jednostek
prowadzących punkty zbiórki mogła być bardziej atrakcyjna i lepiej dopasowana.
Każde wyliczenia w zakresie niezwróconej kaucji będą mogły być prowadzone po roku
działania systemu. Na ten moment, w związku z lawinowym zwiększaniem się liczby
opakowań wprowadzonych w ramach systemu, operatorzy będą musieli ponieść
zobowiązanie dotyczące finansowania kosztów ich zbierania, odbioru i transportu.
-- 2 of 4 --
W związku z potrzebą rozbudowy sieci w tym zakresie ewentualna nieodebrana kaucja
będzie przeznaczana na kolejne inwestycje.
5. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie korekt systemu, które ograniczyłyby jego
uciążliwość społeczną, w tym:
a) możliwość zgniatania opakowań,
b) zwiększenie dostępności punktów zwrotu,
c) alternatywne formy rozliczania kaucji dla osób wykluczonych komunikacyjnie
lub ruchowo?
Ad. a) Zwrot opakowań w formie niezgniecionej wynika z konstrukcji systemu i możliwości
zastosowanej technologii, a nie z braku poszanowania dla wygody obywateli. Na razie
zasada ta jest konieczna, by system funkcjonował poprawnie, a zwroty były szybkie
i wiarygodne. Ze tego względu nie będą w tym zakresie wdrażane zmiany w przepisach.
Ad. b) Operatorzy są zobowiązani do utworzenia w każdej gminie przynajmniej jednego
stacjonarnego punktu odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych w ramach systemu.
Jak raportują operatorzy na koniec zeszłego roku utworzono ok. 40 tys. punktów zbiórki
z czego blisko 15 tys. uruchomiono w małych jednostkach o powierzchni poniżej 200 m2.
Kolejne umowy na organizację punktów zbiórki są podpisywane i punkty takie są tworzone.
Operatorzy wskazują na dużą ostrożność jednostek handlowych w przystępowaniu do
systemu. Stąd realizowane przez MKiŚ inicjatywy. MKiŚ we współpracy z Rzecznikiem
Małych i Średnich Przedsiębiorców, oraz m.in. PIH, POHiD, Konfederacją Lewiatan ustalił
na spotkaniu w dniu 14 lipca 2025 r., wspólną realizację kampanii informacyjnej dla
właścicieli jednostek handlowych. Przygotowano dedykowane dla przedsiębiorców, tj.
materiały informacyjne – broszurę zawierającą najważniejsze informacje istotne z punktu
widzenia prowadzącego jednostkę handlową, a także nagrano webinarium i opracowano
postery informacyjne do pobrania i wydrukowania. Webinarium dostępne jest na stronie
internetowej Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz na stronie MKiŚ
dedykowanej małym sklepom. Broszura oraz postery dostępne są w zakładce z materiałami
do pobrania.
Ad. c) Kwestia formowania ofert podmiotów handlowych dla stacjonarnych punktów zbiórki
w tym dla osób wykluczonych komunikacyjnie lub ruchowo dzieje się obecnie bez
konieczności wprowadzania zmian w przepisach. Firmy oferują odbiór opakowań w ramach
transportu zwrotnego dostarczanych zamówień albo tworzą punkty zbiórki w bliskości
zabudowy wielorodzinnej. Dzięki braku narzuconych rozwiązań w tym zakresie firmy mają
możliwość realizować własne inicjatywy i rozwijać lokalne biznesy.
6. Czy rząd rozważa rekompensaty dla samorządów, aby wprowadzenie systemu
kaucyjnego nie skutkowało automatycznym wzrostem opłat za gospodarowanie
odpadami dla mieszkańców?
Takie działania nie są planowane, a resort nie podziela opinii o wzroście opłat
powodowanym przez wprowadzenie systemu kaucyjnego.
Jednocześnie warto zaznaczyć, że uchwałą Rady Nadzorczej NFOŚiGW nr 214/25 z dnia
18 grudnia 2025 r. ustalone zostały szczegółowe kryteria wyboru przedsięwzięć w ramach
programu priorytetowego „Racjonalna gospodarka odpadami", część 6) SUP — uprzątanie
i zbieranie oraz transport i przetwarzanie odpadów powstałych z produktów
jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Dzięki możliwości uzyskania dodatkowych
środków finansowych gminy będą miały możliwość pokrycia kosztów utworzenia
i utrzymania systemów zbierania odpadów z tworzyw sztucznych, transportu tych odpadów
oraz ich przetwarzania. Program będzie realizowany w latach 2026-2030 a jego planowany
budżet wynosi do 300 mln zł — zgodnie z prognozowanymi wpływami z opłat SUP. Nabór
-- 3 of 4 --
wniosków będzie odbywać się w trybie ciągłym. Wysokość dofinansowania określana
będzie na podstawie stanu ludności w gminach na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego
rok złożenia wniosku o dofinansowanie, zgodnie z opublikowaną informacją GUS oraz
zgodnie ze wzorem wskazanym w programie. Planowana data rozpoczęcia naboru
wniosków to 1 kwietnia 2026 r.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.9.2026.AK
4237132.17194375.13967510
Warszawa, 02-03-2026
Dot. odpowiedzi na Interpelację Posłanki Olgi Semeniuk-Patkowskiej w sprawie społecznych,
ekonomicznych i organizacyjnych skutków wprowadzenia powszechnego systemu kaucyjnego,
K10INT15233
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na przekazaną interpelację, poniżej przedstawiam szczegółowe wyjaśnienia.
1. Czy Ministerstwo przeprowadziło analizę społecznych skutków systemu kaucyjnego,
w szczególności jego wpływu na osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami oraz
mieszkańców budynków wielorodzinnych?
Kwestie zapewnienia dostępności systemu kaucyjnego dla osób z niepełnosprawnościami
są w ostatnim czasie przedmiotem prac Rady Dostępności działającej przy Ministerstwie
Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR). Współpracujemy z przedstawicielami Rady oraz
operatorami systemów kaucyjnych w zakresie przygotowania rekomendacji dot. działania
poszczególnych elementów systemu kaucyjnego i zapewnienia jak najszerszej jego
dostępności. Zapewnienie pełnej dostępności systemu będzie wymagało współpracy
i zaangażowania wielu podmiotów począwszy od projektantów i wytwórców maszyn RVM,
oprogramowania na nich działającego, właścicieli jednostek handlowych i personelu
sklepów oraz punktów zbiórki, a także samych zainteresowanych udziałem w systemie.
MKiŚ będzie rozpowszechniać za pomocą swojej strony internetowej wyniki tego projektu.
Dodatkowo z informacji prasowych i spotkań branżowych wiemy, że pojawiają się firmy
zainteresowane tworzeniem rozwiązań ułatwiających funkcjonowanie punktów zbiórki
w okolicy budynków wielorodzinnych. Takie rozwiązania nie były wskazane w ustawie,
ale w ramach tworzonego systemu ujawniły się obszary, gdzie zidentyfikowane zostało
zapotrzebowanie na tego rodzaju usługi i firmy mogą samodzielnie je wypełnić. Tak więc
pomimo braku regulacji czy wytycznych ze strony urzędu, firmy znajdują przestrzeń do
wdrażania swoich rozwiązań, które mają przyczynić się do zwiększenia powszechności
i dostępności systemu kaucyjnego.
2. W jaki sposób system kaucyjny ma realnie obniżać koszty gospodarki odpadami, skoro
jednocześnie samorządy podnoszą opłaty za odbiór odpadów z powodu „braku surowca”
w systemie komunalnym?
System kaucyjny nie został zaprojektowany, aby stanowić przychód zasilający budżety
samorządów surowcami, lecz po to, by producenci – zgodnie z zasadą rozszerzonej
odpowiedzialności producenta (ROP) – zaczęli finansować zbiórkę i recykling opakowań,
które wprowadzają na rynek. Docelowo w funkcjonującym w pełni systemie będzie to
-- 1 of 4 --
przesunięcie kosztów z mieszkańców i samorządów na przedsiębiorców wprowadzających
napoje w opakowaniach.
System kaucyjny będzie przyczyniać się do obniżenia kosztów, w skali całego kraju –
w postaci mniejszej ilości zmieszanych odpadów, możliwości osiągnięcia unijnych
poziomów recyklingu, wyższej jakości surowca do recyklingu, niższych kosztów
zagospodarowania zebranych odpadów opakowaniowych i przeniesienia finansowania
z mieszkańców na producentów. Według aktualnych danych dotyczących gospodarowania
odpadami komunalnymi wiele gmin nie osiągnęło wymaganego poziomu recyklingu tych
odpadów. Dokonywane przez mieszkańców zwroty odpadów opakowaniowych w ramach
systemu kaucyjnego zwiększać będą poziomy selektywnego zbierania, a w kolejnym kroku
również recyklingu, który będzie mógł zostać zaliczony do poziomów recyklingu odpadów
komunalnych zapewnianych przez gminy. Dane ze sprawozdań za 2025 r. przygotowywane
przez podmioty prowadzące systemy kaucyjne zostały przekazane do gmin, które mogą
uwzględnić je w swoich sprawozdaniach.
3. Dlaczego obywatele nie mogą zgniatać opakowań objętych kaucją, skoro ogranicza to
ilość miejsca w mieszkaniach i utrudnia transport, a jednocześnie nie otrzymują za
surowiec żadnego realnego wynagrodzenia poza zwrotem własnych środków?
Rekomendacja dotycząca niezgniatania opakowań objętych systemem wynika przede
wszystkim z technicznych wymogów systemu kaucyjnego. Opakowania muszą zachować
swoją integralność, ponieważ zwrot jest możliwy tylko za opakowania prawidłowo
zidentyfikowane przez punkty zbiórki. Zgniecione opakowanie może nie zostać rozpoznane
przez automat lub zostać odrzucone jako niekwalifikujące się do zwrotu. Choć brak
możliwości zgniatania może utrudniać przechowywanie, szczególnie w małych
mieszkaniach i transport opakowań, jest to kompromis technologiczny, który obowiązuje
również w innych europejskich systemach kaucyjnych. Dzięki temu cały system działa
sprawnie — opakowania trafiają nienaruszone do maszyn sortujących, a odzysk surowca jest
bardziej efektywny. System kaucyjny został zaprojektowany tak, aby konsumenci mogli
dokonywać zwrotów opakowań w ramach swoich codziennych zakupów. Jest to również
istotne dla operatorów i producentów, gdyż wtedy surowiec szybciej wraca do obiegu.
Operatorzy dokładają starań, aby siatka punktów zbiórki była jak najgęstsza i każdy mógł
dokonywać zwrotu opakowań w wygodnym dla niego miejscu.
Co warte podkreślenia, zwrot kaucji nie jest wynagrodzeniem za surowiec, lecz wyłącznie
zwróceniem środków własnych, co jest fundamentem systemu kaucyjnego — kaucja ma być
bodźcem do oddania opakowania, a nie formą sprzedaży surowca. W ramach systemu to
producent, zgodnie z zasadą ROP, finansuje zbiórkę i recykling, a nie obywatel.
4. Kto faktycznie czerpie korzyści finansowe z funkcjonowania systemu kaucyjnego –
w szczególności z nieodebranych kaucji – oraz jakie mechanizmy kontroli nad tymi
środkami zostały wprowadzone?
Operatorzy systemu kaucyjnego działają w formule not-for-profit, a nieodebrana kaucja ma
być przeznaczana na finansowanie systemu. Po kilku miesiącach od startu systemu nie
można mówić o korzyściach finansowych zwianych z działaniem. Operatorzy wchodzą
właśnie w fazę intensywnych inwestycji, aby ich oferta kierowana do jednostek
prowadzących punkty zbiórki mogła być bardziej atrakcyjna i lepiej dopasowana.
Każde wyliczenia w zakresie niezwróconej kaucji będą mogły być prowadzone po roku
działania systemu. Na ten moment, w związku z lawinowym zwiększaniem się liczby
opakowań wprowadzonych w ramach systemu, operatorzy będą musieli ponieść
zobowiązanie dotyczące finansowania kosztów ich zbierania, odbioru i transportu.
-- 2 of 4 --
W związku z potrzebą rozbudowy sieci w tym zakresie ewentualna nieodebrana kaucja
będzie przeznaczana na kolejne inwestycje.
5. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie korekt systemu, które ograniczyłyby jego
uciążliwość społeczną, w tym:
a) możliwość zgniatania opakowań,
b) zwiększenie dostępności punktów zwrotu,
c) alternatywne formy rozliczania kaucji dla osób wykluczonych komunikacyjnie
lub ruchowo?
Ad. a) Zwrot opakowań w formie niezgniecionej wynika z konstrukcji systemu i możliwości
zastosowanej technologii, a nie z braku poszanowania dla wygody obywateli. Na razie
zasada ta jest konieczna, by system funkcjonował poprawnie, a zwroty były szybkie
i wiarygodne. Ze tego względu nie będą w tym zakresie wdrażane zmiany w przepisach.
Ad. b) Operatorzy są zobowiązani do utworzenia w każdej gminie przynajmniej jednego
stacjonarnego punktu odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych w ramach systemu.
Jak raportują operatorzy na koniec zeszłego roku utworzono ok. 40 tys. punktów zbiórki
z czego blisko 15 tys. uruchomiono w małych jednostkach o powierzchni poniżej 200 m2.
Kolejne umowy na organizację punktów zbiórki są podpisywane i punkty takie są tworzone.
Operatorzy wskazują na dużą ostrożność jednostek handlowych w przystępowaniu do
systemu. Stąd realizowane przez MKiŚ inicjatywy. MKiŚ we współpracy z Rzecznikiem
Małych i Średnich Przedsiębiorców, oraz m.in. PIH, POHiD, Konfederacją Lewiatan ustalił
na spotkaniu w dniu 14 lipca 2025 r., wspólną realizację kampanii informacyjnej dla
właścicieli jednostek handlowych. Przygotowano dedykowane dla przedsiębiorców, tj.
materiały informacyjne – broszurę zawierającą najważniejsze informacje istotne z punktu
widzenia prowadzącego jednostkę handlową, a także nagrano webinarium i opracowano
postery informacyjne do pobrania i wydrukowania. Webinarium dostępne jest na stronie
internetowej Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz na stronie MKiŚ
dedykowanej małym sklepom. Broszura oraz postery dostępne są w zakładce z materiałami
do pobrania.
Ad. c) Kwestia formowania ofert podmiotów handlowych dla stacjonarnych punktów zbiórki
w tym dla osób wykluczonych komunikacyjnie lub ruchowo dzieje się obecnie bez
konieczności wprowadzania zmian w przepisach. Firmy oferują odbiór opakowań w ramach
transportu zwrotnego dostarczanych zamówień albo tworzą punkty zbiórki w bliskości
zabudowy wielorodzinnej. Dzięki braku narzuconych rozwiązań w tym zakresie firmy mają
możliwość realizować własne inicjatywy i rozwijać lokalne biznesy.
6. Czy rząd rozważa rekompensaty dla samorządów, aby wprowadzenie systemu
kaucyjnego nie skutkowało automatycznym wzrostem opłat za gospodarowanie
odpadami dla mieszkańców?
Takie działania nie są planowane, a resort nie podziela opinii o wzroście opłat
powodowanym przez wprowadzenie systemu kaucyjnego.
Jednocześnie warto zaznaczyć, że uchwałą Rady Nadzorczej NFOŚiGW nr 214/25 z dnia
18 grudnia 2025 r. ustalone zostały szczegółowe kryteria wyboru przedsięwzięć w ramach
programu priorytetowego „Racjonalna gospodarka odpadami", część 6) SUP — uprzątanie
i zbieranie oraz transport i przetwarzanie odpadów powstałych z produktów
jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Dzięki możliwości uzyskania dodatkowych
środków finansowych gminy będą miały możliwość pokrycia kosztów utworzenia
i utrzymania systemów zbierania odpadów z tworzyw sztucznych, transportu tych odpadów
oraz ich przetwarzania. Program będzie realizowany w latach 2026-2030 a jego planowany
budżet wynosi do 300 mln zł — zgodnie z prognozowanymi wpływami z opłat SUP. Nabór
-- 3 of 4 --
wniosków będzie odbywać się w trybie ciągłym. Wysokość dofinansowania określana
będzie na podstawie stanu ludności w gminach na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego
rok złożenia wniosku o dofinansowanie, zgodnie z opublikowaną informacją GUS oraz
zgodnie ze wzorem wskazanym w programie. Planowana data rozpoczęcia naboru
wniosków to 1 kwietnia 2026 r.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
-- 4 of 4 --