Interpelacja w sprawie dodatkowych procedur wsparcia lub elastyczności terminowej dla projektów KPO realizowanych przez samorządy, które nie zdążą zakończyć inwestycji w przewidzianych terminach
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15230
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie dodatkowych procedur wsparcia lub elastyczności terminowej dla projektów KPO realizowanych przez samorządy, które nie zdążą zakończyć inwestycji w przewidzianych terminach
Zgłaszający: Jan Michał Dziedziczak
Data wpływu: 09-02-2026
Szanowna Pani Minister,
Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) stanowi kluczowy instrument wspierający rozwój gospodarczy Polski po pandemii COVID-19. Polska rozpoczęła faktyczne korzystanie ze środków KPO istotnie później niż większość państw Unii Europejskiej, co w praktyce doprowadziło do znaczącego skrócenia okresu przeznaczonego na realizację inwestycji objętych programem.
W konsekwencji czas na przygotowanie projektów, przeprowadzenie procedur przetargowych oraz wykonanie robót budowlanych jest wyraźnie krótszy niż w krajach, które korzystają ze środków KPO od wcześniejszych lat. Jednocześnie liczne polskie jednostki samorządu terytorialnego zdecydowały się wykorzystać środki KPO na realizację kluczowych inwestycji lokalnych, w tym na poprawę efektywności energetycznej budynków publicznych.
Charakter tych projektów, w połączeniu z kumulacją procedur administracyjnych, ryzykiem odwołań w postępowaniach przetargowych oraz ograniczeniami wynikającymi z warunków atmosferycznych, zwłaszcza w okresie zimowym, powoduje dalsze skrócenie realnego czasu dostępnego na zakończenie inwestycji w terminie granicznym, tj. do 31 sierpnia 2026 r. (dotyczy projektów realizowanych w ramach poprawy efektywności energetycznej budynków komunalnych). Dodatkowo zbyt krótki czas na realizację robót niesie ryzyko obniżenia jakości wykonania, szczególnie w przypadkach, gdy procesy technologiczne wymagają zachowania określonych przerw i etapów, których nie można przyspieszyć bez negatywnych konsekwencji.
W rezultacie istnieje ryzyko, że mimo podjęcia działań w trybie nadzwyczajnym, część samorządów nie zdoła zakończyć inwestycji w terminach umożliwiających pełne i prawidłowe rozliczenie środków z KPO. Może to skutkować koniecznością zwrotu dofinansowania i pokrycia wydatków z budżetów własnych, co prowadziłoby do faktycznego poszkodowania podmiotów realizujących cele KPO w dobrej wierze.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie konkretne działania, instrumenty lub mechanizmy proceduralne rekomenduje Komisja Europejska polskim samorządom oraz rządowi Rzeczypospolitej Polskiej w celu zapewnienia pełnego i bezpiecznego wykorzystania środków z KPO w sytuacji, gdy realizacja inwestycji jest zagrożona opóźnieniami wynikającymi z przyczyn niezależnych od beneficjentów, w szczególności odwołań w postępowaniach przetargowych lub niekorzystnych warunków atmosferycznych, a ryzyko opóźnień identyfikowane jest już na etapie realizacji projektów?
Czy Komisja Europejska dopuszcza możliwość wydłużenia terminów realizacji inwestycji finansowanych z KPO dla beneficjentów z państw członkowskich, które z przyczyn od siebie niezależnych rozpoczęły korzystanie ze środków znacząco później niż inne kraje UE, a następnie napotkały obiektywne i niemożliwe do przewidzenia trudności, takie jak wydłużone procedury przetargowe lub ograniczenia wynikające z warunków pogodowych, w sytuacji gdy obowiązujące terminy realizacji nie uwzględniały skutków tych okoliczności?
Jakie działania Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej podjęło do tej pory, aby skrócone terminy realizacji inwestycji w ramach KPO nie skutkowały ryzykiem niewykorzystania środków lub obniżeniem jakości wykonania? Proszę o wskazanie konkretnych mechanizmów wsparcia dla samorządów, które znalazły się w trudnej sytuacji z powodu opóźnień proceduralnych lub warunków atmosferycznych.
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie dodatkowych procedur wsparcia lub elastyczności terminowej dla projektów KPO realizowanych przez samorządy, które z przyczyn niezależnych od siebie nie zdążą zakończyć inwestycji w przewidzianych terminach? Jeśli tak, to jakie konkretne rozwiązania są analizowane lub planowane?
Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6595 znakówtel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 23 marca 2026 r.
znak sprawy: DKK-IIa.054.2.2026.ISz
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 15230 Pana Posła Jana Michała
Dziedziczaka
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację przedstawiam następujące informacje.
Realizacja reform i inwestycji KPO jest możliwa do 31 sierpnia 2026 r., czyli
terminu określonego w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiającego Instrument na rzecz
Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Jako koordynator KPO podjęłam działania mające na celu wydłużenie terminu na
działania inwestycyjne po stronie beneficjentów. W wyniku prowadzonego
w połowie ubiegłego roku dialogu z Komisją Europejską (KE) uzyskaliśmy
korzystną interpretację terminu końcowej kwalifikowalności KPO, zgodnie
z którą:
1) do dnia 31 sierpnia 2026 r. zostaną zrealizowane wskaźniki dla inwestycji
zgodnie z ich opisem w załączniku do decyzji wykonawczej Rady UE (tzw.
CID) i zostanie to potwierdzone na podstawie dokumentów uzgodnionych
z KE. Dokumenty te muszą być datowane najpóźniej na 31 sierpnia 2026 r.
2) po 31 sierpnia 2026 r. możliwa będzie finalizacja ostatnich etapów prac
w projektach powiązanych ze wskaźnikami oraz dokonywanie finalnych
płatności na rzecz wykonawców i beneficjentów powiązanych
z osiągnięciem tych wskaźników.
-- 1 of 3 --
2
W ramach KPO wszystkich beneficjentów i instytucje obowiązują takie same
mechanizmy i procedury, co oznacza, że nie ma specjalnych zasad dla
wydzielonej grupy beneficjentów np. dla samorządów.
W wyniku kolejnych rewizji KPO udało się m.in. uzgodnić z KE dla poszczególnych
inwestycji dokumenty potwierdzające ich realizację, które w praktyce nie
wymagają zakończenia wdrażania projektów, co daje możliwość finalizowania
prac w projektach i ich rozliczania co najmniej do końca 2026 r.
Poniżej przedstawiam informacje otrzymane od poszczególnych resortów
odpowiadających za realizację inwestycji KPO dotyczących JST o konkretnych
działaniach podjętych w celu wydłużenia terminu dla beneficjentów na realizację
projektów:
1) Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ)
odpowiedzialne za realizację inwestycji B1.1.3 (Termomodernizacja
instytucji edukacyjnych)
W ramach IV rewizji KPO uzgodniono z KE, że realizację wskaźnika inwestycji
będzie można potwierdzić na podstawie podpisanych umów z wykonawcami
(umowa pomiędzy instytucją edukacji a wykonawcą instalacji lub modernizacji
źródeł ciepła, instalacji odnawialnych źródeł energii lub termomodernizacji),
co nie wymaga fizycznego zakończenia robót.
Oznacza to, że roboty budowlane będą mogły być realizowane po sierpniu
2026 r., natomiast wypłaty środków dla beneficjentów zaplanowano do końca
2026 r.
2) Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN)
odpowiedzialne za realizację inwestycji B1.1.4 (Zwiększenie efektywności
energetycznej obiektów aktywności społecznej)
MKiDN prowadzi na bieżąco analizę wpływu różnego rodzaju obiektywnych
czynników na procesy inwestycyjne, w szczególności w obszarze
nieprzewidzianych robót dodatkowych ujawnionych na etapie wykonawczym
oraz wystąpienia niekorzystnych warunków atmosferycznych i technologicznych,
które utrudniają beneficjentom prowadzenie prac zgodnie z pierwotnie
przyjętymi harmonogramami.
Mając na uwadze, że w regulaminach wyboru projektów do objęcia wsparciem
w inwestycji B1.1.4. określono ramy czasowe kwalifikowalności na okres od
1 lutego 2020 r. do 31 marca 2026 r., MKiDN dopuszcza możliwość wydłużania
terminów realizacji przedsięwzięć przez beneficjentów do końca II kwartału
2026 r. w przypadku wystąpienia obiektywnych przesłanek. Przyjęcie daty
30 czerwca br. jako granicznej dla zakończenia prac pozwala na dochowanie
terminu na złożenie dokumentów rozliczeniowych przez beneficjentów oraz
zapewni MKiDN czas niezbędny na weryfikację złożonych wniosków o płatność,
ewentualne korekty dokumentacji dokonywane przez beneficjentów oraz
przyjęcie rozliczenia. Przy podejmowaniu decyzji o wydłużeniu terminu realizacji
przedsięwzięć MKiDN każdorazowo dokonuje indywidualnej oceny sytuacji,
-- 2 of 3 --
3
w tym czy zmiana nie wpłynie niekorzystnie na charakter projektu oraz czy nie
doprowadzi do naruszenia jego pierwotnych celów i kwalifikowalności
wydatków.
3) Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT)
odpowiedzialne za realizację inwestycji B1.1.5 (Poprawa efektywności
energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych) i B3.5.1
(Inwestycje w projekty mieszkaniowe)
W zakresie inwestycji B1.1.5 MRiT podjęło działania w celu maksymalnego
wydłużenia terminu realizacji przedsięwzięć dla inwestorów. Dotychczasowe
dokumenty wymagane do rozliczeń z KE wymagały przedstawienia dowodu
wypłaty wsparcia (wraz z datą wypłaty), co ze względu na czas potrzebny na
rozliczenie inwestycji, skracało realny czas na przeprowadzenie prac
budowlanych w projektach. Aktualnie, po ustaleniu z KE innych zasad rozliczenia
inwestycji i zniesieniu obowiązku wykazywania daty wypłaty jako dowodu na
zrealizowanie przedsięwzięcia, beneficjenci będą mogli wykorzystać maksymalny
czas do 31 sierpnia 2026 r. na realizację projektów, natomiast rozliczenie
i wypłata wsparcia będą mogły nastąpić po 31 sierpnia 2026 r. Obecnie trwa
końcowy etap uzgodnień z KE w zakresie wymaganych dokumentów
potwierdzających osiągnięcie zakładanych efektów inwestycji. Zgodnie z ww.
uzgodnieniami planowanymi dowodami będzie wykaz budynków objętych
wsparciem, podpisane umowy o dotację, protokoły końcowe odbioru robót
budowalnych oraz oświadczenia kierownika budowy o zakończeniu budowy.
W zakresie inwestycji B3.5.1 MRiT również podjęło działania w celu
maksymalnego wydłużenia terminu realizacji projektów. Odstąpiono m.in. od
wymogu przedstawienia świadectwa efektywności energetycznej, o które można
było wnioskować po zakończeniu projektu i które było wydawane w terminie 45
dni od złożenia wniosku o jego wydanie. Obecnie trwa końcowy etap uzgodnień
z KE w zakresie wymaganych dokumentów potwierdzających osiągnięcie
zakładanych efektów inwestycji. Zgodnie ww. uzgodnieniami planowanymi
dowodami będą: wykaz zrealizowanych budynków, link do naborów
konkursowych oraz protokoły odbioru końcowego robót budowlanych. Tego typu
rozwiązanie znacząco skróci czas konieczny na zebranie wszystkich dowodów
realizacji wskaźnika i w konsekwencji wydłuży czas dla beneficjentów na
realizację projektów.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --