Odpowiedź na interpelację w sprawie planowanych zmian w systemie oświaty w Tarnobrzegu Odpowiedź na interpelację nr 15223 w sprawie planowanych zmian w systemie oświaty w Tarnobrzegu Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 02-03-2026 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Posła Adama Dziedzica w sprawie planowanych zmian w systemie oświaty w Tarnobrzegu. Szanowny Panie Pośle, przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[1], regulujące procedurę likwidacji lub przekształcenia szkoły oraz ustalanie sieci szkół, nie uległy zmianie od 2016 roku. Zgodnie z obowiązującymi regulacjami decyzję o likwidacji samorządowej szkoły, a w efekcie zmian w sieci szkół, podejmuje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (stosowne uchwały). Z art. 89 ustawy – Prawo oświatowe wynika, że publiczna szkoła podstawowa może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu. Ponadto organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na sześć miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły rodziców uczniów oraz właściwego kuratora oświaty. Zgodnie z obowiązującym prawem, wyrażony w uchwale jednostki samorządu terytorialnego zamiar likwidacji szkoły, na wniosek tej jednostki, opiniuje kurator oświaty. Negatywna opinia kuratora w tym zakresie jest wiążąca dla jednostki samorządu terytorialnego. Z kolei opinia pozytywna kuratora nie obliguje gminy do dokonania zamierzonej zmiany organizacyjnej, ponieważ decyzja o dalszym funkcjonowaniu szkoły leży wyłącznie w kompetencjach organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego. Jak wynika z informacji przekazanych przez Podkarpackiego Kuratora Oświaty, Miasto Tarnobrzeg nie zgłosiło zamiaru likwidacji bądź przekształcenia szkół lub przedszkoli prowadzonych przez tę jednostkę samorządu terytorialnego. Do kuratora oświaty nie wpłynął także wniosek o wydanie opinii dotyczącej zmian w planie sieci publicznych szkół w Mieście Tarnobrzeg. Oznacza to, że nadal obowiązująca jest podjęta przez Radę Miasta Tarnobrzega w dniu 24 lipca 2019 r. uchwała dotycząca sieci publicznych szkół prowadzonych przez Miasto Tarnobrzeg. Ministerstwo Edukacji Narodowej zdaje sobie z oświatowych zadań ustawowych nałożonych na jednostek samorządu terytorialnego, w tym jednostki takie jak Miasto Tarnobrzeg. Monitoruje też zmiany demograficzne w naszym kraju. Z prognozy GUS wynika, że w Polsce do 2029 r. liczba dzieci w wieku 7–14 lat spadnie o ok. 5%, a do 2034 r. - o około 19,5%. Do 2060 r. spadek ten może wynieść około 30% (wg czarnego scenariusza GUS nawet - 48,3%). Z uwagi na znaczny spadek urodzeń i trwający kryzys demograficzny, w najbliższych latach liczba uczniów będzie stopniowo malała, co szczególnie będzie odczuwalne w wychowaniu przedszkolnym. Szacuje się, że w najbliższych 10 latach ubędzie ponad milion uczniów w wychowaniu przedszkolnym i szkołach podstawowych. Jedynie szkoły ponadpodstawowe nie odczują w znaczący sposób spadku liczby uczniów ze względu na objęcie kształceniem większych roczników z lat 2016-2018. W dniu 13 lutego 2026 r. Sejm RP przyjął ustawę o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (ustawa została skierowana do Senatu), która reguluje kilka ważnych obszarów polskiej oświaty. Przede wszystkim daje możliwości lepszego dostosowania sieci publicznych szkół do zmian demograficznych oraz wprowadza możliwość wykorzystania budynków oświatowych na potrzeby lokalnej społeczności. Istotne w kontekście demograficznym jest przeciwdziałanie likwidacji szkół, zwłaszcza małych szkół podstawowych. W roku szkolnym 2019/2020 w systemie było 12 092 publicznych szkół podstawowych, w roku szkolnym 2024/2025 - 11 711, w roku szkolnym 2025/2026 jest ich 11 588. Obecnie w systemie oświaty funkcjonuje 1 977 publicznych szkół podstawowych, w których uczy się 100 lub mniej uczniów. Szkoły te mogą być zagrożone likwidacją. Zamiast likwidacji szkoły podstawowej, w ustawie, proponuje się gminom pulę elastycznych rozwiązań, pozwalających między innymi do pozostawienia kształcenia małych dzieci blisko domu (klasy I-III), a tam gdzie jest to pożądane, stwarza się możliwość konsolidacji kształcenia uczniów klas IV-VIII w dobrze wyposażonych szkołach podstawowych. Proponowane rozwiązanie daje nauczycielom, pracującym po kilka godzin w wielu szkołach, możliwość zatrudnienia w jednej szkole na pół etatu lub więcej. Pozwoli to nie tylko na pełniejsze wykorzystanie potencjału nauczycieli dla dobra uczniów, ale także da szansę na pełne korzystanie z przywilejów takich jak: zatrudnienie na podstawie mianowania, skorzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia lub płatnego urlopu dla dalszego kształcenia albo bezpłatnego urlopu dla celów naukowych, oświatowych, artystycznych albo z innych ważnych przyczyn. Niezmiernie ważne jest również stworzenie warunków do wykorzystania przez jednostki samorządu terytorialnego nieużywanych części budynku szkoły na potrzeby realizacji zadań własnych z zakresu opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, realizacji polityki senioralnej, uczenia się przez całe życie, ochrony zdrowia, kultury oraz wdrażania programów pobudzania aktywności obywatelskiej (art. 86a). Istotne jest to w związku z tym, że jak przewiduje GUS w 2060 r. osoby w wieku 65 lat i starsze mają stanowić prawie 33% populacji (w porównaniu z około 20% w 2023 r.). Oznacza to wzrost prognozowanej liczby seniorów o ponad 2,5 miliona osób. W ustawie zaproponowano też możliwość lepszego wykorzystania potencjału świetlic w małych szkołach podstawowych. Ustawa daje możliwość objęcia opieką świetlicową dzieci z oddziałów przedszkolnych, zorganizowanych w szkołach podstawowych liczących do 70 uczniów. Wprowadza także możliwość wydawania w szkole podwieczorków dla dzieci korzystających ze świetlicy. Ponadto, w ustawie zaproponowano zmiany w zakresie procedury likwidacji szkoły. Pozostawiając wiążącą, pozytywną opinię kuratora oświaty, określono zakres spraw podlegających ocenie organu nadzoru pedagogicznego w przypadku zamiaru likwidacji szkoły. W ustawie proponuje się także wprowadzenie konsultacji społecznych, w tym bezpośrednie spotkania JST z rodzicami uczniów likwidowanej szkoły. Obecnie rodzice są tylko adresatami zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły, wielokrotnie wskazującymi na brak szczegółowych informacji z samorządu i brak wpływu na jego decyzje. Odnosząc się do sytuacji finansowej, między innymi w kontekście realizacji zadań oświatowych, uprzejmie informuję, że - zgodnie z ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego[2] - od 2025 r. zmianie uległ system finansowania zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (JST). Zrezygnowano z wyodrębniania części oświatowej subwencji ogólnej na rzecz ustalania kwoty potrzeb oświatowych jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z ideą samorządności obecnie subwencje ogólne z budżetu państwa mają charakter jedynie uzupełniający. Celem wdrożenia obecnego sposobu ustalania dochodów JST jest wzmocnienie i ustabilizowanie finansów jednostek samorządu terytorialnego oraz zwiększenie wpływu strony samorządowej na podział środków należnych JST. Rok 2025 był pierwszym rokiem reformy finansowania jednostek samorządu terytorialnego. W obecnym systemie, dochody samorządów z tytułu udziału w PIT i CIT zostały uniezależnione od zmian podatkowych. Dochody samorządów opierają się na lokalnej bazie dochodowej i są liczone od dochodów podatników zamieszkałych/mających siedzibę na terenie danej JST (a nie od podatku należnego). Łączny skutek finansowy wynikający z ustawy jest dla JST pozytywny. W perspektywie dekady dochody JST wzrosną o ponad 345 mld zł. Kwota potrzeb oświatowych na rok 2026 wynosi 114,9 mld zł i jest wyższa od sumy kwoty potrzeb oświatowych na rok 2025 i dodatkowej kwoty na pokrycie skutków wynikających ze zwiększenia wskaźnika wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1% do 5% (103,6 mld zł) o 11,3 mld zł, tj. o 10,9%[3]. W porównaniu do roku 2023 jest wyższa od sumy części oświatowej subwencji ogólnej (64,5 mld zł) i dotacji przedszkolnej (1,7 mld zł) o 73,3%. Sposób naliczenia potrzeb oświatowych na rok 2026 regulowany jest rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 28 lipca 2025 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2026[4]. Kwota potrzeb oświatowych na rok 2026 dla miasta Tarnobrzeg wynosi 173.515.246 zł i jest to kwota wyższa od kwoty potrzeb oświatowych na rok 2025 po uwzględnieniu zwiększenia wskaźnika wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1% do 5,0% o 16,4 mln zł, tj. o 10,5%. W porównaniu do roku 2023 jest wyższa od sumy części oświatowej subwencji ogólnej i dotacji przedszkolnej o 68,7 mln zł, tj. o 65,6%. Natomiast łączne dochody miasta Tarnobrzega, ustalone na 2026 rok zgodnie z przepisami ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wynoszą 289,8 mln zł i w porównaniu do roku 2025 wzrosły o 9,4 mln zł, tj. o 3,4%. Ministerstwo Edukacji Narodowej na bieżąco analizuje sytuację finansową jednostek samorządu terytorialnego w kontekście zmian demograficznych, w zakresie realizacji zadań oświatowych. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm. [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 1572 z późn. zm. [3] Dodatkowa kwota w wysokości 991.490.327 zł, zaplanowana w ustawie budżetowej na 2025 rok (rezerwa celowa poz. 36 pn. uzupełnienie środków subwencji ogólnej dla JST), na pokrycie skutków wynikających ze zwiększenia wskaźnika wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1% do 5,0%. [4] Dz. U. z 2025 r. poz. 1032.