Interpelacja nr 15221
Interpelacja w sprawie realizacji świadczenia polegającego na usunięciu i założeniu wkładki antykoncepcyjnej w ramach NFZ
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie realizacji świadczenia polegającego na usunięciu i założeniu wkładki antykoncepcyjnej w ramach NFZ
Interpelacja nr 15221
do ministra zdrowia
w sprawie realizacji świadczenia polegającego na usunięciu i założeniu wkładki antykoncepcyjnej w ramach NFZ
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic
Data wpływu: 09-02-2026
Szanowna Pani Minister,
w ostatnim czasie pojawia się wiele sygnałów od pacjentek z różnych części kraju, wskazujących na poważne nieprawidłowości w realizacji świadczenia polegającego na usunięciu i założeniu wkładki domacicznej (miedzianej lub hormonalnej) w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami procedura ta jest świadczeniem gwarantowanym i powinna być wykonywana nieodpłatnie w ramach wizyty ginekologicznej finansowanej przez NFZ. Jedynym kosztem, jaki pacjentka może ponieść, jest zakup samej wkładki w aptece na podstawie recepty. Tymczasem relacje pacjentek wskazują, że w praktyce świadczenie to jest często realizowane w sposób odbiegający od zasad finansowania publicznego.
Z przekazywanych relacji wynika, że pacjentki nie są informowane o możliwości samodzielnego zakupu wkładki w aptece, a lekarze nie wystawiają recept umożliwiających taki zakup. Brak jest również informacji o tym, że cała procedura wymiany wkładki antykoncepcyjnej może zostać wykonana w ramach NFZ. Zamiast tego usługa ta realizowana jest prywatnie, a wkładka nabywana jest za pośrednictwem gabinetu lekarza ginekologa.
Pacjentki podkreślają, że w praktyce nie spotkały się z sytuacją, w której lekarz jasno poinformowałby je o możliwości zakupu wkładki na receptę i wykonania zabiegu w ramach NFZ bez dodatkowych opłat.
Opisane praktyki mogą wskazywać na systemowy problem polegający na tym, że świadczenie formalnie gwarantowane jest w praktyce realizowane jako usługa prywatna, co ogranicza realny dostęp do publicznej opieki zdrowotnej.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia monitorują dostępność świadczenia polegającego na wymianie wkładki domacicznej w ramach NFZ? Jeśli tak, jakie są wyniki tych analiz?
Ile placówek w Polsce realnie wykonuje wymianę wkładki domacicznej bez pobierania dodatkowych opłat od pacjentek? Czy NFZ posiada takie dane?
Czy NFZ dopuszcza pobieranie przez placówki opłat za wkładkę domaciczną bez wystawienia pacjentce recepty umożliwiającej jej samodzielny zakup w aptece?
Czy lekarz ma obowiązek poinformować pacjentkę o możliwości zakupu wkładki w aptece oraz o prawie do wykonania zabiegu w ramach NFZ? Jeśli tak, w jaki sposób obowiązek ten jest egzekwowany?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie mechanizmów nadzorczych lub informacyjnych, które zapewniłyby pacjentkom realny dostęp do świadczenia gwarantowanego, a nie jedynie deklaratywnego?
Czy ministerstwo rozważa doprecyzowanie zasad finansowania lub organizacji świadczenia, tak aby wyeliminować niejasności i ograniczyć możliwość pobierania nieuzasadnionych opłat?
Czy pacjentka, która została obciążona kosztami świadczenia gwarantowanego, ma możliwość uzyskania zwrotu poniesionych kosztów? Jeśli tak, jaka jest procedura?
Zgłaszane przypadki wskazują, że problem ma charakter powtarzalny i dotyczy wielu regionów kraju. W związku z tym proszę o przedstawienie stanowiska ministerstwa oraz planowanych działań naprawczych.
Z poważaniem dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 15221
do ministra zdrowia
w sprawie realizacji świadczenia polegającego na usunięciu i założeniu wkładki antykoncepcyjnej w ramach NFZ
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic
Data wpływu: 09-02-2026
Szanowna Pani Minister,
w ostatnim czasie pojawia się wiele sygnałów od pacjentek z różnych części kraju, wskazujących na poważne nieprawidłowości w realizacji świadczenia polegającego na usunięciu i założeniu wkładki domacicznej (miedzianej lub hormonalnej) w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami procedura ta jest świadczeniem gwarantowanym i powinna być wykonywana nieodpłatnie w ramach wizyty ginekologicznej finansowanej przez NFZ. Jedynym kosztem, jaki pacjentka może ponieść, jest zakup samej wkładki w aptece na podstawie recepty. Tymczasem relacje pacjentek wskazują, że w praktyce świadczenie to jest często realizowane w sposób odbiegający od zasad finansowania publicznego.
Z przekazywanych relacji wynika, że pacjentki nie są informowane o możliwości samodzielnego zakupu wkładki w aptece, a lekarze nie wystawiają recept umożliwiających taki zakup. Brak jest również informacji o tym, że cała procedura wymiany wkładki antykoncepcyjnej może zostać wykonana w ramach NFZ. Zamiast tego usługa ta realizowana jest prywatnie, a wkładka nabywana jest za pośrednictwem gabinetu lekarza ginekologa.
Pacjentki podkreślają, że w praktyce nie spotkały się z sytuacją, w której lekarz jasno poinformowałby je o możliwości zakupu wkładki na receptę i wykonania zabiegu w ramach NFZ bez dodatkowych opłat.
Opisane praktyki mogą wskazywać na systemowy problem polegający na tym, że świadczenie formalnie gwarantowane jest w praktyce realizowane jako usługa prywatna, co ogranicza realny dostęp do publicznej opieki zdrowotnej.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia monitorują dostępność świadczenia polegającego na wymianie wkładki domacicznej w ramach NFZ? Jeśli tak, jakie są wyniki tych analiz?
Ile placówek w Polsce realnie wykonuje wymianę wkładki domacicznej bez pobierania dodatkowych opłat od pacjentek? Czy NFZ posiada takie dane?
Czy NFZ dopuszcza pobieranie przez placówki opłat za wkładkę domaciczną bez wystawienia pacjentce recepty umożliwiającej jej samodzielny zakup w aptece?
Czy lekarz ma obowiązek poinformować pacjentkę o możliwości zakupu wkładki w aptece oraz o prawie do wykonania zabiegu w ramach NFZ? Jeśli tak, w jaki sposób obowiązek ten jest egzekwowany?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie mechanizmów nadzorczych lub informacyjnych, które zapewniłyby pacjentkom realny dostęp do świadczenia gwarantowanego, a nie jedynie deklaratywnego?
Czy ministerstwo rozważa doprecyzowanie zasad finansowania lub organizacji świadczenia, tak aby wyeliminować niejasności i ograniczyć możliwość pobierania nieuzasadnionych opłat?
Czy pacjentka, która została obciążona kosztami świadczenia gwarantowanego, ma możliwość uzyskania zwrotu poniesionych kosztów? Jeśli tak, jaka jest procedura?
Zgłaszane przypadki wskazują, że problem ma charakter powtarzalny i dotyczy wielu regionów kraju. W związku z tym proszę o przedstawienie stanowiska ministerstwa oraz planowanych działań naprawczych.
Z poważaniem dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9320 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ASG.050.46.2026.MK
Warszawa, 09 marca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację (nr 15221) z 17 grudnia 2025 r., Pani Poseł Anity Kucharskiej-
Dziedzic w sprawie realizacji świadczenia polegającego na usunięciu i założeniu wkładki
antykoncepcyjnej w ramach NFZ, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
1. Czy Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia monitorują
dostępność świadczenia polegającego na wymianie wkładki domacicznej w
ramach NFZ? Jeśli tak, jakie są wyniki tych analiz?
Umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zawierana przez Narodowy Fundusz
Zdrowia ze świadczeniodawcą obejmuje udzielanie wszystkich świadczeń gwarantowanych
w danym zakresie, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej. Świadczeniodawca
podpisując przedmiotową umowę potwierdza, że zobowiązuje się do udzielania ww.
świadczeń.
Założenie wkładki wewnątrzmacicznej jest świadczeniem gwarantowanym, jest
finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia i powinna je wykonywać każda poradnia
ginekologiczna lub ginekologiczno-położnicza.
2. Ile placówek w Polsce realnie wykonuje wymianę wkładki domacicznej bez
pobierania dodatkowych opłat od pacjentek? Czy NFZ posiada takie dane?
Lista świadczeniodawców rozliczających procedury związane z wprowadzeniem i
usunięciem wkładki domacicznej w załączeniu.
3. Czy NFZ dopuszcza pobieranie przez placówki opłat za wkładkę domaciczną bez
wystawienia pacjentce recepty umożliwiającej jej samodzielny zakup w
aptece?
Świadczeniodawca może umożliwić zakup wkładki domacicznej bezpośrednio w podmiocie
wykonującym zabieg, jednocześnie ma również obowiązek poinformować pacjentkę, że
wkładkę może on także kupić w aptece.
4. Czy lekarz ma obowiązek poinformować pacjentkę o możliwości zakupu
wkładki w aptece oraz o prawie do wykonania zabiegu w ramach NFZ? Jeśli
tak, w jaki sposób obowiązek ten jest egzekwowany?
Porada obejmująca założenie wkładki antykoncepcyjnej lub leczniczej (procedury
odpowiednio: „69.7 Wprowadzenie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej” lub
„69.91 Wprowadzenie leczniczej wkładki do macicy” wyceniona jest na 115 pkt (ok. 216 zł).
Ceny wkładek mieszczą się w przedziale od kilkudziesięciu do kilkuset zł i tak jak wiele
innych środków antykoncepcyjnych nie podlegają refundacji. Procedury „97.71 Usunięcie
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej” oraz „97.76 Usunięcie wewnątrzmacicznej
wkładki leczniczej” wycenione są na 41 pkt (ok. 77 zł).
Pacjentki, które spotykają się z odmową udzielenia świadczenia, mogą złożyć skargę do
właściwego ze względu na miejsce realizacji świadczeń oddziału wojewódzkiego NFZ.
Odmowa udzielenia omawianego świadczenia może to być podstawą do nałożenia na
świadczeniodawcę kary, a w skrajnych przypadkach do rozwiązania umowy. Przy czym
podkreślić należy, że świadczeniodawca ma prawo odmówić realizacji świadczenia, jeśli
naraziłoby to pacjentkę na utratę życia lub pogorszenie stanu zdrowia – to znaczy, że
dopuszczalna jest odmowa realizacji świadczenia w sytuacji, w której istnieją
przeciwskazania natury medycznej do wykonania zabiegu u tej konkretnej pacjentki (np.
podejrzenie choroby nowotworowej, mięśniaki macicy).
5. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie mechanizmów nadzorczych lub
informacyjnych, które zapewniłyby pacjentkom realny dostęp do świadczenia
gwarantowanego, a nie jedynie deklaratywnego?
Zgodnie z art. 61a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.) Prezes
Narodowego Funduszu Zdrowia może przeprowadzić kontrolę realizacji umowy o
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie:
1) organizacji, sposobu i jakości udzielania świadczeń opieki zdrowotnej oraz ich
dostępności;
2) udzielania świadczeń opieki zdrowotnej pod względem zgodności z
obowiązującymi przepisami, a także z wymaganiami określonymi w tej umowie;
3) zasadności wyboru leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego i wyrobów medycznych, stosowanych w profilaktyce, leczeniu,
rehabilitacji i badaniach diagnostycznych;
4) przestrzegania zasad wystawiania recept;
5) posiadania uprawnień do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej przez osoby
wykonujące zawody medyczne;
6) wykonywania obowiązków nałożonych na świadczeniodawcę związanych z
realizacją tej umowy w zakresie innym niż określony w pkt 1-5.
Prezes Funduszu może również przeprowadzić kontrolę realizacji uprawnień i
wykonywania obowiązków wynikających z przepisów prawa podmiotów, którym ustawa
przyznaje takie uprawnienia i obowiązki w zakresie:
1) zasadności wyboru leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego i wyrobów medycznych, stosowanych w profilaktyce, leczeniu,
rehabilitacji i badaniach diagnostycznych finansowanych ze środków publicznych;
2) przestrzegania zasad wystawiania recept refundowanych oraz zleceń na
zaopatrzenie w wyroby medyczne objęte refundacją.
Ponadto zgodnie z art. 61v wskazanej na wstępie ustawy Prezes Narodowego Funduszu
Zdrowia jest uprawniony do przeprowadzenia kontroli bez uprzedniego zawiadomienia, w
przypadku gdy jest to:
1) uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia lub zdrowia;
2) niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, lub
zabezpieczenia dowodów ich popełnienia;
3) niezbędne dla przeciwdziałania ograniczeniom dostępności świadczeń opieki
zdrowotnej, w tym w zakresie realizacji obowiązków, o których mowa w art. 20 wskazanej
na wstępie ustawy .
Kontrolerzy wszczynają kontrolę na podstawie legitymacji służbowej. W takim przypadku
okazanie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli i doręczenie zawiadomienia o kontroli
następuje w terminie do 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli lub w miarę możliwości
w momencie wszczęcia kontroli.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Natomiast § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w
sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2025
r. poz. 400) przewiduje w przypadku stwierdzenia pobierania nienależnych opłat od
świadczeniobiorcy za świadczenia będące przedmiotem umów, karę umowną w wysokości
do 2% kwoty zobowiązania wynikającego z umowy za każde stwierdzone naruszenie.
Wskazać należy zatem, że mechanizm nadzorczy w kwestii pobierania nienależny opłat
istnieje i przewiduje sankcje dla świadczeniodawcy za takie postępowanie.
Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 23 wskazanej na wstępie ustawy Narodowy
Fundusz Zdrowia m.in.:
informuje świadczeniobiorcę o możliwości udzielenia świadczenia opieki
zdrowotnej przez świadczeniodawców, którzy zawarli umowę o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej, średnim czasie oczekiwania na dane świadczenie
opieki zdrowotnej oraz o pierwszym wolnym terminie udzielenia świadczenia.
publikuje na swojej stronie internetowej, aktualizując co najmniej raz w miesiącu,
informację o:
o liczbie świadczeniobiorców wpisanych do kategorii oczekujący przekazaną
przez świadczeniodawcę;
o średnim czasie oczekiwania w danym miesiącu, obliczonym na podstawie
dokumentów rozliczeniowych za dany miesiąc;
o możliwości udzielenia świadczenia przez innych świadczeniodawców,
którzy zawarli umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
udziela świadczeniobiorcom ww. informacji m.in. poprzez bezpłatną linię
telefoniczną.
6. Czy Ministerstwo rozważa doprecyzowanie zasad finansowania lub organizacji
świadczenia, tak aby wyeliminować niejasności i ograniczyć możliwość
pobierania nieuzasadnionych opłat?
Obecnie funkcjonujący mechanizm finansowania świadczeń jak również możliwości
kontroli świadczeniodawców, jest dostosowany do pozostałych rozwiązań obecnych w
polskich systemie opieki zdrowotnej. Jednocześnie głównym źródłem informacji o
ewentualnych nieprawidłowościach zarówno dla Narodowego Funduszu Zdrowia jak i
Ministerstwa Zdrowia są poszkodowani świadczeniobiorcy. Niestety w przypadku
pobierania nienależnych opłat od świadczeniobiorców informacje mogą pochodzić jedynie
od jednej ze stron (tj. pacjenta lub podmiotu leczniczego). Wprowadzenie instrumentów
prawnych umożliwiających Narodowemu Funduszowi Zdrowia dostęp do historii konta
bankowego podmiotów leczniczych czy też świadczeniobiorców, umożliwiłoby co prawda
kontrolowanie podobnych nieprawidłowości, lecz stanowiłoby też, w opinii Ministerstwa
Zdrowia, zbyt daleko idącą ingerencję płatnika w prywatne życie obywateli.
7. Czy pacjentka, która została obciążona kosztami świadczenia
gwarantowanego, ma możliwość uzyskania zwrotu poniesionych kosztów?
Jeśli tak, jaka jest procedura?
Pacjentka ma prawo, jak już wyjaśniono powyżej, zgłosić taką sytuację do oddziału
wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Ewentualny zwrot nienależnie
wniesionych opłat (tzn. samej procedury nie zaś kosztu wkładki) pacjentka może domagać
się od świadczeniodawcy.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ASG.050.46.2026.MK
Warszawa, 09 marca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację (nr 15221) z 17 grudnia 2025 r., Pani Poseł Anity Kucharskiej-
Dziedzic w sprawie realizacji świadczenia polegającego na usunięciu i założeniu wkładki
antykoncepcyjnej w ramach NFZ, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
1. Czy Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia monitorują
dostępność świadczenia polegającego na wymianie wkładki domacicznej w
ramach NFZ? Jeśli tak, jakie są wyniki tych analiz?
Umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zawierana przez Narodowy Fundusz
Zdrowia ze świadczeniodawcą obejmuje udzielanie wszystkich świadczeń gwarantowanych
w danym zakresie, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej. Świadczeniodawca
podpisując przedmiotową umowę potwierdza, że zobowiązuje się do udzielania ww.
świadczeń.
Założenie wkładki wewnątrzmacicznej jest świadczeniem gwarantowanym, jest
finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia i powinna je wykonywać każda poradnia
ginekologiczna lub ginekologiczno-położnicza.
2. Ile placówek w Polsce realnie wykonuje wymianę wkładki domacicznej bez
pobierania dodatkowych opłat od pacjentek? Czy NFZ posiada takie dane?
Lista świadczeniodawców rozliczających procedury związane z wprowadzeniem i
usunięciem wkładki domacicznej w załączeniu.
3. Czy NFZ dopuszcza pobieranie przez placówki opłat za wkładkę domaciczną bez
wystawienia pacjentce recepty umożliwiającej jej samodzielny zakup w
aptece?
Świadczeniodawca może umożliwić zakup wkładki domacicznej bezpośrednio w podmiocie
wykonującym zabieg, jednocześnie ma również obowiązek poinformować pacjentkę, że
wkładkę może on także kupić w aptece.
4. Czy lekarz ma obowiązek poinformować pacjentkę o możliwości zakupu
wkładki w aptece oraz o prawie do wykonania zabiegu w ramach NFZ? Jeśli
tak, w jaki sposób obowiązek ten jest egzekwowany?
Porada obejmująca założenie wkładki antykoncepcyjnej lub leczniczej (procedury
odpowiednio: „69.7 Wprowadzenie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej” lub
„69.91 Wprowadzenie leczniczej wkładki do macicy” wyceniona jest na 115 pkt (ok. 216 zł).
Ceny wkładek mieszczą się w przedziale od kilkudziesięciu do kilkuset zł i tak jak wiele
innych środków antykoncepcyjnych nie podlegają refundacji. Procedury „97.71 Usunięcie
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej” oraz „97.76 Usunięcie wewnątrzmacicznej
wkładki leczniczej” wycenione są na 41 pkt (ok. 77 zł).
Pacjentki, które spotykają się z odmową udzielenia świadczenia, mogą złożyć skargę do
właściwego ze względu na miejsce realizacji świadczeń oddziału wojewódzkiego NFZ.
Odmowa udzielenia omawianego świadczenia może to być podstawą do nałożenia na
świadczeniodawcę kary, a w skrajnych przypadkach do rozwiązania umowy. Przy czym
podkreślić należy, że świadczeniodawca ma prawo odmówić realizacji świadczenia, jeśli
naraziłoby to pacjentkę na utratę życia lub pogorszenie stanu zdrowia – to znaczy, że
dopuszczalna jest odmowa realizacji świadczenia w sytuacji, w której istnieją
przeciwskazania natury medycznej do wykonania zabiegu u tej konkretnej pacjentki (np.
podejrzenie choroby nowotworowej, mięśniaki macicy).
5. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie mechanizmów nadzorczych lub
informacyjnych, które zapewniłyby pacjentkom realny dostęp do świadczenia
gwarantowanego, a nie jedynie deklaratywnego?
Zgodnie z art. 61a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.) Prezes
Narodowego Funduszu Zdrowia może przeprowadzić kontrolę realizacji umowy o
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie:
1) organizacji, sposobu i jakości udzielania świadczeń opieki zdrowotnej oraz ich
dostępności;
2) udzielania świadczeń opieki zdrowotnej pod względem zgodności z
obowiązującymi przepisami, a także z wymaganiami określonymi w tej umowie;
3) zasadności wyboru leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego i wyrobów medycznych, stosowanych w profilaktyce, leczeniu,
rehabilitacji i badaniach diagnostycznych;
4) przestrzegania zasad wystawiania recept;
5) posiadania uprawnień do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej przez osoby
wykonujące zawody medyczne;
6) wykonywania obowiązków nałożonych na świadczeniodawcę związanych z
realizacją tej umowy w zakresie innym niż określony w pkt 1-5.
Prezes Funduszu może również przeprowadzić kontrolę realizacji uprawnień i
wykonywania obowiązków wynikających z przepisów prawa podmiotów, którym ustawa
przyznaje takie uprawnienia i obowiązki w zakresie:
1) zasadności wyboru leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego i wyrobów medycznych, stosowanych w profilaktyce, leczeniu,
rehabilitacji i badaniach diagnostycznych finansowanych ze środków publicznych;
2) przestrzegania zasad wystawiania recept refundowanych oraz zleceń na
zaopatrzenie w wyroby medyczne objęte refundacją.
Ponadto zgodnie z art. 61v wskazanej na wstępie ustawy Prezes Narodowego Funduszu
Zdrowia jest uprawniony do przeprowadzenia kontroli bez uprzedniego zawiadomienia, w
przypadku gdy jest to:
1) uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia lub zdrowia;
2) niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, lub
zabezpieczenia dowodów ich popełnienia;
3) niezbędne dla przeciwdziałania ograniczeniom dostępności świadczeń opieki
zdrowotnej, w tym w zakresie realizacji obowiązków, o których mowa w art. 20 wskazanej
na wstępie ustawy .
Kontrolerzy wszczynają kontrolę na podstawie legitymacji służbowej. W takim przypadku
okazanie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli i doręczenie zawiadomienia o kontroli
następuje w terminie do 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli lub w miarę możliwości
w momencie wszczęcia kontroli.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Natomiast § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w
sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2025
r. poz. 400) przewiduje w przypadku stwierdzenia pobierania nienależnych opłat od
świadczeniobiorcy za świadczenia będące przedmiotem umów, karę umowną w wysokości
do 2% kwoty zobowiązania wynikającego z umowy za każde stwierdzone naruszenie.
Wskazać należy zatem, że mechanizm nadzorczy w kwestii pobierania nienależny opłat
istnieje i przewiduje sankcje dla świadczeniodawcy za takie postępowanie.
Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 23 wskazanej na wstępie ustawy Narodowy
Fundusz Zdrowia m.in.:
informuje świadczeniobiorcę o możliwości udzielenia świadczenia opieki
zdrowotnej przez świadczeniodawców, którzy zawarli umowę o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej, średnim czasie oczekiwania na dane świadczenie
opieki zdrowotnej oraz o pierwszym wolnym terminie udzielenia świadczenia.
publikuje na swojej stronie internetowej, aktualizując co najmniej raz w miesiącu,
informację o:
o liczbie świadczeniobiorców wpisanych do kategorii oczekujący przekazaną
przez świadczeniodawcę;
o średnim czasie oczekiwania w danym miesiącu, obliczonym na podstawie
dokumentów rozliczeniowych za dany miesiąc;
o możliwości udzielenia świadczenia przez innych świadczeniodawców,
którzy zawarli umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
udziela świadczeniobiorcom ww. informacji m.in. poprzez bezpłatną linię
telefoniczną.
6. Czy Ministerstwo rozważa doprecyzowanie zasad finansowania lub organizacji
świadczenia, tak aby wyeliminować niejasności i ograniczyć możliwość
pobierania nieuzasadnionych opłat?
Obecnie funkcjonujący mechanizm finansowania świadczeń jak również możliwości
kontroli świadczeniodawców, jest dostosowany do pozostałych rozwiązań obecnych w
polskich systemie opieki zdrowotnej. Jednocześnie głównym źródłem informacji o
ewentualnych nieprawidłowościach zarówno dla Narodowego Funduszu Zdrowia jak i
Ministerstwa Zdrowia są poszkodowani świadczeniobiorcy. Niestety w przypadku
pobierania nienależnych opłat od świadczeniobiorców informacje mogą pochodzić jedynie
od jednej ze stron (tj. pacjenta lub podmiotu leczniczego). Wprowadzenie instrumentów
prawnych umożliwiających Narodowemu Funduszowi Zdrowia dostęp do historii konta
bankowego podmiotów leczniczych czy też świadczeniobiorców, umożliwiłoby co prawda
kontrolowanie podobnych nieprawidłowości, lecz stanowiłoby też, w opinii Ministerstwa
Zdrowia, zbyt daleko idącą ingerencję płatnika w prywatne życie obywateli.
7. Czy pacjentka, która została obciążona kosztami świadczenia
gwarantowanego, ma możliwość uzyskania zwrotu poniesionych kosztów?
Jeśli tak, jaka jest procedura?
Pacjentka ma prawo, jak już wyjaśniono powyżej, zgłosić taką sytuację do oddziału
wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Ewentualny zwrot nienależnie
wniesionych opłat (tzn. samej procedury nie zaś kosztu wkładki) pacjentka może domagać
się od świadczeniodawcy.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --