Interpelacja nr 15214
Interpelacja w sprawie praktyki urzędów skarbowych polegającej na zajmowaniu rachunków bankowych przedsiębiorców w celu zabezpieczenia potencjalnych zobowiązań publicznoprawnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (84%)
Sprawiedliwość i Sądy (33%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie praktyki urzędów skarbowych polegającej na zajmowaniu rachunków bankowych przedsiębiorców w celu zabezpieczenia potencjalnych zobowiązań publicznoprawnych
Interpelacja nr 15214
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie praktyki urzędów skarbowych polegającej na zajmowaniu rachunków bankowych przedsiębiorców w celu zabezpieczenia potencjalnych zobowiązań publicznoprawnych
Zgłaszający: Krzysztof Tuduj, Michał Wawer, Witold Tumanowicz, Krzysztof Mulawa
Data wpływu: 09-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się o wyjaśnienie oraz podjęcie działań naprawczych wobec praktyki stosowanej przez niektóre urzędy skarbowe polegającej na natychmiastowym zajmowaniu rachunków bankowych przedsiębiorców w celu „zabezpieczenia” potencjalnych zobowiązań publicznoprawnych, nawet w sytuacjach, gdy zastosowanie tego środka wydaje się nieproporcjonalne, przedwczesne lub pozbawione rzetelnego uzasadnienia. Do zajęcia się tą sprawą skłoniła mnie informacja od jednego z przedsiębiorców, którego sytuacja posłużyła mi za przykład tej krzywdzącej praktyki i która obrazuje typowy przebieg takich postępowań oraz ich dramatyczne konsekwencje.
Oto przykład realnej sytuacji: firma X (tj. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) nabywała w toku normalnej działalności gospodarczej towary od firmy Y (tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), regulując zapłaty przelewem na rachunki bankowe znajdujące się na białej liście podatników VAT. Firma X odliczała podatek VAT naliczony nie mając żadnej wiedzy ani uzasadnionych podstaw, by przypuszczać, że jej kontrahent nie odprowadza podatku VAT należnego od przedmiotowych faktur. Organ podatkowy, po stwierdzeniu w toku kontroli, że firma Y nie odprowadziła należnego podatku VAT, zakwestionował prawo do odliczenia podatku w firmie X, uzasadniając, że brała ona udział w procederze wystawiania tzw. pustych faktur. Decyzja ta została podjęta bez rzetelnego zbadania spraw, bowiem m.in. nie przeprowadzono kontroli dokumentacji magazynowej, nie wykonano inwentaryzacji oraz nie zweryfikowano dokumentów PZ, które jasno wskazują, że dostawy materiałów miały miejsce, zatem nie były to fikcyjne transakcje. Z racji na trudności w skontaktowaniu się z firmą Y i z wyegzekwowaniem zapłaty należnego podatku VAT organ podatkowy obciążył winą firmę X i dokonał zajęcia jej rachunków bankowych w trybie zabezpieczenia potencjalnych zobowiązań publicznoprawnych. Organ dokonał tego, pomimo faktu iż podatnik wyrażał chęć współpracy w celu wyjaśnienia sytuacji, nie był wcześniej karany i nie zalegał ze spłatą swoich zobowiązań oraz złożył oświadczenie ORD-HZ, a jego majątek i środki finansowe w ujęciu bilansowym wielokrotnie przewyższały kwotę potencjalnego zobowiązania podatkowego wraz z naliczonymi odsetkami. Pomimo tego, rachunki bankowe firmy X zostały niesprawiedliwie zablokowane, podczas gdy ostateczna decyzja w tej sprawie jeszcze nie zapadła, ponieważ przedsiębiorca odwołał się od wydanej przez organ podatkowy decyzji o zamiarze ustanowienia zabezpieczenia. Firma X znalazła się w bezpośrednim zagrożeniu utraty płynności finansowej, wypowiedzenia umowy kredytu, a w konsekwencji upadłości.
Należy również zwrócić uwagę na opóźnienia organów podatkowych w podejmowaniu kontroli wobec podatników oraz na zjawisko wstrzymywania się z działaniem aż do granicznych terminów przedawnienia, co skutkuje narastaniem odsetek i pogarsza sytuację podatnika. W opisanym powyżej przykładzie nieuczciwy kontrahent – tj. firma Y – nie tylko nie płacił podatku VAT, ale również zalegał ze złożeniem sprawozdań finansowych w KRS za kilka lat wstecz. Ponadto został wykreślony z białej listy podatników VAT kilka lat po zarejestrowaniu. Dlaczego organ podatkowy nie zainteresował się tą sprawa wcześniej, a przede wszystkim, dlaczego obciążenie podatkowe zostało przerzucone na niewinną firmę X, która nie posiada narzędzi o charakterze dochodzeniowo-śledczym oraz działała zgodnie z prawem i nie miała wiedzy o nieuczciwości i zaległościach swojego kontrahenta, co jest w stanie udowodnić?
Organy podatkowe w sytuacji nieskutecznej egzekucji zobowiązań publicznoprawnych przenoszą odpowiedzialność za brak odprowadzenia podatku VAT należnego przez sprzedawców na nabywców, kwestionując prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego. Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE (m.in. sprawy C-439/04 Kittel, C-80/11 Mahagében, C-324/11 Tóth) orzeczenie w sprawie C-439/04 Kittel: „W przypadku gdy dostawa jest realizowana na rzecz podatnika, który nie wiedział i nie mógł wiedzieć o tym, że dana transakcja była wykorzystana do celów oszustwa, które zostało popełnione przez sprzedawcę, art. 17 szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych, zmienionej przez dyrektywę 95/7, należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on temu, aby przepis prawa krajowego, zgodnie z którym stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży na mocy przepisu prawa cywilnego, który powoduje bezwzględną nieważność umowy jako sprzecznej z zasadami porządku publicznego z powodu sprzecznej z prawem kauzy po stronie sprzedawcy, powodował utratę prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej zapłaconego przez tego podatnika. W tym przypadku bez znaczenia jest to, czy nieważność ta wynika z popełnienia oszustwa w podatku od wartości dodanej, czy też powstała ona na skutek innych oszustw. Natomiast gdy na podstawie obiektywnych okoliczności zostanie ustalone, że dostawa została zrealizowana na rzecz Podatnika, który wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar, uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w podatku od wartości dodanej, stwierdzenie niemożności skorzystania z prawa do odliczenia należy do sądu krajowego.”
Wobec powyższego, ciężar obciążeń związanych z oszustwem podatkowym, bądź nieuregulowaniem zaległości nie powinien być automatycznie przesuwany na uczciwego nabywcę, który nie miał i nie mógł mieć wiedzy o oszustwie. Jednocześnie krajowe przepisy o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych (art. 33 ustawy Ordynacja podatkowa) wymagają istnienia „uzasadnionej obawy, że zobowiązanie nie zostanie wykonane”, przy czym stosowanie środków egzekucyjnych powinno być proporcjonalne do ryzyka i adekwatne do okoliczności sprawy. Opisany przypadek rodzi pytanie, czy w praktyce stosowane są wystarczające mechanizmy weryfikacji przesłanek tej „uzasadnionej obawy”? Mam podstawy sądzić, iż nie, a urzędnicy dokonują tego typu czynności dla własnej wygody. Organy podatkowe powinny być zobligowane do rozważenia alternatywnych, mniej ingerujących sposobów zabezpieczenia (np. wpis hipoteki, zastaw, zabezpieczenia na majątku rzeczowym) przed zastosowaniem najbardziej uciążliwej blokady rachunku bankowego. Taka blokada powinna być stosowana tylko w szczególnych przypadkach jak wskazują na to przepisy powszechnie obowiązującego prawa.
Wobec powyższego uprzejmie proszę o wyjaśnienie:
Jakie kryteria i wewnętrzne wytyczne, mające wiążące podstawy prawne, obowiązują obecnie w organach podatkowych przy podejmowaniu decyzji o zajęciu rachunków bankowych jako formie zabezpieczenia potencjalnych zobowiązań publicznoprawnych?
W jaki sposób w praktyce jest dokumentowana „uzasadniona obawa” z art. 33 ustawy Ordynacja podatkowa?
Na jakiej podstawie organy podatkowe rezygnują z innych form ustanowienia zabezpieczenia zobowiązań publicznoprawnych, kiedy są one możliwe, a podatnik wyraża wolę współpracy przy wyjaśnieniu potencjalnych nieprawidłowości w obrocie gospodarczym?
Czy Ministerstwo Finansów dostrzega problem doprowadzania polskich przedsiębiorców do problemów finansowych a w efekcie do upadłości z powodu tylko i wyłącznie wygody organów podatkowych?
Czy i kiedy Ministerstwo Finansów rozważa wydanie jasnych, wiążących wytycznych interpretacyjnych lub zmian legislacyjnych, które preferowałyby zabezpieczenia zobowiązań podatkowych w alternatywnych formach w stosunku do zajęcia rachunku bankowego, zwłaszcza gdy podatnik deklaruje współpracę i posiada niezbędny majątek, a tym samym wytycznych i zmian, które chroniłyby przedsiębiorców przed taką niesprawiedliwą praktyką?
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Tuduj
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 15214
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie praktyki urzędów skarbowych polegającej na zajmowaniu rachunków bankowych przedsiębiorców w celu zabezpieczenia potencjalnych zobowiązań publicznoprawnych
Zgłaszający: Krzysztof Tuduj, Michał Wawer, Witold Tumanowicz, Krzysztof Mulawa
Data wpływu: 09-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się o wyjaśnienie oraz podjęcie działań naprawczych wobec praktyki stosowanej przez niektóre urzędy skarbowe polegającej na natychmiastowym zajmowaniu rachunków bankowych przedsiębiorców w celu „zabezpieczenia” potencjalnych zobowiązań publicznoprawnych, nawet w sytuacjach, gdy zastosowanie tego środka wydaje się nieproporcjonalne, przedwczesne lub pozbawione rzetelnego uzasadnienia. Do zajęcia się tą sprawą skłoniła mnie informacja od jednego z przedsiębiorców, którego sytuacja posłużyła mi za przykład tej krzywdzącej praktyki i która obrazuje typowy przebieg takich postępowań oraz ich dramatyczne konsekwencje.
Oto przykład realnej sytuacji: firma X (tj. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) nabywała w toku normalnej działalności gospodarczej towary od firmy Y (tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), regulując zapłaty przelewem na rachunki bankowe znajdujące się na białej liście podatników VAT. Firma X odliczała podatek VAT naliczony nie mając żadnej wiedzy ani uzasadnionych podstaw, by przypuszczać, że jej kontrahent nie odprowadza podatku VAT należnego od przedmiotowych faktur. Organ podatkowy, po stwierdzeniu w toku kontroli, że firma Y nie odprowadziła należnego podatku VAT, zakwestionował prawo do odliczenia podatku w firmie X, uzasadniając, że brała ona udział w procederze wystawiania tzw. pustych faktur. Decyzja ta została podjęta bez rzetelnego zbadania spraw, bowiem m.in. nie przeprowadzono kontroli dokumentacji magazynowej, nie wykonano inwentaryzacji oraz nie zweryfikowano dokumentów PZ, które jasno wskazują, że dostawy materiałów miały miejsce, zatem nie były to fikcyjne transakcje. Z racji na trudności w skontaktowaniu się z firmą Y i z wyegzekwowaniem zapłaty należnego podatku VAT organ podatkowy obciążył winą firmę X i dokonał zajęcia jej rachunków bankowych w trybie zabezpieczenia potencjalnych zobowiązań publicznoprawnych. Organ dokonał tego, pomimo faktu iż podatnik wyrażał chęć współpracy w celu wyjaśnienia sytuacji, nie był wcześniej karany i nie zalegał ze spłatą swoich zobowiązań oraz złożył oświadczenie ORD-HZ, a jego majątek i środki finansowe w ujęciu bilansowym wielokrotnie przewyższały kwotę potencjalnego zobowiązania podatkowego wraz z naliczonymi odsetkami. Pomimo tego, rachunki bankowe firmy X zostały niesprawiedliwie zablokowane, podczas gdy ostateczna decyzja w tej sprawie jeszcze nie zapadła, ponieważ przedsiębiorca odwołał się od wydanej przez organ podatkowy decyzji o zamiarze ustanowienia zabezpieczenia. Firma X znalazła się w bezpośrednim zagrożeniu utraty płynności finansowej, wypowiedzenia umowy kredytu, a w konsekwencji upadłości.
Należy również zwrócić uwagę na opóźnienia organów podatkowych w podejmowaniu kontroli wobec podatników oraz na zjawisko wstrzymywania się z działaniem aż do granicznych terminów przedawnienia, co skutkuje narastaniem odsetek i pogarsza sytuację podatnika. W opisanym powyżej przykładzie nieuczciwy kontrahent – tj. firma Y – nie tylko nie płacił podatku VAT, ale również zalegał ze złożeniem sprawozdań finansowych w KRS za kilka lat wstecz. Ponadto został wykreślony z białej listy podatników VAT kilka lat po zarejestrowaniu. Dlaczego organ podatkowy nie zainteresował się tą sprawa wcześniej, a przede wszystkim, dlaczego obciążenie podatkowe zostało przerzucone na niewinną firmę X, która nie posiada narzędzi o charakterze dochodzeniowo-śledczym oraz działała zgodnie z prawem i nie miała wiedzy o nieuczciwości i zaległościach swojego kontrahenta, co jest w stanie udowodnić?
Organy podatkowe w sytuacji nieskutecznej egzekucji zobowiązań publicznoprawnych przenoszą odpowiedzialność za brak odprowadzenia podatku VAT należnego przez sprzedawców na nabywców, kwestionując prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego. Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE (m.in. sprawy C-439/04 Kittel, C-80/11 Mahagében, C-324/11 Tóth) orzeczenie w sprawie C-439/04 Kittel: „W przypadku gdy dostawa jest realizowana na rzecz podatnika, który nie wiedział i nie mógł wiedzieć o tym, że dana transakcja była wykorzystana do celów oszustwa, które zostało popełnione przez sprzedawcę, art. 17 szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych, zmienionej przez dyrektywę 95/7, należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on temu, aby przepis prawa krajowego, zgodnie z którym stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży na mocy przepisu prawa cywilnego, który powoduje bezwzględną nieważność umowy jako sprzecznej z zasadami porządku publicznego z powodu sprzecznej z prawem kauzy po stronie sprzedawcy, powodował utratę prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej zapłaconego przez tego podatnika. W tym przypadku bez znaczenia jest to, czy nieważność ta wynika z popełnienia oszustwa w podatku od wartości dodanej, czy też powstała ona na skutek innych oszustw. Natomiast gdy na podstawie obiektywnych okoliczności zostanie ustalone, że dostawa została zrealizowana na rzecz Podatnika, który wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar, uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w podatku od wartości dodanej, stwierdzenie niemożności skorzystania z prawa do odliczenia należy do sądu krajowego.”
Wobec powyższego, ciężar obciążeń związanych z oszustwem podatkowym, bądź nieuregulowaniem zaległości nie powinien być automatycznie przesuwany na uczciwego nabywcę, który nie miał i nie mógł mieć wiedzy o oszustwie. Jednocześnie krajowe przepisy o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych (art. 33 ustawy Ordynacja podatkowa) wymagają istnienia „uzasadnionej obawy, że zobowiązanie nie zostanie wykonane”, przy czym stosowanie środków egzekucyjnych powinno być proporcjonalne do ryzyka i adekwatne do okoliczności sprawy. Opisany przypadek rodzi pytanie, czy w praktyce stosowane są wystarczające mechanizmy weryfikacji przesłanek tej „uzasadnionej obawy”? Mam podstawy sądzić, iż nie, a urzędnicy dokonują tego typu czynności dla własnej wygody. Organy podatkowe powinny być zobligowane do rozważenia alternatywnych, mniej ingerujących sposobów zabezpieczenia (np. wpis hipoteki, zastaw, zabezpieczenia na majątku rzeczowym) przed zastosowaniem najbardziej uciążliwej blokady rachunku bankowego. Taka blokada powinna być stosowana tylko w szczególnych przypadkach jak wskazują na to przepisy powszechnie obowiązującego prawa.
Wobec powyższego uprzejmie proszę o wyjaśnienie:
Jakie kryteria i wewnętrzne wytyczne, mające wiążące podstawy prawne, obowiązują obecnie w organach podatkowych przy podejmowaniu decyzji o zajęciu rachunków bankowych jako formie zabezpieczenia potencjalnych zobowiązań publicznoprawnych?
W jaki sposób w praktyce jest dokumentowana „uzasadniona obawa” z art. 33 ustawy Ordynacja podatkowa?
Na jakiej podstawie organy podatkowe rezygnują z innych form ustanowienia zabezpieczenia zobowiązań publicznoprawnych, kiedy są one możliwe, a podatnik wyraża wolę współpracy przy wyjaśnieniu potencjalnych nieprawidłowości w obrocie gospodarczym?
Czy Ministerstwo Finansów dostrzega problem doprowadzania polskich przedsiębiorców do problemów finansowych a w efekcie do upadłości z powodu tylko i wyłącznie wygody organów podatkowych?
Czy i kiedy Ministerstwo Finansów rozważa wydanie jasnych, wiążących wytycznych interpretacyjnych lub zmian legislacyjnych, które preferowałyby zabezpieczenia zobowiązań podatkowych w alternatywnych formach w stosunku do zajęcia rachunku bankowego, zwłaszcza gdy podatnik deklaruje współpracę i posiada niezbędny majątek, a tym samym wytycznych i zmian, które chroniłyby przedsiębiorców przed taką niesprawiedliwą praktyką?
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Tuduj
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Marcin Łoboda
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10066 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 26 lutego 2026 roku
Sprawa: odpowiedź na interpelację nr 15214 z 11 lutego 2026 r.
Znak sprawy: DPP3.054.3.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15214 z 11 lutego 2026 r. dotyczącą form
zabezpieczania zaległości podatkowych informuję, co następuje.
Pytanie nr 1. Jakie kryteria i wewnętrzne wytyczne, mające wiążące podstawy prawne,
obowiązują obecnie w organach podatkowych przy podejmowaniu decyzji o zajęciu
rachunków bankowych jako formie zabezpieczenia potencjalnych zobowiązań
publicznoprawnych?
Ministerstwo Finansów nie kierowało wytycznych do podległych jednostek
organizacyjnych w zakresie podejmowania decyzji o zajęciu wierzytelności
z rachunku bankowego jako formie zabezpieczenia.
Zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności (legalizmu) organy władzy
publicznej działają na podstawie i w granicach prawa1. Przepis art. 164 § 1 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji2 zawiera zamknięty katalog środków
zabezpieczenia, które mogą być stosowane przez organ egzekucyjny
w postępowaniu zabezpieczającym. Są to m.in. zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za
pracę, wierzytelności z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw
majątkowych lub ruchomości. Zatem zastosowanie przez organ egzekucyjny zajęcia
wierzytelności z rachunków bankowych jest środkiem zabezpieczenia
przewidzianym przez ustawę. Stosownie zaś do postanowień art. 7 § 2 u.p.e.a. organ
egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do
wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla
zobowiązanego. Zasada ta obowiązuje także w postępowaniu zabezpieczającym.
Przepis ten zakłada jednak swobodę organu egzekucyjnemu przy wyborze środków
1 Art. 7 Konstytucji RP,
2 Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025
r. poz. 132, z późn. zm.), dalej jako u.p.e.a.
-- 1 of 4 --
2/4
egzekucyjnych (odpowiednio środków zabezpieczających), które zostaną
zastosowane wobec zobowiązanego. Zastosowanie najmniej uciążliwego środka
może mieć miejsce w przypadku istnienia możliwości dokonania wyboru w tym
zakresie. Przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego (odpowiednio środka
zabezpieczającego) organ egzekucyjny kieruje się nie tylko jego jak najmniejszą
dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka zabezpieczającego
każdorazowo określa cel postępowania, którym jest zagwarantowanie spełnienia
warunków niezbędnych do wykonania w przyszłości obowiązku o charakterze
pieniężnym, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów
wierzyciela. Oznacza to, że przy stosowaniu środków zabezpieczenia organ
egzekucyjny uwzględnia specyfikę i zasady postępowania zabezpieczającego.
Pytanie nr 2. W jaki sposób w praktyce jest dokumentowana „uzasadniona obawa”
z art. 33 Ordynacji podatkowej?
Przesłanką wydania decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania
podatkowego w trybie przepisów art. 33 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej3 jest
uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane.
Przesłanka w postaci uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania
podatkowego warunkuje możliwość dokonania zabezpieczenia. W uzasadnieniu
decyzji organ podatkowy wskazuje przyczyny, dla których ustanawia
zabezpieczenie, a o ich istnieniu świadczą zgromadzone w sprawie dowody. Zatem
organ podatkowy podejmuje decyzję o zabezpieczeniu jedynie wówczas, gdy
dysponuje dowodami, że zobowiązanie może nie zostać wykonane. Reasumując,
uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane jest
wykazywana w decyzji o zabezpieczeniu, a okoliczności potwierdzające istnienie
w sprawie uzasadnionej obawy zawarte są w materiale dowodowym. Przy czym
należy podkreślić, że decyzja o zabezpieczeniu podlega kontroli sądowej, zarówno
co do samego zabezpieczenia, jak i wysokości przyszłego zobowiązania w zakresie
przesłanek, którymi kierował się organ podejmując decyzję o zabezpieczeniu oraz
dowodów, jakie przedstawił uzasadniając tą decyzję.
Pytanie nr 3. Na jakiej podstawie organy podatkowe rezygnują z innych form
ustanowienia zabezpieczenia zobowiązań publiczno-prawnych, kiedy są one możliwe,
a podatnik wyraża wolę współpracy przy wyjaśnieniu potencjalnych nieprawidłowości
w obrocie gospodarczym?
Zgodnie z treścią art. 33d § 1 Ordynacji podatkowej zabezpieczenie wykonania
decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub wykonanie decyzji
o zabezpieczeniu, o którym mowa w art. 33, następuje w trybie przepisów
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji albo w formie określonej w § 2.
Zabezpieczenie wykonania decyzji następuje przez przyjęcie przez organ
podatkowy, na wniosek strony, zabezpieczenia wykonania zobowiązania
wynikającego z tej decyzji wraz z odsetkami za zwłokę m.in. w formie gwarancji
bankowej lub ubezpieczeniowej, poręczenia banku czy czeku potwierdzonego przez
krajowy bank wystawcy czeku (art. 33 § 2 Ordynacji podatkowej). Zabezpieczenie
dokonywane na wniosek podatnika ma pierwszeństwo przed zabezpieczeniem
w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem
to drugie może być zastosowane dopiero w momencie wydania postanowienia
o odmowie przyjęcia dobrowolnego zabezpieczenia. Ponadto, w przypadku gdy
3 ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
wniosek o zabezpieczenie dobrowolne został złożony już po ustanowieniu
zabezpieczenia w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, zakres zabezpieczenia ustanowionego w tym trybie podlega
uchyleniu lub zmianie w takim zakresie, w jakim przyjęte zostało zabezpieczenie na
wniosek (art. 33d § 4 Ordynacji podatkowej). Wykonanie zabezpieczenia na wniosek
podatnika ma ten skutek, że co do zasady wyklucza zabezpieczenie przymusowe.
Przypis art. 33d § 2 Ordynacji podatkowej zapewnia podatnikowi możliwość wyboru
dogodnego sposobu wykonania zabezpieczenia, tj. mniej dolegliwego niż
przymusowe, dokonywane na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji. Przepis ten umożliwia więc podatnikowi uniknięcie podejmowania
wobec niego działań o charakterze przymusowym. To czy zostanie wszczęte
przymusowe zabezpieczenie, dokonywane na podstawie ustawy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji zależy wyłącznie od decyzji podatnika.
Pytanie nr 4. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega problem doprowadzania polskich
przedsiębiorców do problemów finansowych a w efekcie do upadłości z powodu tylko
i wyłącznie wygody organów podatkowych?
Udzielając odpowiedzi na tak postawione pytanie należy przede wszystkim
podkreślić, że organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach
prawa. Przesłanką postępowania zabezpieczającego jest uzasadniona obawa
niewykonania zobowiązania podatkowego, co oznacza, że chodzi o obawę poważną,
uzasadnioną konkretnymi okolicznościami sprawy. Decyzja o zabezpieczeniu
zawsze oparta jest na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych
świadczących o tym, że w danej sprawie może nie dojść do wykonania zobowiązania
podatkowego. Przyjmuje się, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane,
gdy organ podatkowy wykaże, że majątek podatnika w kontekście przybliżonej
kwoty zobowiązania podatkowego jest w takiej kondycji lub w wyniku działań
podatnika - może być w takiej kondycji, że brak zabezpieczenia może pozbawić
wierzyciela publicznego jakim jest organ podatkowy, zaspokojenia należnych od
podatnika zobowiązań podatkowych. Postępowanie zabezpieczające uruchamiane
jest wyłącznie wtedy gdy organ podatkowy dysponuje dowodami, że istnieje
uzasadniona obawa, iż zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane
dobrowolnie.
Pytanie nr 5. Czy i kiedy Ministerstwo Finansów rozważa wydanie jasnych, wiążących
wytycznych interpretacyjnych lub zmian legislacyjnych, które preferowałyby
zabezpieczenia zobowiązań podatkowych w alternatywnych formach w stosunku do
zajęcia rachunku bankowego, zwłaszcza gdy podatnik deklaruje współpracę i posiada
niezbędny majątek, a tym samym wytycznych i zmian, które chroniłyby przedsiębiorców
przed taką niesprawiedliwą praktyką?
Każdy podatnik ma możliwość wykonania decyzji o zabezpieczeniu w sposób
dobrowolny (art. 33d Ordynacji podatkowej). To właśnie brak dobrowolnego
wykonania decyzji o zabezpieczeniu powoduje, że zostaje uruchomiony tryb
przymusowy zabezpieczenia, na podstawie ustawy o postepowaniu egzekucyjnym
w administracji. Ponadto zgodnie z art. 166 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego
zabezpieczenie należności pieniężnej może być dokonane przez złożenie kaucji
(w gotówce albo w innej postaci), której kwotę określa organ egzekucyjny, jednak
w wysokości nie wyższej od należności podlegającej zabezpieczeniu. Natomiast
wprowadzenie zasady stosowania wobec zobowiązanych będących
przedsiębiorcami w pierwszej kolejności środków zabezpieczających innych niż
zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w postępowaniach zabezpieczających
-- 3 of 4 --
4/4
mających na celu zabezpieczenie podatków, byłoby nadmiarowe i mogłoby
prowadzić do sytuacji uniemożliwiających skuteczne zabezpieczenie należności
publicznoprawnych. Każde postępowanie zabezpieczające dotyczy sprawy
indywidualnej, a przepisy powinny umożliwiać organowi egzekucyjnemu ocenę
stanu faktycznego w konkretnej sprawie i wybór co do metody zabezpieczenia
należności publicznoprawnych przy uwzględnieniu słusznych interesów
zobowiązanego. Obecnie obowiązujące przepisy ustawy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji realizują te cele.
Wyrażam nadzieję, że przekazane informacje zostaną uznane przez Pana Marszałka
za wystarczające.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 26 lutego 2026 roku
Sprawa: odpowiedź na interpelację nr 15214 z 11 lutego 2026 r.
Znak sprawy: DPP3.054.3.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15214 z 11 lutego 2026 r. dotyczącą form
zabezpieczania zaległości podatkowych informuję, co następuje.
Pytanie nr 1. Jakie kryteria i wewnętrzne wytyczne, mające wiążące podstawy prawne,
obowiązują obecnie w organach podatkowych przy podejmowaniu decyzji o zajęciu
rachunków bankowych jako formie zabezpieczenia potencjalnych zobowiązań
publicznoprawnych?
Ministerstwo Finansów nie kierowało wytycznych do podległych jednostek
organizacyjnych w zakresie podejmowania decyzji o zajęciu wierzytelności
z rachunku bankowego jako formie zabezpieczenia.
Zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności (legalizmu) organy władzy
publicznej działają na podstawie i w granicach prawa1. Przepis art. 164 § 1 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji2 zawiera zamknięty katalog środków
zabezpieczenia, które mogą być stosowane przez organ egzekucyjny
w postępowaniu zabezpieczającym. Są to m.in. zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za
pracę, wierzytelności z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw
majątkowych lub ruchomości. Zatem zastosowanie przez organ egzekucyjny zajęcia
wierzytelności z rachunków bankowych jest środkiem zabezpieczenia
przewidzianym przez ustawę. Stosownie zaś do postanowień art. 7 § 2 u.p.e.a. organ
egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do
wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla
zobowiązanego. Zasada ta obowiązuje także w postępowaniu zabezpieczającym.
Przepis ten zakłada jednak swobodę organu egzekucyjnemu przy wyborze środków
1 Art. 7 Konstytucji RP,
2 Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025
r. poz. 132, z późn. zm.), dalej jako u.p.e.a.
-- 1 of 4 --
2/4
egzekucyjnych (odpowiednio środków zabezpieczających), które zostaną
zastosowane wobec zobowiązanego. Zastosowanie najmniej uciążliwego środka
może mieć miejsce w przypadku istnienia możliwości dokonania wyboru w tym
zakresie. Przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego (odpowiednio środka
zabezpieczającego) organ egzekucyjny kieruje się nie tylko jego jak najmniejszą
dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka zabezpieczającego
każdorazowo określa cel postępowania, którym jest zagwarantowanie spełnienia
warunków niezbędnych do wykonania w przyszłości obowiązku o charakterze
pieniężnym, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów
wierzyciela. Oznacza to, że przy stosowaniu środków zabezpieczenia organ
egzekucyjny uwzględnia specyfikę i zasady postępowania zabezpieczającego.
Pytanie nr 2. W jaki sposób w praktyce jest dokumentowana „uzasadniona obawa”
z art. 33 Ordynacji podatkowej?
Przesłanką wydania decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania
podatkowego w trybie przepisów art. 33 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej3 jest
uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane.
Przesłanka w postaci uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania
podatkowego warunkuje możliwość dokonania zabezpieczenia. W uzasadnieniu
decyzji organ podatkowy wskazuje przyczyny, dla których ustanawia
zabezpieczenie, a o ich istnieniu świadczą zgromadzone w sprawie dowody. Zatem
organ podatkowy podejmuje decyzję o zabezpieczeniu jedynie wówczas, gdy
dysponuje dowodami, że zobowiązanie może nie zostać wykonane. Reasumując,
uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane jest
wykazywana w decyzji o zabezpieczeniu, a okoliczności potwierdzające istnienie
w sprawie uzasadnionej obawy zawarte są w materiale dowodowym. Przy czym
należy podkreślić, że decyzja o zabezpieczeniu podlega kontroli sądowej, zarówno
co do samego zabezpieczenia, jak i wysokości przyszłego zobowiązania w zakresie
przesłanek, którymi kierował się organ podejmując decyzję o zabezpieczeniu oraz
dowodów, jakie przedstawił uzasadniając tą decyzję.
Pytanie nr 3. Na jakiej podstawie organy podatkowe rezygnują z innych form
ustanowienia zabezpieczenia zobowiązań publiczno-prawnych, kiedy są one możliwe,
a podatnik wyraża wolę współpracy przy wyjaśnieniu potencjalnych nieprawidłowości
w obrocie gospodarczym?
Zgodnie z treścią art. 33d § 1 Ordynacji podatkowej zabezpieczenie wykonania
decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub wykonanie decyzji
o zabezpieczeniu, o którym mowa w art. 33, następuje w trybie przepisów
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji albo w formie określonej w § 2.
Zabezpieczenie wykonania decyzji następuje przez przyjęcie przez organ
podatkowy, na wniosek strony, zabezpieczenia wykonania zobowiązania
wynikającego z tej decyzji wraz z odsetkami za zwłokę m.in. w formie gwarancji
bankowej lub ubezpieczeniowej, poręczenia banku czy czeku potwierdzonego przez
krajowy bank wystawcy czeku (art. 33 § 2 Ordynacji podatkowej). Zabezpieczenie
dokonywane na wniosek podatnika ma pierwszeństwo przed zabezpieczeniem
w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem
to drugie może być zastosowane dopiero w momencie wydania postanowienia
o odmowie przyjęcia dobrowolnego zabezpieczenia. Ponadto, w przypadku gdy
3 ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
wniosek o zabezpieczenie dobrowolne został złożony już po ustanowieniu
zabezpieczenia w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, zakres zabezpieczenia ustanowionego w tym trybie podlega
uchyleniu lub zmianie w takim zakresie, w jakim przyjęte zostało zabezpieczenie na
wniosek (art. 33d § 4 Ordynacji podatkowej). Wykonanie zabezpieczenia na wniosek
podatnika ma ten skutek, że co do zasady wyklucza zabezpieczenie przymusowe.
Przypis art. 33d § 2 Ordynacji podatkowej zapewnia podatnikowi możliwość wyboru
dogodnego sposobu wykonania zabezpieczenia, tj. mniej dolegliwego niż
przymusowe, dokonywane na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji. Przepis ten umożliwia więc podatnikowi uniknięcie podejmowania
wobec niego działań o charakterze przymusowym. To czy zostanie wszczęte
przymusowe zabezpieczenie, dokonywane na podstawie ustawy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji zależy wyłącznie od decyzji podatnika.
Pytanie nr 4. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega problem doprowadzania polskich
przedsiębiorców do problemów finansowych a w efekcie do upadłości z powodu tylko
i wyłącznie wygody organów podatkowych?
Udzielając odpowiedzi na tak postawione pytanie należy przede wszystkim
podkreślić, że organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach
prawa. Przesłanką postępowania zabezpieczającego jest uzasadniona obawa
niewykonania zobowiązania podatkowego, co oznacza, że chodzi o obawę poważną,
uzasadnioną konkretnymi okolicznościami sprawy. Decyzja o zabezpieczeniu
zawsze oparta jest na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych
świadczących o tym, że w danej sprawie może nie dojść do wykonania zobowiązania
podatkowego. Przyjmuje się, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane,
gdy organ podatkowy wykaże, że majątek podatnika w kontekście przybliżonej
kwoty zobowiązania podatkowego jest w takiej kondycji lub w wyniku działań
podatnika - może być w takiej kondycji, że brak zabezpieczenia może pozbawić
wierzyciela publicznego jakim jest organ podatkowy, zaspokojenia należnych od
podatnika zobowiązań podatkowych. Postępowanie zabezpieczające uruchamiane
jest wyłącznie wtedy gdy organ podatkowy dysponuje dowodami, że istnieje
uzasadniona obawa, iż zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane
dobrowolnie.
Pytanie nr 5. Czy i kiedy Ministerstwo Finansów rozważa wydanie jasnych, wiążących
wytycznych interpretacyjnych lub zmian legislacyjnych, które preferowałyby
zabezpieczenia zobowiązań podatkowych w alternatywnych formach w stosunku do
zajęcia rachunku bankowego, zwłaszcza gdy podatnik deklaruje współpracę i posiada
niezbędny majątek, a tym samym wytycznych i zmian, które chroniłyby przedsiębiorców
przed taką niesprawiedliwą praktyką?
Każdy podatnik ma możliwość wykonania decyzji o zabezpieczeniu w sposób
dobrowolny (art. 33d Ordynacji podatkowej). To właśnie brak dobrowolnego
wykonania decyzji o zabezpieczeniu powoduje, że zostaje uruchomiony tryb
przymusowy zabezpieczenia, na podstawie ustawy o postepowaniu egzekucyjnym
w administracji. Ponadto zgodnie z art. 166 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego
zabezpieczenie należności pieniężnej może być dokonane przez złożenie kaucji
(w gotówce albo w innej postaci), której kwotę określa organ egzekucyjny, jednak
w wysokości nie wyższej od należności podlegającej zabezpieczeniu. Natomiast
wprowadzenie zasady stosowania wobec zobowiązanych będących
przedsiębiorcami w pierwszej kolejności środków zabezpieczających innych niż
zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w postępowaniach zabezpieczających
-- 3 of 4 --
4/4
mających na celu zabezpieczenie podatków, byłoby nadmiarowe i mogłoby
prowadzić do sytuacji uniemożliwiających skuteczne zabezpieczenie należności
publicznoprawnych. Każde postępowanie zabezpieczające dotyczy sprawy
indywidualnej, a przepisy powinny umożliwiać organowi egzekucyjnemu ocenę
stanu faktycznego w konkretnej sprawie i wybór co do metody zabezpieczenia
należności publicznoprawnych przy uwzględnieniu słusznych interesów
zobowiązanego. Obecnie obowiązujące przepisy ustawy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji realizują te cele.
Wyrażam nadzieję, że przekazane informacje zostaną uznane przez Pana Marszałka
za wystarczające.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --