Interpelacja w sprawie niesprawiedliwego definiowania obszaru przygranicznego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15209
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie niesprawiedliwego definiowania obszaru przygranicznego
Zgłaszający: Ewa Leniart, Tadeusz Chrzan, Krzysztof Sobolewski, Fryderyk Sylwester Kapinos, Teresa Pamuła, Rafał Weber
Data wpływu: 09-02-2026
Zwracam się z uprzejmą prośbą o podjęcie działań w kierunku zmiany projektu rozporządzenia COM(2025)565 dotyczącego polityki spójności na lata 2028-2034. Projektowany akt prawny wprawdzie przewiduje wsparcie dla wschodnich obszarów przygranicznych (tzw. eastern border regions), jednakże definiuje je jako regiony NUTS II UE graniczące z Rosją i Białorusią i pomija regiony graniczące z Ukrainą. Pozbawia to województwo podkarpackie, jak i inne regiony przygraniczne Rumunii, Słowacji i Węgier, szczególnego traktowania w polityce spójności na lata 2028-2034, pomimo ich bezpośredniej ekspozycji na skutki konfliktu zbrojnego za wschodnią granicą Unii Europejskiej.
Definicja przedstawiona w rozporządzeniu COM(2025)565 pozostaje także w sprzeczności z projektowaną przez KE inicjatywą paktu na rzecz wschodnich regionów przygranicznych, której celem jest przekształcenie wschodnich regionów UE graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą z obszarów narażonych na zagrożenia w odporne, konkurencyjne i bezpieczne terytoria, przede wszystkim poprzez ukierunkowane działania w ramach polityki spójności powiązane z innymi instrumentami UE.
Mając powyższe na uwadze niezbędne jest uwzględnienie w przyszłej polityce spójności działań dedykowanych wsparciu wschodnich regionów Polski, graniczących z Ukrainą.
Proszę o informację jakie w tym zakresie działania podjęło ministerstwo i jakie są ich skutki? Czy ministerstwo dostrzega negatywne konsekwencje nieuwzględnienia regionu w założeniach przyszłej polityki spójności, a tylko wybrane powiaty?
Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6776 znakówtel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 4 marca 2026 r.
znak sprawy: DSR-IVa.680.9.2026.GS
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 15209 Pani Poseł Ewy Leniart oraz
grupy Posłów
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację dotyczącą obszaru przygranicznego, przedstawiam
następujące informacje.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej nieustannie podejmuje działania na
rzecz wypracowania zapisów i rozwiązań, które będą najkorzystniejsze dla
polskich regionów w przyszłej perspektywie finansowej UE na lata 2028-2034.
Regiony UE położone przy granicach z Rosją, Białorusią i Ukrainą w różny sposób
odczuwają skutki trwającej rosyjskiej agresji na Ukrainę oraz niestabilności
geopolitycznej w regionie. Wspólnym mianownikiem wspomnianych regionów
jest ich znaczenie w kontekście bezpieczeństwa, stabilności i spójności
terytorialnej Unii, gdzie wzmacnianie obronności i odporności tychże regionów
musi iść w parze z pobudzaniem atrakcyjności inwestycyjnej, tworzeniem nowych
miejsc pracy czy powstrzymywaniem procesów depopulacyjnych związanych
z ich peryferyjnym położeniem. W związku z tym unijne polityki powinny
w większym stopniu uwzględniać zróżnicowaną sytuację regionów przy
zewnętrznych granicach UE oraz zapewniać im odpowiednie wsparcie
dostosowane do ich specyficznych potrzeb i uwarunkowań.
-- 1 of 3 --
2
MFiPR rozpoczęło działania mające na celu zwrócenie uwagi na kwestie
wschodnich regionów przygranicznych, jeszcze przed publikacją w lipcu
2025 roku pakietu rozporządzeń dotyczących Wieloletnich Ram Finansowych na
lata 2028-2034. Podczas polskiej prezydencji w Radzie UE, z inicjatywy MFiPR
w czerwcu 2025 r., zorganizowana została Konferencja Wysokiego Szczebla
Regionów Wschodnich UE, w której uczestniczyli: Wiceprzewodniczący Komisji
Europejskiej, Komisarz ds. Spójności i Reform Rafaelle Fitto, oraz ministrowie
i przedstawiciele regionów z państw położonych przy wschodniej granicy Unii
Europejskiej. Efektem spotkania było ogłoszenie przez Komisarza R. Fitto
rozpoczęcia prac nad Komunikatem ws. wschodnich regionów przygranicznych
UE oraz zapowiedź uwzględnienia postulatów, dotyczących regionów
na wschodniej granicy w pracach nad polityką spójności po 2027 roku. Komunikat
został zatwierdzony 18 lutego br., a jego formalna prezentacja odbyła się
26 lutego br. w Brukseli.
Inicjatywa Komisji określa specjalne działania do podjęcia na poziomie unijnym,
by sprostać szczególnym wyzwaniom, z którymi mierzą się wschodnie regiony
przygraniczne UE, takimi jak: ograniczenia w kontaktach transgranicznych,
zamknięcie ruchu granicznego, sankcje gospodarcze, narastające ryzyko ataków
hybrydowych czy rosnąca liczba ataków informacyjnych i cyberataków. Regiony
te realnie doświadczają zagrożeń bezpieczeństwa fizycznego
i cyberbezpieczeństwa infrastruktury krytycznej i połączeń komunikacyjnych.
Działania mające pomóc wschodnim regionom granicznym zostały
w Komunikacie podzielone w ramach pięciu obszarów priorytetowych:
bezpieczeństwo i odporność, wzrost gospodarczy i dobrobyt regionalny,
wykorzystywanie lokalnych atutów, łączność i kapitał ludzki.
MFiPR popiera ideę zawartą w opublikowanym Komunikacie, który ma wesprzeć
wschodnie regiony graniczne w pokonywaniu przeszkód w ich rozwoju
społeczno-gospodarczym, przy jednoczesnym zwiększeniu gotowości
i bezpieczeństwa ludności. Kluczowe z perspektywy Polski jest to, że w Pakcie,
jako regiony wymagające szczególnego wsparcia zidentyfikowane zostały nie
tylko regiony graniczące z Rosją i Białorusią, ale również regiony mające wspólną
granicę z Ukrainą.
Widzimy konieczność definiowania wschodnich regionów przygranicznych
UE jako regionów NUTS 2 graniczących z Rosją, Białorusią lub Ukrainą w całym
pakiecie rozporządzeń określających przyszłe Wieloletnie Ramy Finansowe UE
na lata 2028-2034. W projekcie rozporządzenia ustanawiającego plany
partnerstwa krajowego i regionalnego1 wschodnie regiony graniczne określane
są jako regiony NUTS 2, które graniczą z Rosją i Białorusią. Z kolei w projekcie
rozporządzenia ustanawiającego Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego,
1 Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego
Europejski Fundusz Spójności Gospodarczej, Społecznej i Terytorialnej, Rolnictwa i Obszarów
Wiejskich, Rybołówstwa i Polityki Morskiej, Dobrobytu i Bezpieczeństwa na lata 2028–2034 oraz
zmieniające rozporządzenie (UE) 2023/955 i rozporządzenie (UE, Euratom) 2024/2509.
-- 2 of 3 --
3
w tym dla Europejskiej Współpracy Terytorialnej i Fundusz Spójności2 ujęty został
nowy cel szczegółowy „bardziej odporne regiony graniczące z Rosją, Białorusią
i Ukrainą”. W trakcie obecnie trwających negocjacji w Radzie Unii Europejskiej,
stale podnosimy, jak istotne jest ukierunkowanie wsparcia również regionom
dzielącym granicę z Ukrainą. Niespójność w definiowaniu wschodnich regionów
przygranicznych przez Komisję Europejską, jest odpowiednio adresowana
w uwagach przekazywanych przez MFiPR do projektów rozporządzeń.
Rozumiejąc złożone kwestie związane z konsekwencjami jakie wiążą się
z definicją wschodnich regionów przygranicznych, stoimy na stanowisku,
że wszystkie polskie regiony NUTS 2 położone przy wschodniej granicy powinny
mieć zapewniony równy dostęp do funduszy przeznaczonych na inwestycje
rozwojowe w ramach polityki spójności.
Uważamy, że zachęty zaproponowane przez Komisję Europejską dla wschodnich
regionów granicznych UE w ramach przeglądu śródokresowego polityki spójności
obecnej perspektywy finansowej na lata 2021–20273, takie jak: wyższe płatności
zaliczkowe i wyższe dofinansowanie stanowią dobry punkt wyjścia dla rozwiązań,
powinny zostać wzmocnione i wprowadzone w przyszłej perspektywie
finansowej. Zapewnienie regionom graniczącym z Rosją, Białorusią lub Ukrainą
odpowiedniego, dedykowanego wsparcia jest jednym z istotnych postulatów
podnoszonych przez stronę polską na forum unijnym.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
2 Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, w tym Europejską współpracę terytorialną (Interreg)
i Fundusz Spójności, w ramach Funduszu określonego w rozporządzeniu (UE) [...] [PPKR] oraz
ustanawiającego warunki wdrażania unijnego wsparcia na rzecz rozwoju regionalnego w latach
2028–2034.
3 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/1914 z dnia 18 września 2025 r.
w sprawie zmiany rozporządzeń (UE) 2021/1058 i (UE) 2021/1056 w odniesieniu do środków
szczególnych mających na celu sprostanie strategicznym wyzwaniom w kontekście przeglądu
śródokresowego, Dz.U. L, 2025/1914.
-- 3 of 3 --