Interpelacja nr 15195
Interpelacja w sprawie realizacji obowiązków informacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących środków zgromadzonych na subkontach emerytalnych osób zmarłych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie realizacji obowiązków informacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących środków zgromadzonych na subkontach emerytalnych osób zmarłych
Interpelacja nr 15195
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie realizacji obowiązków informacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących środków zgromadzonych na subkontach emerytalnych osób zmarłych
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 06-02-2026
Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności art. 40a-40e ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, środki zgromadzone na subkoncie emerytalnym osoby ubezpieczonej podlegają – w określonym zakresie – wypłacie osobom uprawnionym lub spadkobiercom po jej śmierci. Regulacje te stanowią istotny wyjątek od repartycyjnego charakteru systemu ubezpieczeń społecznych i mają realny wymiar majątkowy.
W praktyce jednak prawo to w znacznej liczbie przypadków nie jest realizowane, nie z powodu braku uprawnień, lecz z powodu braku wiedzy osób zainteresowanych o środkach zgromadzonych na subkoncie osoby zmarłej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, mimo że posiada pełną informację o istnieniu subkonta, wysokości zgromadzonych na nim środków oraz dacie zgonu ubezpieczonego (na podstawie danych z rejestru PESEL), nie informuje w sposób systemowy potencjalnie uprawnionych osób o przysługujących im roszczeniach.
Brak jest zwłaszcza:
jasnych i jednoznacznych informacji kierowanych do zainteresowanych osób po śmierci osoby ubezpieczonej,
automatycznych zawiadomień kierowanych do wskazanych osób uprawnionych lub spadkobierców,
czytelnej, wyeksponowanej procedury informacyjnej na stronach internetowych ZUS dedykowanej tej konkretnej sytuacji.
W konsekwencji środki, które zgodnie z ustawą powinny zostać wypłacone, w wielu przypadkach pozostają niewypłacone wyłącznie z powodu braku wiedzy po stronie osób zainteresowanych, co rodzi poważne wątpliwości z punktu widzenia:
zasady zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji RP),
ochrony praw majątkowych (art. 64 Konstytucji RP),
standardów rzetelnej administracji publicznej.
Opisany problem nie ma charakteru jednostkowego, lecz dotyczy potencjalnie setek tysięcy rodzin rocznie, co nadaje mu rangę istotnego zagadnienia interesu publicznego.
Państwo, reprezentowane przez ZUS, znajduje się w tym obszarze w uprzywilejowanej pozycji informacyjnej, z której – poprzez zaniechanie działań informacyjnych – faktycznie czerpie korzyść finansową, co nie powinno mieć miejsca w demokratycznym państwie prawa.
Zwracam uwagę, że informowanie osób uprawnionych o przysługujących im świadczeniach nie może być uznane za naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych, gdyż dotyczy realizacji praw majątkowych wynikających wprost z ustawy.
PYTANIA DO PANI MINISTRY
Ilu ubezpieczonych posiadających środki na subkoncie emerytalnym zmarło w latach 2020-2024 (z podziałem na lata)?
W ilu z tych przypadków doszło do faktycznej wypłaty środków osobom uprawnionym lub spadkobiercom?
Jaka była łączna kwota środków zgromadzonych na subkontach osób zmarłych w tym okresie oraz jaka część tej kwoty nie została dotychczas wypłacona z powodu braku złożenia wniosku?
Z jakich przyczyn Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie realizuje obecnie praktyki automatycznego informowania osób potencjalnie uprawnionych o istnieniu środków na subkoncie po śmierci ubezpieczonego w przypadku posiadania takich danych? Czy nie należałoby rozważyć procedur wprowadzania stosownych zgłoszeń przez ZUS do Monitora Sądowego i Gospodarczego, co ułatwiłoby odnalezienie spadkobierców?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie obowiązku:
automatycznego powiadamiania osób uprawnionych lub spadkobierców,
publikacji jednoznacznej, dedykowanej procedury informacyjnej po śmierci ubezpieczonego wraz ze stosownymi szablonami wniosków,
uproszczonego trybu wypłaty środków z subkonta?
Czy w ocenie Pani Ministry obecna praktyka informacyjna ZUS spełnia standardy wynikające z konstytucyjnej zasady ochrony praw majątkowych oraz rzetelności działania organów państwa?
Na jakiej podstawie prawnej Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjmuje - co wynika z utrwalonej praktyki zakładu - że nie ciąży na nim obowiązek podjęcia aktywnych działań informacyjnych wobec osób potencjalnie uprawnionych, w szczególności w zakresie zawiadomienia ich o istnieniu środków zgromadzonych na subkoncie ubezpieczonego po jego śmierci?
W mojej ocenie obecny model realizacji przepisów dotyczących subkont emerytalnych po śmierci ubezpieczonego wymaga pilnej rewizji w zakresie obowiązków informacyjnych administracji publicznej. Prawo do środków, o którym obywatel nie jest realnie informowany, staje się prawem iluzorycznym.
Oczekuję przedstawienia stanowiska ministerstwa co do możliwości zmiany praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Interpelacja nr 15195
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie realizacji obowiązków informacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących środków zgromadzonych na subkontach emerytalnych osób zmarłych
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 06-02-2026
Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności art. 40a-40e ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, środki zgromadzone na subkoncie emerytalnym osoby ubezpieczonej podlegają – w określonym zakresie – wypłacie osobom uprawnionym lub spadkobiercom po jej śmierci. Regulacje te stanowią istotny wyjątek od repartycyjnego charakteru systemu ubezpieczeń społecznych i mają realny wymiar majątkowy.
W praktyce jednak prawo to w znacznej liczbie przypadków nie jest realizowane, nie z powodu braku uprawnień, lecz z powodu braku wiedzy osób zainteresowanych o środkach zgromadzonych na subkoncie osoby zmarłej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, mimo że posiada pełną informację o istnieniu subkonta, wysokości zgromadzonych na nim środków oraz dacie zgonu ubezpieczonego (na podstawie danych z rejestru PESEL), nie informuje w sposób systemowy potencjalnie uprawnionych osób o przysługujących im roszczeniach.
Brak jest zwłaszcza:
jasnych i jednoznacznych informacji kierowanych do zainteresowanych osób po śmierci osoby ubezpieczonej,
automatycznych zawiadomień kierowanych do wskazanych osób uprawnionych lub spadkobierców,
czytelnej, wyeksponowanej procedury informacyjnej na stronach internetowych ZUS dedykowanej tej konkretnej sytuacji.
W konsekwencji środki, które zgodnie z ustawą powinny zostać wypłacone, w wielu przypadkach pozostają niewypłacone wyłącznie z powodu braku wiedzy po stronie osób zainteresowanych, co rodzi poważne wątpliwości z punktu widzenia:
zasady zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji RP),
ochrony praw majątkowych (art. 64 Konstytucji RP),
standardów rzetelnej administracji publicznej.
Opisany problem nie ma charakteru jednostkowego, lecz dotyczy potencjalnie setek tysięcy rodzin rocznie, co nadaje mu rangę istotnego zagadnienia interesu publicznego.
Państwo, reprezentowane przez ZUS, znajduje się w tym obszarze w uprzywilejowanej pozycji informacyjnej, z której – poprzez zaniechanie działań informacyjnych – faktycznie czerpie korzyść finansową, co nie powinno mieć miejsca w demokratycznym państwie prawa.
Zwracam uwagę, że informowanie osób uprawnionych o przysługujących im świadczeniach nie może być uznane za naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych, gdyż dotyczy realizacji praw majątkowych wynikających wprost z ustawy.
PYTANIA DO PANI MINISTRY
Ilu ubezpieczonych posiadających środki na subkoncie emerytalnym zmarło w latach 2020-2024 (z podziałem na lata)?
W ilu z tych przypadków doszło do faktycznej wypłaty środków osobom uprawnionym lub spadkobiercom?
Jaka była łączna kwota środków zgromadzonych na subkontach osób zmarłych w tym okresie oraz jaka część tej kwoty nie została dotychczas wypłacona z powodu braku złożenia wniosku?
Z jakich przyczyn Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie realizuje obecnie praktyki automatycznego informowania osób potencjalnie uprawnionych o istnieniu środków na subkoncie po śmierci ubezpieczonego w przypadku posiadania takich danych? Czy nie należałoby rozważyć procedur wprowadzania stosownych zgłoszeń przez ZUS do Monitora Sądowego i Gospodarczego, co ułatwiłoby odnalezienie spadkobierców?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie obowiązku:
automatycznego powiadamiania osób uprawnionych lub spadkobierców,
publikacji jednoznacznej, dedykowanej procedury informacyjnej po śmierci ubezpieczonego wraz ze stosownymi szablonami wniosków,
uproszczonego trybu wypłaty środków z subkonta?
Czy w ocenie Pani Ministry obecna praktyka informacyjna ZUS spełnia standardy wynikające z konstytucyjnej zasady ochrony praw majątkowych oraz rzetelności działania organów państwa?
Na jakiej podstawie prawnej Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjmuje - co wynika z utrwalonej praktyki zakładu - że nie ciąży na nim obowiązek podjęcia aktywnych działań informacyjnych wobec osób potencjalnie uprawnionych, w szczególności w zakresie zawiadomienia ich o istnieniu środków zgromadzonych na subkoncie ubezpieczonego po jego śmierci?
W mojej ocenie obecny model realizacji przepisów dotyczących subkont emerytalnych po śmierci ubezpieczonego wymaga pilnej rewizji w zakresie obowiązków informacyjnych administracji publicznej. Prawo do środków, o którym obywatel nie jest realnie informowany, staje się prawem iluzorycznym.
Oczekuję przedstawienia stanowiska ministerstwa co do możliwości zmiany praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8055 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.108.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15195 Pani Posłanki Marty Stożek, w sprawie realizacji
obowiązków informacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących środków
zgromadzonych na subkontach emerytalnych osób zmarłych, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Kwestie dziedziczenia oraz podziału środków zgromadzonych na subkoncie
ubezpieczonego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS, Zakład) uregulowano w
ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026
r. poz. 199, z późn. zm.). Przepisy ustawy zapewniają możliwość realizacji praw majątkowych
wynikających z uczestnictwa w systemie ubezpieczeń społecznych.
Od maja 2011 r. w ramach konta ubezpieczonego (tzw. I filar) w ZUS prowadzone jest
subkonto dla osób, które są członkami otwartego funduszu emerytalnego (OFE) albo
urodziły się po 31 grudnia 1968 r. i nie przystąpiły do OFE. W odróżnieniu od środków
zgromadzonych na indywidualnym koncie w ZUS, środki zgromadzone w OFE, jak również
na subkoncie w ZUS, podlegają podziałowi w razie rozwodu, unieważnienia małżeństwa
albo śmierci osoby, dla której OFE prowadzi rachunek/której zakład prowadzi subkonto1.
Osoba posiadająca rachunek w OFE bądź tylko subkonto w ZUS ma obowiązek złożenia
(odpowiednio w OFE bądź w ZUS) pisemnego oświadczenia o stosunkach majątkowych
istniejących między nią a jej współmałżonkiem, może też wskazać osoby uprawnione do
otrzymania środków po jej śmierci2.
W przypadku zmarłych, którzy byli członkami OFE i posiadają subkonto w ZUS proces
podziału środków rozpoczyna się w funduszu emerytalnym. Fundusz dokonuje podziału
środków zgromadzonych na rachunku członka OFE, a następnie – w terminie 14 dni od dnia
dokonania podziału – przekazuje zakładowi informację o osobach uprawnionych oraz
o wysokości przysługujących im udziałów. Podział środków zapisanych na subkoncie
w zakładzie stanowi w takim przypadku konsekwencję podziału środków zgromadzonych
w OFE. Po otrzymaniu stosownego zawiadomienia z funduszu emerytalnego, zakład
dokonuje podziału/wypłaty środków zapisanych na subkoncie w terminie 3 miesięcy.
W przypadku osób, które nie były członkami OFE lub których całość środków
zgromadzonych w OFE została przekazana do ZUS w ramach „suwaka bezpieczeństwa”,
podział środków zapisanych na subkoncie realizowany jest bezpośrednio przez zakład
w oparciu o złożone przez ubezpieczonego: oświadczenie o stosunkach majątkowych
1 Art. 40e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 126, 131 i 132 ustawy z dnia 28 sierpnia
1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.
2 art. 39 ust. 1b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 83 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu
funduszy emerytalnych.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
istniejących między nim a współmałżonkiem i wskazanie osób uprawnionych do otrzymania
środków po jego śmierci - na podstawie wniosku osoby uprawnionej do tych środków.
W zakresie, w jakim środków zgromadzonych na subkoncie w ZUS nie objęto podziałem
wynikającym z małżeńskiej wspólności majątkowej, ani nie wskazano osób uprawnionych,
wchodzą one do masy spadkowej i podlegają dziedziczeniu na zasadach ogólnych. Krąg
spadkobierców zostaje ustalony na etapie postępowania spadkowego prowadzonego przez
sąd, które ma miejsce wtedy, gdy brak jest osób wyznaczonych przez zmarłego do
otrzymania środków zgromadzonych na jego rachunku w OFE i na subkoncie w ZUS. Ani
OFE, ani ZUS nie są uczestnikami tego postępowania, dlatego też w takiej sytuacji do
wypłaty środków może dojść dopiero po złożeniu przez spadkobiercę wniosku o wypłatę
i po przedstawieniu prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku albo aktu poświadczenia
dziedziczenia.
Aby możliwe było poinformowanie osób uprawnionych o przysługujących im środkach z II
filara (OFE lub subkonta w ZUS), konieczne jest wcześniejsze wskazanie tych osób przez
ubezpieczonego. Brak takiej dyspozycji powoduje, że ani ZUS, ani OFE nie dysponują
informacją dotyczącą tego, komu środki powinny zostać przekazane, a tym samym – kogo
należy powiadomić o możliwości ich wypłaty.
Należy dodać, że jeśli ubezpieczony był członkiem OFE, zakład przekazuje do właściwego
funduszu informację o jego zgonie. Umożliwia to OFE pozyskanie danych niezbędnych do
przeprowadzenia podziału środków zgromadzonych na rachunku zmarłego. Inaczej wygląda
proces podziału/wypłaty środków w sytuacji, gdy ubezpieczony posiadał wyłącznie
subkonto w ZUS. Jeśli ubezpieczony złożył oświadczenie o stosunkach majątkowych
istniejących między nim a jego współmałżonkiem lub wskazał osoby uprawnione do
otrzymania środków po jego śmierci, zakład - pomimo braku ustawowego obowiązku w tym
zakresie - podejmuje działania informacyjne poprzez skierowanie do osób wskazanych przez
ubezpieczonego zindywidualizowanej informacji o przysługującym im prawie do środków
z subkonta oraz o konieczności złożenia stosownego wniosku. Wzór wniosku3 ZUS
udostępnia na swojej stronie, wskazując w jego treści jakie dokumenty należy złożyć, aby
podział czy wypłata środków mogły być zrealizowane na rzecz danej osoby.
Zakład nie pozostaje zatem bierny wobec środków zapisanych na subkontach po osobach
zmarłych - pod warunkiem posiadania informacji o osobach, które są do tych środków
uprawnione. Działania ZUS w tym zakresie mają charakter pro-kliencki i są ukierunkowane
na ułatwienie osobom wskazanym przez zmarłego realizacji przysługujących im uprawnień.
Zakład wielokrotnie podejmował akcje informacyjne dotyczące wypłaty środków z
subkonta po osobach zmarłych, np. podczas organizowanych akcji Dni Ubezpieczonego,
oraz współpracując z gazetami ukazującymi się w cyklu dziennym. ZUS publikuje także na
swoich stronach materiały informacyjne na temat dziedziczenia środków4.
Jednocześnie, ze względu na wagę podniesionego w interpelacji problemu, informuję, że
Ministerstwo będzie monitorować podejmowane przez ZUS działania informacyjne, mające
na celu poinformowanie osób uprawnionych do otrzymania środków z subkonta lub
zgromadzonych w OFE po śmierci ubezpieczonego.
Odnośnie do pytań dotyczących danych statystycznych informuję, że:
3 Subkonto - ZUS
4 Środki zgromadzone na subkoncie w ZUS można podzielić i wypłacić po śmierci ubezpieczonego - ZUS
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
1. Liczba osób posiadających subkonto w ZUS (bez aktywnego członkostwa w OFE),
w stosunku do których odnotowano zgon w latach 2020–2024, przedstawia się
następująco: 2020 r. – 7 179 osób; 2021 r. – 9 205 osób; 2022 r. – 8 634 osoby; 2023
r. – 8 409 osób; 2024 r. – 8 924 osoby. Łącznie w analizowanym okresie odnotowano
42 351 zgonów osób posiadających subkonto.
2. Liczba przypadków, w których dokonano wypłaty środków osobom uprawnionym lub
spadkobiercom w odniesieniu do osób wskazanych powyżej, wyniosła: w 2020 r. –
1 412; w 2021 r. – 1 820; w 2022 r. – 1 657; w 2023 r. – 1 647; w 2024 r. – 1 501.
Łącznie wypłat dokonano w 8 037 przypadkach.
3. Łączna kwota środków zgromadzonych na subkontach osób zmarłych w latach 2020–
2024 wyniosła 939 046 319,46 zł, w tym: 2020 r. – 149 320 898,53 zł; 2021 r. – 210
958 580,07 zł; 2022 r. – 183 313 928,51 zł; 2023 r. – 179 207 221,47 zł; 2024 r. – 216
245 690,88 zł.
4. Kwota środków pozostających dotychczas na subkontach tych osób z powodu braku
złożenia wniosku o ich wypłatę wynosi 659 769 068,85 zł, w tym: 2020 r. – 109 745
030,94 zł; 2021 r. – 152 822 164,68 zł; 2022 r. – 129 921 936,54 zł; 2023 r. – 118 882
520,14 zł; 2024 r. – 148 397 416,55 zł.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.108.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15195 Pani Posłanki Marty Stożek, w sprawie realizacji
obowiązków informacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących środków
zgromadzonych na subkontach emerytalnych osób zmarłych, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Kwestie dziedziczenia oraz podziału środków zgromadzonych na subkoncie
ubezpieczonego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS, Zakład) uregulowano w
ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026
r. poz. 199, z późn. zm.). Przepisy ustawy zapewniają możliwość realizacji praw majątkowych
wynikających z uczestnictwa w systemie ubezpieczeń społecznych.
Od maja 2011 r. w ramach konta ubezpieczonego (tzw. I filar) w ZUS prowadzone jest
subkonto dla osób, które są członkami otwartego funduszu emerytalnego (OFE) albo
urodziły się po 31 grudnia 1968 r. i nie przystąpiły do OFE. W odróżnieniu od środków
zgromadzonych na indywidualnym koncie w ZUS, środki zgromadzone w OFE, jak również
na subkoncie w ZUS, podlegają podziałowi w razie rozwodu, unieważnienia małżeństwa
albo śmierci osoby, dla której OFE prowadzi rachunek/której zakład prowadzi subkonto1.
Osoba posiadająca rachunek w OFE bądź tylko subkonto w ZUS ma obowiązek złożenia
(odpowiednio w OFE bądź w ZUS) pisemnego oświadczenia o stosunkach majątkowych
istniejących między nią a jej współmałżonkiem, może też wskazać osoby uprawnione do
otrzymania środków po jej śmierci2.
W przypadku zmarłych, którzy byli członkami OFE i posiadają subkonto w ZUS proces
podziału środków rozpoczyna się w funduszu emerytalnym. Fundusz dokonuje podziału
środków zgromadzonych na rachunku członka OFE, a następnie – w terminie 14 dni od dnia
dokonania podziału – przekazuje zakładowi informację o osobach uprawnionych oraz
o wysokości przysługujących im udziałów. Podział środków zapisanych na subkoncie
w zakładzie stanowi w takim przypadku konsekwencję podziału środków zgromadzonych
w OFE. Po otrzymaniu stosownego zawiadomienia z funduszu emerytalnego, zakład
dokonuje podziału/wypłaty środków zapisanych na subkoncie w terminie 3 miesięcy.
W przypadku osób, które nie były członkami OFE lub których całość środków
zgromadzonych w OFE została przekazana do ZUS w ramach „suwaka bezpieczeństwa”,
podział środków zapisanych na subkoncie realizowany jest bezpośrednio przez zakład
w oparciu o złożone przez ubezpieczonego: oświadczenie o stosunkach majątkowych
1 Art. 40e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 126, 131 i 132 ustawy z dnia 28 sierpnia
1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.
2 art. 39 ust. 1b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 83 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu
funduszy emerytalnych.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
istniejących między nim a współmałżonkiem i wskazanie osób uprawnionych do otrzymania
środków po jego śmierci - na podstawie wniosku osoby uprawnionej do tych środków.
W zakresie, w jakim środków zgromadzonych na subkoncie w ZUS nie objęto podziałem
wynikającym z małżeńskiej wspólności majątkowej, ani nie wskazano osób uprawnionych,
wchodzą one do masy spadkowej i podlegają dziedziczeniu na zasadach ogólnych. Krąg
spadkobierców zostaje ustalony na etapie postępowania spadkowego prowadzonego przez
sąd, które ma miejsce wtedy, gdy brak jest osób wyznaczonych przez zmarłego do
otrzymania środków zgromadzonych na jego rachunku w OFE i na subkoncie w ZUS. Ani
OFE, ani ZUS nie są uczestnikami tego postępowania, dlatego też w takiej sytuacji do
wypłaty środków może dojść dopiero po złożeniu przez spadkobiercę wniosku o wypłatę
i po przedstawieniu prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku albo aktu poświadczenia
dziedziczenia.
Aby możliwe było poinformowanie osób uprawnionych o przysługujących im środkach z II
filara (OFE lub subkonta w ZUS), konieczne jest wcześniejsze wskazanie tych osób przez
ubezpieczonego. Brak takiej dyspozycji powoduje, że ani ZUS, ani OFE nie dysponują
informacją dotyczącą tego, komu środki powinny zostać przekazane, a tym samym – kogo
należy powiadomić o możliwości ich wypłaty.
Należy dodać, że jeśli ubezpieczony był członkiem OFE, zakład przekazuje do właściwego
funduszu informację o jego zgonie. Umożliwia to OFE pozyskanie danych niezbędnych do
przeprowadzenia podziału środków zgromadzonych na rachunku zmarłego. Inaczej wygląda
proces podziału/wypłaty środków w sytuacji, gdy ubezpieczony posiadał wyłącznie
subkonto w ZUS. Jeśli ubezpieczony złożył oświadczenie o stosunkach majątkowych
istniejących między nim a jego współmałżonkiem lub wskazał osoby uprawnione do
otrzymania środków po jego śmierci, zakład - pomimo braku ustawowego obowiązku w tym
zakresie - podejmuje działania informacyjne poprzez skierowanie do osób wskazanych przez
ubezpieczonego zindywidualizowanej informacji o przysługującym im prawie do środków
z subkonta oraz o konieczności złożenia stosownego wniosku. Wzór wniosku3 ZUS
udostępnia na swojej stronie, wskazując w jego treści jakie dokumenty należy złożyć, aby
podział czy wypłata środków mogły być zrealizowane na rzecz danej osoby.
Zakład nie pozostaje zatem bierny wobec środków zapisanych na subkontach po osobach
zmarłych - pod warunkiem posiadania informacji o osobach, które są do tych środków
uprawnione. Działania ZUS w tym zakresie mają charakter pro-kliencki i są ukierunkowane
na ułatwienie osobom wskazanym przez zmarłego realizacji przysługujących im uprawnień.
Zakład wielokrotnie podejmował akcje informacyjne dotyczące wypłaty środków z
subkonta po osobach zmarłych, np. podczas organizowanych akcji Dni Ubezpieczonego,
oraz współpracując z gazetami ukazującymi się w cyklu dziennym. ZUS publikuje także na
swoich stronach materiały informacyjne na temat dziedziczenia środków4.
Jednocześnie, ze względu na wagę podniesionego w interpelacji problemu, informuję, że
Ministerstwo będzie monitorować podejmowane przez ZUS działania informacyjne, mające
na celu poinformowanie osób uprawnionych do otrzymania środków z subkonta lub
zgromadzonych w OFE po śmierci ubezpieczonego.
Odnośnie do pytań dotyczących danych statystycznych informuję, że:
3 Subkonto - ZUS
4 Środki zgromadzone na subkoncie w ZUS można podzielić i wypłacić po śmierci ubezpieczonego - ZUS
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
1. Liczba osób posiadających subkonto w ZUS (bez aktywnego członkostwa w OFE),
w stosunku do których odnotowano zgon w latach 2020–2024, przedstawia się
następująco: 2020 r. – 7 179 osób; 2021 r. – 9 205 osób; 2022 r. – 8 634 osoby; 2023
r. – 8 409 osób; 2024 r. – 8 924 osoby. Łącznie w analizowanym okresie odnotowano
42 351 zgonów osób posiadających subkonto.
2. Liczba przypadków, w których dokonano wypłaty środków osobom uprawnionym lub
spadkobiercom w odniesieniu do osób wskazanych powyżej, wyniosła: w 2020 r. –
1 412; w 2021 r. – 1 820; w 2022 r. – 1 657; w 2023 r. – 1 647; w 2024 r. – 1 501.
Łącznie wypłat dokonano w 8 037 przypadkach.
3. Łączna kwota środków zgromadzonych na subkontach osób zmarłych w latach 2020–
2024 wyniosła 939 046 319,46 zł, w tym: 2020 r. – 149 320 898,53 zł; 2021 r. – 210
958 580,07 zł; 2022 r. – 183 313 928,51 zł; 2023 r. – 179 207 221,47 zł; 2024 r. – 216
245 690,88 zł.
4. Kwota środków pozostających dotychczas na subkontach tych osób z powodu braku
złożenia wniosku o ich wypłatę wynosi 659 769 068,85 zł, w tym: 2020 r. – 109 745
030,94 zł; 2021 r. – 152 822 164,68 zł; 2022 r. – 129 921 936,54 zł; 2023 r. – 118 882
520,14 zł; 2024 r. – 148 397 416,55 zł.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --