Interpelacja nr 15178
Interpelacja w sprawie zasad stosowania mechanizmu "pay and refund" w podatku u źródła
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zasad stosowania mechanizmu "pay and refund" w podatku u źródła
Interpelacja nr 15178
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zasad stosowania mechanizmu "pay and refund" w podatku u źródła
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 06-02-2026
Obowiązujący w Polsce mechanizm poboru podatku u źródła w odniesieniu do wypłat dokonywanych na rzecz podmiotów zagranicznych powyżej ustawowego progu opiera się obecnie na zasadzie „pay and refund”. Oznacza to, że polski płatnik jest zobowiązany do pobrania podatku według stawki krajowej, nawet w sytuacji gdy właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje zwolnienie z podatku lub zastosowanie stawki obniżonej, a następnie dopiero do wystąpienia o jego zwrot.
Choć przepisy przewidują możliwość zastosowania preferencji podatkowych już na etapie wypłaty, rozwiązanie to zostało obwarowane daleko idącymi wymogami formalnymi, w tym obowiązkiem składania szczegółowych oświadczeń w ściśle określonych terminach. Niedochowanie tych warunków skutkuje ryzykiem odpowiedzialności karnej skarbowej po stronie płatników oraz osób działających w ich imieniu.
W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której mechanizm „pay and refund” ma zastosowanie również w przypadkach wypłat dokonywanych do państw objętych umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz efektywną współpracą podatkową, a nie wyłącznie w relacjach podwyższonego ryzyka. Skutkiem tego jest czasowe obciążenie płatników koniecznością finansowania podatku, który w wielu przypadkach nie powinien być pobrany w ogóle.
Tak ukształtowany model budzi poważne wątpliwości z perspektywy zasady proporcjonalności, pewności prawa oraz równowagi pomiędzy interesem fiskalnym państwa a sytuacją płatników. W szczególności rodzi pytania o zasadność utrzymywania powszechnego mechanizmu „pay and refund” zamiast jego ograniczenia do przypadków rzeczywiście uzasadnionych podwyższonym ryzykiem podatkowym.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy Ministerstwo Finansów posiada dane dotyczące liczby przypadków, w których mechanizm „pay and refund” w podatku u źródła jest obecnie stosowany wobec wypłat dokonywanych do państw, z którymi Polska posiada obowiązujące umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, oraz jaka jest łączna wartość podatku pobranego w ten sposób w ostatnich 2 latach?
Czy Ministerstwo Finansów dokonało analizy skutków finansowych mechanizmu „pay and refund” dla płatników, w szczególności w zakresie czasowego obciążenia ich płynności finansowej w sytuacjach, w których zgodnie z umową o unikaniu podwójnego opodatkowania podatek nie powinien być pobrany lub powinien być pobrany w niższej wysokości?
Czy Ministerstwo Finansów posiada dane dotyczące liczby przypadków, w których niedochowanie formalnych warunków zastosowania preferencji podatkowych u źródła skutkowało obowiązkiem poboru podatku według stawki krajowej, mimo spełnienia materialnych przesłanek do zastosowania zwolnienia lub stawki obniżonej?
Czy w Ministerstwie Finansów prowadzone są obecnie lub były prowadzone prace analityczne, koncepcyjne bądź legislacyjne dotyczące zmiany zakresu stosowania mechanizmu „pay and refund”, a jeżeli nie – jakie przesłanki przemawiają za utrzymaniem obecnego, szerokiego zakresu jego stosowania?
Interpelacja nr 15178
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zasad stosowania mechanizmu "pay and refund" w podatku u źródła
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 06-02-2026
Obowiązujący w Polsce mechanizm poboru podatku u źródła w odniesieniu do wypłat dokonywanych na rzecz podmiotów zagranicznych powyżej ustawowego progu opiera się obecnie na zasadzie „pay and refund”. Oznacza to, że polski płatnik jest zobowiązany do pobrania podatku według stawki krajowej, nawet w sytuacji gdy właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje zwolnienie z podatku lub zastosowanie stawki obniżonej, a następnie dopiero do wystąpienia o jego zwrot.
Choć przepisy przewidują możliwość zastosowania preferencji podatkowych już na etapie wypłaty, rozwiązanie to zostało obwarowane daleko idącymi wymogami formalnymi, w tym obowiązkiem składania szczegółowych oświadczeń w ściśle określonych terminach. Niedochowanie tych warunków skutkuje ryzykiem odpowiedzialności karnej skarbowej po stronie płatników oraz osób działających w ich imieniu.
W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której mechanizm „pay and refund” ma zastosowanie również w przypadkach wypłat dokonywanych do państw objętych umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz efektywną współpracą podatkową, a nie wyłącznie w relacjach podwyższonego ryzyka. Skutkiem tego jest czasowe obciążenie płatników koniecznością finansowania podatku, który w wielu przypadkach nie powinien być pobrany w ogóle.
Tak ukształtowany model budzi poważne wątpliwości z perspektywy zasady proporcjonalności, pewności prawa oraz równowagi pomiędzy interesem fiskalnym państwa a sytuacją płatników. W szczególności rodzi pytania o zasadność utrzymywania powszechnego mechanizmu „pay and refund” zamiast jego ograniczenia do przypadków rzeczywiście uzasadnionych podwyższonym ryzykiem podatkowym.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy Ministerstwo Finansów posiada dane dotyczące liczby przypadków, w których mechanizm „pay and refund” w podatku u źródła jest obecnie stosowany wobec wypłat dokonywanych do państw, z którymi Polska posiada obowiązujące umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, oraz jaka jest łączna wartość podatku pobranego w ten sposób w ostatnich 2 latach?
Czy Ministerstwo Finansów dokonało analizy skutków finansowych mechanizmu „pay and refund” dla płatników, w szczególności w zakresie czasowego obciążenia ich płynności finansowej w sytuacjach, w których zgodnie z umową o unikaniu podwójnego opodatkowania podatek nie powinien być pobrany lub powinien być pobrany w niższej wysokości?
Czy Ministerstwo Finansów posiada dane dotyczące liczby przypadków, w których niedochowanie formalnych warunków zastosowania preferencji podatkowych u źródła skutkowało obowiązkiem poboru podatku według stawki krajowej, mimo spełnienia materialnych przesłanek do zastosowania zwolnienia lub stawki obniżonej?
Czy w Ministerstwie Finansów prowadzone są obecnie lub były prowadzone prace analityczne, koncepcyjne bądź legislacyjne dotyczące zmiany zakresu stosowania mechanizmu „pay and refund”, a jeżeli nie – jakie przesłanki przemawiają za utrzymaniem obecnego, szerokiego zakresu jego stosowania?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
4 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.9 / 1k zn.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11619 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 21 lutego 2026 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację poselską nr 15178
Znak sprawy: DD9.054.1.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
W odpowiedzi na interpelację poselską nr 15178, wniesioną przez Pana posła
Janusza Kowalskiego, w sprawie zasad stosowania mechanizmu „pay and refund”
w podatku u źródła, poniżej przedstawiam stanowisko odnoszące się do
poruszonych w tej interpelacji kwestii.
Na wstępie wskazać należy, iż poruszona w interpelacji przez Pana posła Janusza
Kowalskiego problematyka dotyczy opodatkowania w Polsce podatkiem
dochodowym przychodów/dochodów, jakie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
są uzyskiwane przez podmioty zagraniczne (nierezydentów), w szczególności
przychodów/dochodów z tytułu wypłacanych przez polskie podmioty takim
nierezydentom dywidend (dochodów z udziału w zyskach polskich osób prawnych),
wszelkiego rodzaju odsetek oraz tzw. „należności licencyjnych”.
Zgodnie z obowiązującymi już od wielu lat przepisami ustawy o podatku
dochodowym od osób prawnych1 (dalej: „ustawa CIT”) i ustawy o podatku
dochodowym od osób fizycznych2 (dalej: „ustawa PIT”), w przypadku wskazanych
przychodów/dochodów nierezydentów należny od nich podatek (podatek u źródła -
WHT) pobierany jest przez podmiot krajowy występujący w charakterze „płatnika”,
który jest odpowiedzialny na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej3 za
prawidłowy pobór tego podatku i jego odprowadzenie do właściwego urzędu
skarbowego.
1 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z
2025 r. poz. 278 ze zm.).
2 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U z 2025 r.
poz. 163 ze zm.).
3 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze
zm.).
-- 1 of 5 --
2/5
Przyjęte w obu przywołanych wyżej ustawach o podatku dochodowym stawki tego
podatku są jednolite i wynoszą 19% uzyskanego przez nierezydenta przychodu z
tytułu dywidend lub 20% takiego przychodu – w pozostałych wyżej wskazanych
przypadkach.
Omawiane przychody/dochody nierezydenta mogą jednak podlegać w Polsce
„preferencyjnemu opodatkowaniu”, to jest opodatkowaniu według niższej niż wyżej
wskazana stawki podatku lub zwolnieniu z takiego opodatkowania, na podstawie
przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania których stroną jest
Rzeczypospolita Polska (dalej: „UPO”) lub na podstawie implementowanych do
ustawy CIT przepisów Dyrektyw UE.
Mechanizm „pay and refund”
W stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2019 r. krajowy płatnik, po
uzyskaniu od nierezydenta certyfikatu rezydencji podatkowej, niejako „z automatu”
stosował w odniesieniu do omawianych przychodów/dochodów nierezydenta
wskazane wyżej zwolnienia lub preferencje podatkowe (relief at source) nie wnikając
w kwestie, kto faktycznie jest tzw. „rzeczywistym właścicielem” danej należności
oraz tego, czy struktura grupy podmiotów zagranicznych ma charakter sztuczny,
służący optymalizowaniu zobowiązań podatkowych kosztem polskiego budżetu, czy
ma gospodarcze uzasadnienie.
Przyjęty mechanizm „relief at source”, choć stosunkowo prosty w stosowaniu przez
krajowych płatników, skutkował jednak występowaniem nadużyć nierezydentów w
korzystaniu z wyżej wskazanych preferencji i zwolnień podatkowych (tzw. „treaty
shopping”, działanie przez podstawione spółki, sztuczne struktury, itd.), których
ryzyko obciążało de jure krajowych płatników, często będących podmiotami
zależnymi w stosunku do podmiotów zagranicznych będących odbiorcami
omawianych należności.
Celem uszczelnienia systemu poboru podatku „u źródła” od przychodów/dochodów
nierezydentów, krajowy ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie od 1
stycznia 2019 r. do ustawy CIT i do ustawy PIT mechanizmu „pay and refund”
w miejsce stosowanego dotychczas mechanizmu „relief at source”. Nie objął nim
jednak wszystkich wypłacanych nierezydentom należności z tytułu dywidend,
odsetek i należności licencyjnych lecz tylko te, których wartość w roku podatkowym
łącznie u danego płatnika przekroczyła 2.000.000 zł. Wskazać przy tym należy, iż
mechanizmem tym objęte zostały wypłaty dokonywane zarówno do podmiotów z
płatnikiem powiązanych jak i niepowiązanych.
Zgodnie z tymi przepisami, płatnik krajowy - od nadwyżki ponad 2 mln zł wypłaconej
nierezydentom w roku podatkowym kwoty takich należności - został zobligowany
pobierać podatek według krajowej stawki podatku (19% lub 20%), bez możliwości
zastosowania preferencji wynikających z umów międzynarodowych lub prawa
krajowego. Następnie po przeprowadzonej weryfikacji przez organy podatkowe
prawa nierezydenta do zwolnienia lub preferencji podatkowej organ podatkowy –
na wniosek płatnika lub podatnika – dokonywał zwrotu nadpłaconego podatku.
Od 1 stycznia 2022 r. do ustawy CIT i ustawy PIT wprowadzone zostały zmiany
ograniczające stosowanie mechanizmu pay and refund. W szczególności:
-- 2 of 5 --
3/5
mechanizm ten znajdował zastosowanie tylko wówczas, kiedy kwota
wypłaty na rzecz jednego nierezydenta przekraczała w roku podatkowym
limit 2 mln zł (przed zmianą limit ten dotyczył łącznej wartości wypłacanych
przez płatnika należności na rzecz nawet wielu nierezydentów), oraz
mechanizm pay and refund ograniczony został tylko do płatności
realizowanych przez płatnika na rzecz podmiotu zagranicznego z płatnikiem
powiązanego; wyłączone zatem zostało jego stosowanie do wypłat
(niezależnie od ich wartości) realizowanych przez płatnika na rzecz
podmiotu z płatnikiem niepowiązanego.
Jednocześnie, w drodze szeregu rozporządzeń, Minister Finansów wyłączył
stosowanie mechanizmu pay and refund w stosunku do płatności realizowanych
z omawianych tytułów przez tzw. „płatników technicznych”.
Tym samym, pierwotnie wprowadzony do ustawy CIT i ustawy PIT w 2019 r.
mechanizm „pay and refund” został w kolejnych latach gruntownie zmieniony
i ograniczony tylko do przypadków generujących największe ryzyko nadużyć
podatkowych i uszczupleń budżetowych.
Jak słusznie Pan poseł zauważył w swojej interpelacji, mimo wprowadzenia
i stosowania mechanizmu pay and refund, polski ustawodawca nadal dopuszcza
możliwość stosowania przez płatników mechanizmu „relief at source”, czyli
uwzględnienia przysługujących nierezydentowi zwolnień i preferencji podatkowych
już w momencie dokonywania na rzecz takiego nierezydenta powiązanego
z płatnikiem wypłaty należności objętych WHT. Podstawą do takiego zastosowania
przez płatnika mechanizmu relif at source jest:
1) złożenie przez płatnika w formie elektronicznej oświadczenia (WH-OSC)
potwierdzającego posiadanie dokumentów wymaganych dla zastosowania
preferencyjnej stawki podatku albo zwolnienia oraz że po przeprowadzeniu
weryfikacji z zastosowaniem należytej staranności nie posiada on wiedzy o
okolicznościach wykluczających zastosowanie takich preferencji, lub
2) wystąpienie w formie elektronicznej przez płatnika do organu podatkowego
z wnioskiem (WH-WOP) o opinię potwierdzającą możliwość stosowania
przez płatnika preferencji podatkowej lub zwolnienia podatkowego w
stosunku do płatności wskazanych w tym wniosku.
Trudno w związku z tym zgodzić się z generalną tezą przyjętą w interpelacji, będącą
jednocześnie źródłem pytań Pana posła, iż aktualnie obowiązujący, wynikający
z ustawy CIT i ustawy PIT mechanizm pay and refund dotyczący opodatkowania
nierezydentów ma charakter „powszechny”, skoro:
nie są nim objęte płatności realizowane przez płatnika na rzecz podmiotów
niepowiązanych, w tym płatności o wartości przekraczającej rocznie 2 mln
zł, oraz
nie są nim objęte płatności realizowane przez tzw. płatników technicznych,
oraz
nie są nimi objęte płatności dokonywane na rzecz podmiotów powiązanych,
których wartość, przypadająca na jeden taki podmiot, nie przekracza w roku
podatkowym 2 mln zł, oraz
nie są nimi objęte płatności wskazane w złożonym przez płatnika
oświadczeniu WH-OSC.
-- 3 of 5 --
4/5
Odnosząc się bezpośrednio do pytań Pana posła uprzejmie wyjaśniam:
Ad 1.
Mechanizm „pay and refund” jest stosowany wyłącznie w odniesieniu do należności
wypłacanych podatnikom mającym miejsce zamieszkania siedzibę lub zarząd w
państwach, z którymi Rzeczypospolita Polska posiada obowiązującą umowę o
unikaniu podwójnego opodatkowania, w tym w państwach członkowskich Unii
Europejskiej. Przepisy dotyczące podatku WHT nie przewidują bowiem żadnych
preferencji i zwolnień podatkowych w przypadku należności wypłacanych
rezydentom podatkowym państw, z którymi Polska umowy takiej nie zawarła.
Z kolei dane zawierające m.in. ilość przypadków stosowania mechanizmu „pay and
refund” w podatku CIT w poszczególnych latach są dostępne na stronie internetowej
Lubelskiego Urzędu Skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania tym
podatkiem4.
Ad 2.
Wskazać należy, iż mechanizmem tym objęte są kwoty podatku od przychodów
nierezydenta. W przypadku mechanizmu „relief at source” krajowy płatnik –
uwzględniając możliwość bezpośredniego zastosowania preferencji podatkowej -
wypłacałby te kwoty nierezydentowi. W związku zaś z mechanizmem „pay and
refund” kwoty te płatnik składa niejako „do depozytu” organu podatkowego, do
czasu potwierdzenia przez ten organ prawa nierezydenta do skorzystania z
preferencji podatkowej. Zatem zarówno w pierwszym jak i w drugim przypadku
płatnik nie dysponowałby wskazanymi środkami finansowymi. Należy jednak
zauważyć, iż w praktyce może dochodzić do sytuacji, w których płatnik – mimo że
dana płatność objęta jest mechanizmem pay and refund – wypłaci nierezydentowi
należność z uwzględnieniem mechanizmu relief at source. Jest to jednak kwestia
wewnętrznych ustaleń między płatnikiem a powiązanym z nim nierezydentem, na
które Ministerstwo Finansów nie ma wpływu.
Ad 3.
W każdym przypadku kiedy dochodzi do nadpłaty podatku WHT, ze względu na
niedochowanie formalnych warunków zastosowania preferencji podatkowych w
podatku u źródła mimo spełnienia materialnych przesłanek do zastosowania
zwolnienia lub stawki obniżonej, płatnik lub zagraniczny podatnik – po uzupełnieniu
braków formalnych – może wystąpić o zwrot nadpłaconego podatku. Ministerstwo
Finansów nie prowadzi statystyk obejmujących liczby takich przypadków
pozwalających na wyodrębnienie zwrotów podatku, uprzednio wpłaconych na
konto urzędu skarbowego ze względu na niespełnienie warunków
formalnoprawnych zastosowania zwolnienia lub obniżonej stawki.
Ad 4.
4 link https://www.lubelskie.kas.gov.pl/cit-podatek-u-zrodla-wht/dane-statystyczne/-
/asset_publisher/c2Gq/content/dane-statystyczne-na-dzien-31-12-
2025?redirect=https%3A%2F%2Fwww.lubelskie.kas.gov.pl%2Fcit-podatek-u-zrodla-
wht%2Fdane-
statystyczne%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_c2Gq%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3
Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn-
2%26p_p_col_count%3D1#p_p_id_101_INSTANCE_c2Gq_
-- 4 of 5 --
5/5
Jak wskazano wyżej w odpowiedzi na niniejszą interpelację, zakres stosowania
mechanizmu „pay and refund” – wbrew postawionej w pytaniu tezie - nie jest
„szeroki”, gdyż ogranicza się jedynie do większych płatności dokonywanych
pomiędzy podmiotami powiązanymi, czyli do tych przypadków, które generują
znaczące ryzyko nadużyć podatkowych, istotne dla wpływów budżetowych z tytułu
podatków dochodowych, należnych od dochodów uzyskiwanych przez podmioty
zagraniczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 5 of 5 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 21 lutego 2026 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację poselską nr 15178
Znak sprawy: DD9.054.1.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
W odpowiedzi na interpelację poselską nr 15178, wniesioną przez Pana posła
Janusza Kowalskiego, w sprawie zasad stosowania mechanizmu „pay and refund”
w podatku u źródła, poniżej przedstawiam stanowisko odnoszące się do
poruszonych w tej interpelacji kwestii.
Na wstępie wskazać należy, iż poruszona w interpelacji przez Pana posła Janusza
Kowalskiego problematyka dotyczy opodatkowania w Polsce podatkiem
dochodowym przychodów/dochodów, jakie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
są uzyskiwane przez podmioty zagraniczne (nierezydentów), w szczególności
przychodów/dochodów z tytułu wypłacanych przez polskie podmioty takim
nierezydentom dywidend (dochodów z udziału w zyskach polskich osób prawnych),
wszelkiego rodzaju odsetek oraz tzw. „należności licencyjnych”.
Zgodnie z obowiązującymi już od wielu lat przepisami ustawy o podatku
dochodowym od osób prawnych1 (dalej: „ustawa CIT”) i ustawy o podatku
dochodowym od osób fizycznych2 (dalej: „ustawa PIT”), w przypadku wskazanych
przychodów/dochodów nierezydentów należny od nich podatek (podatek u źródła -
WHT) pobierany jest przez podmiot krajowy występujący w charakterze „płatnika”,
który jest odpowiedzialny na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej3 za
prawidłowy pobór tego podatku i jego odprowadzenie do właściwego urzędu
skarbowego.
1 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z
2025 r. poz. 278 ze zm.).
2 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U z 2025 r.
poz. 163 ze zm.).
3 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze
zm.).
-- 1 of 5 --
2/5
Przyjęte w obu przywołanych wyżej ustawach o podatku dochodowym stawki tego
podatku są jednolite i wynoszą 19% uzyskanego przez nierezydenta przychodu z
tytułu dywidend lub 20% takiego przychodu – w pozostałych wyżej wskazanych
przypadkach.
Omawiane przychody/dochody nierezydenta mogą jednak podlegać w Polsce
„preferencyjnemu opodatkowaniu”, to jest opodatkowaniu według niższej niż wyżej
wskazana stawki podatku lub zwolnieniu z takiego opodatkowania, na podstawie
przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania których stroną jest
Rzeczypospolita Polska (dalej: „UPO”) lub na podstawie implementowanych do
ustawy CIT przepisów Dyrektyw UE.
Mechanizm „pay and refund”
W stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2019 r. krajowy płatnik, po
uzyskaniu od nierezydenta certyfikatu rezydencji podatkowej, niejako „z automatu”
stosował w odniesieniu do omawianych przychodów/dochodów nierezydenta
wskazane wyżej zwolnienia lub preferencje podatkowe (relief at source) nie wnikając
w kwestie, kto faktycznie jest tzw. „rzeczywistym właścicielem” danej należności
oraz tego, czy struktura grupy podmiotów zagranicznych ma charakter sztuczny,
służący optymalizowaniu zobowiązań podatkowych kosztem polskiego budżetu, czy
ma gospodarcze uzasadnienie.
Przyjęty mechanizm „relief at source”, choć stosunkowo prosty w stosowaniu przez
krajowych płatników, skutkował jednak występowaniem nadużyć nierezydentów w
korzystaniu z wyżej wskazanych preferencji i zwolnień podatkowych (tzw. „treaty
shopping”, działanie przez podstawione spółki, sztuczne struktury, itd.), których
ryzyko obciążało de jure krajowych płatników, często będących podmiotami
zależnymi w stosunku do podmiotów zagranicznych będących odbiorcami
omawianych należności.
Celem uszczelnienia systemu poboru podatku „u źródła” od przychodów/dochodów
nierezydentów, krajowy ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie od 1
stycznia 2019 r. do ustawy CIT i do ustawy PIT mechanizmu „pay and refund”
w miejsce stosowanego dotychczas mechanizmu „relief at source”. Nie objął nim
jednak wszystkich wypłacanych nierezydentom należności z tytułu dywidend,
odsetek i należności licencyjnych lecz tylko te, których wartość w roku podatkowym
łącznie u danego płatnika przekroczyła 2.000.000 zł. Wskazać przy tym należy, iż
mechanizmem tym objęte zostały wypłaty dokonywane zarówno do podmiotów z
płatnikiem powiązanych jak i niepowiązanych.
Zgodnie z tymi przepisami, płatnik krajowy - od nadwyżki ponad 2 mln zł wypłaconej
nierezydentom w roku podatkowym kwoty takich należności - został zobligowany
pobierać podatek według krajowej stawki podatku (19% lub 20%), bez możliwości
zastosowania preferencji wynikających z umów międzynarodowych lub prawa
krajowego. Następnie po przeprowadzonej weryfikacji przez organy podatkowe
prawa nierezydenta do zwolnienia lub preferencji podatkowej organ podatkowy –
na wniosek płatnika lub podatnika – dokonywał zwrotu nadpłaconego podatku.
Od 1 stycznia 2022 r. do ustawy CIT i ustawy PIT wprowadzone zostały zmiany
ograniczające stosowanie mechanizmu pay and refund. W szczególności:
-- 2 of 5 --
3/5
mechanizm ten znajdował zastosowanie tylko wówczas, kiedy kwota
wypłaty na rzecz jednego nierezydenta przekraczała w roku podatkowym
limit 2 mln zł (przed zmianą limit ten dotyczył łącznej wartości wypłacanych
przez płatnika należności na rzecz nawet wielu nierezydentów), oraz
mechanizm pay and refund ograniczony został tylko do płatności
realizowanych przez płatnika na rzecz podmiotu zagranicznego z płatnikiem
powiązanego; wyłączone zatem zostało jego stosowanie do wypłat
(niezależnie od ich wartości) realizowanych przez płatnika na rzecz
podmiotu z płatnikiem niepowiązanego.
Jednocześnie, w drodze szeregu rozporządzeń, Minister Finansów wyłączył
stosowanie mechanizmu pay and refund w stosunku do płatności realizowanych
z omawianych tytułów przez tzw. „płatników technicznych”.
Tym samym, pierwotnie wprowadzony do ustawy CIT i ustawy PIT w 2019 r.
mechanizm „pay and refund” został w kolejnych latach gruntownie zmieniony
i ograniczony tylko do przypadków generujących największe ryzyko nadużyć
podatkowych i uszczupleń budżetowych.
Jak słusznie Pan poseł zauważył w swojej interpelacji, mimo wprowadzenia
i stosowania mechanizmu pay and refund, polski ustawodawca nadal dopuszcza
możliwość stosowania przez płatników mechanizmu „relief at source”, czyli
uwzględnienia przysługujących nierezydentowi zwolnień i preferencji podatkowych
już w momencie dokonywania na rzecz takiego nierezydenta powiązanego
z płatnikiem wypłaty należności objętych WHT. Podstawą do takiego zastosowania
przez płatnika mechanizmu relif at source jest:
1) złożenie przez płatnika w formie elektronicznej oświadczenia (WH-OSC)
potwierdzającego posiadanie dokumentów wymaganych dla zastosowania
preferencyjnej stawki podatku albo zwolnienia oraz że po przeprowadzeniu
weryfikacji z zastosowaniem należytej staranności nie posiada on wiedzy o
okolicznościach wykluczających zastosowanie takich preferencji, lub
2) wystąpienie w formie elektronicznej przez płatnika do organu podatkowego
z wnioskiem (WH-WOP) o opinię potwierdzającą możliwość stosowania
przez płatnika preferencji podatkowej lub zwolnienia podatkowego w
stosunku do płatności wskazanych w tym wniosku.
Trudno w związku z tym zgodzić się z generalną tezą przyjętą w interpelacji, będącą
jednocześnie źródłem pytań Pana posła, iż aktualnie obowiązujący, wynikający
z ustawy CIT i ustawy PIT mechanizm pay and refund dotyczący opodatkowania
nierezydentów ma charakter „powszechny”, skoro:
nie są nim objęte płatności realizowane przez płatnika na rzecz podmiotów
niepowiązanych, w tym płatności o wartości przekraczającej rocznie 2 mln
zł, oraz
nie są nim objęte płatności realizowane przez tzw. płatników technicznych,
oraz
nie są nimi objęte płatności dokonywane na rzecz podmiotów powiązanych,
których wartość, przypadająca na jeden taki podmiot, nie przekracza w roku
podatkowym 2 mln zł, oraz
nie są nimi objęte płatności wskazane w złożonym przez płatnika
oświadczeniu WH-OSC.
-- 3 of 5 --
4/5
Odnosząc się bezpośrednio do pytań Pana posła uprzejmie wyjaśniam:
Ad 1.
Mechanizm „pay and refund” jest stosowany wyłącznie w odniesieniu do należności
wypłacanych podatnikom mającym miejsce zamieszkania siedzibę lub zarząd w
państwach, z którymi Rzeczypospolita Polska posiada obowiązującą umowę o
unikaniu podwójnego opodatkowania, w tym w państwach członkowskich Unii
Europejskiej. Przepisy dotyczące podatku WHT nie przewidują bowiem żadnych
preferencji i zwolnień podatkowych w przypadku należności wypłacanych
rezydentom podatkowym państw, z którymi Polska umowy takiej nie zawarła.
Z kolei dane zawierające m.in. ilość przypadków stosowania mechanizmu „pay and
refund” w podatku CIT w poszczególnych latach są dostępne na stronie internetowej
Lubelskiego Urzędu Skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania tym
podatkiem4.
Ad 2.
Wskazać należy, iż mechanizmem tym objęte są kwoty podatku od przychodów
nierezydenta. W przypadku mechanizmu „relief at source” krajowy płatnik –
uwzględniając możliwość bezpośredniego zastosowania preferencji podatkowej -
wypłacałby te kwoty nierezydentowi. W związku zaś z mechanizmem „pay and
refund” kwoty te płatnik składa niejako „do depozytu” organu podatkowego, do
czasu potwierdzenia przez ten organ prawa nierezydenta do skorzystania z
preferencji podatkowej. Zatem zarówno w pierwszym jak i w drugim przypadku
płatnik nie dysponowałby wskazanymi środkami finansowymi. Należy jednak
zauważyć, iż w praktyce może dochodzić do sytuacji, w których płatnik – mimo że
dana płatność objęta jest mechanizmem pay and refund – wypłaci nierezydentowi
należność z uwzględnieniem mechanizmu relief at source. Jest to jednak kwestia
wewnętrznych ustaleń między płatnikiem a powiązanym z nim nierezydentem, na
które Ministerstwo Finansów nie ma wpływu.
Ad 3.
W każdym przypadku kiedy dochodzi do nadpłaty podatku WHT, ze względu na
niedochowanie formalnych warunków zastosowania preferencji podatkowych w
podatku u źródła mimo spełnienia materialnych przesłanek do zastosowania
zwolnienia lub stawki obniżonej, płatnik lub zagraniczny podatnik – po uzupełnieniu
braków formalnych – może wystąpić o zwrot nadpłaconego podatku. Ministerstwo
Finansów nie prowadzi statystyk obejmujących liczby takich przypadków
pozwalających na wyodrębnienie zwrotów podatku, uprzednio wpłaconych na
konto urzędu skarbowego ze względu na niespełnienie warunków
formalnoprawnych zastosowania zwolnienia lub obniżonej stawki.
Ad 4.
4 link https://www.lubelskie.kas.gov.pl/cit-podatek-u-zrodla-wht/dane-statystyczne/-
/asset_publisher/c2Gq/content/dane-statystyczne-na-dzien-31-12-
2025?redirect=https%3A%2F%2Fwww.lubelskie.kas.gov.pl%2Fcit-podatek-u-zrodla-
wht%2Fdane-
statystyczne%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_c2Gq%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3
Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn-
2%26p_p_col_count%3D1#p_p_id_101_INSTANCE_c2Gq_
-- 4 of 5 --
5/5
Jak wskazano wyżej w odpowiedzi na niniejszą interpelację, zakres stosowania
mechanizmu „pay and refund” – wbrew postawionej w pytaniu tezie - nie jest
„szeroki”, gdyż ogranicza się jedynie do większych płatności dokonywanych
pomiędzy podmiotami powiązanymi, czyli do tych przypadków, które generują
znaczące ryzyko nadużyć podatkowych, istotne dla wpływów budżetowych z tytułu
podatków dochodowych, należnych od dochodów uzyskiwanych przez podmioty
zagraniczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 5 of 5 --