Interpelacja w sprawie drastycznego ograniczenia środków Funduszu Pracy na 2026 r. oraz zagrożenia paraliżem aktywnej polityki rynku pracy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15175
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie drastycznego ograniczenia środków Funduszu Pracy na 2026 r. oraz zagrożenia paraliżem aktywnej polityki rynku pracy
Zgłaszający: Agnieszka Maria Kłopotek
Data wpływu: 05-02-2026
Szanowna Pani Ministro,
do mojego biura poselskiego wpłynęło stanowisko Konwentu Dyrektorów Powiatowych Urzędów Pracy Województwa Kujawsko-Pomorskiego zawierające dramatyczny apel o pilną interwencję w sprawie planu finansowego Funduszu Pracy na rok 2026. Z informacji przekazanych przez konwent wynika, że zaproponowane przez rząd i przyjęte w projekcie budżetu rozwiązania finansowe mogą doprowadzić do faktycznego paraliżu publicznych służb zatrudnienia w regionie, a tysiące osób bezrobotnych oraz setki lokalnych przedsiębiorców zostaną pozbawione realnego wsparcia.
Zgodnie z przedstawionymi danymi ogólnokrajowa redukcja środków na aktywizację zawodową wynosi ponad 40% – z poziomu ok. 3,7 mld zł w 2025 r. do ok. 2,1 mld zł w 2026 r. W praktyce, po odliczeniu środków z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus oraz zobowiązań z lat ubiegłych, część powiatowych urzędów pracy w województwie kujawsko-pomorskim będzie dysponować środkami, które wyczerpią się już w pierwszym kwartale 2026 r. W innych województwach sytuacja ma być jeszcze bardziej dramatyczna – dostępne środki wystarczą jedynie na realizację zobowiązań z poprzednich lat, bez możliwości podejmowania nowych działań.
Jednocześnie konwent dyrektorów PUP zwraca uwagę na rażącą sprzeczność pomiędzy ograniczaniem finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu a faktem gromadzenia ogromnych nadwyżek na rachunku Funduszu Pracy. Według projektu ustawy budżetowej stan środków Funduszu Pracy na początek roku wynosi ok. 25,5 mld zł, a na koniec 2026 r. ma wzrosnąć do ok. 27,8 mld zł. Wpływy ze składek pracodawców mają przekroczyć 11 mld zł, podczas gdy planowane wydatki określono na poziomie ok. 10,1 mld zł. Same odsetki od zgromadzonych środków mają przynieść ok. 420 mln zł, co stanowi ponad połowę kwoty przewidzianej dla wszystkich powiatów w Polsce na realizację zadań z zakresu aktywizacji zawodowej poza programami współfinansowanymi z UE.
Taka sytuacja oznacza w praktyce „zamrażanie” składek wpłacanych przez pracodawców, zamiast ich wykorzystania zgodnie z ustawowym celem Funduszu Pracy, jakim jest wspieranie zatrudnienia, tworzenie nowych miejsc pracy oraz podnoszenie kwalifikacji pracowników. Brak środków na refundacje zatrudnienia, szkolenia dostosowane do potrzeb lokalnych rynków pracy czy dopłaty do wynagrodzeń uderza bezpośrednio w lokalnych przedsiębiorców oraz osoby bezrobotne, w tym kobiety, seniorów i osoby bierne zawodowo.
Szczególnie niepokojący jest fakt, że ograniczenia finansowe podważają realną skuteczność ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Ustawa ta miała wprowadzić nowoczesne instrumenty wsparcia i aktywizować osoby dotychczas wykluczone z rynku pracy. Bez zapewnienia adekwatnego finansowania jej przepisy pozostają jednak wyłącznie deklaratywne, co osłabia zaufanie obywateli, samorządów i pracodawców do działań państwa. Nowoczesnej polityki rynku pracy nie da się realizować w formule „niskokosztowej”.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie były przesłanki ustalenia limitów Funduszu Pracy na rok 2026 na poziomie skutkującym redukcją środków na aktywizację zawodową o ponad 40% w skali kraju?
2. Czy ministerstwo dostrzega ryzyko paraliżu powiatowych urzędów pracy już w pierwszym kwartale 2026 r., w tym w województwie kujawsko-pomorskim, i jakie działania zamierza podjąć, aby temu zapobiec?
3. Czy planowane jest zwiększenie limitów Funduszu Pracy na 2026 r. co najmniej do poziomu z roku 2025, tak aby zapewnić stabilność realizacji zadań przez samorządy powiatowe?
4. Czy ministerstwo rozważa uruchomienie rezerwy Funduszu Pracy już w pierwszym kwartale roku budżetowego, zgodnie z postulatem konwentu dyrektorów PUP?
5. Z jakich powodów utrzymywane są tak wysokie nadwyżki środków na rachunku Funduszu Pracy przy jednoczesnym ograniczaniu finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu?
6. W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić realną realizację celów ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia bez zagwarantowania adekwatnych środków finansowych na jej wdrażanie?
Z poważaniem
Agnieszka Kłopotek
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 12 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9614 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.100.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15175 Pani Posłanki Agnieszki Marii Kłopotek „w sprawie
ograniczenia środków Funduszu Pracy na realizację ustawowych zadań powiatowych
urzędów pracy w 2026 r.”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu trzeba zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych1 podstawę gospodarki finansowej Funduszu Pracy (dalej
„FP”) będącego państwowym funduszem celowym stanowi roczny plan finansowy FP.
Określa on m.in. przychody funduszu i ich źródła oraz zadania realizowane z jego środków.
Plan obejmuje również kwotę środków na finansowanie form pomocy przeznaczaną przez
urzędy pracy w danym roku budżetowym na aktywizację osób bezrobotnych i
poszukujących pracy.
Plan finansowy FP stanowi załącznik do ustawy budżetowej na dany rok – jego projekt jest
przekazywany Ministrowi Finansów i Gospodarki w trybie i terminach określonych przez
przepisy dotyczące prac nad projektem ustawy budżetowej. Minister Finansów i Gospodarki
przedstawia następnie projekt ustawy budżetowej na rok kolejny wraz z uzasadnieniem
Radzie Ministrów, która przedkłada go Sejmowi w terminie do 30 września roku
poprzedzającego dany rok budżetowy2.
Pismem z 25 lipca 2025 r. Minister Finansów i Gospodarki przekazał do Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) limit wydatków FP do uwzględnienia w projekcie planu
finansowego na 2026 r. Limit określono na poziomie 10,1 mld zł.
Kierownictwo MRPiPS na każdym etapie uzgodnień wskazywało, że dla prawidłowego
funkcjonowania powiatowych urzędów pracy konieczne jest utrzymanie finansowania
aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu na poziomie z 2025 r., tj. ok. 3,65 mld zł.
Przedstawiono w tym zakresie szczegółowe uzasadnienie, wskazując m.in. na:
— wzrost kosztów świadczeń wypłacanych z Funduszu Pracy (zasiłki, stypendia,
refundacje);
— wzrost minimalnego i przeciętnego wynagrodzenia, które wpływają na wysokość
refundacji i dofinansowań;
— rosnącą efektywność kosztową form aktywizacji zawodowej (z ok. 18 tys. zł w 2023 r.
do ponad 21 tys. zł w 2026 r.);
— konieczność utrzymania liczby osób objętych wsparciem, w tym seniorów i osób
długotrwale bezrobotnych.
Mimo to kwotę zabezpieczoną w planie FP na 2026 r. ustalono na poziomie niższym od
postulowanych potrzeb finansowych, tj. niższym od planu na 2025 r. o 1,5 mld zł w zakresie
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.
2 Ustawa budżetowa na rok 2026 (Dz.U. poz. 62) została podpisana przez Prezydenta RP 20 stycznia 2026 r.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zadania dotyczącego aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych realizowanej przez urzędy
pracy i niższym o 0,27 mld zł w zakresie refundacji wynagrodzeń wypłacanych
młodocianym pracownikom (zadanie realizuje OHP). W planie finansowym Funduszu Pracy
na 2026 r. na aktywizację zawodową bezrobotnych zabezpieczono zatem 2 147 808 000
zł, z czego
429,6 mln zł stanowi rezerwa Funduszu Pracy.
Obok środków przekazywanych przez dysponenta Funduszu Pracy powiatowym urzędom
pracy na realizację zadań ustawowych wynikających z ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o
rynku pracy i służbach zatrudnienia3 - takich jak świadczenia obligatoryjne obejmujące m.in.
zasiłki dla bezrobotnych wraz z należnymi składkami na ubezpieczenia emerytalne i
rentowe, zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne - oraz środków dla
powiatowych urzędów pracy na realizację form pomocy przewidzianych w ustawie,
przekazywane są również środki na finansowanie kosztów tzw. zadań fakultatywnych. W
ich ramach możliwe jest częściowe finansowanie wydatków ponoszonych w związku
z zapewnieniem funkcjonowania powiatowych urzędów pracy (m.in. kosztów zakupu części
wyposażenia czy komunikowania się z bezrobotnymi). Finansowane są z nich również
dodatki motywacyjne dla pracowników powiatowych urzędów pracy.
Równocześnie, zgodnie z art. 280 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, minister
właściwy do spraw pracy przekazuje samorządom powiatów środki na dofinansowanie
wynagrodzeń pracowników powiatowych urzędów pracy oraz składek na ubezpieczenia
społeczne od wypłaconego dofinansowania do wynagrodzeń. Środki przekazywane są
miesięcznie w wysokości 1/12 kwoty ustalonej na dany rok budżetowy.
Jako Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej już w grudniu 2025 r. oraz na początku
stycznia 2026 r. rozdysponowałam pomiędzy urzędy pracy środki w łącznej kwocie ok. 1,7
mld zł, w tym ok. 1,1 mld zł na realizację projektów w ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego Plus (EFS+), a także 50 mln zł z rezerwy Funduszu Pracy na zabezpieczenie
środków umożliwiających regulowanie przez te jednostki zobowiązań przechodzących
z 2025 roku na 2026 rok.
Na początku lutego 2026 r. podjęłam też decyzję o uruchomieniu naboru z rezerwy FP,
który pozwolił przekazać dodatkowe środki na finansowanie działań aktywizujących osoby
bezrobotne (m.in. bezrobotnych rodziców powracających na rynek pracy po okresie
sprawowania opieki nad dzieckiem, bezrobotnych powracających z zagranicy, bezrobotnych
i poszukujących pracy w grupie wiekowej 50+, bezrobotnych, którzy chcą podjąć
zatrudnienie w zawodach deficytowych).
Trwający do 16 lutego nabór skierowany był do powiatowych urzędów pracy działających
w regionach z wysoką stopą bezrobocia. Urzędy mogły wnioskować o środki rezerwy FP na
finansowanie wszystkich form pomocy ujętych w ustawie o rynku pracy i służbach
zatrudnienia. Łączna wartość wniosków złożonych przez wszystkie urzędy pracy, które
spełniały warunki udziału wynosiła 174,9 mln zł.
Ze względu na wyższą niż określone w ogłoszeniu 150 mln zł kwotę wnioskowaną, mając
na uwadze potrzebę odpowiedniego zabezpieczenia możliwości działań w zakresie
aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych, zdecydowałam o zwiększeniu alokacji o 23,5
mln zł.
W efekcie, po dokonaniu oceny wszystkich wniosków oraz dostosowaniu wysokości
wsparcia do liczby osób bezrobotnych w danym powiecie z uwzględnieniem limitów
3 Dz. U. poz. 620.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
środków, jakimi poszczególne powiatowe urzędy pracy dysponują, kwotę przysługującego
im łącznie wsparcia ustalono na 173,5 mln zł. Oznacza to że każdy urząd pracy, który mógł
uczestniczyć w naborze i z którego złożono wniosek, otrzyma środki z rezerwy Funduszu
Pracy.
Kierownictwo resortu pracy na bieżąco monitoruje zapotrzebowanie urzędów pracy.
Równolegle prowadzone są rozmowy z Ministrem Finansów i Gospodarki w sprawie
możliwości podniesienia limitów w Funduszu Pracy w 2026 roku.
Odnośnie do mechanizmów wsparcia osób bezrobotnych informuję, że jednym z rozwiązań,
które będzie stosowane przez urzędy pracy w sytuacji wzrostu bezrobocia jest
intensyfikacja pomocy w ramach pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego,
realizowanych bez konieczności angażowania środków FP i kierowanych do osób
bezrobotnych, poszukujących pracy oraz niezarejestrowanych jako bezrobotne. Na
oczekiwanie tego rodzaju pomocy wskazują wywiady z bezrobotnymi (50% osób
rejestrujących się w urzędach pracy oczekuje pomocy w zakresie pośrednictwa pracy a 12
% w ramach poradnictwa zawodowego).
Każda osoba oczekująca pomocy urzędu pracy będzie miała zapewnioną stałą opiekę
indywidualnego doradcy ds. zatrudnienia, którego obowiązkiem jest przygotowanie
Indywidualnego Planu Działania i stałe monitorowanie jego realizacji. Ponadto osoby
długotrwale bezrobotne oraz młode (do 30 roku życia) będą miały zapewnione wsparcie
pracownika urzędu również po podjęciu zatrudnienia.
W ramach pośrednictwa pracy osoba bezrobotna czy poszukująca pracy będzie mogła
otrzymać oferty pracy dopasowane do jej kwalifikacji, doświadczenia zawodowego
i oczekiwań, a także propozycje udziału w targach lub giełdach pracy, pozwalających na
bezpośredni kontakt z pracodawcami poszukującymi pracowników. Osoba zainteresowana
będzie też mogła korzystać z nowoczesnych narzędzi teleinformatycznych udostępnianych
przez MRPiPS tj. internetowej wyszukiwarki ofert pracy - ePraca oraz aplikacji mobilnej
ePraca, pozwalającej m.in. na szybkie wyszukiwanie i filtrowanie aktualnych ofert pracy wg
wybranego klucza (np. lokalizacji czy nazwy zawodu).
W przypadku zainteresowanych, którym UP nie będzie mógł zaproponować oferty pracy
stosowane będzie intensywne poradnictwo zawodowe. W jego ramach osoba bezrobotna
będzie mogła korzystać ze wsparcia profesjonalnego doradcy zawodowego w trybie
poradnictwa indywidualnego lub grupowego, m.in. w zakresie: wyboru lub zmiany zawodu,
zaplanowania kariery zawodowej, uzupełnienia kwalifikacji zawodowych, określenia swoich
kompetencji i zainteresowań, zaplanowania rozwoju zawodowego, przygotowania
dokumentów aplikacyjnych.
Warto przy tym podkreślić, że nowe przepisy ustawy z 20 marca 2025 r. o rynku pracy
i służbach zatrudnienia (Dz. U. 2025 poz. 620) i przepisy wykonawcze do tej ustawy
określają normy obsady dotyczące minimalnej liczby doradców do spraw zatrudnienia i
doradców zawodowych w urzędach pracy. Pozwoli to na zwiększenie dostępu do usług
pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego i objęcie nią jak największej grupy osób.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --