Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
1
Warszawa, data: 10 marca 2026
znak sprawy: DSR-VIIa.054.1.2026.RJ
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 15161 Pana Posła Wiesława
Krajewskiego w sprawie marginalizacji obszaru tarnowskiego w polityce
rozwojowej rządu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację przedstawiam następujące informacje w zakresie
Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.
Ad 1.
W myśl zapisów obowiązującej Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2030
(KSRR 2030), przyjętej przez Radę Ministrów 17 września 2019 r., Tarnów
zaliczony jest do grupy 139 miast średnich tracących funkcje społeczno-
gospodarcze – jako obszar strategicznej interwencji (OSI). Miasta tej kategorii
mierzą się m.in. z regresem rozwoju, odpływem ludności, osłabieniem lokalnej
gospodarki, niedopasowaniami na rynku pracy oraz niedostateczną dostępnością
transportową, co przekłada się na erozję ich bazy ekonomiczno-finansowej
samorządów. Celem interwencji podejmowanych wobec OSI jest odbudowa bazy
gospodarczej i wzmocnienie roli tych miast jako centrów aktywności społecznej
i gospodarczej. Osiągnięciu tego celu służą m.in. działania pobudzające rozwój
przedsiębiorczości i inwestycje tworzące atrakcyjne miejsca pracy. Równolegle
podejmowane są działania na rzecz poprawy jakości życia mieszkańców, a także
budowanie spójnej wizji rozwoju obszaru i tworzenie warunków dla
mieszkalnictwa. Podejmowane są ponadto inicjatywy służące ochronie
i poprawie stanu środowiska oraz adaptacji obszarów zurbanizowanych do zmian
klimatu. Wsparcie OSI dotyczy także działań z zakresu tworzenia i poprawy
powiązań funkcjonalnych w miastach i ich otoczeniu, wzmacniania roli ośrodków

-- 1 of 6 --

2
w świadczeniu usług publicznych wykraczających poza granice miasta oraz
zapewnianie infrastruktury transportowej łączącej ośrodki miejskie
z subregionalnymi i regionalnymi ośrodkami rozwoju. Ważnym aspektem działań
na rzecz OSI jest aktywizacja lokalnych społeczności w zakresie podnoszenia
kompetencji i umiejętności mieszkańców. Ma to pobudzać rozwój społeczno-
gospodarczy oraz wzmacniać poczucie tożsamości i integracji społecznej.
Ad 2.
Według stanu na 24 lutego br. na obszarze tarnowskim (obejmującym powiat
Tarnów oraz powiat tarnowski) w ramach krajowych i regionalnych programów
operacyjnych Polityki Spójności 2014-2020 zrealizowano 638 inwestycji
o całkowitej wartości 2,5 mld zł. Wartość wydatków kwalifikowalnych
poniesionych w ww. projektach wyniosła 1,96 mld zł, z czego 1,44 mld zł było
dofinansowaniem unijnym.
W ramach krajowych i regionalnych programów Polityki Spójności na lata
2021-2027 na obszarze tarnowskim realizowano 170 projektów o całkowitej
wartości 637 mln zł. Wartość wydatków kwalifikowalnych wyniosła 578 mln zł,
z czego 452 mln zł było dofinansowaniem UE.
W ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności w powiecie
tarnowskim jak dotąd zawarto ponad 5 671 umów, na łączną kwotę ponad
212,7 mln zł, w tym 2 594 umowy w Tarnowie, na łączną kwotę ponad
159,6 mln zł.
W ramach Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy finansowej w latach
2025–2029 w toku jest realizacja projektu pn. „Idea Tarnów”, którego
wnioskodawcą jest Gmina Miasta Tarnowa we współpracy z partnerami: Gminą
Ryglice oraz Gminą Pleśna. Wnioskowana wartość dofinansowania projektu
wynosi 80 049 583,45 zł.
W ramach Programu Rozwój Lokalny w ramach Norweskiego Mechanizmu
Finansowego i Mechanizmu Finansowego EOG 2014-2021 miasto Tarnów
realizowało projekt „Tarnów – Nowe Spojrzenie”. Dofinansowanie projektu
wynoszące 100% obejmowało budżet na kwotę 15 884 741,75 zł.
Szczegółowe informacje nt. już zrealizowanych i obecnie realizowanych
projektów na obszarze powiatu Tarnów oraz powiatu tarnowskiego zostały
zawarte w załączniku.
Ad 3.
Zgodnie z obowiązującą KSRR 2030 Tarnów został objęty ukierunkowanym
wsparciem w związku z jego statusem OSI w kategorii miast średnich tracących
funkcje społeczno-gospodarcze. W programach krajowych i regionalnych Polityki
Spójności wsparcie OSI polega na kierowaniu dedykowanych tym obszarom
środków poprzez preferencje w finansowaniu ich projektów oraz organizowanie
dla nich specjalnych konkursów i działań. Przykładem preferencji dla OSI jest
program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027,

-- 2 of 6 --

3
w którym projekty realizowane na tych obszarach otrzymują dodatkowe punkty
przy ocenie wniosków.
Wsparcie dla OSI należących do kategorii miast średnich tracących funkcje
społeczno-gospodarcze jest udzielane w szczególności za pomocą instrumentów
terytorialnych takich jak Zintegrowane Inwestycje Terytorialne czy Inne
Instrumenty Terytorialne, jak również poprzez Norweski Mechanizm Finansowy
oraz Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
Działania pozainwestycyjne w formie sieciowania, doradztwa oraz konsultacji,
kierowane do tych OSI były realizowane w ramach projektów strategicznych
takich jak: Pakiet działań dla miast średnich tracących funkcje społeczno-
gospodarcze, Centrum Wsparcia Doradczego, Krajowe Wsparcie Rewitalizacji
czy Partnerska Inicjatywa Miast.
Ad 4.
Kondycja miast średnich, w tym ich znaczenie dla rozwoju kraju, jest na bieżąco
monitorowana w ramach stałego monitoringu realizacji KSRR 2030,
prowadzonego od 2019 r. Corocznie opracowywane są raporty o rozwoju
regionalnym Polski, powiązane z monitorowaniem polityk publicznych
w krajowym systemie zarządzania rozwojem, które dostarczają informacji
o postępach oraz rezultatach wdrażania KSRR 2030. Raporty te obejmują część
analityczno-diagnostyczną, przygotowywaną w oparciu o zestaw wskaźników
społeczno-gospodarczych, oraz część poświęconą ocenie wybranych procesów
wdrażania, corocznie w innym ujęciu tematycznym. Raport zawiera wnioski
i rekomendacje dla prowadzenia polityki rozwoju. W proces monitorowania
włączony jest Główny Urząd Statystyczny, który opracowuje analizę „Rozwój
regionalny Polski – raport analityczny”. Prezentuje ona zmiany dotyczące
obszarów strategicznej interwencji oraz poszczególnych typów OSI,
w szczególności miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze,
dla których identyfikowane są uwarunkowania rozwojowe oraz skala i kierunki
potrzebnych zmian.
Wyzwania miast średniej wielkości są ponadto szczegółowo analizowane
w Krajowej Polityce Miejskiej 2030, dokumencie strategicznym przyjętym przez
Radę Ministrów 14 czerwca 2022 r. W rozdziale 4. „Charakterystyka miejskiej
sieci osadniczej i systemu miast” przedstawiono procesy znacząco wpływające
na sytuację ośrodków miejskich, jak m.in. spadek liczby ludności w wielu
miastach na prawach powiatu, rozwój stref podmiejskich czy procesy chaotycznej
suburbanizacji. Wszystkie te czynniki są wskazywane jako elementy zmieniające
relacje pomiędzy rdzeniami miast, a ich zapleczem funkcjonalnym. W rozdziale
7. „Wyzwania Krajowej Polityki Miejskiej 2030” zidentyfikowano szereg
problemów szczególnie istotnych dla miast średniej wielkości i ich obszarów
funkcjonalnych. W dokumencie wskazano m.in.: ograniczenia współpracy
samorządowej w miejskich obszarach funkcjonalnych (Wyzwanie III), wykluczenie
transportowe i brak zintegrowanego systemu mobilności pomiędzy rdzeniem,
a strefą podmiejską (Wyzwanie VI), presję suburbanizacyjną i jej wpływ na

-- 3 of 6 --

4
dostępność mieszkaniową (Wyzwanie VIII) oraz ograniczone zdolności
inwestycyjne miast średnich (Wyzwanie IX).
Problemy te – opisane wraz z ich uwarunkowaniami przestrzennymi,
demograficznymi i funkcjonalnymi – są bezpośrednio powiązane z ryzykiem
marginalizacji ośrodków subregionalnych oraz powiązanych z nimi funkcjonalnie
gmin. Projekt Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. potwierdza konieczność
adresowania tych zjawisk poprzez działania ukierunkowane terytorialnie.
Zidentyfikowano wyzwania związane z osłabieniem potencjału średnich miast
oraz ich obszarów funkcjonalnych, w tym skutki procesów demograficznych,
suburbanizacji i koncentracji aktywności gospodarczej w największych ośrodkach.
Ad 5.
Tarnów i jego obszar funkcjonalny zaliczają się do terytoriów, które objęte
są konsekwentnym wsparciem w ramach realizacji polityki rozwoju. W najbliższej
perspektywie Tarnów i jego obszar funkcjonalny będą objęte szczególną
interwencją państwa, adresowaną do kluczowych ośrodków policentrycznej
struktury osadniczej.
W projekcie średniookresowej strategii rozwoju kraju – Strategii Rozwoju Polski
do 2035 (SRP 2035), na nowo zdelimitowano obszary strategicznej interwencji,
w oparciu o przeprowadzone analizy społeczno-gospodarcze i przestrzenne.
Określenie obszarów strategicznej interwencji państwa jest ważnym narzędziem
realizacji celu horyzontalnego przyjętego w SRP 2035 „Zrównoważony rozwój
terytorialny oparty na policentrycznej sieci osadniczej”. Horyzontalny charakter
tego celu polega na uwzględnianiu potrzeb i uwarunkowań poszczególnych
terytoriów w realizacji wszystkich celów głównych strategii, by utrzymać
policentryczny charakteru sieci osadniczej kraju. Wymaga to działań
dostosowanych do specyfiki różnych terytoriów. Dla policentryczności ważne jest
zachowanie rozbudowanej siatki ośrodków miejskich. W SRP 2035 wyznaczono
sieć 84 miast – metropolii, ośrodków regionalnych oraz subregionalnych – które
wraz ze swoimi obszarami funkcjonalnymi mają zapewnić dostęp do określonego
standardu usług publicznych i dobrej jakości życia mieszkańcom całego kraju. To
wymaga m.in. dobrego skomunikowania tych ośrodków między sobą oraz
z otaczającymi je subregionami i regionami. Policentryczność oznacza także
zachowanie wrażliwości na potrzeby lokalnych społeczności, w tym bliskość
wybranych usług niezbędnych dla rozwoju i realizacji życiowych potrzeb.
Realizacja polityki regionalnej uwzględnia utrzymanie policentrycznego
charakteru sieci osadniczej będzie wdrażania zgodnie z zasadą pomocniczości,
uwzględniając potrzebę współpracy między władzą centralną i wspólnotami
samorządowymi.
Konsekwencją przyjęcia powyższego celu jest wyznaczenie obszaru strategicznej
interwencji dedykowanego policentrycznej sieci miast i ich obszarów
funkcjonalnych. W tym OSI ujęty został również Tarnów wraz ze swoim obszarem
funkcjonalnym. Rolą tych ośrodków jest zapewnianie ich mieszkańcom
i mieszkańcom otaczających ich obszarów dostępu do dobrej jakości usług

-- 4 of 6 --

5
publicznych i dobrego standardu życia. Na tej podstawie programowane będą
działania skierowane wobec Tarnowa w zakresie wzmacniania roli ośrodka
miejskiego oraz jego powiązań funkcjonalnych z otaczającymi obszarami.
Zgodnie z SRP 2035 utrzymanie policentryczności wymaga zapewnienia przez
ośrodki miejskie w ramach OSI warunków rozwojowych: posiadania
odpowiedniej bazy ekonomicznej, rozwiniętego mieszkalnictwa i dobrego
zagospodarowania przestrzeni, dostępności komunikacyjnej oraz dostępności
dobrej jakości usług publicznych. Celem interwencji w ramach OSI będzie
realizacja tych warunków na adekwatnym poziomie.
Wsparcie kierowane do OSI policentrycznej sieci miast i ich obszarów
funkcjonalnych będzie miało charakter zindywidualizowany, dostosowany
do zróżnicowanych potencjałów i potrzeb poszczególnych ośrodków oraz ich
obszarów funkcjonalnych, oraz będzie realizowane z wykorzystaniem
instrumentów regulacyjnych, finansowych i organizacyjnych. Interwencje
regulacyjne, w tym projektowane rozwiązania ustawowe dotyczące
zrównoważonego rozwoju miast, mają porządkować i wzmacniać zasady
współpracy miast z ich obszarami funkcjonalnymi. Instrumenty finansowe mają
zapewniać zasoby na rozwój funkcji ponadlokalnych. Z kolei instrumenty
organizacyjne, m.in. w postaci kontraktów pomiędzy instytucjami krajowymi
i regionalnymi a reprezentacją miast i ich obszarów funkcjonalnych, będą służyć
uzgadnianiu szczegółowego zakresu interwencji dla poszczególnych obszarów
funkcjonalnych.
Ponadto na obszarze tarnowskim od wielu lat funkcjonuje Instrument
Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych, realizowany przez Stowarzyszenie
Aglomeracja Tarnowska, obejmujące 18 gmin, w tym miasto Tarnów jako rdzeń
miejskiego obszaru funkcjonalnego. Strategia ZIT Aglomeracji Tarnowskiej
stanowi podstawę realizacji przedsięwzięć finansowanych z funduszy
europejskich, m.in. w zakresie infrastruktury transportowej, usług publicznych,
edukacji, mobilności, gospodarki odpadami i inwestycji środowiskowych. ZIT jest
kluczowym instrumentem finansowania i współpracy dla miejskiego obszaru
funkcjonalnego (MOF) Tarnowa.
Jednocześnie w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej przygotowany
został projekt ustawy o zrównoważonym rozwoju miast (UPRO3). Projekt jest
obecnie na etapie rozpatrywania uwag zgłoszonych podczas konsultacji
publicznych. Projekt ustawy przewiduje wsparcie 82 MOF. Wśród tych miast jest
również MOF Tarnowa. Ustawa umożliwi wzmocnienie współpracy w MOF
poprzez wprowadzenie nowych instrumentów: związku rozwojowego i karty
rozwoju. Związek rozwojowy umożliwi miastu centralnemu oraz gminom
i powiatom sąsiednim trwałą współpracę w zakresie m.in. planowania rozwoju,
integracji transportu publicznego, usług publicznych oraz działań
środowiskowych. Karta rozwoju będzie uzgodnioną na poziomie lokalnym,
regionalnym i krajowym listą kluczowych przedsięwzięć dla danego obszaru
funkcjonalnego, co ułatwi koordynację i montaż finansowy projektów oraz

-- 5 of 6 --

6
zapewni spójność działań podejmowanych na rzecz MOF Tarnowa. Rozwiązania
te są projektowane jako komplementarne wobec istniejących instrumentów,
takich jak ZIT, mają zapewnić stabilne i długofalowe oraz wielosektorowe ramy
współpracy w miejskich obszarach funkcjonalnych, w tym na obszarze
tarnowskim.
W Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej prowadzone są ponadto obecnie
prace nad nową krajową strategią rozwoju regionalnego z perspektywą czasową
do 2035 r. MOF Tarnowa, podobnie jak pozostałe 83 MOF zidentyfikowane
w SRP 2035, będzie traktowany jako kluczowy element policentrycznej sieci
osadniczej. Planowane wsparcie ma koncentrować się na pobudzaniu
gospodarczym miast subregionalnych i wzmacnianiu ich obszarów
funkcjonalnych: tworzeniu lepszych, stabilnych miejsc pracy i rozwoju lokalnej
przedsiębiorczości, łagodzeniu skutków depopulacji i utraty funkcji, poprawie
jakości i dostępności usług publicznych, zwiększaniu dostępności transportowej
oraz realizacji rewitalizacji i działań porządkujących przestrzeń. Interwencja
będzie miała zintegrowany charakter, tzn. połączy działania różnych polityk
sektorowych i skoncentruje je na konkretnym terytorium. Interwencja
finansowana będzie komplementarnie ze środków krajowych oraz unijnych
w ramach nowej perspektywy finansowej 2028-2034.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
Załącznik
1. Informacja nt. realizacji projektów objętych dofinansowaniem na obszarze powiatu
Tarnów oraz powiatu Tarnowskiego w ramach perspektyw finansowych 2014-2020
oraz 2021-2027.

-- 6 of 6 --