Interpelacja nr 15138
Interpelacja w sprawie narastającej nieopłacalności produkcji rolnej oraz braku skutecznych mechanizmów ochrony dochodów rolników
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie narastającej nieopłacalności produkcji rolnej oraz braku skutecznych mechanizmów ochrony dochodów rolników
Interpelacja nr 15138
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie narastającej nieopłacalności produkcji rolnej oraz braku skutecznych mechanizmów ochrony dochodów rolników
Zgłaszający: Wiesław Krajewski
Data wpływu: 04-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z interpelacją w sprawie aktualnej sytuacji ekonomicznej polskich rolników oraz działań rządu w zakresie zapewnienia opłacalności produkcji rolnej i stabilizacji dochodów gospodarstw rolnych. Od wielu miesięcy rolnicy w całej Polsce sygnalizują narastające problemy związane z brakiem opłacalności produkcji rolnej, gwałtownym wzrostem kosztów prowadzenia gospodarstw oraz brakiem realnych mechanizmów ochrony dochodów. W wielu sektorach rolnictwa ceny skupu nie pokrywają kosztów produkcji, co prowadzi do zadłużania się gospodarstw, rezygnacji z działalności oraz pogłębiającej się niepewności ekonomicznej na obszarach wiejskich.
Pomimo licznych zapowiedzi działań osłonowych i interwencyjnych, pomoc publiczna ma w większości przypadków charakter doraźny, spóźniony i niewystarczający, a jej konstrukcja nie zapewnia rolnikom elementarnej stabilności finansowej. Brakuje systemowych rozwiązań, które pozwalałyby ograniczyć ryzyko rynkowe, przeciwdziałać gwałtownym wahaniom cen oraz chronić producentów rolnych przed skutkami czynników niezależnych od nich, takich jak sytuacja międzynarodowa, import, warunki pogodowe czy polityka handlowa Unii Europejskiej.
Niepokój budzi również fakt, że rolnicy nie mają dostępu do rzetelnych, aktualnych i przejrzystych danych rynkowych, które umożliwiałyby racjonalne planowanie produkcji i podejmowanie decyzji ekonomicznych. W efekcie to producenci rolni ponoszą niemal całe ryzyko funkcjonowania rynku, podczas gdy państwo ogranicza się do reakcji post factum.
W kontekście deklarowanego przez rząd znaczenia bezpieczeństwa żywnościowego oraz zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, obecna sytuacja wymaga jednoznacznej oceny i przedstawienia konkretnych działań naprawczych.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jak Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ocenia aktualny poziom opłacalności produkcji rolnej w podstawowych sektorach (zboża, rzepak, produkcja zwierzęca, owoce i warzywa)?
Czy ministerstwo prowadzi systematyczne analizy relacji kosztów produkcji do cen skupu, a jeśli tak – dlaczego nie są one powszechnie udostępniane rolnikom?
Jakie mechanizmy stabilizacji dochodów rolniczych są obecnie stosowane w Polsce i dlaczego ich skuteczność jest oceniana przez środowiska rolnicze jako niewystarczająca?
Czy rząd planuje wdrożenie nowych instrumentów ochrony dochodów rolników w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, w tym mechanizmów ubezpieczeniowych lub funduszy stabilizacyjnych?
Jakie działania zostały podjęte w latach 2024-2026 w celu ograniczenia skutków gwałtownych wahań cen skupu produktów rolnych?
Czy ministerstwo analizowało możliwość wprowadzenia cen referencyjnych lub innych form interwencji rynkowej, które chroniłyby rolników przed sprzedażą poniżej kosztów produkcji?
W jaki sposób rząd zamierza przeciwdziałać sytuacji, w której ryzyko rynkowe jest w całości przerzucane na producentów rolnych, bez adekwatnych narzędzi wsparcia?
Jakie środki finansowe przeznaczono w budżecie państwa na lata 2025-2026 na systemowe wsparcie dochodów rolniczych, a nie jednorazowe programy pomocowe?
Czy ministerstwo planuje poprawę transparentności rynku rolnego, w szczególności w zakresie dostępu rolników do aktualnych danych o podaży, popycie i cenach?
Jak rząd zamierza zapewnić długofalową stabilność ekonomiczną gospodarstw rolnych w kontekście rosnących kosztów energii, nawozów i środków ochrony roślin?
Z wyrazami szacunku
Wiesław Krajewski
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 15138
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie narastającej nieopłacalności produkcji rolnej oraz braku skutecznych mechanizmów ochrony dochodów rolników
Zgłaszający: Wiesław Krajewski
Data wpływu: 04-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z interpelacją w sprawie aktualnej sytuacji ekonomicznej polskich rolników oraz działań rządu w zakresie zapewnienia opłacalności produkcji rolnej i stabilizacji dochodów gospodarstw rolnych. Od wielu miesięcy rolnicy w całej Polsce sygnalizują narastające problemy związane z brakiem opłacalności produkcji rolnej, gwałtownym wzrostem kosztów prowadzenia gospodarstw oraz brakiem realnych mechanizmów ochrony dochodów. W wielu sektorach rolnictwa ceny skupu nie pokrywają kosztów produkcji, co prowadzi do zadłużania się gospodarstw, rezygnacji z działalności oraz pogłębiającej się niepewności ekonomicznej na obszarach wiejskich.
Pomimo licznych zapowiedzi działań osłonowych i interwencyjnych, pomoc publiczna ma w większości przypadków charakter doraźny, spóźniony i niewystarczający, a jej konstrukcja nie zapewnia rolnikom elementarnej stabilności finansowej. Brakuje systemowych rozwiązań, które pozwalałyby ograniczyć ryzyko rynkowe, przeciwdziałać gwałtownym wahaniom cen oraz chronić producentów rolnych przed skutkami czynników niezależnych od nich, takich jak sytuacja międzynarodowa, import, warunki pogodowe czy polityka handlowa Unii Europejskiej.
Niepokój budzi również fakt, że rolnicy nie mają dostępu do rzetelnych, aktualnych i przejrzystych danych rynkowych, które umożliwiałyby racjonalne planowanie produkcji i podejmowanie decyzji ekonomicznych. W efekcie to producenci rolni ponoszą niemal całe ryzyko funkcjonowania rynku, podczas gdy państwo ogranicza się do reakcji post factum.
W kontekście deklarowanego przez rząd znaczenia bezpieczeństwa żywnościowego oraz zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, obecna sytuacja wymaga jednoznacznej oceny i przedstawienia konkretnych działań naprawczych.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jak Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ocenia aktualny poziom opłacalności produkcji rolnej w podstawowych sektorach (zboża, rzepak, produkcja zwierzęca, owoce i warzywa)?
Czy ministerstwo prowadzi systematyczne analizy relacji kosztów produkcji do cen skupu, a jeśli tak – dlaczego nie są one powszechnie udostępniane rolnikom?
Jakie mechanizmy stabilizacji dochodów rolniczych są obecnie stosowane w Polsce i dlaczego ich skuteczność jest oceniana przez środowiska rolnicze jako niewystarczająca?
Czy rząd planuje wdrożenie nowych instrumentów ochrony dochodów rolników w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, w tym mechanizmów ubezpieczeniowych lub funduszy stabilizacyjnych?
Jakie działania zostały podjęte w latach 2024-2026 w celu ograniczenia skutków gwałtownych wahań cen skupu produktów rolnych?
Czy ministerstwo analizowało możliwość wprowadzenia cen referencyjnych lub innych form interwencji rynkowej, które chroniłyby rolników przed sprzedażą poniżej kosztów produkcji?
W jaki sposób rząd zamierza przeciwdziałać sytuacji, w której ryzyko rynkowe jest w całości przerzucane na producentów rolnych, bez adekwatnych narzędzi wsparcia?
Jakie środki finansowe przeznaczono w budżecie państwa na lata 2025-2026 na systemowe wsparcie dochodów rolniczych, a nie jednorazowe programy pomocowe?
Czy ministerstwo planuje poprawę transparentności rynku rolnego, w szczególności w zakresie dostępu rolników do aktualnych danych o podaży, popycie i cenach?
Jak rząd zamierza zapewnić długofalową stabilność ekonomiczną gospodarstw rolnych w kontekście rosnących kosztów energii, nawozów i środków ochrony roślin?
Z wyrazami szacunku
Wiesław Krajewski
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Małgorzata Gromadzka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
6 kwot, 7 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.1 / 1k zn.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14233 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 26 lutego 2026 r.
znak sprawy: RRE.wpr.058.2.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 15138 w sprawie narastającej
nieopłacalności produkcji rolnej oraz braku skutecznych mechanizmów ochrony
dochodów rolników
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do przekazanej interpelacji nr 15138 Pana Posła Wiesława
Krajewskiego w sprawie narastającej nieopłacalności produkcji rolnej oraz braku
skutecznych mechanizmów ochrony dochodów rolników przekazuję poniżej
odpowiedzi na następujące pytania.
Jak Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ocenia aktualny poziom opłacalności
produkcji rolnej w podstawowych sektorach (zboża, rzepak, produkcja zwierzęca, owoce
i warzywa)?
Opłacalność w rolnictwie zależy od ponoszonych kosztów i cen rynkowych płodów
rolnych. Koszty produkcji w rolnictwie kształtują wysokość nakładów. Wpływają na
nie przede wszystkim ceny środków produkcji (m.in. nawozy, paliwo, pasze, środki
ochrony roślin). Istotną rolę odgrywają również warunki pogodowe, które mogą
wymuszać dodatkowe nakłady lub obniżać plony. Znaczenie ma także jakość gleby i
stosowana technologia uprawy. Na koszty wpływa również praca ludzka — jej
dostępność, sezonowość i poziom mechanizacji.
Z drugiej strony na opłacalność wpływa poziom cen rynkowych płodów rolnych.
Obecnie ceny zbóż czy rzepaku w Polsce odzwierciedlają tendencje światowe, a ich
spadki mają charakter globalny. Niskie ceny są wynikiem m.in. wysokiej podaży z uwagi
na wysokie plony. W związku z tym pogorszyły się relacje pomiędzy cenami zbóż a
-- 1 of 7 --
2 | S t r o n a
środkami produkcji. Ogromne wyzwania stawia także przed rolnictwem obecna
sytuacja geopolityczna i gospodarcza.
Nie bez znaczenia jest również skala prowadzonej działalności. Zgodnie z badaniami
Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - PIB, w 2025 roku wyniki
ekonomiczne produkcji mleka na skalę dużą (40–100 krów) – w odniesieniu do małej
skali (5–20 krów) – wskazały na przewagę dużej skali. W większych gospodarstwach
odnotowano wyższą o 18,8% wartość produkcji – wyniosła ona 17 700 zł/krowę;
wyższy o 54,1% dochód z działalności bez dopłat – dochód ten ukształtował się na
poziomie 8847 zł/krowę; wyższy o 42,4% dochód z działalności łącznie z dopłatami –
dochód ten ukształtował się na poziomie 9498 zł/krowę, w badanych
gospodarstwach.
W sektorze owoców i warzyw w 2025 r. opłacalność produkcji wybranych gatunków
owoców i warzyw była w decydującym stopniu uzależniona od kierunku
zagospodarowania zbiorów, jakości plonu handlowego oraz relacji cen sprzedaży do
poziomu ponoszonych kosztów produkcji. O końcowych wynikach ekonomicznych
decydowały przede wszystkim uwarunkowania rynkowe oraz efektywność
stosowanych technologii produkcji.
Ministerstwo podejmuje szereg działań mających na celu utrzymanie stabilności
rynków rolnych, wsparcie finansowe oraz ochronę interesów polskich producentów.
Wymienię je w odpowiedzi na kolejne pytania.
Czy Ministerstwo prowadzi systematyczne analizy relacji kosztów produkcji do cen
skupu, a jeśli tak – dlaczego nie są one powszechnie udostępniane rolnikom?
Ministerstwo RiRW analizuje i monitoruje ceny oraz zmiany kosztów produkcji na
rynkach rolnych, a także relacje pomiędzy nimi. W tym celu korzysta m.in. z
informacji pochodzących od przedstawicieli sektora, Krajowego Ośrodka Wsparcia
Rolnictwa, instytutów naukowych, Centrum Doradztwa Rolniczego czy niezależnych
analityków rynku.
Dane dotyczące m.in. cen i handlu prezentowane są na stronie internetowej MRiRW
m.in. w ramach Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej:
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/biuletyny-informacyjne
-- 2 of 7 --
3 | S t r o n a
Seminaria oraz publikacje (np. Rynek rolny – analizy, tendencje, oceny) na temat m.in.
na temat koniunktury w rolnictwie są dostępne także na stronie internetowej
Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Rynkowej – PIB.
Jak wskazałem wcześniej opłacalność produkcji zależy od bardzo wielu czynników i
nawet w tym samym sektorze może być znacząco różna w zależności od
gospodarstwa.
Jakie mechanizmy stabilizacji dochodów rolniczych są obecnie stosowane w Polsce i
dlaczego ich skuteczność jest oceniana przez środowiska rolnicze jako niewystarczająca?
W jaki sposób rząd zamierza przeciwdziałać sytuacji, w której ryzyko rynkowe jest w
całości przerzucane na producentów rolnych, bez adekwatnych narzędzi wsparcia?
Ryzyko rynkowe nie jest w całości przerzucane na producentów rolnych, a dla
stabilizacji dochodów dostępne są liczne mechanizmy wsparcia.
Podstawowym instrumentem wsparcia dochodów rolników są płatności
bezpośrednie realizowane w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE. Ich funkcja
stabilizująca polega na zapewnieniu rolnikom stabilnego, przewidywalnego źródła
dochodu, niezależnego od wahań cen rynkowych, czy nieurodzaju. W 2025 r. pula
środków na płatności bezpośrednie wynosiła ok. 15,8 mld PLN, w tym ok. 608 mln
PLN z budżetu krajowego.
W celu stabilizacji dochodów rolników realizowane są także m.in. instrumenty
finansowe (kredyty preferencyjne i pożyczki), dopłaty do paliwa rolniczego i
materiału siewnego, wsparcie inwestycji w gospodarstwach i przetwórstwie,
działania ograniczające presję importową (np. utrzymanie zakazu przywozu
wybranych produktów z Ukrainy), wsparcie z Krajowego Planu Odbudowy i
Zwiększania Odporności, dopłaty z budżetu państwa do ubezpieczeń rolniczych.
Ponadto Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wielu lat zachęca rolników do
organizowania się. W ramach interwencji I.13.2 Planu strategicznego dla WPR na lata
2023-2027 możliwe jest otrzymanie przez organizację producentów albo grupę
producentów rolnych środków finansowych w okresie pierwszych pięciu lat
prowadzenia działalności, w maksymalnej wysokości rocznie 60 tys. euro w
przypadku grupy producentów rolnych albo 100 tys. euro w przypadku organizacji
producentów. Dzięki przynależności do grupy lub organizacji producentów
pojedynczy rolnik podnosi swoją pozycję negocjacyjną w łańcuchu dostaw.
-- 3 of 7 --
4 | S t r o n a
Ministerstwo RiRW zachęca także do dywersyfikacji upraw, promuje uprawę roślin
białkowych, czy włóknistych. Gospodarstwa, w których występuje dywersyfikacja
produkcji są bardziej odporne na kryzysy na danym rynku. Ponadto podkreślane jest
także znaczenie zawierania umów z odbiorcami towarów tak aby rolnicy mogli mieć
zapewniony zbyt i mogli planować swoją produkcję.
Polski rynek rolny objęty jest instrumentami Wspólnej Polityki Rolnej, której jednym
z celów traktatowych jest stabilizowanie rynków. Realizacja tego celu obejmuje
instrumenty takie jak m.in. nadzwyczajne środki które są stosowane, kiedy wystąpi
kryzys lub groźba kryzysu i konieczna jest konkretna reakcja, aby nie dopuścić do
nagłego spadku cen lub złagodzić jego konsekwencje.
W nowej perspektywie finansowej po 2027 roku planuje się dwukrotne zwiększenie
rezerwy kryzysowej, przeznaczonej na wsparcie rolników, do 6,3 mld euro.
Czy rząd planuje wdrożenie nowych instrumentów ochrony dochodów rolników w
ramach Wspólnej Polityki Rolnej, w tym mechanizmów ubezpieczeniowych lub funduszy
stabilizacyjnych?
W 2026 roku w ramach Planu Strategicznego dla WPR na lata 2023-2027 (PS WPR
2023-2027) planowane jest uruchomienie interwencji I.12.2 Dofinansowanie
funduszy wzajemnościowych. Pierwszy nabór wniosków planowany jest na IV
kwartał 2026 r. Obecnie trwają prace nad projektem szczegółowych wytycznych w
tym zakresie.
Jakie działania zostały podjęte w latach 2024–2026 w celu ograniczenia skutków
gwałtownych wahań cen skupu produktów rolnych? Czy Ministerstwo analizowało
możliwość wprowadzenia cen referencyjnych lub innych form interwencji rynkowej,
które chroniłyby rolników przed sprzedażą poniżej kosztów produkcji?
W sytuacjach nadzwyczajnych, związanych np. z gwałtownym spadkiem cen,
zaburzeniami w handlu czy innymi okolicznościami powodującymi gwałtowne zmiany
w funkcjonowaniu danego rynku mogą zostać wdrożone w drodze aktów
wykonawczych Komisji Europejskiej środki wyjątkowe. Przykładem takich środków
jest pomoc udzielana hodowcom drobiu, którzy ponieśli straty w wyniku wystąpienia
w ich gospodarstwach wysoce zjadliwej grypy ptaków,
W 2025 r. Polska dwukrotnie wnioskowała o wdrożenie przez Komisję Europejską
nadzwyczajnej pomocy w celu zrekompensowania poniesionych przez producentów
-- 4 of 7 --
5 | S t r o n a
trzody chlewnej strat. KE nie wyraziła dotychczas zgody na uruchomienie unijnej
pomocy na ten cel.
W grudniu 2025 r. skierowałem do Komisarza ds. Rolnictwa i Żywności wniosek o
podniesienie cen interwencyjnych, wskazując, że przy braku ich aktualizacji w
praktyce nie funkcjonuje interwencja publiczna, która stanowi trzon siatki
bezpieczeństwa chroniącej dochody rolników i stabilność rynków rolnych. W
odpowiedzi KE podkreśliła, że obecne ceny interwencyjne nie zostały obliczone na
podstawie kosztów produkcji; ustalono je na poziomach niezwiązanych z fluktuacjami
cen, tak aby zwiększyć konkurencyjność rolnictwa UE, przesunąć wsparcie w ramach
wspólnej polityki rolnej na instrumenty ukierunkowane na dochody rolników, takie
jak płatności bezpośrednie lub środki inwestycyjne. W opinii Komisji ceny
interwencyjne nie mogą być ustalane na poziomie, który stworzyłby ryzyko
atrakcyjnego rynku zbytu dla podmiotów gospodarczych. Takie podejście
stworzyłoby sztuczny popyt, zachęcając do kontynuowania produkcji tam, gdzie
konieczne jest dostosowanie do popytu rynkowego. W dłuższej perspektywie
doprowadziłoby to do strukturalnej nadwyżki podaży.
Jakie środki finansowe przeznaczono w budżecie państwa na lata 2025–2026
na systemowe wsparcie dochodów rolniczych, a nie jednorazowe programy pomocowe?
MRiRW realizuje szereg programów pomocowych mających na celu ochronę,
stabilizację i wsparcie dochodów rolniczych:
dopłaty do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. W 2026 roku
dopłata wynosi 65% składki. W ustawie budżetowej na rok 2026 na dopłaty do
ubezpieczenia upraw rolnych i zwierząt gospodarskich zaplanowano 629 mln zł;
producenci drobiu, świń, bydła, owiec, kóz i koni mogą wnioskować do ARiMR o
refundację 70% składki ubezpieczenia od ryzyka strat w dochodach w produkcji
spowodowanych wystąpieniem określonych chorób zakaźnych. Na 2026 rok
zaplanowano budżet w wysokości 106,5 mln zł i planowane są 2 nabory
wniosków;
kredyty na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych
produkcji rolnej;
-- 5 of 7 --
6 | S t r o n a
kredyt na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach
specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane
niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi;
refundacja do 100% wydatków poniesionych na działania związane
z bioasekuracją,
pomoc dla pszczelarzy do przezimowanych rodzin pszczelich;
pomoc na zakup czystorasowego buhaja rasy mięsnej;
dofinansowanie kosztów utylizacji padłych zwierząt gospodarskich;
zwrot podatku akcyzowego. W 2026 r. stawka zwrotu podatku akcyzowego
zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej
wynosiła 1,48 zł na 1 litr oleju. W ustawie budżetowej na 2026 rok na dopłaty
do paliwa rolniczego zaplanowano kwotę w wysokości 2,013 mld zł.
Czy Ministerstwo planuje poprawę transparentności rynku rolnego, w szczególności w
zakresie dostępu rolników do aktualnych danych o podaży, popycie i cenach?
Ministerstwo prowadzi bieżący monitoring cen produktów rolno-spożywczych w
ramach Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej (ZSRIR). Dane są
zbierane na różnych etapach łańcucha dystrybucji żywności, m.in. od producentów,
przetwórców oraz w sieciach handlowych.
Dane rynkowe udostępniane są na portalu ZSRIR (https://zsrir.minrol.gov.pl ). W
biuletynach znajdują się nie tylko informacje o cenach w Polsce, ale również i w
innych państwach UE. Dane o polskim eksporcie i imporcie tych produktów.
Główny Urząd Statystyczny publikuje bilanse produktów rolno-spożywczych, które
stanowią syntetyczne zestawienia pokazujące podaż oraz rozdysponowanie
podstawowych surowców i artykułów żywnościowych w Polsce.
Ośrodki Doradztwa Rolniczego, realizują szeroki zakres działań wspierających
rolników w prowadzeniu gospodarstw, podejmowaniu decyzji inwestycyjnych oraz
dostosowywaniu się do zmieniających się warunków rynkowych. Analiza rynku
stanowi jeden z istotnych elementów ich pracy doradczej.
Jak rząd zamierza zapewnić długofalową stabilność ekonomiczną gospodarstw rolnych
w kontekście rosnących kosztów energii, nawozów i środków ochrony roślin?
-- 6 of 7 --
7 | S t r o n a
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi monitoruje na bieżąco sytuację dotyczącą
nawozów mineralnych oraz środków ochrony roślin, ich ceny oraz wpływ na
kształtowanie się opłacalności produkcji rolniczej. W tym celu wykorzystywane są
analizy Wojewódzkich Ośrodków Doradztwa Rolniczego i zbiorcze informacje
Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie. Dane te są udostępniane na stronie
internetowej CDR.
MRiRW korzysta też z opracowań Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej – PIB. Od października 2022 r. do końca 2024 r. ceny nawozów
mineralnych na krajowym rynku charakteryzowały się tendencją spadkową.
Natomiast w 2025 r. były stabilne, czemu sprzyjał zwiększony w I półroczu 2025 r.
import relatywnie tanich nawozów, spadkowa tendencja cen gazu ziemnego w UE, a
także pozytywne tendencje w zakresie krajowej produkcji nawozów. Podaż nawozów
na krajowym rynku podobnie jak w poprzednich miesiącach była wystarczająca w
odniesieniu do potrzeb.
Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy raz na kwartał analizuje
ceny środków ochrony roślin na podstawie monitoringu Centrum Doradztwa
Rolniczego w Brwinowie. Analiza obejmuje 29 preparatów, tj.: 10 herbicydów, 10
fungicydów i 9 insektycydów stosowanych w uprawach rolniczych, sadowniczych i
warzywniczych. W latach 2024–2025 zbiorczy wskaźnik dla wszystkich
monitorowanych środków wskazuje na spadek przeciętnych cen średnio ok. 4,9% w
roku 2025 w porównaniu do roku 2024.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 26 lutego 2026 r.
znak sprawy: RRE.wpr.058.2.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 15138 w sprawie narastającej
nieopłacalności produkcji rolnej oraz braku skutecznych mechanizmów ochrony
dochodów rolników
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do przekazanej interpelacji nr 15138 Pana Posła Wiesława
Krajewskiego w sprawie narastającej nieopłacalności produkcji rolnej oraz braku
skutecznych mechanizmów ochrony dochodów rolników przekazuję poniżej
odpowiedzi na następujące pytania.
Jak Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ocenia aktualny poziom opłacalności
produkcji rolnej w podstawowych sektorach (zboża, rzepak, produkcja zwierzęca, owoce
i warzywa)?
Opłacalność w rolnictwie zależy od ponoszonych kosztów i cen rynkowych płodów
rolnych. Koszty produkcji w rolnictwie kształtują wysokość nakładów. Wpływają na
nie przede wszystkim ceny środków produkcji (m.in. nawozy, paliwo, pasze, środki
ochrony roślin). Istotną rolę odgrywają również warunki pogodowe, które mogą
wymuszać dodatkowe nakłady lub obniżać plony. Znaczenie ma także jakość gleby i
stosowana technologia uprawy. Na koszty wpływa również praca ludzka — jej
dostępność, sezonowość i poziom mechanizacji.
Z drugiej strony na opłacalność wpływa poziom cen rynkowych płodów rolnych.
Obecnie ceny zbóż czy rzepaku w Polsce odzwierciedlają tendencje światowe, a ich
spadki mają charakter globalny. Niskie ceny są wynikiem m.in. wysokiej podaży z uwagi
na wysokie plony. W związku z tym pogorszyły się relacje pomiędzy cenami zbóż a
-- 1 of 7 --
2 | S t r o n a
środkami produkcji. Ogromne wyzwania stawia także przed rolnictwem obecna
sytuacja geopolityczna i gospodarcza.
Nie bez znaczenia jest również skala prowadzonej działalności. Zgodnie z badaniami
Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - PIB, w 2025 roku wyniki
ekonomiczne produkcji mleka na skalę dużą (40–100 krów) – w odniesieniu do małej
skali (5–20 krów) – wskazały na przewagę dużej skali. W większych gospodarstwach
odnotowano wyższą o 18,8% wartość produkcji – wyniosła ona 17 700 zł/krowę;
wyższy o 54,1% dochód z działalności bez dopłat – dochód ten ukształtował się na
poziomie 8847 zł/krowę; wyższy o 42,4% dochód z działalności łącznie z dopłatami –
dochód ten ukształtował się na poziomie 9498 zł/krowę, w badanych
gospodarstwach.
W sektorze owoców i warzyw w 2025 r. opłacalność produkcji wybranych gatunków
owoców i warzyw była w decydującym stopniu uzależniona od kierunku
zagospodarowania zbiorów, jakości plonu handlowego oraz relacji cen sprzedaży do
poziomu ponoszonych kosztów produkcji. O końcowych wynikach ekonomicznych
decydowały przede wszystkim uwarunkowania rynkowe oraz efektywność
stosowanych technologii produkcji.
Ministerstwo podejmuje szereg działań mających na celu utrzymanie stabilności
rynków rolnych, wsparcie finansowe oraz ochronę interesów polskich producentów.
Wymienię je w odpowiedzi na kolejne pytania.
Czy Ministerstwo prowadzi systematyczne analizy relacji kosztów produkcji do cen
skupu, a jeśli tak – dlaczego nie są one powszechnie udostępniane rolnikom?
Ministerstwo RiRW analizuje i monitoruje ceny oraz zmiany kosztów produkcji na
rynkach rolnych, a także relacje pomiędzy nimi. W tym celu korzysta m.in. z
informacji pochodzących od przedstawicieli sektora, Krajowego Ośrodka Wsparcia
Rolnictwa, instytutów naukowych, Centrum Doradztwa Rolniczego czy niezależnych
analityków rynku.
Dane dotyczące m.in. cen i handlu prezentowane są na stronie internetowej MRiRW
m.in. w ramach Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej:
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/biuletyny-informacyjne
-- 2 of 7 --
3 | S t r o n a
Seminaria oraz publikacje (np. Rynek rolny – analizy, tendencje, oceny) na temat m.in.
na temat koniunktury w rolnictwie są dostępne także na stronie internetowej
Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Rynkowej – PIB.
Jak wskazałem wcześniej opłacalność produkcji zależy od bardzo wielu czynników i
nawet w tym samym sektorze może być znacząco różna w zależności od
gospodarstwa.
Jakie mechanizmy stabilizacji dochodów rolniczych są obecnie stosowane w Polsce i
dlaczego ich skuteczność jest oceniana przez środowiska rolnicze jako niewystarczająca?
W jaki sposób rząd zamierza przeciwdziałać sytuacji, w której ryzyko rynkowe jest w
całości przerzucane na producentów rolnych, bez adekwatnych narzędzi wsparcia?
Ryzyko rynkowe nie jest w całości przerzucane na producentów rolnych, a dla
stabilizacji dochodów dostępne są liczne mechanizmy wsparcia.
Podstawowym instrumentem wsparcia dochodów rolników są płatności
bezpośrednie realizowane w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE. Ich funkcja
stabilizująca polega na zapewnieniu rolnikom stabilnego, przewidywalnego źródła
dochodu, niezależnego od wahań cen rynkowych, czy nieurodzaju. W 2025 r. pula
środków na płatności bezpośrednie wynosiła ok. 15,8 mld PLN, w tym ok. 608 mln
PLN z budżetu krajowego.
W celu stabilizacji dochodów rolników realizowane są także m.in. instrumenty
finansowe (kredyty preferencyjne i pożyczki), dopłaty do paliwa rolniczego i
materiału siewnego, wsparcie inwestycji w gospodarstwach i przetwórstwie,
działania ograniczające presję importową (np. utrzymanie zakazu przywozu
wybranych produktów z Ukrainy), wsparcie z Krajowego Planu Odbudowy i
Zwiększania Odporności, dopłaty z budżetu państwa do ubezpieczeń rolniczych.
Ponadto Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wielu lat zachęca rolników do
organizowania się. W ramach interwencji I.13.2 Planu strategicznego dla WPR na lata
2023-2027 możliwe jest otrzymanie przez organizację producentów albo grupę
producentów rolnych środków finansowych w okresie pierwszych pięciu lat
prowadzenia działalności, w maksymalnej wysokości rocznie 60 tys. euro w
przypadku grupy producentów rolnych albo 100 tys. euro w przypadku organizacji
producentów. Dzięki przynależności do grupy lub organizacji producentów
pojedynczy rolnik podnosi swoją pozycję negocjacyjną w łańcuchu dostaw.
-- 3 of 7 --
4 | S t r o n a
Ministerstwo RiRW zachęca także do dywersyfikacji upraw, promuje uprawę roślin
białkowych, czy włóknistych. Gospodarstwa, w których występuje dywersyfikacja
produkcji są bardziej odporne na kryzysy na danym rynku. Ponadto podkreślane jest
także znaczenie zawierania umów z odbiorcami towarów tak aby rolnicy mogli mieć
zapewniony zbyt i mogli planować swoją produkcję.
Polski rynek rolny objęty jest instrumentami Wspólnej Polityki Rolnej, której jednym
z celów traktatowych jest stabilizowanie rynków. Realizacja tego celu obejmuje
instrumenty takie jak m.in. nadzwyczajne środki które są stosowane, kiedy wystąpi
kryzys lub groźba kryzysu i konieczna jest konkretna reakcja, aby nie dopuścić do
nagłego spadku cen lub złagodzić jego konsekwencje.
W nowej perspektywie finansowej po 2027 roku planuje się dwukrotne zwiększenie
rezerwy kryzysowej, przeznaczonej na wsparcie rolników, do 6,3 mld euro.
Czy rząd planuje wdrożenie nowych instrumentów ochrony dochodów rolników w
ramach Wspólnej Polityki Rolnej, w tym mechanizmów ubezpieczeniowych lub funduszy
stabilizacyjnych?
W 2026 roku w ramach Planu Strategicznego dla WPR na lata 2023-2027 (PS WPR
2023-2027) planowane jest uruchomienie interwencji I.12.2 Dofinansowanie
funduszy wzajemnościowych. Pierwszy nabór wniosków planowany jest na IV
kwartał 2026 r. Obecnie trwają prace nad projektem szczegółowych wytycznych w
tym zakresie.
Jakie działania zostały podjęte w latach 2024–2026 w celu ograniczenia skutków
gwałtownych wahań cen skupu produktów rolnych? Czy Ministerstwo analizowało
możliwość wprowadzenia cen referencyjnych lub innych form interwencji rynkowej,
które chroniłyby rolników przed sprzedażą poniżej kosztów produkcji?
W sytuacjach nadzwyczajnych, związanych np. z gwałtownym spadkiem cen,
zaburzeniami w handlu czy innymi okolicznościami powodującymi gwałtowne zmiany
w funkcjonowaniu danego rynku mogą zostać wdrożone w drodze aktów
wykonawczych Komisji Europejskiej środki wyjątkowe. Przykładem takich środków
jest pomoc udzielana hodowcom drobiu, którzy ponieśli straty w wyniku wystąpienia
w ich gospodarstwach wysoce zjadliwej grypy ptaków,
W 2025 r. Polska dwukrotnie wnioskowała o wdrożenie przez Komisję Europejską
nadzwyczajnej pomocy w celu zrekompensowania poniesionych przez producentów
-- 4 of 7 --
5 | S t r o n a
trzody chlewnej strat. KE nie wyraziła dotychczas zgody na uruchomienie unijnej
pomocy na ten cel.
W grudniu 2025 r. skierowałem do Komisarza ds. Rolnictwa i Żywności wniosek o
podniesienie cen interwencyjnych, wskazując, że przy braku ich aktualizacji w
praktyce nie funkcjonuje interwencja publiczna, która stanowi trzon siatki
bezpieczeństwa chroniącej dochody rolników i stabilność rynków rolnych. W
odpowiedzi KE podkreśliła, że obecne ceny interwencyjne nie zostały obliczone na
podstawie kosztów produkcji; ustalono je na poziomach niezwiązanych z fluktuacjami
cen, tak aby zwiększyć konkurencyjność rolnictwa UE, przesunąć wsparcie w ramach
wspólnej polityki rolnej na instrumenty ukierunkowane na dochody rolników, takie
jak płatności bezpośrednie lub środki inwestycyjne. W opinii Komisji ceny
interwencyjne nie mogą być ustalane na poziomie, który stworzyłby ryzyko
atrakcyjnego rynku zbytu dla podmiotów gospodarczych. Takie podejście
stworzyłoby sztuczny popyt, zachęcając do kontynuowania produkcji tam, gdzie
konieczne jest dostosowanie do popytu rynkowego. W dłuższej perspektywie
doprowadziłoby to do strukturalnej nadwyżki podaży.
Jakie środki finansowe przeznaczono w budżecie państwa na lata 2025–2026
na systemowe wsparcie dochodów rolniczych, a nie jednorazowe programy pomocowe?
MRiRW realizuje szereg programów pomocowych mających na celu ochronę,
stabilizację i wsparcie dochodów rolniczych:
dopłaty do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. W 2026 roku
dopłata wynosi 65% składki. W ustawie budżetowej na rok 2026 na dopłaty do
ubezpieczenia upraw rolnych i zwierząt gospodarskich zaplanowano 629 mln zł;
producenci drobiu, świń, bydła, owiec, kóz i koni mogą wnioskować do ARiMR o
refundację 70% składki ubezpieczenia od ryzyka strat w dochodach w produkcji
spowodowanych wystąpieniem określonych chorób zakaźnych. Na 2026 rok
zaplanowano budżet w wysokości 106,5 mln zł i planowane są 2 nabory
wniosków;
kredyty na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych
produkcji rolnej;
-- 5 of 7 --
6 | S t r o n a
kredyt na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach
specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane
niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi;
refundacja do 100% wydatków poniesionych na działania związane
z bioasekuracją,
pomoc dla pszczelarzy do przezimowanych rodzin pszczelich;
pomoc na zakup czystorasowego buhaja rasy mięsnej;
dofinansowanie kosztów utylizacji padłych zwierząt gospodarskich;
zwrot podatku akcyzowego. W 2026 r. stawka zwrotu podatku akcyzowego
zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej
wynosiła 1,48 zł na 1 litr oleju. W ustawie budżetowej na 2026 rok na dopłaty
do paliwa rolniczego zaplanowano kwotę w wysokości 2,013 mld zł.
Czy Ministerstwo planuje poprawę transparentności rynku rolnego, w szczególności w
zakresie dostępu rolników do aktualnych danych o podaży, popycie i cenach?
Ministerstwo prowadzi bieżący monitoring cen produktów rolno-spożywczych w
ramach Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej (ZSRIR). Dane są
zbierane na różnych etapach łańcucha dystrybucji żywności, m.in. od producentów,
przetwórców oraz w sieciach handlowych.
Dane rynkowe udostępniane są na portalu ZSRIR (https://zsrir.minrol.gov.pl ). W
biuletynach znajdują się nie tylko informacje o cenach w Polsce, ale również i w
innych państwach UE. Dane o polskim eksporcie i imporcie tych produktów.
Główny Urząd Statystyczny publikuje bilanse produktów rolno-spożywczych, które
stanowią syntetyczne zestawienia pokazujące podaż oraz rozdysponowanie
podstawowych surowców i artykułów żywnościowych w Polsce.
Ośrodki Doradztwa Rolniczego, realizują szeroki zakres działań wspierających
rolników w prowadzeniu gospodarstw, podejmowaniu decyzji inwestycyjnych oraz
dostosowywaniu się do zmieniających się warunków rynkowych. Analiza rynku
stanowi jeden z istotnych elementów ich pracy doradczej.
Jak rząd zamierza zapewnić długofalową stabilność ekonomiczną gospodarstw rolnych
w kontekście rosnących kosztów energii, nawozów i środków ochrony roślin?
-- 6 of 7 --
7 | S t r o n a
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi monitoruje na bieżąco sytuację dotyczącą
nawozów mineralnych oraz środków ochrony roślin, ich ceny oraz wpływ na
kształtowanie się opłacalności produkcji rolniczej. W tym celu wykorzystywane są
analizy Wojewódzkich Ośrodków Doradztwa Rolniczego i zbiorcze informacje
Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie. Dane te są udostępniane na stronie
internetowej CDR.
MRiRW korzysta też z opracowań Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej – PIB. Od października 2022 r. do końca 2024 r. ceny nawozów
mineralnych na krajowym rynku charakteryzowały się tendencją spadkową.
Natomiast w 2025 r. były stabilne, czemu sprzyjał zwiększony w I półroczu 2025 r.
import relatywnie tanich nawozów, spadkowa tendencja cen gazu ziemnego w UE, a
także pozytywne tendencje w zakresie krajowej produkcji nawozów. Podaż nawozów
na krajowym rynku podobnie jak w poprzednich miesiącach była wystarczająca w
odniesieniu do potrzeb.
Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy raz na kwartał analizuje
ceny środków ochrony roślin na podstawie monitoringu Centrum Doradztwa
Rolniczego w Brwinowie. Analiza obejmuje 29 preparatów, tj.: 10 herbicydów, 10
fungicydów i 9 insektycydów stosowanych w uprawach rolniczych, sadowniczych i
warzywniczych. W latach 2024–2025 zbiorczy wskaźnik dla wszystkich
monitorowanych środków wskazuje na spadek przeciętnych cen średnio ok. 4,9% w
roku 2025 w porównaniu do roku 2024.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --