Interpelacja w sprawie limitów chłonności przewidzianych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15136
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie limitów chłonności przewidzianych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zgłaszający: Dorota Marek
Data wpływu: 04-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
reforma systemu planowania przestrzennego z 2023 roku jest niewątpliwie jednym z najważniejszych kroków w kierunku uporządkowania ładu przestrzennego w Polsce. Dążenie do przeciwdziałania niekontrolowanemu rozpraszaniu zabudowy jest celem wspólnym i zrozumiałym zarówno na poziomie centralnym, jak i samorządowym.
Podczas licznych spotkań z przedstawicielami samorządów oraz mieszkańcami wyłania się jednak istotne wyzwanie natury praktycznej, wynikające z zastosowania algorytmów określonych w przepisach art. 13d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Obecne ramy, wyznaczające dopuszczalną chłonność terenów niezabudowanych w przedziale 70%–130%, w wielu jednostkach samorządu terytorialnego okazują się barierą trudną do pokonania, często nieprzystającą do realiów terenowych.
Wiele gmin w Polsce ma już wskaźnik chłonności bliski górnej granicy 130%. Wynika to często z zaszłości historycznych – terenów, które zostały przeznaczone pod zabudowę przed laty, lecz nigdy nie zostały zagospodarowane. Co szczególnie istotne, w niektórych przypadkach te tereny – choć widnieją w dokumentacji jako budowlane – w rzeczywistości nie nadają się do zabudowy ze względu na uwarunkowania fizjograficzne, takie jak znaczne nachylenie terenu (stoki) czy podłoże skaliste. Obecne przepisy zmuszają gminy do wliczania takich niezabudowanych gruntów do ogólnego bilansu chłonności. Powoduje to sytuację, w której gmina posiada teoretyczny nadmiar terenów budowlanych, podczas gdy w praktyce brakuje gruntów nadających się pod inwestycje. W efekcie mieszkańcy faktycznie zainteresowani budową domu na gruntach o korzystnych parametrach otrzymują odpowiedzi odmowne, ponieważ limit 130% został rozdysponowany na grunty, na których fizycznie nie da się nic postawić.
Wydaje się, że rozwiązaniem tego impasu mogłoby być uelastycznienie przepisów, np. przez dopuszczenie punktowych uzupełnień zabudowy (np. o powierzchni ok. 300 m2 pod budynek) lub wprowadzenie mechanizmu wyłączania z bilansu chłonności terenów o udokumentowanych barierach fizjograficznych.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo analizuje sygnały od samorządów dotyczące trudności w pogodzeniu limitów chłonności z realnymi potrzebami mieszkańców, szczególnie w gminach o trudnym ukształtowaniu terenu?
Czy resort rozważa zmianę przepisów wykonawczych tak, aby tereny o barierach fizjograficznych (np. tereny skaliste, o dużym nachyleniu), które uniemożliwiają zabudowę, nie były wliczane do limitu chłonności, mimo ich formalnego przeznaczenia w starych planach miejscowych?
Czy ministerstwo dopuszcza możliwość nowelizacji art. 13d ustawy w celu uelastycznienia limitu 130% w sytuacjach, gdy gmina wykaże, że znaczna część istniejącej chłonności jest niemożliwa do zrealizowania w praktyce?
Jak Pan Minister zapatruje się na koncepcję dopuszczenia niewielkich, punktowych zmian przeznaczenia terenu, które pozwoliłyby na realizację indywidualnych potrzeb mieszkaniowych bez naruszania ogólnej koncepcji zwartych stref zabudowy?
Czy ministerstwo planuje opracowanie wytycznych dla gmin, które pozwoliłyby na wyłączenie z obliczeń chłonności tych terenów, które mimo przeznaczenia pod zabudowę od np. 10 lub 15 lat nie zostały w żaden sposób zagospodarowane, co pozwoliłoby „uwolnić“ limit dla nowych wnioskodawców?
Z wyrazami szacunku
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6560 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPR-II.054.6.2026
Warszawa, 27 lutego 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 15136 z dnia 5 lutego 2026 r. Posła na Sejm Rzeczypospolitej
Polskiej Pani Doroty Marek
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji nr 15136 z dnia 5 lutego 2025 r.
Pani Poseł Doroty Marek w sprawie limitów chłonności przewidzianych w ustawie
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie pragnę zaznaczyć, iż wszystkie postulaty i sygnały wpływające
do Ministerstwa są analizowane i w przypadku uznania ich za zasadne, są podejmowane
stosowne działania legislacyjne.
Należy wyjaśnić, że na podstawie art. 13b ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, z późn. zm.),
dalej jako upzp, ustalenia planu ogólnego określa się, uwzględniając uwarunkowania
rozwoju przestrzennego gminy, w szczególności m.in. znajdujące się na obszarze gminy
obszary szczególnego zagrożenia powodzią, tereny zagrożone ruchami masowymi ziemi
i inne. Uwzględnia się również opracowanie ekofizjograficzne w zakresie wymagań,
o których mowa w art. 72 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony
środowiska (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 647 z późn. zm.), dalej jako POŚ.
W ustawie POŚ w art. 72 ust. 1 znajdują się przepisy określające sposób uwzględniania
uwarunkowań środowiskowych w planowaniu przestrzennym. Zgodnie z tymi przepisami,
określając ustalenia planu ogólnego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania
przestrzennego, zapewnia się warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną
gospodarkę zasobami środowiska, w szczególności przez:
- ustalanie programów racjonalnego wykorzystania powierzchni ziemi, w tym
na terenach eksploatacji złóż kopalin, i racjonalnego gospodarowania gruntami;
- uwzględnianie obszarów występowania złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych
potrzeb eksploatacji tych złóż;
- zapewnianie kompleksowego rozwiązania problemów zabudowy miast i wsi,
ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki wodnej, odprowadzania ścieków,
gospodarki odpadami, systemów transportowych i komunikacji publicznej
oraz urządzania i kształtowania terenów zieleni;
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
- uwzględnianie konieczności ochrony wód, gleby i ziemi przed zanieczyszczeniem
w związku z prowadzeniem gospodarki rolnej;
- zapewnianie ochrony walorów krajobrazowych środowiska i warunków
klimatycznych;
- uwzględnianie potrzeb w zakresie zapobiegania ruchom masowym ziemi
i ich skutkom;
- uwzględnianie innych potrzeb w zakresie ochrony powietrza, wód, gleby, ziemi,
- ochrony przed hałasem, wibracjami i polami elektromagnetycznymi.
Na podstawie art. 13d ust.1 upzp strefy planistyczne związane z zabudową mieszkaniową
wyznacza się w pierwszej kolejności na obszarach, dla których w obowiązujących
miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego określono przeznaczenie
umożliwiające realizację funkcji mieszkaniowej, obszarach uzupełnienia zabudowy
oraz obszarach z istniejącą zabudową o funkcji mieszkaniowej, z wyłączeniem luk
w tej zabudowie biorąc pod uwagę warunkowania, o których mowa w art. 13b.
Ponadto zgodnie z art. 51 ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1688 z późn. zm.)
ustalenia pierwszego planu ogólnego gminy w danej gminie określa się, uwzględniając
politykę przestrzenną gminy określoną w strategii rozwoju gminy lub strategii rozwoju
ponadlokalnego, o ile gmina dysponuje strategią rozwoju gminy lub strategią rozwoju
ponadlokalnego, których opracowanie zostało wszczęte od dnia wejścia w życie niniejszej
ustawy.
Na podstawie art. 10 e ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
(Dz.U. z 2025 r. poz. 1153 z późn. zm.) w strategii rozwoju gminy określa się
w szczególności m.in.:
- cele strategiczne rozwoju w wymiarze społecznym, gospodarczym, przestrzennym
i klimatyczno-środowiskowym,
- model struktury funkcjonalno-przestrzennej gminy, rozumiany jako docelowy
układ elementów składowych przestrzeni,
- ustalenia i rekomendacje w zakresie kształtowania i prowadzenia polityki
przestrzennej w gminie dotyczące m.in. kierunków zmian w strukturze
zagospodarowania terenów, w tym określenia szczególnych potrzeb w zakresie
nowej zabudowy mieszkaniowej.
Z powyżej przytoczonych przepisów wynika, że istnieją podstawy prawne
do wprowadzenia do planu ogólnego ustaleń innych niż wynikające z obowiązujących
planów miejscowych w sytuacji, gdy istnieją bariery uniemożliwiające zabudowę terenów,
jeśli wynika to z uwarunkowań, o których mowa w art. 13b upzp.
Dopuszczenie niewielkich, punktowych zmian polegających na wprowadzeniu do planu
ogólnego stref dopuszczających przeznaczenie terenu pod zabudowę mieszkaniową
stałoby w sprzeczności z ideą reformy planowania przestrzennego, która ma służyć
ograniczaniu rozlewania się zabudowy. Jedynie, jeśli suma chłonności terenów
niezabudowanych o których mowa w art. 13d ust.1 upzp, w tym luk w istniejącej
zabudowie, nie jest większa niż 130% wartości zapotrzebowania na nową zabudowę
mieszkaniową w gminie, możliwe jest wyznaczenie nowych terenów pod zabudowę
mieszkaniową.
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Odnosząc się do ostatniego pytania, podkreślić należy, że zgodnie z art. 32 upzp wójt,
burmistrz albo prezydent miasta ocenia aktualności m.in. planów miejscowych i w tym celu
dokonuje analizy zmian w zagospodarowaniu przestrzennym gminy, ocenia postępy
w opracowywaniu planów miejscowych i opracowuje wieloletnie programy ich
sporządzania. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta przekazuje radzie gminy wyniki tych
analiz co najmniej raz w czasie kadencji rady. Rada gminy podejmuje uchwałę w sprawie
aktualności planu ogólnego i planów miejscowych, a w przypadku uznania ich za
nieaktualne, w całości lub w części, podejmuje działania, o których mowa w art. 27 upzp.
Zatem przy właściwym stosowaniu upzp nie powinny wystąpić problemy, o których mowa
w pytaniu.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 3 of 3 --