Interpelacja nr 15134
Interpelacja w sprawie finansowania małych i średnich miast i gmin
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie finansowania małych i średnich miast i gmin
Interpelacja nr 15134
do ministra finansów i gospodarki, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie finansowania małych i średnich miast i gmin
Zgłaszający: Paweł Jabłoński
Data wpływu: 04-02-2026
Szanowni Panowie Ministrowie,
ze strony samorządowców napływa coraz więcej niepokojacych sygnałów o braku środków finansowych na rozpoczynający się właśnie rok budżetowy. Z tego względu zwracam się do Panów Ministrów z niniejszą interpelacją – aby zwrócić Panów uwagę na problem, który z całą mocą uderzy w finanse miast już za kilka miesięcy.
Przykładowo, miasto Jastrzębie-Zdrój w październiku 2025 r. otrzymało informację o należnych na 2026 rok dochodach z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) w kwocie 429 750 918 zł, podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) w kwocie 17 048 404 zł, dochodach z tytułu subwencji ogólnej w kwocie 46 051 767 zł. Ustalając udział w CIT miasta Jastrzębie-Zdrój w zawiadomieniu ministra finansów na 2025 rok w kwocie 237 385 481,61 zł, przyjęto dochody podatników miasta Jastrzębie-Zdrój za rok 2022 w wysokości 8 332 238 737,00 zł. Natomiast po ponownym przeliczeniu w związku z procedowaną wówczas ustawą o zmianie ustawy o dochodach JST (UD304) dochody te stanowiły kwotę 3 443 699 330,76 zł, a kwota udziału miasta w CIT stanowiła kwotę 98 110 993,93 zł (z powodu błędu niezawinionego przez stronę samorządową i drastycznego spadku wpływów z tytułu udziału w CIT, o których to skutkach poinformowano miasto w ostatnim możliwym terminie, tj. w październiku 2025 roku, co spowodowało m.in. drastyczną rekonstrukcję WPF). Dochody miasta Jastrzębie-Zdrój z tytułu PIT, CIT i subwencji ogólnej w 2026 roku stanowią 492 851 089 zł i jest to kwota o 22 362 018,36 zł niższa od analogicznych wpływów z roku 2025. Sytuacja ta powoduje ograniczenie możliwości inwestycyjnych i tym samym wzrost zadłużenia miasta.
Ponadto, pragnę zwrócić uwagę, że ustawowy system obliczania należnych dochodów z tytułu udziału w PIT, CIT i subwencji ogólnej celowo ogranicza dochody jednostki samorządu terytorialnego pomimo osiągnięcia ich wysokiego poziomu. Miastu Jastrzębie-Zdrój w 2025 roku obniżono dochody z tytułu udziału w PIT o korektę zamożności w kwocie 45 468 171,48 zł oraz o kwotę 76 988 562 zł z tytułu korekty od ponadprzeciętnych zysków. Przykładem także może być gmina Pawłowice, której dochody z tytułu udziału w PIT, CIT i subwencji ogólnej na 2025 rok Ministerstwo Finansów ustaliło w kwotach: 74 326 829 zł PIT, 2 308 222 zł CIT i subwencja ogólna 24 703 003 zł (łącznie 101 338 053 zł), a po nowym przeliczeniu wynikającym z nowelizacji ustawy z dnia 1 października 2024 roku o dochodach JST ww. dochody ustalono w kwotach: 58 545 480 zł PIT (pomniejszony korektą zamożności w wysokości 16 981 307,77 zł), 42 226 601,93 zł CIT i 0,00 zł (subwencja ogólna), łącznie 100 772 082,72 zł. Znamienny jest fakt, że mimo ogromnego wzrostu udziału gminy Pawłowice w CIT po ponownym przeliczeniu na 2025 rok, tj. z 2,3 mln zł do 42,2 mln zł, dochody należne tej gminie z tytułu udziału w PIT, CIT i subwencji ogólnej po ponownym przeliczeniu za ten rok ustalono o ponad 0,5 mln zł mniejsze od wersji przed przeliczeniem.
27 listopada 2025 r. Rada Miasta Jastrzębie-Zdrój podjęła uchwałę nr XV.127.2025, w której zaapelowała do rządu o korektę zaproponowanych zmian w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego tak, aby zapewniony został przynajmniej minimalny poziom finansowania, umożliwiający realizację zadań samorządu, a tym samym realizację zapewnień ministrów rządu stwierdzających, że żaden samorząd na wprowadzonych zmianach nie straci.
Mając to na uwadze, uprzejmie proszę o wskazanie:
1. Jakie działania zamierza podjąć rząd w celu zrekompensowania średnim i małym miastom i gminom obniżenia dochodów budżetowych w 2026 roku?
2. Czy wobec tragicznej sytuacji grupy JSW – głównego podmiotu gospodarczego generującego przychód z podatku CIT dla Jastrzębia-Zdroju – rząd zamierza zrekompensować miastu Jastrzębie-Zdrój wynikający stąd spodziewany spadek wpływów z tego źródła? Jeżeli tak – kiedy i w jaki sposób?
3. W jaki sposób rząd odpowiedział na apel samorządowców wyrażony w uchwale z 27 listopada 2025 r.?
Z wyrazami szacunku
Paweł Jabłoński
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 15134
do ministra finansów i gospodarki, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie finansowania małych i średnich miast i gmin
Zgłaszający: Paweł Jabłoński
Data wpływu: 04-02-2026
Szanowni Panowie Ministrowie,
ze strony samorządowców napływa coraz więcej niepokojacych sygnałów o braku środków finansowych na rozpoczynający się właśnie rok budżetowy. Z tego względu zwracam się do Panów Ministrów z niniejszą interpelacją – aby zwrócić Panów uwagę na problem, który z całą mocą uderzy w finanse miast już za kilka miesięcy.
Przykładowo, miasto Jastrzębie-Zdrój w październiku 2025 r. otrzymało informację o należnych na 2026 rok dochodach z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) w kwocie 429 750 918 zł, podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) w kwocie 17 048 404 zł, dochodach z tytułu subwencji ogólnej w kwocie 46 051 767 zł. Ustalając udział w CIT miasta Jastrzębie-Zdrój w zawiadomieniu ministra finansów na 2025 rok w kwocie 237 385 481,61 zł, przyjęto dochody podatników miasta Jastrzębie-Zdrój za rok 2022 w wysokości 8 332 238 737,00 zł. Natomiast po ponownym przeliczeniu w związku z procedowaną wówczas ustawą o zmianie ustawy o dochodach JST (UD304) dochody te stanowiły kwotę 3 443 699 330,76 zł, a kwota udziału miasta w CIT stanowiła kwotę 98 110 993,93 zł (z powodu błędu niezawinionego przez stronę samorządową i drastycznego spadku wpływów z tytułu udziału w CIT, o których to skutkach poinformowano miasto w ostatnim możliwym terminie, tj. w październiku 2025 roku, co spowodowało m.in. drastyczną rekonstrukcję WPF). Dochody miasta Jastrzębie-Zdrój z tytułu PIT, CIT i subwencji ogólnej w 2026 roku stanowią 492 851 089 zł i jest to kwota o 22 362 018,36 zł niższa od analogicznych wpływów z roku 2025. Sytuacja ta powoduje ograniczenie możliwości inwestycyjnych i tym samym wzrost zadłużenia miasta.
Ponadto, pragnę zwrócić uwagę, że ustawowy system obliczania należnych dochodów z tytułu udziału w PIT, CIT i subwencji ogólnej celowo ogranicza dochody jednostki samorządu terytorialnego pomimo osiągnięcia ich wysokiego poziomu. Miastu Jastrzębie-Zdrój w 2025 roku obniżono dochody z tytułu udziału w PIT o korektę zamożności w kwocie 45 468 171,48 zł oraz o kwotę 76 988 562 zł z tytułu korekty od ponadprzeciętnych zysków. Przykładem także może być gmina Pawłowice, której dochody z tytułu udziału w PIT, CIT i subwencji ogólnej na 2025 rok Ministerstwo Finansów ustaliło w kwotach: 74 326 829 zł PIT, 2 308 222 zł CIT i subwencja ogólna 24 703 003 zł (łącznie 101 338 053 zł), a po nowym przeliczeniu wynikającym z nowelizacji ustawy z dnia 1 października 2024 roku o dochodach JST ww. dochody ustalono w kwotach: 58 545 480 zł PIT (pomniejszony korektą zamożności w wysokości 16 981 307,77 zł), 42 226 601,93 zł CIT i 0,00 zł (subwencja ogólna), łącznie 100 772 082,72 zł. Znamienny jest fakt, że mimo ogromnego wzrostu udziału gminy Pawłowice w CIT po ponownym przeliczeniu na 2025 rok, tj. z 2,3 mln zł do 42,2 mln zł, dochody należne tej gminie z tytułu udziału w PIT, CIT i subwencji ogólnej po ponownym przeliczeniu za ten rok ustalono o ponad 0,5 mln zł mniejsze od wersji przed przeliczeniem.
27 listopada 2025 r. Rada Miasta Jastrzębie-Zdrój podjęła uchwałę nr XV.127.2025, w której zaapelowała do rządu o korektę zaproponowanych zmian w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego tak, aby zapewniony został przynajmniej minimalny poziom finansowania, umożliwiający realizację zadań samorządu, a tym samym realizację zapewnień ministrów rządu stwierdzających, że żaden samorząd na wprowadzonych zmianach nie straci.
Mając to na uwadze, uprzejmie proszę o wskazanie:
1. Jakie działania zamierza podjąć rząd w celu zrekompensowania średnim i małym miastom i gminom obniżenia dochodów budżetowych w 2026 roku?
2. Czy wobec tragicznej sytuacji grupy JSW – głównego podmiotu gospodarczego generującego przychód z podatku CIT dla Jastrzębia-Zdroju – rząd zamierza zrekompensować miastu Jastrzębie-Zdrój wynikający stąd spodziewany spadek wpływów z tego źródła? Jeżeli tak – kiedy i w jaki sposób?
3. W jaki sposób rząd odpowiedział na apel samorządowców wyrażony w uchwale z 27 listopada 2025 r.?
Z wyrazami szacunku
Paweł Jabłoński
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
8 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
9.8 / 1k zn.
- Zawiera 8 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8344 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 20 lutego 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 15134 Posła Pawła Jankowskiego
Znak sprawy: ST3.054.2.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację o nr 15134 Pana Posła Pawła Jankowskiego w sprawie
finansowania małych i średnich miast i gmin, proszę przyjąć następujące
wyjaśnienia.
Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego1 wprowadziła nowy system finansowania zadań realizowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego.
Nowy system finansów jednostek samorządu terytorialnego uwzględnia m.in.
specyfikę poszczególnych kategorii jednostek, obejmując przy tym nie tylko kwestię
zróżnicowań dochodowych, ale również kwestię potrzeb wydatkowych
wynikających z realizowanych zadań.
Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, głównym źródłem dochodów jednostek
samorządu terytorialnego są dochody podatkowe, zaś subwencje z budżetu państwa
mają charakter uzupełniający. Nastąpiła więc jakościowa zmiana w strukturze
dochodów budżetów samorządowych. Nowa ustawa zwiększyła dochody własne
jednostek samorządu terytorialnego, dochody odzyskały swój podstawowy
i stymulacyjny charakter. Głównym źródłem dochodów samorządów terytorialnych
stały się dochody podatkowe, ustalane jako procent od dochodów podatników
danego podatku z terenu danej jednostki. System zasilania finansowego został
oparty na lokalnej bazie podatników podatku dochodowego od osób fizycznych oraz
podatników podatku dochodowego od osób prawnych, a także w znacznym stopniu
jest nieuzależniony od skutków zmian w systemie podatkowym.
1 Dz.U. poz. 1572, z późn. zm.
-- 1 of 4 --
2/4
Dzięki wprowadzonym zmianom jednostki samorządu terytorialnego mają obecnie
silniejszą motywację do wspierania rozwoju gospodarczego na swoim terenie, gdyż
im wyższe będą dochody podatników, tym wyższe będą dochody samorządu, bez
względu na wprowadzone zmiany w podatkach.
Zamiast części subwencji ogólnej, wprowadzono pojęcie potrzeb finansowych
jednostek samorządu terytorialnego, które to potrzeby podlegają finansowaniu
zwiększonymi dochodami z tytułu udziału w ww. podatkach dochodowych,
a – w przypadku, gdy są one niewystarczające – subwencją ogólną z budżetu
państwa. Potrzeby finansowe są zatem elementem kalkulacyjnym do ustalenia
subwencji ogólnej z budżetu państwa.
Potrzeby finansowe poszczególnych samorządów są zróżnicowane, ponieważ mają
na to wpływ m.in.: czynniki społeczno- demograficzne, takie jak np.: liczba i struktura
wiekowa ludności, bądź też liczba dzieci przedszkolnych, bezrobotnych, ubogich lub
grup wymagających opieki społecznej, czy różnice w koszcie dostarczenia danej
usługi. Jednostki o identycznym potencjale dochodowym, ze względu na
występowanie różnych obiektywnych czynników wpływających na zwiększone
potrzeby wydatkowe, znajdują się w innej sytuacji finansowej. Nowa ustawa
uwzględnia zatem nie tylko dysproporcje dochodowe, ale również zróżnicowanie
potrzeb wydatkowych jednostek samorządu terytorialnego.
Pragnę jednak zwrócić uwagę, że zarówno przepisy ustawy poprzednio
obowiązującej2, jak i nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, nie zawierają regulacji, które gwarantują każdej jednostce
samorządu terytorialnego bezwarunkowy i automatyczny ponad inflacyjny wzrost
ich dochodów w każdym następnym roku, w oderwaniu od wyników zastosowania
algorytmów.
Nowy system finansowania jednostek samorządu terytorialnego powstał, aby
zobiektywizować obliczanie środków finansowych dla wszystkich jednostek
samorządu terytorialnego. Finansowanie samorządów opiera się na zastosowaniu
algorytmów wykorzystujących obiektywne, mierzalne za pomocą danych
statystycznych, parametry, co zapewnia przejrzystość, obiektywność i adekwatność
kryteriów podziału środków. Racjonalne i algorytmiczne naliczanie środków
finansowych dla każdego samorządu powoduje, że kwota finansowania jest
uzależniona od użytych parametrów, których zmiana w efekcie wpływa na kwotę
naliczonych środków, i jeżeli te parametry się zmieniają, to nie może być
automatycznego wzrostu dochodów, bowiem przeczy to intencji reformy i jest
niezgodne z jej założeniami.
Efekt finansowy, wynikający z nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, jest dla samorządów pozytywny i oznacza zwiększenie ich dochodów
o 24,8 mld zł w roku 2025, w stosunku do dochodów obliczonych na ten sam rok
według systemu obowiązującego do końca 2024 r. W perspektywie najbliższej
dekady szacuje się, że dochody jednostek samorządu terytorialnego wzrosną
o ponad 345 mld zł. Pragnę też zwrócić uwagę, że dochody jednostek samorządu
terytorialnego z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych,
w podatku dochodowym od osób prawnych oraz subwencji ogólnej (bez środków
rezerwy subwencyjnej), ustalone na 2026 r. na podstawie nowej ustawy, wyniosą
2 Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – Dz.U. z 2024 r.
poz. 356
-- 2 of 4 --
3/4
271,1 mld zł i będą wyższe od dochodów z 2025 r. o 21,8 mld zł, tj. o 8,7%. Dochody
gmin na 2026 r. z ww. tytułów będą wyższe od dochodów za 2025 r. o 11,0 mld zł, tj.
o 10,3%, a w przypadku miast na prawach powiatu- wyższe o 8,0 mld zł, tj. o 9,7%.
Natomiast dochody jednostek samorządu terytorialnego z obszaru województwa
śląskiego w roku 2026 będą wyższe o 2,4 mld zł, czyli o 8,8%.
Dochody jednostek samorządu terytorialnego na rok 2026, w tym dla wymienionych
w interpelacji: Miasta Jastrzębie-Zdrój i Gminy Pawłowice, zostały wyliczone
według tych samych, jednolitych zasad i na podstawie danych przewidzianych
w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, tj.:
dochody z tytułu udziału w podatkach PIT i CIT – na podstawie danych
podatkowych za rok 2024 wg stanu na 30 czerwca 2025 r. i zwaloryzowane,
zgodnie z ustawą, prognozowanymi wskaźnikami makroekonomicznymi na
2026 r.,
subwencja ogólna – w wysokości subwencji z roku 2025 powiększonej lub
pomniejszonej o różnicę przyrostów potrzeb finansowych oraz kwoty
kalkulacyjnej zachodzących między rokiem 2026 a rokiem 2025, przy czym
wielkości z 2025 roku zostały przeliczone, z uwzględnieniem zaktualizowanych
danych dotyczących podatników CIT i potrzeb oświatowych.
Odnosząc się do kwestii przeliczenia dochodów jednostek samorządu
terytorialnego na rok 2025, z uwzględnieniem zaktualizowanych danych, pragnę
wyjaśnić, że w przypadku pewnej części jednostek samorządu terytorialnego
okazało się, że dochody na 2025 r., powinny być niższe od przekazanych.
W przypadku Miasta Jastrzębie-Zdrój przekazane dochody była wyższe
od należnych o 16.817.754,06 zł, a w przypadku Gminy Pawłowice o kwotę
565.970,00 zł. Jednostki te, mimo że otrzymały dochody wyższe niż powinny,
nie będą zobowiązane do zwrotu środków otrzymanych w 2025 r.
Przedstawiając powyższe, należy też dodać, że w systemie dochodów jednostek
samorządu terytorialnego istnieje rezerwa na uzupełnienie dochodów samorządów
która na rok 2026 została zaplanowana w kwocie ponad 2,2 mld zł. Podział tej
rezerwy nastąpi w trakcie 2026 r. przy udziale strony samorządowej Komisji
Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w odpowiedzi na Uchwałę Nr XV.127.2025
Rady Miasta Jastrzębie-Zdrój z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie wystąpienia do
prezesa Rady Ministrów i Ministra Finansów i Gospodarki z apelem dotyczącym
zmian w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego na rok 2026 –
przekazana została informacja, iż przedstawione przez Miasto Jastrzębie-Zdrój
propozycje zmian zostaną poddane szczegółowej analizie w ramach procesu
ewaluacji ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego. Zgodnie bowiem z art. 119 ww. ustawy, minister właściwy do spraw
finansów publicznych został zobowiązany do przedłożenia reprezentacji jednostek
samorządu terytorialnego, w terminie do dnia 30 czerwca 2026 r., informacji
o skutkach obowiązywania ustawy wraz z ewentualnymi propozycjami zmian.
-- 3 of 4 --
4/4
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 20 lutego 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 15134 Posła Pawła Jankowskiego
Znak sprawy: ST3.054.2.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację o nr 15134 Pana Posła Pawła Jankowskiego w sprawie
finansowania małych i średnich miast i gmin, proszę przyjąć następujące
wyjaśnienia.
Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego1 wprowadziła nowy system finansowania zadań realizowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego.
Nowy system finansów jednostek samorządu terytorialnego uwzględnia m.in.
specyfikę poszczególnych kategorii jednostek, obejmując przy tym nie tylko kwestię
zróżnicowań dochodowych, ale również kwestię potrzeb wydatkowych
wynikających z realizowanych zadań.
Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, głównym źródłem dochodów jednostek
samorządu terytorialnego są dochody podatkowe, zaś subwencje z budżetu państwa
mają charakter uzupełniający. Nastąpiła więc jakościowa zmiana w strukturze
dochodów budżetów samorządowych. Nowa ustawa zwiększyła dochody własne
jednostek samorządu terytorialnego, dochody odzyskały swój podstawowy
i stymulacyjny charakter. Głównym źródłem dochodów samorządów terytorialnych
stały się dochody podatkowe, ustalane jako procent od dochodów podatników
danego podatku z terenu danej jednostki. System zasilania finansowego został
oparty na lokalnej bazie podatników podatku dochodowego od osób fizycznych oraz
podatników podatku dochodowego od osób prawnych, a także w znacznym stopniu
jest nieuzależniony od skutków zmian w systemie podatkowym.
1 Dz.U. poz. 1572, z późn. zm.
-- 1 of 4 --
2/4
Dzięki wprowadzonym zmianom jednostki samorządu terytorialnego mają obecnie
silniejszą motywację do wspierania rozwoju gospodarczego na swoim terenie, gdyż
im wyższe będą dochody podatników, tym wyższe będą dochody samorządu, bez
względu na wprowadzone zmiany w podatkach.
Zamiast części subwencji ogólnej, wprowadzono pojęcie potrzeb finansowych
jednostek samorządu terytorialnego, które to potrzeby podlegają finansowaniu
zwiększonymi dochodami z tytułu udziału w ww. podatkach dochodowych,
a – w przypadku, gdy są one niewystarczające – subwencją ogólną z budżetu
państwa. Potrzeby finansowe są zatem elementem kalkulacyjnym do ustalenia
subwencji ogólnej z budżetu państwa.
Potrzeby finansowe poszczególnych samorządów są zróżnicowane, ponieważ mają
na to wpływ m.in.: czynniki społeczno- demograficzne, takie jak np.: liczba i struktura
wiekowa ludności, bądź też liczba dzieci przedszkolnych, bezrobotnych, ubogich lub
grup wymagających opieki społecznej, czy różnice w koszcie dostarczenia danej
usługi. Jednostki o identycznym potencjale dochodowym, ze względu na
występowanie różnych obiektywnych czynników wpływających na zwiększone
potrzeby wydatkowe, znajdują się w innej sytuacji finansowej. Nowa ustawa
uwzględnia zatem nie tylko dysproporcje dochodowe, ale również zróżnicowanie
potrzeb wydatkowych jednostek samorządu terytorialnego.
Pragnę jednak zwrócić uwagę, że zarówno przepisy ustawy poprzednio
obowiązującej2, jak i nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, nie zawierają regulacji, które gwarantują każdej jednostce
samorządu terytorialnego bezwarunkowy i automatyczny ponad inflacyjny wzrost
ich dochodów w każdym następnym roku, w oderwaniu od wyników zastosowania
algorytmów.
Nowy system finansowania jednostek samorządu terytorialnego powstał, aby
zobiektywizować obliczanie środków finansowych dla wszystkich jednostek
samorządu terytorialnego. Finansowanie samorządów opiera się na zastosowaniu
algorytmów wykorzystujących obiektywne, mierzalne za pomocą danych
statystycznych, parametry, co zapewnia przejrzystość, obiektywność i adekwatność
kryteriów podziału środków. Racjonalne i algorytmiczne naliczanie środków
finansowych dla każdego samorządu powoduje, że kwota finansowania jest
uzależniona od użytych parametrów, których zmiana w efekcie wpływa na kwotę
naliczonych środków, i jeżeli te parametry się zmieniają, to nie może być
automatycznego wzrostu dochodów, bowiem przeczy to intencji reformy i jest
niezgodne z jej założeniami.
Efekt finansowy, wynikający z nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, jest dla samorządów pozytywny i oznacza zwiększenie ich dochodów
o 24,8 mld zł w roku 2025, w stosunku do dochodów obliczonych na ten sam rok
według systemu obowiązującego do końca 2024 r. W perspektywie najbliższej
dekady szacuje się, że dochody jednostek samorządu terytorialnego wzrosną
o ponad 345 mld zł. Pragnę też zwrócić uwagę, że dochody jednostek samorządu
terytorialnego z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych,
w podatku dochodowym od osób prawnych oraz subwencji ogólnej (bez środków
rezerwy subwencyjnej), ustalone na 2026 r. na podstawie nowej ustawy, wyniosą
2 Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – Dz.U. z 2024 r.
poz. 356
-- 2 of 4 --
3/4
271,1 mld zł i będą wyższe od dochodów z 2025 r. o 21,8 mld zł, tj. o 8,7%. Dochody
gmin na 2026 r. z ww. tytułów będą wyższe od dochodów za 2025 r. o 11,0 mld zł, tj.
o 10,3%, a w przypadku miast na prawach powiatu- wyższe o 8,0 mld zł, tj. o 9,7%.
Natomiast dochody jednostek samorządu terytorialnego z obszaru województwa
śląskiego w roku 2026 będą wyższe o 2,4 mld zł, czyli o 8,8%.
Dochody jednostek samorządu terytorialnego na rok 2026, w tym dla wymienionych
w interpelacji: Miasta Jastrzębie-Zdrój i Gminy Pawłowice, zostały wyliczone
według tych samych, jednolitych zasad i na podstawie danych przewidzianych
w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, tj.:
dochody z tytułu udziału w podatkach PIT i CIT – na podstawie danych
podatkowych za rok 2024 wg stanu na 30 czerwca 2025 r. i zwaloryzowane,
zgodnie z ustawą, prognozowanymi wskaźnikami makroekonomicznymi na
2026 r.,
subwencja ogólna – w wysokości subwencji z roku 2025 powiększonej lub
pomniejszonej o różnicę przyrostów potrzeb finansowych oraz kwoty
kalkulacyjnej zachodzących między rokiem 2026 a rokiem 2025, przy czym
wielkości z 2025 roku zostały przeliczone, z uwzględnieniem zaktualizowanych
danych dotyczących podatników CIT i potrzeb oświatowych.
Odnosząc się do kwestii przeliczenia dochodów jednostek samorządu
terytorialnego na rok 2025, z uwzględnieniem zaktualizowanych danych, pragnę
wyjaśnić, że w przypadku pewnej części jednostek samorządu terytorialnego
okazało się, że dochody na 2025 r., powinny być niższe od przekazanych.
W przypadku Miasta Jastrzębie-Zdrój przekazane dochody była wyższe
od należnych o 16.817.754,06 zł, a w przypadku Gminy Pawłowice o kwotę
565.970,00 zł. Jednostki te, mimo że otrzymały dochody wyższe niż powinny,
nie będą zobowiązane do zwrotu środków otrzymanych w 2025 r.
Przedstawiając powyższe, należy też dodać, że w systemie dochodów jednostek
samorządu terytorialnego istnieje rezerwa na uzupełnienie dochodów samorządów
która na rok 2026 została zaplanowana w kwocie ponad 2,2 mld zł. Podział tej
rezerwy nastąpi w trakcie 2026 r. przy udziale strony samorządowej Komisji
Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w odpowiedzi na Uchwałę Nr XV.127.2025
Rady Miasta Jastrzębie-Zdrój z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie wystąpienia do
prezesa Rady Ministrów i Ministra Finansów i Gospodarki z apelem dotyczącym
zmian w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego na rok 2026 –
przekazana została informacja, iż przedstawione przez Miasto Jastrzębie-Zdrój
propozycje zmian zostaną poddane szczegółowej analizie w ramach procesu
ewaluacji ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego. Zgodnie bowiem z art. 119 ww. ustawy, minister właściwy do spraw
finansów publicznych został zobowiązany do przedłożenia reprezentacji jednostek
samorządu terytorialnego, w terminie do dnia 30 czerwca 2026 r., informacji
o skutkach obowiązywania ustawy wraz z ewentualnymi propozycjami zmian.
-- 3 of 4 --
4/4
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --