Interpelacja nr 15130
Interpelacja w sprawie projektu ustawy dotyczącego zmian w funkcjonowaniu warsztatów terapii zajęciowej (UD348)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Zdrowie i Lecznictwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie projektu ustawy dotyczącego zmian w funkcjonowaniu warsztatów terapii zajęciowej (UD348)
Interpelacja nr 15130
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie projektu ustawy dotyczącego zmian w funkcjonowaniu warsztatów terapii zajęciowej (UD348)
Zgłaszający: Wioletta Maria Kulpa
Data wpływu: 04-02-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w związku z procedowanym projektem ustawy oznaczonym numerem UD348, dotyczącym zmian w systemie rehabilitacji społecznej i zawodowej oraz zatrudniania osób z niepełnosprawnościami, który – w ocenie samorządów oraz środowiska warsztatów terapii zajęciowej – może w obecnym kształcie doprowadzić do poważnej destabilizacji lokalnych systemów wsparcia osób z niepełnosprawnościami.
Do mojego biura poselskiego wpłynęło stanowisko starosty gostynińskiego, reprezentującego środowisko warsztatów terapii zajęciowej działających na zlecenie powiatu gostynińskiego, w którym wskazano na liczne zagrożenia wynikające z projektowanych przepisów. Zastrzeżenia te są podzielane przez samorządy powiatowe oraz podmioty prowadzące WTZ w całym kraju.
Projekt ustawy UD348 zakłada administracyjne zakończenie uczestnictwa osoby z niepełnosprawnością w warsztacie terapii zajęciowej po trzech kompleksowych ocenach realizacji indywidualnego programu rehabilitacji. W praktyce oznacza to ograniczenie pobytu uczestnika do okresu od 6 do 9 lat dla osób uczestniczących w zajęciach przed wejściem ustawy w życie oraz maksymalnie 6 lat i 6 miesięcy dla osób rozpoczynających terapię po wejściu ustawy w życie – niezależnie od faktycznego poziomu funkcjonowania, stanu zdrowia, stopnia samodzielności czy realnych szans na podjęcie zatrudnienia.
Jednocześnie projekt nie przewiduje żadnych gwarantowanych, systemowych alternatyw wsparcia dla osób opuszczających warsztaty terapii zajęciowej. W ocenie samorządów może to doprowadzić do masowego wypychania osób z niepełnosprawnościami poza system rehabilitacji, bez przygotowanych ścieżek dalszego wsparcia.
Dla wielu uczestników WTZ warsztaty są jedyną stabilną formą codziennej aktywizacji, rehabilitacji i wsparcia środowiskowego. Nagłe i administracyjne zakończenie terapii niesie ze sobą realne ryzyko regresu funkcjonowania, pogorszenia stanu psychicznego, izolacji społecznej oraz narastania kryzysów wymagających interwencji pomocy społecznej i ochrony zdrowia.
Dodatkowo projekt ustawy w praktyce przerzuca odpowiedzialność za skutki wprowadzanych zmian na jednostki samorządu terytorialnego oraz rodziny osób z niepełnosprawnościami, nie zapewniając jednocześnie odpowiednich środków finansowych, narzędzi organizacyjnych ani infrastruktury. Samorządy mogą zostać zmuszone do podejmowania doraźnych działań zastępczych oraz ponoszenia nieprzewidywalnych kosztów finansowych i społecznych.
Wskazuje się również, że projekt UD348 nie był poprzedzony rzeczywistymi i szerokimi konsultacjami społecznymi ze środowiskiem praktyków – podmiotów prowadzących WTZ, samorządów oraz organizacji działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Ponadto projekt nie uwzględnia istotnych uwarunkowań lokalnych, takich jak dostępność transportu, gęstość zaludnienia, liczba placówek wsparcia czy realna liczba miejsc pracy dla osób z niepełnosprawnościami w poszczególnych powiatach.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo analizowało skutki społeczne i organizacyjne wprowadzenia limitu czasowego uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej, w szczególności ryzyko wykluczenia osób z niepełnosprawnościami z systemu wsparcia?
2. Jakie konkretne, systemowe formy wsparcia przewidziano dla osób, które na mocy projektowanych przepisów będą zobowiązane do opuszczenia WTZ?
3. Czy przeprowadzono analizę zdolności samorządów terytorialnych do przejęcia skutków wprowadzanych zmian, w tym analizę kosztów finansowych i organizacyjnych?
4. Dlaczego projekt ustawy UD348 nie został poprzedzony rzeczywistymi, szerokimi konsultacjami społecznymi z udziałem środowiska warsztatów terapii zajęciowej i samorządów?
5. Czy ministerstwo rozważa wstrzymanie dalszych prac nad projektem UD348 w obecnym kształcie oraz rozpoczęcie pogłębionych konsultacji społecznych i prac nad kompleksową reformą całego systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami?
Z uwagi na wagę sprawy oraz potencjalne długofalowe skutki społeczne uprzejmie proszę o szczegółową odpowiedź.
Interpelacja nr 15130
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie projektu ustawy dotyczącego zmian w funkcjonowaniu warsztatów terapii zajęciowej (UD348)
Zgłaszający: Wioletta Maria Kulpa
Data wpływu: 04-02-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w związku z procedowanym projektem ustawy oznaczonym numerem UD348, dotyczącym zmian w systemie rehabilitacji społecznej i zawodowej oraz zatrudniania osób z niepełnosprawnościami, który – w ocenie samorządów oraz środowiska warsztatów terapii zajęciowej – może w obecnym kształcie doprowadzić do poważnej destabilizacji lokalnych systemów wsparcia osób z niepełnosprawnościami.
Do mojego biura poselskiego wpłynęło stanowisko starosty gostynińskiego, reprezentującego środowisko warsztatów terapii zajęciowej działających na zlecenie powiatu gostynińskiego, w którym wskazano na liczne zagrożenia wynikające z projektowanych przepisów. Zastrzeżenia te są podzielane przez samorządy powiatowe oraz podmioty prowadzące WTZ w całym kraju.
Projekt ustawy UD348 zakłada administracyjne zakończenie uczestnictwa osoby z niepełnosprawnością w warsztacie terapii zajęciowej po trzech kompleksowych ocenach realizacji indywidualnego programu rehabilitacji. W praktyce oznacza to ograniczenie pobytu uczestnika do okresu od 6 do 9 lat dla osób uczestniczących w zajęciach przed wejściem ustawy w życie oraz maksymalnie 6 lat i 6 miesięcy dla osób rozpoczynających terapię po wejściu ustawy w życie – niezależnie od faktycznego poziomu funkcjonowania, stanu zdrowia, stopnia samodzielności czy realnych szans na podjęcie zatrudnienia.
Jednocześnie projekt nie przewiduje żadnych gwarantowanych, systemowych alternatyw wsparcia dla osób opuszczających warsztaty terapii zajęciowej. W ocenie samorządów może to doprowadzić do masowego wypychania osób z niepełnosprawnościami poza system rehabilitacji, bez przygotowanych ścieżek dalszego wsparcia.
Dla wielu uczestników WTZ warsztaty są jedyną stabilną formą codziennej aktywizacji, rehabilitacji i wsparcia środowiskowego. Nagłe i administracyjne zakończenie terapii niesie ze sobą realne ryzyko regresu funkcjonowania, pogorszenia stanu psychicznego, izolacji społecznej oraz narastania kryzysów wymagających interwencji pomocy społecznej i ochrony zdrowia.
Dodatkowo projekt ustawy w praktyce przerzuca odpowiedzialność za skutki wprowadzanych zmian na jednostki samorządu terytorialnego oraz rodziny osób z niepełnosprawnościami, nie zapewniając jednocześnie odpowiednich środków finansowych, narzędzi organizacyjnych ani infrastruktury. Samorządy mogą zostać zmuszone do podejmowania doraźnych działań zastępczych oraz ponoszenia nieprzewidywalnych kosztów finansowych i społecznych.
Wskazuje się również, że projekt UD348 nie był poprzedzony rzeczywistymi i szerokimi konsultacjami społecznymi ze środowiskiem praktyków – podmiotów prowadzących WTZ, samorządów oraz organizacji działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Ponadto projekt nie uwzględnia istotnych uwarunkowań lokalnych, takich jak dostępność transportu, gęstość zaludnienia, liczba placówek wsparcia czy realna liczba miejsc pracy dla osób z niepełnosprawnościami w poszczególnych powiatach.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo analizowało skutki społeczne i organizacyjne wprowadzenia limitu czasowego uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej, w szczególności ryzyko wykluczenia osób z niepełnosprawnościami z systemu wsparcia?
2. Jakie konkretne, systemowe formy wsparcia przewidziano dla osób, które na mocy projektowanych przepisów będą zobowiązane do opuszczenia WTZ?
3. Czy przeprowadzono analizę zdolności samorządów terytorialnych do przejęcia skutków wprowadzanych zmian, w tym analizę kosztów finansowych i organizacyjnych?
4. Dlaczego projekt ustawy UD348 nie został poprzedzony rzeczywistymi, szerokimi konsultacjami społecznymi z udziałem środowiska warsztatów terapii zajęciowej i samorządów?
5. Czy ministerstwo rozważa wstrzymanie dalszych prac nad projektem UD348 w obecnym kształcie oraz rozpoczęcie pogłębionych konsultacji społecznych i prac nad kompleksową reformą całego systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami?
Z uwagi na wagę sprawy oraz potencjalne długofalowe skutki społeczne uprzejmie proszę o szczegółową odpowiedź.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maja Nowak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
26%
Konkretność
74%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7722 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.94.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15130 Pani Posłanki Wioletty Marii Kulpy, w sprawie
projektu ustawy dotyczącego zmian w funkcjonowaniu warsztatów terapii zajęciowej
(UD348), proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że podjęłam decyzję o wycofaniu z projektu ustawy o zmianie ustawy o
rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (numer
projektu: UD348) propozycji dotyczącej zakończenia czasu pobytu uczestniczki/uczestnika w
WTZ po dokonaniu trzykrotnej kompleksowej oceny realizacji indywidualnego planu
rehabilitacji (czyli maksymalnie po 9 latach – projekt zakłada też zmianę częstotliwości
dokonywania ocen indywidualnego programu rehabilitacji. Zgodnie z jego założeniami ocena
dokonywana byłaby co najmniej raz w roku, a ocena kompleksowa nie rzadziej niż co 3 lata).
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.) warsztat
terapii zajęciowej jest wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo placówką stwarzającą
osobom z niepełnosprawnościami, które są niezdolne do podjęcia pracy możliwość
rehabilitacji społecznej i zawodowej w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności
niezbędnych do podjęcia zatrudnienia. Realizacja wskazanego celu zmierza do
usamodzielnienia uczestników placówki poprzez wyposażenie ich w umiejętności
wykonywania czynności życia codziennego, a także rozwijania psychofizycznych sprawności
oraz podstawowych i specjalistycznych umiejętności zawodowych, umożliwiających
uczestnictwo w szkoleniu zawodowym albo podjęcie pracy.
Problem niskiej rotacji uczestników warsztatów terapii zajęciowej od lat podnoszony jest
zarówno w raportach Najwyższej Izby Kontroli, jak i w badaniach prowadzonych przez
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON)1 czy opracowaniach
eksperckich z zakresu polityki społecznej.
W ocenie Najwyższej Izby Kontroli „działania WTZ w zakresie przygotowania oraz realizacji
rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami nie były w pełni
skuteczne, w szczególności w zakresie pozyskania lub przywracania osobom
niepełnosprawnym niezdolnym do podjęcia pracy umiejętności niezbędnych do podjęcia
zatrudnienia”2. W rezultacie niewielka ich liczba opuszcza warsztaty w związku z podjęciem
zatrudnienia. Przyczyny tego stanu rzeczy NIK upatruje m.in. w uwarunkowaniach lokalnych,
a zwłaszcza w braku zakładów aktywności zawodowej (ZAZ), zakładów pracy chronionej
1 Według danych Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na koniec 31 grudnia 2024 r.
ponad połowa uczestników WTZ przebywała w placówce powyżej 8 lat, poniżej 5 lat – ok. 30%, a od 5 do 8 lat
17,2% (dane wg stanu na 31 grudnia 2024 r.).
2Najwyższa Izba Kontroli, Warsztaty terapii zajęciowej dla osób z niepełnosprawnościami. Informacja o wynikach
kontroli, Warszawa, kwiecień 2025, s. 13.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
(ZPCh) czy środowiskowych domów samopomocy (ŚDS) na terenie, na którym WTZ
prowadzą działalność.
NIK zwraca też uwagę na brak mechanizmu zapewniającego rotację uczestników WTZ, w tym
na brak regulacji określających m.in. maksymalny okres uczestnictwa w warsztacie. Jej
zdaniem „obowiązujące przepisy prawa nie dają bezpośredniej kompetencji samorządowi
powiatowemu, jednostce prowadzącej warsztat czy WTZ do pozbawiania osoby
z niepełnosprawnościami prawa do uczestnictwa w warsztacie. […] Jednocześnie wskazane
podmioty nie mają możliwości określenia maksymalnego czasu uczestnictwa w WTZ. Osoba
z niepełnosprawnościami ze wskazaniem do terapii zajęciowej w orzeczeniu o stopniu
niepełnosprawności ma prawo ponownie ubiegać się o przyjęcie do WTZ, bez względu na
przyczynę zaprzestania rehabilitacji. Powyższe w istotny sposób przyczynia się do braku
regularnej rotacji w składzie osobowym uczestników WTZ”3.
Propozycja określenia maksymalnego czasu pobytu w WTZ zgłaszana była również w trakcie
prekonsultacji wybranych rozwiązań ze „Standardów funkcjonowania WTZ”4, które
przeprowadzono w kwietniu i maju 2025 r. Niektórzy zgłaszający uwagi i propozycje innych
zmian w zakresie funkcjonowania warsztatów wskazywali na konieczność przeciwdziałania
sytuacji wieloletniego przebywania w placówkach osób, które nie rokują podjęcia
zatrudnienia i na problem blokowania miejsca uczestnikom, którym terapia w warsztacie
dałaby szansę wejścia na (chroniony) rynek pracy
Informuję, że w styczniu bieżącego roku poprosiłam przedstawicieli warsztatów terapii
zajęciowej o zgłoszenie uwag do omawianego projektu. Najwięcej zastrzeżeń dotyczyło
zapisu ograniczającego pobyt uczestników w WTZ do chwili przeprowadzenia 3 ocen
kompleksowych. W związku z głosami płynącymi ze środowiska i wielu rozmów
z przedstawicielami WTZ podjęłam decyzję o rezygnacji z tego rozwiązania.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych (UD348) będzie szeroko konsultowany m.in. ze środowiskiem WTZ
oraz środowiskiem osób z niepełnosprawnościami. Spotkanie z przedstawicielami WTZ z
całej Polski odbyło się 3 marca br. W najbliższym czasie planowane są kolejne spotkania
z przedstawicielami WTZ i z członkami Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób
Niepełnosprawnych w ramach doraźnego zespołu problemowego dotyczącego warsztatów
terapii zajęciowej, który powołano uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady Konsultacyjnej do
Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 10 lutego 2026 r.
Zapewniam, że zdaję sobie sprawę z wagi zachowania odpowiednich standardów wsparcia
oferowanego w warsztatach terapii zajęciowej. Zmiany przepisów w tym zakresie wdrażane
będą w sposób odpowiedzialny i gwarantujący ich efektywną realizację. Równolegle
rozwijane jest zatrudnienie wspomagane i inne formy pomocy kierowanej do osób
z niepełnosprawnościami (m.in. asystencja osobista osób z niepełnosprawnościami, centra
3 Tamże, s. 19-20. Podobny wniosek formułowany był również w poprzednich raportach NIK, m.in. w Informacji
o wynikach kontroli organizacji i finansowania warsztatów terapii zajęciowej przy udziale środków Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w województwie małopolskim, Kraków, kwiecień 2011, s. 11
4 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023. Standardy
dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych:
https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/ oraz (zakończonego) projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia
wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”: https://wlaczeniespoleczne.pl/ . Projekt, w którym stworzono
standardy warsztatów terapii zajęciowej był finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w
Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
opiekuńczo-mieszkalne), tak aby po zakończeniu uczestnictwa w WTZ mogły one podjąć
pracę lub - w razie i na miarę potrzeby - skorzystać z innych form oferowanego im wsparcia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.94.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15130 Pani Posłanki Wioletty Marii Kulpy, w sprawie
projektu ustawy dotyczącego zmian w funkcjonowaniu warsztatów terapii zajęciowej
(UD348), proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że podjęłam decyzję o wycofaniu z projektu ustawy o zmianie ustawy o
rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (numer
projektu: UD348) propozycji dotyczącej zakończenia czasu pobytu uczestniczki/uczestnika w
WTZ po dokonaniu trzykrotnej kompleksowej oceny realizacji indywidualnego planu
rehabilitacji (czyli maksymalnie po 9 latach – projekt zakłada też zmianę częstotliwości
dokonywania ocen indywidualnego programu rehabilitacji. Zgodnie z jego założeniami ocena
dokonywana byłaby co najmniej raz w roku, a ocena kompleksowa nie rzadziej niż co 3 lata).
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.) warsztat
terapii zajęciowej jest wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo placówką stwarzającą
osobom z niepełnosprawnościami, które są niezdolne do podjęcia pracy możliwość
rehabilitacji społecznej i zawodowej w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności
niezbędnych do podjęcia zatrudnienia. Realizacja wskazanego celu zmierza do
usamodzielnienia uczestników placówki poprzez wyposażenie ich w umiejętności
wykonywania czynności życia codziennego, a także rozwijania psychofizycznych sprawności
oraz podstawowych i specjalistycznych umiejętności zawodowych, umożliwiających
uczestnictwo w szkoleniu zawodowym albo podjęcie pracy.
Problem niskiej rotacji uczestników warsztatów terapii zajęciowej od lat podnoszony jest
zarówno w raportach Najwyższej Izby Kontroli, jak i w badaniach prowadzonych przez
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON)1 czy opracowaniach
eksperckich z zakresu polityki społecznej.
W ocenie Najwyższej Izby Kontroli „działania WTZ w zakresie przygotowania oraz realizacji
rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami nie były w pełni
skuteczne, w szczególności w zakresie pozyskania lub przywracania osobom
niepełnosprawnym niezdolnym do podjęcia pracy umiejętności niezbędnych do podjęcia
zatrudnienia”2. W rezultacie niewielka ich liczba opuszcza warsztaty w związku z podjęciem
zatrudnienia. Przyczyny tego stanu rzeczy NIK upatruje m.in. w uwarunkowaniach lokalnych,
a zwłaszcza w braku zakładów aktywności zawodowej (ZAZ), zakładów pracy chronionej
1 Według danych Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na koniec 31 grudnia 2024 r.
ponad połowa uczestników WTZ przebywała w placówce powyżej 8 lat, poniżej 5 lat – ok. 30%, a od 5 do 8 lat
17,2% (dane wg stanu na 31 grudnia 2024 r.).
2Najwyższa Izba Kontroli, Warsztaty terapii zajęciowej dla osób z niepełnosprawnościami. Informacja o wynikach
kontroli, Warszawa, kwiecień 2025, s. 13.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
(ZPCh) czy środowiskowych domów samopomocy (ŚDS) na terenie, na którym WTZ
prowadzą działalność.
NIK zwraca też uwagę na brak mechanizmu zapewniającego rotację uczestników WTZ, w tym
na brak regulacji określających m.in. maksymalny okres uczestnictwa w warsztacie. Jej
zdaniem „obowiązujące przepisy prawa nie dają bezpośredniej kompetencji samorządowi
powiatowemu, jednostce prowadzącej warsztat czy WTZ do pozbawiania osoby
z niepełnosprawnościami prawa do uczestnictwa w warsztacie. […] Jednocześnie wskazane
podmioty nie mają możliwości określenia maksymalnego czasu uczestnictwa w WTZ. Osoba
z niepełnosprawnościami ze wskazaniem do terapii zajęciowej w orzeczeniu o stopniu
niepełnosprawności ma prawo ponownie ubiegać się o przyjęcie do WTZ, bez względu na
przyczynę zaprzestania rehabilitacji. Powyższe w istotny sposób przyczynia się do braku
regularnej rotacji w składzie osobowym uczestników WTZ”3.
Propozycja określenia maksymalnego czasu pobytu w WTZ zgłaszana była również w trakcie
prekonsultacji wybranych rozwiązań ze „Standardów funkcjonowania WTZ”4, które
przeprowadzono w kwietniu i maju 2025 r. Niektórzy zgłaszający uwagi i propozycje innych
zmian w zakresie funkcjonowania warsztatów wskazywali na konieczność przeciwdziałania
sytuacji wieloletniego przebywania w placówkach osób, które nie rokują podjęcia
zatrudnienia i na problem blokowania miejsca uczestnikom, którym terapia w warsztacie
dałaby szansę wejścia na (chroniony) rynek pracy
Informuję, że w styczniu bieżącego roku poprosiłam przedstawicieli warsztatów terapii
zajęciowej o zgłoszenie uwag do omawianego projektu. Najwięcej zastrzeżeń dotyczyło
zapisu ograniczającego pobyt uczestników w WTZ do chwili przeprowadzenia 3 ocen
kompleksowych. W związku z głosami płynącymi ze środowiska i wielu rozmów
z przedstawicielami WTZ podjęłam decyzję o rezygnacji z tego rozwiązania.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych (UD348) będzie szeroko konsultowany m.in. ze środowiskiem WTZ
oraz środowiskiem osób z niepełnosprawnościami. Spotkanie z przedstawicielami WTZ z
całej Polski odbyło się 3 marca br. W najbliższym czasie planowane są kolejne spotkania
z przedstawicielami WTZ i z członkami Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób
Niepełnosprawnych w ramach doraźnego zespołu problemowego dotyczącego warsztatów
terapii zajęciowej, który powołano uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady Konsultacyjnej do
Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 10 lutego 2026 r.
Zapewniam, że zdaję sobie sprawę z wagi zachowania odpowiednich standardów wsparcia
oferowanego w warsztatach terapii zajęciowej. Zmiany przepisów w tym zakresie wdrażane
będą w sposób odpowiedzialny i gwarantujący ich efektywną realizację. Równolegle
rozwijane jest zatrudnienie wspomagane i inne formy pomocy kierowanej do osób
z niepełnosprawnościami (m.in. asystencja osobista osób z niepełnosprawnościami, centra
3 Tamże, s. 19-20. Podobny wniosek formułowany był również w poprzednich raportach NIK, m.in. w Informacji
o wynikach kontroli organizacji i finansowania warsztatów terapii zajęciowej przy udziale środków Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w województwie małopolskim, Kraków, kwiecień 2011, s. 11
4 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023. Standardy
dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych:
https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/ oraz (zakończonego) projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia
wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”: https://wlaczeniespoleczne.pl/ . Projekt, w którym stworzono
standardy warsztatów terapii zajęciowej był finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w
Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
opiekuńczo-mieszkalne), tak aby po zakończeniu uczestnictwa w WTZ mogły one podjąć
pracę lub - w razie i na miarę potrzeby - skorzystać z innych form oferowanego im wsparcia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --