Interpelacja nr 15084
Interpelacja w sprawie konieczności wsparcia zrównoważonego rozwoju gmin obszaru Puszczy Białowieskiej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Obrona i Bezpieczeństwo (38%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie konieczności wsparcia zrównoważonego rozwoju gmin obszaru Puszczy Białowieskiej
Interpelacja nr 15084
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie konieczności wsparcia zrównoważonego rozwoju gmin obszaru Puszczy Białowieskiej
Zgłaszający: Jarosław Zieliński
Data wpływu: 03-02-2026
Białystok, 3 lutego 2026 roku
Z inicjatywy i dzięki zaangażowaniu jednostek samorządu terytorialnego powiatu hajnowskiego została wypracowana, uzgodniona i przyjęta „Ponadlokalna strategia rozwoju gmin powiatu hajnowskiego i powiatu hajnowskiego na lata 2022–2030”. Współpraca i porozumienie dziewięciu gmin przy wsparciu władz powiatu hajnowskiego przyniosły efekt w postaci dokumentu wyznaczającego kierunki rozwoju oraz wskazującego możliwości wykorzystania potencjału wynikającego z sąsiedztwa lub bezpośredniego umiejscowienia gmin w granicach Puszczy Białowieskiej – obszaru wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Historia i rozwój jednostek samorządu terytorialnego obszaru Puszczy Białowieskiej są nie tylko ściśle związane, ale wprost uzależnione od sposobów gospodarowania zasobami tego kompleksu leśnego. Ponad 65% powierzchni powiatu hajnowskiego to obszary ochrony przyrody, z których wynikają liczne ograniczenia oraz zakazy i nakazy związane z zagospodarowaniem terenu i prowadzeniem działalności gospodarczej. Funkcjonowanie gmin powiatu hajnowskiego położonych w rejonie Puszczy Białowieskiej z jednej strony pozwala na korzystanie z jej potencjału gospodarczo-przyrodniczo-społecznego, z drugiej jednak generuje duże bariery i ciężary ekonomiczne. Przyjęty i realizowany w ostatnich latach sposób ochrony Puszczy Białowieskiej jako obszaru wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO oraz obostrzenia w gospodarce leśnej tego obszaru powodują, że blokady i ograniczenia coraz bardziej dominują nad atutami i szansami rozwojowymi, hamują działalność inwestycyjną, modernizacyjną i transformację cywilizacyjną oraz utrudniają codzienne życie mieszkańców.
Rada Powiatu Hajnowskiego w dniu 18 grudnia 2025 roku przyjęła stanowisko w sprawie wsparcia realizacji „Programu zrównoważonego rozwoju regionu Puszczy Białowieskiej”, apelując do rządu, a w szczególności do ministra klimatu i środowiska, o udzielenie wsparcia samorządom powiatu hajnowskiego w jego wdrażaniu. Gminy powiatu hajnowskiego i powiat hajnowski nie są w stanie realizować tego programu bez pomocy zewnętrznej, w tym zwłaszcza bez wsparcia prawnoorganizacyjnego i finansowego państwa.
Wartością „Ponadlokalnej strategii rozwoju gmin powiatu hajnowskiego i powiatu hajnowskiego na lata 2022–2030” jest trafna diagnoza aktualnej sytuacji społeczno-gospodarczej i rozwojowo-cywilizacyjnej regionu Puszczy Białowieskiej, identyfikacja aktywów i barier rozwojowych oraz wspólny katalog inwestycji projektowanych do realizacji na najbliższą dekadę. Jest to ambitny program dla dobrej przyszłości mieszkańców gmin powiatu hajnowskiego, ale nawet jego częściowe wdrożenie wymaga konkretnego wsparcia i pomocy z budżetu centralnego.
Obecna sytuacja geopolityczna związana z neoimperialną polityką Rosji, jej agresja na Ukrainę oraz kryzys migracyjny na granicy polsko-białoruskiej mają również negatywy wpływ na kondycję ekonomiczną jednostek samorządu terytorialnego i przedsiębiorców z terenu powiatu hajnowskiego. Zachwiane poczucie bezpieczeństwa ogranicza ruch turystyczny i działalność gospodarczą na tym obszarze, a uzasadniona konieczność zamknięcia w ostatnim czasie przejść granicznych z Białorusią przyczyniła się do zawieszenia lub zamknięcia działalności niektórych firm. Przez bezpośrednie sąsiedztwo z Białorusią oraz granicą polsko-białoruską obszar powiatu hajnowskiego staje się coraz mniej atrakcyjny dla inwestorów, co powoduje pogłębiające się problemy rozwojowe i demograficzne.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), zwracam się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jaka jest reakcja rządu na stanowisko Rady Powiatu Hajnowskiego z dnia 18 grudnia 2025 roku w sprawie wsparcia realizacji „Programu zrównoważonego rozwoju regionu Puszczy Białowieskiej”? Czy rząd zajął wobec tego wystąpienia swoje stanowisko?
2. Czy i jakiego konkretnego wsparcia zamierzają udzielić rząd i jego poszczególne resorty samorządom powiatu hajnowskiego w realizacji inwestycji wpisanych do „Ponadlokalnej strategii rozwoju gmin powiatu hajnowskiego i powiatu hajnowskiego na lata 2022–2030”?
3. Czy rząd podejmie działania w celu zracjonalizowania „Planu zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa Białowieża Forest” i jego zharmonizowania z potrzebami rozwojowo-cywilizacyjnymi jednostek samorządu terytorialnego powiatu hajnowskiego w ramach polityki zrównoważonego rozwoju?
Interpelacja nr 15084
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie konieczności wsparcia zrównoważonego rozwoju gmin obszaru Puszczy Białowieskiej
Zgłaszający: Jarosław Zieliński
Data wpływu: 03-02-2026
Białystok, 3 lutego 2026 roku
Z inicjatywy i dzięki zaangażowaniu jednostek samorządu terytorialnego powiatu hajnowskiego została wypracowana, uzgodniona i przyjęta „Ponadlokalna strategia rozwoju gmin powiatu hajnowskiego i powiatu hajnowskiego na lata 2022–2030”. Współpraca i porozumienie dziewięciu gmin przy wsparciu władz powiatu hajnowskiego przyniosły efekt w postaci dokumentu wyznaczającego kierunki rozwoju oraz wskazującego możliwości wykorzystania potencjału wynikającego z sąsiedztwa lub bezpośredniego umiejscowienia gmin w granicach Puszczy Białowieskiej – obszaru wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Historia i rozwój jednostek samorządu terytorialnego obszaru Puszczy Białowieskiej są nie tylko ściśle związane, ale wprost uzależnione od sposobów gospodarowania zasobami tego kompleksu leśnego. Ponad 65% powierzchni powiatu hajnowskiego to obszary ochrony przyrody, z których wynikają liczne ograniczenia oraz zakazy i nakazy związane z zagospodarowaniem terenu i prowadzeniem działalności gospodarczej. Funkcjonowanie gmin powiatu hajnowskiego położonych w rejonie Puszczy Białowieskiej z jednej strony pozwala na korzystanie z jej potencjału gospodarczo-przyrodniczo-społecznego, z drugiej jednak generuje duże bariery i ciężary ekonomiczne. Przyjęty i realizowany w ostatnich latach sposób ochrony Puszczy Białowieskiej jako obszaru wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO oraz obostrzenia w gospodarce leśnej tego obszaru powodują, że blokady i ograniczenia coraz bardziej dominują nad atutami i szansami rozwojowymi, hamują działalność inwestycyjną, modernizacyjną i transformację cywilizacyjną oraz utrudniają codzienne życie mieszkańców.
Rada Powiatu Hajnowskiego w dniu 18 grudnia 2025 roku przyjęła stanowisko w sprawie wsparcia realizacji „Programu zrównoważonego rozwoju regionu Puszczy Białowieskiej”, apelując do rządu, a w szczególności do ministra klimatu i środowiska, o udzielenie wsparcia samorządom powiatu hajnowskiego w jego wdrażaniu. Gminy powiatu hajnowskiego i powiat hajnowski nie są w stanie realizować tego programu bez pomocy zewnętrznej, w tym zwłaszcza bez wsparcia prawnoorganizacyjnego i finansowego państwa.
Wartością „Ponadlokalnej strategii rozwoju gmin powiatu hajnowskiego i powiatu hajnowskiego na lata 2022–2030” jest trafna diagnoza aktualnej sytuacji społeczno-gospodarczej i rozwojowo-cywilizacyjnej regionu Puszczy Białowieskiej, identyfikacja aktywów i barier rozwojowych oraz wspólny katalog inwestycji projektowanych do realizacji na najbliższą dekadę. Jest to ambitny program dla dobrej przyszłości mieszkańców gmin powiatu hajnowskiego, ale nawet jego częściowe wdrożenie wymaga konkretnego wsparcia i pomocy z budżetu centralnego.
Obecna sytuacja geopolityczna związana z neoimperialną polityką Rosji, jej agresja na Ukrainę oraz kryzys migracyjny na granicy polsko-białoruskiej mają również negatywy wpływ na kondycję ekonomiczną jednostek samorządu terytorialnego i przedsiębiorców z terenu powiatu hajnowskiego. Zachwiane poczucie bezpieczeństwa ogranicza ruch turystyczny i działalność gospodarczą na tym obszarze, a uzasadniona konieczność zamknięcia w ostatnim czasie przejść granicznych z Białorusią przyczyniła się do zawieszenia lub zamknięcia działalności niektórych firm. Przez bezpośrednie sąsiedztwo z Białorusią oraz granicą polsko-białoruską obszar powiatu hajnowskiego staje się coraz mniej atrakcyjny dla inwestorów, co powoduje pogłębiające się problemy rozwojowe i demograficzne.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), zwracam się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jaka jest reakcja rządu na stanowisko Rady Powiatu Hajnowskiego z dnia 18 grudnia 2025 roku w sprawie wsparcia realizacji „Programu zrównoważonego rozwoju regionu Puszczy Białowieskiej”? Czy rząd zajął wobec tego wystąpienia swoje stanowisko?
2. Czy i jakiego konkretnego wsparcia zamierzają udzielić rząd i jego poszczególne resorty samorządom powiatu hajnowskiego w realizacji inwestycji wpisanych do „Ponadlokalnej strategii rozwoju gmin powiatu hajnowskiego i powiatu hajnowskiego na lata 2022–2030”?
3. Czy rząd podejmie działania w celu zracjonalizowania „Planu zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa Białowieża Forest” i jego zharmonizowania z potrzebami rozwojowo-cywilizacyjnymi jednostek samorządu terytorialnego powiatu hajnowskiego w ramach polityki zrównoważonego rozwoju?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
7 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.1 / 1k zn.
- Zawiera 7 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13178 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Mikołaj Dorożała
DOP-ZB.0501.2.2026.RK
4225412.17373047.14092273
Warszawa, 20-03-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Jarosława Zielińskiego (K10INT15084).
Temat: Interpelacja w sprawie konieczności wsparcia zrównoważonego rozwoju gmin
obszaru Puszczy Białowieskiej
Pan
Włodzimierz Czarzasty,
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT15084 pana Posła Jarosława Zielińskiego przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Ad. 1. Jaka jest reakcja rządu na Stanowisko Rady Powiatu Hajnowskiego z dnia 18 grudnia
2025 roku w sprawie wsparcia realizacji Programu Zrównoważonego Rozwoju Regionu
Puszczy Białowieskiej? Czy rząd zajął wobec tego wystąpienia swoje stanowisko?
Ochrona Puszczy Białowieskiej jest priorytetowym zadaniem Ministra Klimatu i Środowiska
(MKiŚ). Jednocześnie Rząd Rzeczypospolitej Polskiej dba o poprawę warunków życia
i rozwoju społeczności lokalnej. Istotnym działaniem w tym zakresie jest uwzględnienie od
2025 r. potrzeb ekologicznych jednostek samorządu terytorialnego w podziale subwencji
ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego. W komunikacie z dnia 5 września 2024 r.
MKiŚ informował o podjęciu przez resort finansów prac nad ustawą o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego (dalej „ustawa jst”) oraz udziale Ministerstwa Klimatu
i Środowiska i Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w pracach nad algorytmem
wyliczania potrzeb ekologicznych na podstawie powierzchni obszarów chronionych
zlokalizowanych na terenie jednostek samorządu terytorialnego.
Ustawa weszła w życie 25 października 2024 r. Wprowadza do porządku prawnego
regulacje zapewniające system finansowania jednostek samorządu terytorialnego (JST).
W miejsce dotychczasowych części subwencji ogólnej, wprowadza pojęcie potrzeb
finansowych JST. Potrzeby finansowe są elementem kalkulacyjnym do ustalenia subwencji
ogólnej z budżetu państwa. Wśród pięciu kategorii potrzeb finansowych, ustawa
wprowadza kategorię „potrzeb ekologicznych”.
Potrzeby ekologiczne ustala się dla jednostki samorządu terytorialnego, na terenie której
znajdują się obszary o szczególnych walorach przyrodniczych prawnie chronione, przez
które rozumie się: parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary
-- 1 of 5 --
chronionego krajobrazu, strefy ochrony krajobrazu ustanawiane w tych obszarach, a także
obszary Natura 2000, zwane dalej „obszarami prawnie chronionymi”.
Kwota potrzeb ekologicznych jest obliczana na podstawie powierzchni ww. obszarów na
terenie danej jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem wagi danego obszaru
chronionego i stawki bazowej właściwej dla danej jednostki samorządu terytorialnego.
Przyjęto, że obszary prawnie chronione wprowadzające największe ograniczenia będą miały
wyższą wagę niż obszary z mniejszymi ograniczeniami. Najwyższą wagę przypisano
w ustawie parkom narodowym (waga – 2) i rezerwatom przyrody (waga - 1). Ponieważ parki
narodowe, z uwagi na większą powierzchnię mają większy wpływ na możliwości rozwojowe
jednostek samorządu terytorialnego, dlatego też przypisano im wyższą wagę niż
rezerwatom przyrody.
W przypadku parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu waga danego
obszaru uzależniona jest od reżimu ochronnego obowiązującego w danym obszarze. Biorąc
pod uwagę, że zakres ograniczeń w tych obszarach jest zależny od zakresu zakazów
wprowadzonych na terenie danego obszaru, uzależniono wagę danego obszaru od liczby
zakazów, jakie na jego terenie obowiązują. Przy czym brane są tu pod uwagę jedynie zakazy
istotnie ograniczające możliwości rozwojowe, a nie wszystkie możliwe zakazy w tych
formach ochrony przyrody. W przypadku obszarów z co najmniej pięcioma zakazami waga
wynosi więc 0,3, a w przypadku obszarów z co najmniej jednym zakazem – 0,1. Dodatkowo
dla terenu parku krajobrazowego lub obszaru chronionego krajobrazu, na którym
wyznaczono strefy ochrony krajobrazu, waga wynosi 0,6, ponieważ w granicach ww. stref
obowiązuje wyższy reżim ochronny niż na pozostałym terenie parku krajobrazowego lub
obszaru chronionego krajobrazu. Z kolei w przypadku parków krajobrazowych i obszarów
chronionego krajobrazu, gdzie nie wprowadzono żadnego z przedmiotowych zakazów, nie
są one brane pod uwagę przy obliczaniu przeliczeniowej powierzchni obszarów prawnie
chronionych, a tym samym przy obliczaniu kwoty potrzeb ekologicznych. Dla obszarów
Natura 2000 przyjęto wagę 0,15, biorąc pod uwagę, że samo wyznaczenie obszaru Natura
2000 nie jest jednoznaczne z wprowadzeniem jakichkolwiek ograniczeń rozwojowych
z uwagi na brak bezpośrednio obowiązujących zakazów na terenie obszarów Natura 2000.
Jednocześnie przyjęto zasadę, że do wyliczeń potrzeb ekologicznych danej jednostki
przyjmuje się powierzchnię obszarów prawnie chronionych o najwyższej wadze (art. 29 ust.
6 ustawy jst).
Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy jst kwotę potrzeb ekologicznych ustala minister właściwy
do spraw środowiska, przyjmując dane o przeliczeniowej powierzchni obszarów prawnie
chronionych w poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego, według stanu na
dzień 31 grudnia roku bazowego. W przypadku wyliczeń potrzeb na 2026 r. rokiem
bazowym jest rok 2024. Należy przy tym wskazać, że do wyliczenia potrzeb ekologicznych
wykorzystuje się stawkę bazową za 1 ha powierzchni obszaru prawnie chronionego,
określoną w art. 84 ustawy jst, wynoszącą odpowiednio: 310 zł - dla gmin i miast na prawach
powiatu, 70 zł – dla powiatów oraz 35 zł - dla województw, przy czym stawkę tę się
waloryzuje o wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza
roku poprzedzającego rok budżetowy, w stosunku do pierwszego półrocza roku bazowego,
ustalany na podstawie komunikatu Prezesa GUS (art. 29 ust. 3 i 4 ustawy jst).
Zgodnie z art. 29 ust. 8 ustawy jst, informacje o kwotach potrzeb ekologicznych
poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego minister właściwy do spraw
środowiska przekazuje ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych w terminie
do dnia 31 lipca danego roku. Powyższe informacje są ustalane we współpracy
z Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, który prowadzi centralny rejestr form
-- 2 of 5 --
ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy o ochronie przyrody,
i który przekazuje niezbędne informacje ministrowi właściwemu do spraw środowiska.
Potrzeby finansowe podlegają finansowaniu zwiększonymi w wyniku wprowadzenia
reformy dochodami z tytułu udziału w podatkach PIT i CIT, a – w przypadku, gdy będą one
niewystarczające – subwencją ogólną z budżetu państwa. Dlatego wartość potrzeb
finansowych, w tym ekologicznych, nie ma bezpośredniego odzwierciedlenia w wysokości
subwencji ogólnej.
Należy również zaznaczyć, że w roku 2025 gminy Białowieża i Narewka otrzymały
dodatkowe środki z rezerwy przeznaczonej dla gmin z dużym udziałem powierzchniowym
parków narodowych (art. 91 ustawy jst).
MKiŚ szacuje, że z tytułu istnienia form ochrony przyrody do budżetów samorządów
Puszczy Białowieskiej w 2025 r. wpłynęły środki w następującej wysokości: gmina
Białowieża – ok. 2,6 mln zł; gmina Hajnówka – ok. 2,4 mln zł; gmina Narewka – ok. 3,0 mln
zł; gmina Dubicze Cerkiewne ok. 1,0 mln zł, powiat hajnowski – ok. 3,9 mln zł1. Warto
również zaznaczyć, że w roku 2025 kwota subwencji dla gminy Białowieża została
pomniejszona, gdyż gmina została objęta korektą z tytułu ponadprzeciętnych zysków
z reformy. Korekta ta obowiązywała tylko w roku 2025. MKiŚ szacuje, że w roku 2026
wartość subwencji ogólnej dla gminy Białowieża zwiększy się o ok. 2 mln zł (ponad 100%)
w stosunku do roku 2025.
Ponadto w tym regionie realizowane są istotne inwestycje infrastrukturalne
z dofinansowaniem ze środków Krajowego Planu Odbudowy, m.in. :
1) rozbudowa sieci wodno-kanalizacyjnej na terenie gminy Czeremcha. Dofinansowanie
w wysokości 5 mln zł;
2) budowa sieci superszybkiego Internetu; Czeremcha, Dubicze Cerkiewne, Hajnówka,
Kleszczele. Dofinansowanie w wysokości 2 975 000 zł;
3) budowa sieci NGA: Białowieża, Czyże, Narew, Narewka. Dofinansowanie w wysokości
24 948 000 zł;
4) poprawa dostępności i jakości opieki długoterminowej w powiecie hajnowskim.
Dofinansowanie w wysokości 19 957 000 zł;
5) rozwój zrównoważonego transportu publicznego w woj. podlaskim poprzez zakup 8
autobusów elektrycznych. Dofinansowanie w wysokości 17 446 000 zł;
6) likwidacja wąskich gardeł i zwiększenie przepustowości linii kolejowych.
Dofinansowanie w wysokości 133 091 000 zł.
Minister Klimatu i Środowiska będzie wspierał każdy kolejny projekt przeznaczający
dodatkowe finansowanie na rzecz rozwoju regionu Puszczy Białowieskiej. Możliwość taka
istnieje m.in. przez powiększenie istniejącego już w regionie parku narodowego lub
rezerwatów przyrody, które zapewnią dodatkowe wsparcie dla samorządów.
2. Czy i jakiego konkretnego wsparcia zamierza udzielić rząd i jego poszczególne resorty
samorządom powiatu hajnowskiego w realizacji inwestycji wpisanych do „Ponadlokalnej
1 1 Wartości te są różnicą pomiędzy obecnym algorytmem wyliczania wartości subwencji ogólnej, a
teoretycznym wariantem zakładającym pominięcie przy wyliczaniu subwencji potrzeb ekologicznych,
które są uzależnione od występowania na obszarze gmin form ochrony przyrody. Obejmują również
wpływy z rezerwy, o której mowa w art. 91 ustawy jst, przeznaczonej dla gmin z dużym udziałem
powierzchniowym parków narodowych.
-- 3 of 5 --
Strategii Rozwoju Gmin Powiatu Hajnowskiego i Powiatu Hajnowskiego na lata 2022-
2030”?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska od 2025 r. realizuje projekt doradczy: Wsparcie działań
adaptacyjnych dla Polski Wschodniej realizowany w ramach programu Fundusze
Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027.
Projekt skierowany jest do średnich miast oraz gmin uzdrowiskowych w województwach:
podkarpackim, lubelskim, świętokrzyskim, podlaskim, warmińsko-mazurskim oraz w części
województwa mazowieckiego. W projekcie tym udział bierze także Hajnówka, która zgłosiła
swojego pracownika, jako uczestnika projektu.
Zgodnie z nowelizacją ustawy - Prawo ochrony środowiska, od 1 lipca 2025 r. wszystkie
miasta liczące co najmniej 20 tysięcy mieszkańców są zobowiązane do opracowania
Miejskich Planów Adaptacji (MPA). Dokumenty te muszą być gotowe do 2 stycznia 2028 r.
Projekt obejmuje szerokie wsparcie eksperckie i szkoleniowe, wymianę doświadczeń
między partnerami z Polski i zagranicy, opracowanie analiz i ekspertyz oraz działania
informacyjne i promocyjne. Dzięki temu samorządy, w tym Hajnówka, zyskają dostęp do
wiedzy, narzędzi i najlepszych praktyk w zakresie przygotowania oraz wdrażania MPA.
Miasta uczestniczące w projekcie mają także bezpośredni dostęp do konsultacji
z ekspertami NFOŚiGW, odpowiadającymi za opiniowanie wniosków „naborowych”
w Funduszach Europejskich dla Polski Wschodniej z zakresu adaptacji do zmiany klimatu
(FEPW 2.2). Ponadto w ramach projektu eksperci z Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz
innych instytucji i resortów będą dzielili się swoją wiedzą i doświadczeniem w zakresie
przygotowywania i realizacji Miejskich Planów Adaptacji.
Efektem projektu będzie nie tylko powstanie nowych planów adaptacji, ale też realne
wzmocnienie administracji lokalnej. Samorządy, w tym Hajnówka, będą lepiej przygotowane
do ochrony mieszkańców przed skutkami zmiany klimatu, skuteczniejszego pozyskiwania
środków zewnętrznych oraz prowadzenia długofalowej polityki rozwojowej.
3. Czy rząd podejmie działania w celu zracjonalizowania Planu zarządzania Obiektem
Światowego Dziedzictwa Białowieża Forest i jego zharmonizowania z potrzebami
rozwojowo-cywilizacyjnymi jednostek samorządu terytorialnego powiatu hajnowskiego
w ramach polityki zrównoważonego rozwoju?
Plan Zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa Białowieża Forest powstał w sposób
partycypacyjny, z udziałem różnych grup interesariuszy. Odzwierciedla wyzwania oraz
zagrożenia dla Obiektu Światowego Dziedzictwa Puszcza Białowieska, który jest dobrem
przyrodniczym o unikalnym charakterze. Rolą Planu Zarządzania jest zapewnienie, że Obiekt
oraz jego wyjątkowa uniwersalna wartość zostaną zachowane dla przyszłych pokoleń.
Wszystkie działania zaplanowane w tym dokumencie winny być podporządkowane temu
celowi. Plan obejmuje szeroki zakres działań, które należy podjąć w celu ochrony
wyjątkowej uniwersalnej wartości obiektu (cele 1–3), oraz działania mające na celu poprawę
akceptacji obiektu przez społeczności lokalne, edukację, świadomość ekologiczną
i promocję obiektu (cele 4–8). Każde działanie jest opisane w sposób szczegółowy,
uwzględniający opis działania, podmioty odpowiedzialne za jego wdrożenie, podmioty
współpracujące, beneficjentów, datę wdrożenia, a także potencjalne źródła finansowania.
Plan daje szerokie pole do działania wszystkim interesariuszom realizującym politykę
zrównoważonego rozwoju regionu Puszczy Białowieskiej.
-- 4 of 5 --
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Mikołaj Dorożała
DOP-ZB.0501.2.2026.RK
4225412.17373047.14092273
Warszawa, 20-03-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Jarosława Zielińskiego (K10INT15084).
Temat: Interpelacja w sprawie konieczności wsparcia zrównoważonego rozwoju gmin
obszaru Puszczy Białowieskiej
Pan
Włodzimierz Czarzasty,
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT15084 pana Posła Jarosława Zielińskiego przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Ad. 1. Jaka jest reakcja rządu na Stanowisko Rady Powiatu Hajnowskiego z dnia 18 grudnia
2025 roku w sprawie wsparcia realizacji Programu Zrównoważonego Rozwoju Regionu
Puszczy Białowieskiej? Czy rząd zajął wobec tego wystąpienia swoje stanowisko?
Ochrona Puszczy Białowieskiej jest priorytetowym zadaniem Ministra Klimatu i Środowiska
(MKiŚ). Jednocześnie Rząd Rzeczypospolitej Polskiej dba o poprawę warunków życia
i rozwoju społeczności lokalnej. Istotnym działaniem w tym zakresie jest uwzględnienie od
2025 r. potrzeb ekologicznych jednostek samorządu terytorialnego w podziale subwencji
ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego. W komunikacie z dnia 5 września 2024 r.
MKiŚ informował o podjęciu przez resort finansów prac nad ustawą o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego (dalej „ustawa jst”) oraz udziale Ministerstwa Klimatu
i Środowiska i Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w pracach nad algorytmem
wyliczania potrzeb ekologicznych na podstawie powierzchni obszarów chronionych
zlokalizowanych na terenie jednostek samorządu terytorialnego.
Ustawa weszła w życie 25 października 2024 r. Wprowadza do porządku prawnego
regulacje zapewniające system finansowania jednostek samorządu terytorialnego (JST).
W miejsce dotychczasowych części subwencji ogólnej, wprowadza pojęcie potrzeb
finansowych JST. Potrzeby finansowe są elementem kalkulacyjnym do ustalenia subwencji
ogólnej z budżetu państwa. Wśród pięciu kategorii potrzeb finansowych, ustawa
wprowadza kategorię „potrzeb ekologicznych”.
Potrzeby ekologiczne ustala się dla jednostki samorządu terytorialnego, na terenie której
znajdują się obszary o szczególnych walorach przyrodniczych prawnie chronione, przez
które rozumie się: parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary
-- 1 of 5 --
chronionego krajobrazu, strefy ochrony krajobrazu ustanawiane w tych obszarach, a także
obszary Natura 2000, zwane dalej „obszarami prawnie chronionymi”.
Kwota potrzeb ekologicznych jest obliczana na podstawie powierzchni ww. obszarów na
terenie danej jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem wagi danego obszaru
chronionego i stawki bazowej właściwej dla danej jednostki samorządu terytorialnego.
Przyjęto, że obszary prawnie chronione wprowadzające największe ograniczenia będą miały
wyższą wagę niż obszary z mniejszymi ograniczeniami. Najwyższą wagę przypisano
w ustawie parkom narodowym (waga – 2) i rezerwatom przyrody (waga - 1). Ponieważ parki
narodowe, z uwagi na większą powierzchnię mają większy wpływ na możliwości rozwojowe
jednostek samorządu terytorialnego, dlatego też przypisano im wyższą wagę niż
rezerwatom przyrody.
W przypadku parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu waga danego
obszaru uzależniona jest od reżimu ochronnego obowiązującego w danym obszarze. Biorąc
pod uwagę, że zakres ograniczeń w tych obszarach jest zależny od zakresu zakazów
wprowadzonych na terenie danego obszaru, uzależniono wagę danego obszaru od liczby
zakazów, jakie na jego terenie obowiązują. Przy czym brane są tu pod uwagę jedynie zakazy
istotnie ograniczające możliwości rozwojowe, a nie wszystkie możliwe zakazy w tych
formach ochrony przyrody. W przypadku obszarów z co najmniej pięcioma zakazami waga
wynosi więc 0,3, a w przypadku obszarów z co najmniej jednym zakazem – 0,1. Dodatkowo
dla terenu parku krajobrazowego lub obszaru chronionego krajobrazu, na którym
wyznaczono strefy ochrony krajobrazu, waga wynosi 0,6, ponieważ w granicach ww. stref
obowiązuje wyższy reżim ochronny niż na pozostałym terenie parku krajobrazowego lub
obszaru chronionego krajobrazu. Z kolei w przypadku parków krajobrazowych i obszarów
chronionego krajobrazu, gdzie nie wprowadzono żadnego z przedmiotowych zakazów, nie
są one brane pod uwagę przy obliczaniu przeliczeniowej powierzchni obszarów prawnie
chronionych, a tym samym przy obliczaniu kwoty potrzeb ekologicznych. Dla obszarów
Natura 2000 przyjęto wagę 0,15, biorąc pod uwagę, że samo wyznaczenie obszaru Natura
2000 nie jest jednoznaczne z wprowadzeniem jakichkolwiek ograniczeń rozwojowych
z uwagi na brak bezpośrednio obowiązujących zakazów na terenie obszarów Natura 2000.
Jednocześnie przyjęto zasadę, że do wyliczeń potrzeb ekologicznych danej jednostki
przyjmuje się powierzchnię obszarów prawnie chronionych o najwyższej wadze (art. 29 ust.
6 ustawy jst).
Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy jst kwotę potrzeb ekologicznych ustala minister właściwy
do spraw środowiska, przyjmując dane o przeliczeniowej powierzchni obszarów prawnie
chronionych w poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego, według stanu na
dzień 31 grudnia roku bazowego. W przypadku wyliczeń potrzeb na 2026 r. rokiem
bazowym jest rok 2024. Należy przy tym wskazać, że do wyliczenia potrzeb ekologicznych
wykorzystuje się stawkę bazową za 1 ha powierzchni obszaru prawnie chronionego,
określoną w art. 84 ustawy jst, wynoszącą odpowiednio: 310 zł - dla gmin i miast na prawach
powiatu, 70 zł – dla powiatów oraz 35 zł - dla województw, przy czym stawkę tę się
waloryzuje o wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza
roku poprzedzającego rok budżetowy, w stosunku do pierwszego półrocza roku bazowego,
ustalany na podstawie komunikatu Prezesa GUS (art. 29 ust. 3 i 4 ustawy jst).
Zgodnie z art. 29 ust. 8 ustawy jst, informacje o kwotach potrzeb ekologicznych
poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego minister właściwy do spraw
środowiska przekazuje ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych w terminie
do dnia 31 lipca danego roku. Powyższe informacje są ustalane we współpracy
z Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, który prowadzi centralny rejestr form
-- 2 of 5 --
ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy o ochronie przyrody,
i który przekazuje niezbędne informacje ministrowi właściwemu do spraw środowiska.
Potrzeby finansowe podlegają finansowaniu zwiększonymi w wyniku wprowadzenia
reformy dochodami z tytułu udziału w podatkach PIT i CIT, a – w przypadku, gdy będą one
niewystarczające – subwencją ogólną z budżetu państwa. Dlatego wartość potrzeb
finansowych, w tym ekologicznych, nie ma bezpośredniego odzwierciedlenia w wysokości
subwencji ogólnej.
Należy również zaznaczyć, że w roku 2025 gminy Białowieża i Narewka otrzymały
dodatkowe środki z rezerwy przeznaczonej dla gmin z dużym udziałem powierzchniowym
parków narodowych (art. 91 ustawy jst).
MKiŚ szacuje, że z tytułu istnienia form ochrony przyrody do budżetów samorządów
Puszczy Białowieskiej w 2025 r. wpłynęły środki w następującej wysokości: gmina
Białowieża – ok. 2,6 mln zł; gmina Hajnówka – ok. 2,4 mln zł; gmina Narewka – ok. 3,0 mln
zł; gmina Dubicze Cerkiewne ok. 1,0 mln zł, powiat hajnowski – ok. 3,9 mln zł1. Warto
również zaznaczyć, że w roku 2025 kwota subwencji dla gminy Białowieża została
pomniejszona, gdyż gmina została objęta korektą z tytułu ponadprzeciętnych zysków
z reformy. Korekta ta obowiązywała tylko w roku 2025. MKiŚ szacuje, że w roku 2026
wartość subwencji ogólnej dla gminy Białowieża zwiększy się o ok. 2 mln zł (ponad 100%)
w stosunku do roku 2025.
Ponadto w tym regionie realizowane są istotne inwestycje infrastrukturalne
z dofinansowaniem ze środków Krajowego Planu Odbudowy, m.in. :
1) rozbudowa sieci wodno-kanalizacyjnej na terenie gminy Czeremcha. Dofinansowanie
w wysokości 5 mln zł;
2) budowa sieci superszybkiego Internetu; Czeremcha, Dubicze Cerkiewne, Hajnówka,
Kleszczele. Dofinansowanie w wysokości 2 975 000 zł;
3) budowa sieci NGA: Białowieża, Czyże, Narew, Narewka. Dofinansowanie w wysokości
24 948 000 zł;
4) poprawa dostępności i jakości opieki długoterminowej w powiecie hajnowskim.
Dofinansowanie w wysokości 19 957 000 zł;
5) rozwój zrównoważonego transportu publicznego w woj. podlaskim poprzez zakup 8
autobusów elektrycznych. Dofinansowanie w wysokości 17 446 000 zł;
6) likwidacja wąskich gardeł i zwiększenie przepustowości linii kolejowych.
Dofinansowanie w wysokości 133 091 000 zł.
Minister Klimatu i Środowiska będzie wspierał każdy kolejny projekt przeznaczający
dodatkowe finansowanie na rzecz rozwoju regionu Puszczy Białowieskiej. Możliwość taka
istnieje m.in. przez powiększenie istniejącego już w regionie parku narodowego lub
rezerwatów przyrody, które zapewnią dodatkowe wsparcie dla samorządów.
2. Czy i jakiego konkretnego wsparcia zamierza udzielić rząd i jego poszczególne resorty
samorządom powiatu hajnowskiego w realizacji inwestycji wpisanych do „Ponadlokalnej
1 1 Wartości te są różnicą pomiędzy obecnym algorytmem wyliczania wartości subwencji ogólnej, a
teoretycznym wariantem zakładającym pominięcie przy wyliczaniu subwencji potrzeb ekologicznych,
które są uzależnione od występowania na obszarze gmin form ochrony przyrody. Obejmują również
wpływy z rezerwy, o której mowa w art. 91 ustawy jst, przeznaczonej dla gmin z dużym udziałem
powierzchniowym parków narodowych.
-- 3 of 5 --
Strategii Rozwoju Gmin Powiatu Hajnowskiego i Powiatu Hajnowskiego na lata 2022-
2030”?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska od 2025 r. realizuje projekt doradczy: Wsparcie działań
adaptacyjnych dla Polski Wschodniej realizowany w ramach programu Fundusze
Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027.
Projekt skierowany jest do średnich miast oraz gmin uzdrowiskowych w województwach:
podkarpackim, lubelskim, świętokrzyskim, podlaskim, warmińsko-mazurskim oraz w części
województwa mazowieckiego. W projekcie tym udział bierze także Hajnówka, która zgłosiła
swojego pracownika, jako uczestnika projektu.
Zgodnie z nowelizacją ustawy - Prawo ochrony środowiska, od 1 lipca 2025 r. wszystkie
miasta liczące co najmniej 20 tysięcy mieszkańców są zobowiązane do opracowania
Miejskich Planów Adaptacji (MPA). Dokumenty te muszą być gotowe do 2 stycznia 2028 r.
Projekt obejmuje szerokie wsparcie eksperckie i szkoleniowe, wymianę doświadczeń
między partnerami z Polski i zagranicy, opracowanie analiz i ekspertyz oraz działania
informacyjne i promocyjne. Dzięki temu samorządy, w tym Hajnówka, zyskają dostęp do
wiedzy, narzędzi i najlepszych praktyk w zakresie przygotowania oraz wdrażania MPA.
Miasta uczestniczące w projekcie mają także bezpośredni dostęp do konsultacji
z ekspertami NFOŚiGW, odpowiadającymi za opiniowanie wniosków „naborowych”
w Funduszach Europejskich dla Polski Wschodniej z zakresu adaptacji do zmiany klimatu
(FEPW 2.2). Ponadto w ramach projektu eksperci z Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz
innych instytucji i resortów będą dzielili się swoją wiedzą i doświadczeniem w zakresie
przygotowywania i realizacji Miejskich Planów Adaptacji.
Efektem projektu będzie nie tylko powstanie nowych planów adaptacji, ale też realne
wzmocnienie administracji lokalnej. Samorządy, w tym Hajnówka, będą lepiej przygotowane
do ochrony mieszkańców przed skutkami zmiany klimatu, skuteczniejszego pozyskiwania
środków zewnętrznych oraz prowadzenia długofalowej polityki rozwojowej.
3. Czy rząd podejmie działania w celu zracjonalizowania Planu zarządzania Obiektem
Światowego Dziedzictwa Białowieża Forest i jego zharmonizowania z potrzebami
rozwojowo-cywilizacyjnymi jednostek samorządu terytorialnego powiatu hajnowskiego
w ramach polityki zrównoważonego rozwoju?
Plan Zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa Białowieża Forest powstał w sposób
partycypacyjny, z udziałem różnych grup interesariuszy. Odzwierciedla wyzwania oraz
zagrożenia dla Obiektu Światowego Dziedzictwa Puszcza Białowieska, który jest dobrem
przyrodniczym o unikalnym charakterze. Rolą Planu Zarządzania jest zapewnienie, że Obiekt
oraz jego wyjątkowa uniwersalna wartość zostaną zachowane dla przyszłych pokoleń.
Wszystkie działania zaplanowane w tym dokumencie winny być podporządkowane temu
celowi. Plan obejmuje szeroki zakres działań, które należy podjąć w celu ochrony
wyjątkowej uniwersalnej wartości obiektu (cele 1–3), oraz działania mające na celu poprawę
akceptacji obiektu przez społeczności lokalne, edukację, świadomość ekologiczną
i promocję obiektu (cele 4–8). Każde działanie jest opisane w sposób szczegółowy,
uwzględniający opis działania, podmioty odpowiedzialne za jego wdrożenie, podmioty
współpracujące, beneficjentów, datę wdrożenia, a także potencjalne źródła finansowania.
Plan daje szerokie pole do działania wszystkim interesariuszom realizującym politykę
zrównoważonego rozwoju regionu Puszczy Białowieskiej.
-- 4 of 5 --
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 5 of 5 --