Interpelacja w sprawie rozszerzenia uprawnień do bezpłatnych leków dla osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, niezależnie od wieku
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15072
do ministra zdrowia
w sprawie rozszerzenia uprawnień do bezpłatnych leków dla osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, niezależnie od wieku
Zgłaszający: Barbara Dolniak
Data wpływu: 02-02-2026
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pani Minister z interpelacją poselską w sprawie rozszerzenia uprawnień do bezpłatnych leków dla osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, niezależnie od wieku.
Zgodnie z obecnym stanem prawnym uprawnienia do otrzymywania bezpłatnych leków przysługują osobom, które ukończyły 65. rok życia. Jednak osoby poniżej 65. roku życia, które legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – niezależnie od skali schorzeń i trudności życiowych – są z tego katalogu wyłączone. Tymczasem ich sytuacja zdrowotna, a często również ekonomiczna, niejednokrotnie uzasadnia objęcie podobnym wsparciem systemowym.
Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadziło lub planuje przeprowadzić analizy dotyczące możliwości rozszerzenia uprawnienia do bezpłatnych leków na osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, niezależnie od ich wieku?
Czy są planowane konsultacje społeczne lub międzyresortowe dotyczące ewentualnej zmiany przepisów w tym zakresie, szczególnie z udziałem organizacji reprezentujących osoby z niepełnosprawnościami?
Podsekretarz stanu Katarzyna Anna Kacperczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (9)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8986 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLR2.050.9.2026.WM
Warszawa, 24 lutego 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 15072 Pani Barbary Dolniak, Posłanki na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie rozszerzenia uprawnień do bezpłatnych
leków dla osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, niezależnie
od wieku, Minister Zdrowia przedstawia stanowisko w sprawie.
Kwestie związane z refundacją reguluje ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji
leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz
wyrobów medycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 907, z późn. zm.), zwana dalej
„ustawą o
refundacji”. W myśl zapisów ustawy o refundacji, objęcie refundacją produktu
leczniczego jest dokonywane w drodze decyzji administracyjnej, wydawanej przez
Ministra Zdrowia w oparciu o wniosek przedłożony przez podmiot odpowiedzialny
(producenta leku, jego przedstawiciela lub importera).
Aktualnie nie ma specjalnych odpłatności leków dla osób niepełnosprawnych ani
specjalnego wykazu dla tej grupy pacjentów. Nie są też prowadzone żadne
postępowania w tym zakresie. W związku z powyższym pacjentom
niepełnosprawnym przysługują poziomy odpłatności za leki refundowane
widniejące na aktualnym obwieszczeniu Ministra Zdrowia w sprawie wykazu
refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego oraz wyrobów medycznych, które jest dostępny pod adresem:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenie-ministra-zdrowia-z-dnia-18-
grudnia-2025-r-w-sprawie-wykazu-refundowanych-lekow-srodkow-
spozywczych-specjalnego-przeznaczenia-zywieniowego-oraz-wyrobow-
medycznych-na-1-stycznia-2026-r.
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Warto podkreślić, że niezależnie od posiadanego orzeczenia o niepełnosprawności,
wszystkim pacjentom powyżej 65. roku życia, osobom poniżej 18. roku życia, a
także kobietom w okresie ciąży lub połogu przysługuje prawo do bezpłatnego
zaopatrzenia w leki ujęte w przedmiotowym obwieszczeniu Ministra Zdrowia.
Bezpłatne leki są wymienione odpowiednio:
na wykazie D1 – dla osób poniżej 18 roku życia (70% leków
refundowanych),
na wykazie D2 – dla osób powyżej 65 roku życia (95% leków
refundowanych),
na wykazie E – dla kobiet w okresie ciąży lub połogu (20% leków
refundowanych).
Wyżej wymienione wykazy bezpłatnych leków generują dla płatnika publicznego
wysokie koszty. Każdego roku rośnie kwota refundacji leków sprzedawanych w
aptece na receptę oraz odsetek recept realizowanych z uprawnieniem do
nieodpłatnego odbioru leków.
Rok Kwota refundacji za leki dostępne w aptece
2020 9 432 061 209 zł
2021 9 602 591 155 zł
2022 10 141 255 465 zł
2023 11 358 913 122 zł
2024 13 657 260 224 zł
2025 15 799 448 059 zł
Ponadto należy podkreślić, że wszyscy pacjenci spełniający kryteria kwalifikacji,
mają dostęp do bezpłatnego leczenia w ramach programów lekowych i
chemioterapii, gdzie koszt roku leczenia pacjenta często przekracza setki tysięcy
złotych.
Kwestię refundacji wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie reguluje
rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie wykazu
wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz. U. z 2025 r. poz.1038), zwane
dalej
„rozporządzeniem”.
Rozporządzenie definiuje katalog wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie
wraz z określeniem limitów ich finansowania ze środków publicznych, wysokości
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
udziału własnego świadczeniobiorcy w tym limicie, kryteriów ich przyznawania
oraz osób uprawnionych do wystawiania zleceń na zaopatrzenie w wyroby.
Zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o refundacji, udział środków publicznych w cenie
wyrobu medycznego nie może być niższy niż kwota stanowiąca 50% jego limitu
finansowania ze środków publicznych. Według stanu faktycznego w wykazie
wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie stanowiącym załącznik do
rozporządzenia wysokość udziału własnego świadczeniobiorcy w limicie
finansowania ze środków publicznych wynosi 0%, 10%, 20% albo 30%, w zależności
od rodzaju wyrobów medycznych oraz populacji pacjentów.
Jednocześnie, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U.
z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.), zwana dalej „ustawą o świadczeniach”, prawo do
bezpłatnych wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie do limitu
finansowania ze środków publicznych przysługuje:
inwalidom wojennym i wojskowym,
cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych,
osobom represjonowanym,
uprawnionym żołnierzom lub pracownikom, w zakresie leczenia urazów lub
chorób nabytych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa,
weteranowi poszkodowanemu w zakresie leczenia urazów lub chorób
nabytych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa oraz
weteranowi poszkodowanemu, których ustalony procentowy uszczerbek
na zdrowiu wynosi co najmniej 30%.
Ponadto, zgodnie z art. 47 ust. 1a i 1b ustawy o świadczeniach
świadczeniobiorcom:
do 18 roku życia, u których stwierdzono ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały
w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, na podstawie
zaświadczenia lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza
ubezpieczenia zdrowotnego, posiadającego specjalizację II stopnia lub tytuł
specjalisty w dziedzinie: położnictwa i ginekologii, perinatologii,
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
neonatologii, pediatrii, neurologii dziecięcej, kardiologii dziecięcej lub
chirurgii dziecięcej;
posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności;
posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami:
konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w
związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji
oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w
procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji
przysługuje prawo do wyrobów medycznych określonych w rozporządzeniu, na
zlecenie osoby uprawnionej, do wysokości limitu finansowania ze środków
publicznych określonego w tych przepisach, według wskazań medycznych bez
uwzględnienia okresów użytkowania. O ilości miesięcznego zaopatrzenia w te
wyroby decyduje każdorazowo osoba uprawniona do wystawienia zlecenia.
Podobnie jak w zakresie leków, w przypadku wyrobów medycznych wydawanych
na zlecenie nie są aktualnie planowane prace legislacyjne zmierzające do zmiany
dotychczasowych rozwiązań prawnych w ww. zakresie.
W tym miejscu należy wskazać, iż w wykazie wyrobów medycznych wydawanych
na zlecenie znajduje się 231 grup wyrobów medycznych, które w całości lub
w części są finansowane ze środków publicznych. Intencją tego wykazu jest
zabezpieczenie potrzeb różnych grup pacjentów w jak największym stopniu, przy
uwzględnieniu możliwości finansowych Narodowego Funduszu Zdrowia.
Jednocześnie, na podstawie odrębnych przepisów istnieje możliwość uzyskania
dofinansowania dla osób z niepełnosprawnością do zakupu sprzętu
rehabilitacyjnego nie objętego ubezpieczeniem zdrowotnym oraz dofinansowania
w części lub całości zaopatrzenia w wyroby medyczne wydawane na zlecenie, ze
środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, nad
którym nadzór sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego,
tj. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Ustawa o refundacji nakłada na ministra właściwego ds. zdrowia obowiązek
gospodarowania środkami pochodzącymi ze składek obywateli w sposób
racjonalny, tj. zapewniający wszystkim obywatelom mającym zróżnicowane
potrzeby zdrowotne sprawiedliwy dostęp do skutecznych terapii. Podstawą tak
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
rozumianej sprawiedliwości społecznej jest podejmowanie decyzji dotyczących
alokacji publicznych zasobów systemowych w oparciu o jednolite, powtarzalne i
przejrzyste kryteria stosowania wobec zróżnicowanych potrzeb zdrowotnych
wielu grup pacjentów. Przy tworzeniu wykazu refundowanych leków, środków
medycznych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych,
uwzględnia się wartość terapeutyczną leku, bezpieczeństwo jego stosowania oraz
koszt terapii. Realizując politykę zdrowotną państwa, Minister Zdrowia kieruje się
zasadami medycyny opartej na dowodach naukowych (EBM) oraz oceny
technologii medycznych (HTA). Ma to zapewnić przejrzystość i racjonalność
podejmowanych decyzji o alokacji środków publicznych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --