Interpelacja w sprawie skuteczności, adekwatności i terminowości pomocy udzielanej pokrzywdzonym kobietom, w szczególności ofiarom przestępstw przeciwko wolności seksualnej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15059
do ministra sprawiedliwości
w sprawie skuteczności, adekwatności i terminowości pomocy udzielanej pokrzywdzonym kobietom, w szczególności ofiarom przestępstw przeciwko wolności seksualnej
Zgłaszający: Monika Rosa, Katarzyna Anna Lubnauer, Jolanta Niezgodzka, Alicja Łepkowska-Gołaś
Data wpływu: 02-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich latach wielokrotnie podnoszona jest kwestia niewystarczającej, opóźnionej oraz nieadekwatnej pomocy udzielanej osobom pokrzywdzonym przestępstwami, w szczególności kobietom będącym ofiarami przestępstw przeciwko wolności seksualnej oraz ciężkich przestępstw z użyciem przemocy.
Z dostępnych informacji, w tym materiałów medialnych, analiz organizacji pozarządowych oraz relacji samych pokrzywdzonych, wynika, że system pomocy państwa – mimo istnienia instrumentów takich jak Fundusz Sprawiedliwości – często nie zapewnia realnego, szybkiego i kompleksowego wsparcia pozwalającego na powrót do normalnego funkcjonowania. Pomoc finansowa bywa symboliczna, przyznawana z dużym opóźnieniem, a procedury jej uzyskania są skomplikowane, długotrwałe i szczególnie obciążające dla osób znajdujących się w stanie głębokiego kryzysu psychicznego i zdrowotnego po doświadczeniu przemocy seksualnej.
Szczególnie niepokojące są przypadki kobiet, które w wyniku gwałtu lub innych brutalnych przestępstw przeciwko wolności seksualnej doznały poważnych i długotrwałych konsekwencji psychicznych, utraciły zdolność do pracy, samodzielnego funkcjonowania oraz możliwość utrzymania się, a mimo to nie otrzymały skutecznej, terminowej i adekwatnej pomocy ze strony państwa. W praktyce oznacza to przerzucenie ciężaru konsekwencji przestępstwa na ofiarę, zamiast zapewnienia jej realnej ochrony, bezpieczeństwa i długofalowego wsparcia.
W tym kontekście należy jednoznacznie wskazać, że w Polsce brakuje systemowego rozwiązania polegającego na istnieniu ogólnopolskiej, stabilnie finansowanej sieci wyspecjalizowanych ośrodków wsparcia dla osób po gwałcie, zapewniających natychmiastową i skoordynowaną pomoc: psychologiczną, prawną, medyczną i socjalną – niezależnie od tego, czy osoba pokrzywdzona zdecydowała się na złożenie zawiadomienia o przestępstwie.
Funkcjonujące obecnie punkty pomocy, prowadzone przez organizacje pozarządowe, w tym m.in. Punkt Pomocy dla Kobiet po Gwałcie prowadzony przez Fundację Feminoteka, stanowią sprawdzone i skuteczne modele wsparcia, jednak działają w warunkach niepewności finansowej i nie są w stanie objąć pomocą wszystkich potrzebujących. Ich działalność w praktyce wypełnia lukę, którą powinno wypełniać państwo.
W związku z powyższym apeluję o rozważenie rozwiązania polegającego na przeznaczeniu środków z Funduszu Sprawiedliwości na stałe finansowanie ogólnopolskiej sieci specjalistycznych ośrodków wsparcia dla osób po gwałcie, działających według jednolitych standardów, zapewniających natychmiastową pomoc kryzysową oraz długoterminową terapię traumy. Rozwiązanie to wpisywałoby się w podstawowy cel Funduszu Sprawiedliwości, jakim jest realna pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem, i stanowiłoby odpowiedź na wieloletnie postulaty środowisk eksperckich oraz organizacji pomocowych. Pomysł ten ma charakter konkretnej propozycji systemowej, umożliwiającej odejście od doraźnej, uznaniowej i rozproszonej pomocy na rzecz trwałego, przewidywalnego i dostępnego wsparcia dla ofiar jednego z najcięższych przestępstw.
Funkcjonowanie Funduszu Sprawiedliwości nadal budzi jednak poważne wątpliwości co do jego efektywności w realizacji celu ochrony osób pokrzywdzonych. W przestrzeni publicznej pojawiają się informacje o znaczących środkach finansowych pozostających w jego dyspozycji, przy jednoczesnym braku systemowych rozwiązań skierowanych do ofiar gwałtów i innych form przemocy seksualnej.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dostrzega potrzebę stworzenia ogólnopolskiej sieci specjalistycznych ośrodków wsparcia dla osób po gwałcie jako elementu systemu pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem?
Czy rozważane jest przeznaczenie środków z Funduszu Sprawiedliwości na stałe, systemowe finansowanie takich ośrodków, w oparciu o sprawdzone modele funkcjonujące obecnie w ramach organizacji pozarządowych?
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu zapewnienia, aby środki z Funduszu Sprawiedliwości były w pierwszej kolejności kierowane do osób najbardziej pokrzywdzonych, w szczególności kobiet - ofiar gwałtu i innych przestępstw przeciwko wolności seksualnej?
Jakie są średnie terminy rozpatrywania wniosków oraz wypłaty świadczeń z Funduszu Sprawiedliwości w ostatnich trzech latach i jakie działania podjęto w celu zapewnienia ofiarom przemocy seksualnej natychmiastowego wsparcia?
Czy ministerstwo prowadzi monitoring skuteczności udzielanej pomocy, w tym jej adekwatności do długofalowych potrzeb psychologicznych i zdrowotnych ofiar gwałtu?
Czy planowane są zmiany legislacyjne lub organizacyjne umożliwiające wdrożenie powyższego rozwiązania w najbliższym czasie?
Podsekretarz stanu Sławomir Pałka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5669 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Sławomir Pałka
BK-VII.0520.49.2026
Warszawa, 08 kwietnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15059 w sprawie skuteczności, adekwatności
i terminowości pomocy udzielanej pokrzywdzonym kobietom, w szczególności ofiarom
przestępstw przeciwko wolności seksualnej, którą złożyły Panie Posłanki Monika Rosa,
Katarzyna Anna Lubnauer, Jolanta Niezgodzka i Alicja Łepkowska-Gołaś, przedstawiam
następujące informacje.
Ad 1 - 2
Obecny model wsparcia finansowego ze środków Funduszu Sprawiedliwości opiera się na
Ogólnopolskiej Sieci Pomocy Pokrzywdzonym Przestępstwem. W drodze otwartych
konkursów ofert wyłaniane są organizacje (fundacje, stowarzyszenia), które otrzymują
dotacje celowe na prowadzenie okręgowych ośrodków i lokalnych punktów pomocy
pokrzywdzonym przestępstwem.
Z pomocy może skorzystać każdy, kto potrzebuje wsparcia ze strony państwa, ponieważ
jest pokrzywdzony w wyniku przestępstwa określonego w Kodeksie karnym. Tym samym
osoby pokrzywdzone wskutek przestępstw przeciwko wolności seksualnej,
np. zgwałcenia, molestowania, doprowadzenia do innej czynności seksualnej,
-- 1 of 4 --
2
są uprawnione do skorzystania z pomocy finansowej ze środków Funduszu
Sprawiedliwości, w ramach funkcjonującej sieci.
Dla uzyskania wsparcia, można skontaktować się z punktem świadczącym pomoc:
telefonicznie, poprzez e-mail lub odwiedzając wybraną placówkę. Pracownik organizacji
przeprowadza wywiad z osobą zgłaszającą się po pomoc. Dzięki zebranym informacjom
możliwe jest wskazanie, jaką pomoc można uzyskać w konkretnej sytuacji i co zrobić,
aby ją otrzymać.
Formy pomocy finansowanej z Funduszu Sprawiedliwości dla pokrzywdzonych
przestępstwem i osób im najbliższych to m.in.:
pomoc prawna i alternatywne metody rozwiązywania konfliktów;
pomoc tłumacza języka obcego, tłumacza języka migowego lub tłumacza
przewodnika w trakcie udzielania pomocy prawnej;
pomoc psychologiczna, psychiatryczna i psychoterapeutyczna;
pomoc udzielana przez osobę pierwszego kontaktu;
pokrywanie kosztów świadczeń zdrowotnych, lekarstw, wyrobów
medycznych;
szkolenia i kursy podnoszące kwalifikacje zawodowe oraz pokrywanie
kosztów egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe;
pokrywanie kosztów czasowego zakwaterowania lub udzielania
schronienia;
dopłaty do bieżących zobowiązań czynszowych i opłat za ogrzewanie,
prąd, gaz, wodę, opał, odbiór nieczystości;
dostosowanie mieszkania lub domu do potrzeb osoby niepełnosprawnej,
gdy utrata sprawności nastąpiła w wyniku przestępstwa;
pokrywanie kosztów żywności lub bonów żywnościowych;
pokrywanie kosztów zakupu odzieży, bielizny, obuwia, środków czystości
i higieny osobistej;
zakup urządzeń i wyposażenia.
-- 2 of 4 --
3
Ad 3, 6
Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace nad nowym modelem wsparcia osób
pokrzywdzonych przestępstwem1. Jest on oparty na trzypoziomowej strukturze, w której
kluczową rolę na poziomie lokalnym pełnić mają Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie.
Proponowany model zakłada przeniesienie ciężaru realizacji pomocy na poziom lokalny
oraz regionalny (wojewodowie).
Planowana decentralizacja udzielanego wsparcia oparta jest m.in. na zasadzie bliskości
funkcjonujących struktur pomocowych i obywateli. Pozwoli to na natychmiastową reakcję
i włączenie pokrzywdzonego w istniejącą sieć wsparcia. Synergia zasobów pozwoli
wykorzystać istniejące struktury i zmniejszyć koszty. Stabilność udzielanej pomocy
zostanie osiągnięta poprzez zastąpienie konkursów stałą dotacją celową dla samorządów.
Dzięki temu możliwe będzie długofalowe planowanie i zatrudnienie stałej i profesjonalnej
kadry. Zaletą nowego systemu będzie również zapewnienie lepszej kontroli, w ramach
reżimu ustawy o finansach publicznych, któremu podlegają samorządy.
Wprowadzenie projektowanego modelu wymaga głębokiej i zsynchronizowanej zmiany
wielu aktów prawnych, poprzedzonej m.in. uzgodnieniami międzyresortowymi. Obecnie
Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad ostatecznym kształtem Zintegrowanego
Modelu Wsparcia Osób Pokrzywdzonych Przestępstwem i Pomocy Postpenitencjarnej.
Ad 4
Zasady udzielania dotacji z Funduszu Sprawiedliwości określają przepisy, w tym
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 13 września 2017 roku w sprawie Funduszu
Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Rozporządzenie określa
terminy, w których powinno nastąpić rozstrzygnięcie otwartego konkursu ofert. Oceny
ofert pod względem merytorycznym powinny zakończyć się w terminie 60 dni od dnia
zamieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej liczby złożonych ofert i nazwy
podmiotów składających ofertę w danym konkursie. Przy czym termin ten może zostać
przedłużony przez dysponenta Funduszu Sprawiedliwości.
1 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/funduszu-sprawiedliwosci-od-politycznego-skarbca-
do-transparentnej-pomocy
-- 3 of 4 --
4
Pomoc finansowana ze środków Funduszu Sprawiedliwości, udzielana w okręgowych
ośrodkach i lokalnych punktach, ma charakter natychmiastowy i adekwatny do rodzaju
pokrzywdzenia przestępstwem. Celem udzielanej pomocy jest przede wszystkim
zniwelowanie skutków pokrzywdzenia przestępstwem.
Ad. 5
Ministerstwo Sprawiedliwości gromadzi m.in. dane, które dotyczą rodzaju udzielonej
pomocy oraz kategorii przestępstw, będących źródłem pokrzywdzenia. Dane
te poddawane są bieżącej analizie i wykorzystywane w pracach koncepcyjnych
prowadzonych przez Ministerstwo Sprawiedliwości.
Z wyrazami szacunku
Sławomir Pałka
Podsekretarz Stanu/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --