Interpelacja w sprawie wpływu tzw. deregulacji na przejrzystość i pewność obrotu prawnego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15019
do ministra sprawiedliwości
w sprawie wpływu tzw. deregulacji na przejrzystość i pewność obrotu prawnego
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 01-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
jednym z podstawowych warunków prowadzenia działalności gospodarczej jest przewidywalność prawa. Tymczasem zmiany określane jako deregulacyjne bywają wprowadzane w sposób fragmentaryczny, bez spójnej koordynacji między ustawami i rozporządzeniami, co w praktyce utrudnia ich stosowanie przez przedsiębiorców, organa administracji oraz sądy. W debacie publicznej pojawiają się głosy, że zamiast uproszczenia prawa dochodzi do zwiększenia niepewności interpretacyjnej.
Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, składam interpelację dotyczącą konsekwencji zmian deregulacyjnych dla stabilności i czytelności systemu prawnego i proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało wpływ ostatnich zmian deregulacyjnych na spójność systemu prawnego?
Jakie działania podjęto w celu eliminowania rozbieżności interpretacyjnych powstałych na skutek tych zmian?
Czy są planowane kompleksowe przeglądy regulacji pod kątem ich jasności i stosowalności w praktyce?
W jaki sposób resort współpracuje z innymi ministerstwami, aby zapobiegać chaosowi legislacyjnemu?
Łączę wyrazy szacunku
Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10331 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.46.2026
Warszawa, 07 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 15019 Pani Posłanki Olgi Semeniuk-
Patkowskiej w sprawie wpływu tzw. deregulacji na przejrzystość i pewność obrotu
prawnego.
Ad 1
Proces deregulacji przeprowadzany w 2025 roku stanowił jeden z kluczowych elementów
strategii legislacyjnej Rady Ministrów, ukierunkowanej na uproszczenie systemu prawa,
zwiększenie jego przejrzystości oraz ograniczenie zbędnych obciążeń administracyjnych.
Działania podejmowane w ramach tej inicjatywy, w tym projekty legislacyjne wynikające
z programu „SprawdzaMy”, były projektowane w sposób uwzględniający konieczność
zachowania spójności aksjologicznej oraz systemowej. Ministerstwo Sprawiedliwości,
zgodnie ze swoją właściwością rzeczową, każdorazowo dokonuje analizy wpływu
projektowanych rozwiązań normatywnych na całość systemu prawa, w szczególności
w kontekście zgodności z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego
oraz konstytucyjnymi zasadami stanowienia prawa. W przypadku inicjatyw
deregulacyjnych z 2025 roku, prace legislacyjne były poprzedzane uzgodnieniami
wewnątrzresortowymi, prowadzonymi z udziałem wyspecjalizowanych departamentów
merytorycznych odpowiadających za poszczególne dziedziny prawa.
-- 1 of 6 --
2
Jednocześnie, postulaty deregulacyjne były przedmiotem szczegółowej analizy w ramach
zespołu deregulacyjnego powołanego przy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, z udziałem
przedstawicieli resortów właściwych. Pozwoliło to na wieloaspektową ocenę
projektowanych rozwiązań pod kątem ich zgodności z porządkiem prawnym oraz skutków
ich wdrożenia w praktyce stosowania prawa.
Ocena wpływu zmian deregulacyjnych na spójność systemu prawnego stanowiła
integralną część prac legislacyjnych podejmowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości.
Analiza ta była prowadzona w sposób instytucjonalnie uporządkowany, w ramach
obowiązujących procedur wewnątrzresortowych oraz rządowych, co pozwoliło
na zidentyfikowanie ewentualnych ryzyk systemowych i ich eliminację na etapie
projektowania regulacji.
Dotychczas nie otrzymaliśmy sygnałów o powstaniu dodatkowych trudności na skutek
wprowadzonych zmian deregulacyjnych.
Proces deregulacji polegał na przekazywaniu przez stronę społeczną postulatów
deregulacyjnych, które to – zdaniem strony społecznej – miały ograniczyć biurokrację,
wspierać rozwój przedsiębiorczości czy innymi metodami wpłynąć pozytywnie na polski
rynek oraz system prawny. Proces ten w dalszej części polegał na rozpatrywaniu przez
właściwe resorty przedstawionych im postulatów deregulacyjnych. Ministerstwa
poddawały je analizie oraz przekazywały opinię o możliwości lub niemożliwości realizacji
postulatu. Tą drogą Ministerstwu Sprawiedliwości przekazano szeroki katalog postulatów,
które obejmowały m.in. obniżenie sankcji karnej w określonych przypadkach,
ograniczenie stosowania tymczasowych aresztowań, cyfryzację niektórych usług, które
koordynuje Ministerstwo Sprawiedliwości, rozwody pozasądowe, nowelizację
tzw. ustawy Kamilka czy wprowadzenie instytucji amicus curiae. Mając na względzie
powyższe, należy stwierdzić, że szeroki zakres przedstawianych postulatów był istotą
procesu deregulacyjnego.
-- 2 of 6 --
3
Ad 2
Zmiany prawa w zakresie postulatów deregulacyjnych przedłożonych Ministrowi
Sprawiedliwości były projektami ustaw. Mając na względzie §6 rozporządzenia Prezesa
Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej (Dz. U.
z 2016 poz. 283), który stanowi, że przepisy ustawy redaguje się tak, aby dokładnie
i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w nich norm wyrażały intencje
prawodawcy, należy przyjąć, że brak rozbieżności interpretacyjnych jest wymogiem
prawidłowej legislacji, która jest jednym z wymogów, stawianym przez rozporządzenie
podmiotom przygotowującym projekty aktów prawnych.
Zgodnie z zasadą legalizmu i wymogami przejrzystości stanowienia prawa, organy władzy
publicznej, w tym Ministerstwo Sprawiedliwości, zobowiązane są do przeciwdziałania
powstawaniu rozbieżności interpretacyjnych, w szczególności w przypadku
wprowadzania zmian o charakterze deregulacyjnym. Zmiany te, z racji upraszczania
dotychczasowych rozwiązań, mogą generować nowe pytania interpretacyjne, które
wymagają bieżącej analizy i odpowiedzi ze strony organów odpowiedzialnych za politykę
prawną państwa. W odpowiedzi na potencjalne trudności interpretacyjne wynikające
z wprowadzenia deregulacji, Ministerstwo Sprawiedliwości podejmuje działania
o charakterze systemowym. W pierwszej kolejności każda propozycja legislacyjna zawiera
obszerne uzasadnienie, wskazujące ratio legis poszczególnych przepisów
oraz przewidywany sposób ich stosowania w praktyce.
Ad 3
W zakresie przeglądu regulacji pod kątem ich jasności i stosowalności w praktyce, należy
zauważyć, że proces deregulacji nie został ukończony. Rządowy proces legislacyjny jest
procesem wieloetapowym obejmującym m.in. szereg uzgodnień międzyresortowych,
etap Stałego Komitetu Rady Ministrów czy etap Rady Ministrów. Ponadto wieloetapowy
proces legislacyjny po przekazaniu projektu na ręce Marszałka Sejmu tj. prace
w komisjach, trzy czytania projektu oraz skierowanie ustawy do podpisu Prezydenta RP.
Wspomniane etapy implikują stan, w którym część projektów ustaw realizujących
-- 3 of 6 --
4
postulaty nie otrzymały podpisu Prezydenta RP, toteż proces legislacyjny nie został
zakończony, a wspomniany przegląd nie jest możliwy.
Należy jednak stwierdzić, że na podstawie §28 uchwały nr 190 Rady Ministrów
z 29 października 2013 r. Regulamin pracy Rady Ministrów (M. P. z 2024 r. poz. 806), każdy
projekt ustawy winien być opatrzony uzasadnieniem, które w części OSR wskazuje
m.in. analizę przewidywanych kosztów i korzyści. Obejmuje zidentyfikowanie problemu,
cel interwencji, wpływ na finanse publiczne, rynek pracy, przedsiębiorczość oraz pozycję
rodzin, osób starszych i niepełnosprawnych, a także wyniki konsultacji.
Ponadto w przypadku niektórych projektów możliwe będzie zastosowanie OSR ex-post,
czyli przygotowanie dokumentu ewaluacyjnego sporządzany po wejściu w życie aktu
prawnego. OSR ex-post służy analizie rzeczywistych efektów, kosztów i korzyści. Pozwala
ocenić, czy ustawa zrealizowała cele, rozwiązując zidentyfikowane problemy i czy
konieczna jest jej nowelizacja.
Zasada przyjaznej legislacji wynikająca z krajowego standardu stanowienia prawa,
wymaga, aby normy prawne były formułowane w sposób jasny, zrozumiały i możliwy
do zastosowania w praktyce. Ministerstwo Sprawiedliwości jako organ odpowiedzialny
za część regulacji procesowych i materialnoprawnych, traktuje tę zasadę jako jeden
z fundamentów swojej działalności legislacyjnej.
W ramach strategii deregulacyjnej Ministerstwo Sprawiedliwości angażuje się w działania
mające na celu systematyczną ocenę i upraszczanie istniejących regulacji. Działania te są
prowadzone z poszanowaniem zasady partycypacji społecznej. Każdy etap przeglądu
obejmuje ocenę stosowalności przepisów w praktyce, identyfikację nadregulacji
oraz sformułowanie propozycji zmian o charakterze legislacyjnym lub instrukcyjnym.
Co istotne, przeglądy te nie mają charakteru wyłącznie punktowego, lecz są częścią
szerszej polityki legislacyjnej państwa, koordynowanej przez Kancelarię Prezesa Rady
Ministrów.
-- 4 of 6 --
5
Kompleksowe przeglądy obowiązujących regulacji, podejmowane zarówno przez
Ministerstwo Sprawiedliwości, jak i w ramach współpracy międzyresortowej,
są i pozostaną jednym z priorytetowych instrumentów polityki prawnej państwa.
Ich celem jest nie tylko eliminacja zbędnych barier i luk prawnych, ale także zwiększenie
czytelności, spójności i efektywności przepisów w warunkach ich codziennego
stosowania.
Ministerstwo deklaruje kontynuację tych działań w kolejnych obszarach regulacyjnych,
zgodnie z harmonogramem uzgodnionym na szczeblu rządowym.
Ad 4
Minister Sprawiedliwości jako jeden z podmiotów, o których mowa w §20 uchwały nr 190
Rady Ministrów z 29 października 2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów (M. P. z 2024
r. poz. 806), jest uprawniony do uczestniczenia w procesie opiniowania oraz uzgodnień
międzyresortowych w zakresie swojej właściwości. Toteż mając na uwadze rozdział
3 Uzgodnienia, konsultacje publiczne i opiniowanie projektu dokumentu rządowego
ww. uchwały, projekty ustaw są obligatoryjnie przedkładane do uzgodnień
międzyresortowych. W związku z tym, każdy resort w zakresie swojej właściwości jest
włączony w prace nad każdym projektem, co wyczerpuje znamiona prawidłowej legislacji.
Ministerstwo Sprawiedliwości, realizując konstytucyjny obowiązek stanowienia prawa
spójnego i przewidywalnego, prowadzi ścisłą współpracę z innymi organami administracji
rządowej w zakresie projektowania i wdrażania rozwiązań legislacyjnych.
W celu zapewnienia koordynacji prac deregulacyjnych w 2025 roku powołany został
międzyresortowy zespół roboczy, działający pod auspicjami Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów. Zespół ten wypracował jednolite zasady proceduralne dotyczące oceny
i wdrażania postulatów zgłoszonych w ramach inicjatywy „SprawdzaMy”.
Udział przedstawicieli resortów merytorycznie właściwych za poszczególne dziedziny
regulacji zapewnił każdemu z projektów możliwość kompleksowej oceny pod względem
zgodności z obowiązującym porządkiem prawnym oraz wykonalności. W praktyce oznacza
-- 5 of 6 --
6
to, że każdy projekt deregulacyjny był przedmiotem oceny wielopodmiotowej,
z uwzględnieniem stanowisk odpowiednich komórek organizacyjnych ministerstw.
Wieloetapowy tryb prac nad projektami legislacyjnymi – obejmujący zarówno analizę
w ramach zespołu deregulacyjnego, jak i standardową ścieżkę uzgodnień rządowych –
stanowi skuteczny mechanizm przeciwdziałania rozproszeniu i niespójności regulacyjnej.
Pozwala on na wczesną identyfikację potencjalnych kolizji normatywnych oraz zapewnia
zgodność projektowanych rozwiązań z całością systemu prawa. Ponieważ proces
deregulacji nie został jeszcze zakończony, Ministerstwo Sprawiedliwości będzie
kontynuować współpracę z instytucjami państwa oraz stroną społeczną.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 6 --