Interpelacja nr 14977
Interpelacja w sprawie projektowanej centralizacji systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) oraz faktycznego wprowadzenia nowej daniny publicznej w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie projektowanej centralizacji systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) oraz faktycznego wprowadzenia nowej daniny publicznej w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100)
Interpelacja nr 14977
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie projektowanej centralizacji systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) oraz faktycznego wprowadzenia nowej daniny publicznej w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100)
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 01-02-2026
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), który – pod pozorem realizacji celów środowiskowych – wprowadza fundamentalną przebudowę systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) w Polsce. W rzeczywistości projekt ten oznacza odejście od funkcjonującego od ponad dwóch dekad rynkowego modelu gospodarowania odpadami opakowaniowymi na rzecz systemu scentralizowanego, upaństwowionego i sterowanego administracyjnie.
Kluczową zmianą proponowaną w projekcie UC100 jest faktyczne wyeliminowanie konkurencyjnych organizacji odzysku opakowań, które dotychczas realizowały obowiązki producentów w ramach ROP. Podmioty te, w przeważającej mierze działające w oparciu o polski kapitał, zostają zastąpione rozwiązaniem, w którym producenci ograniczają swoją rolę do wniesienia obowiązkowej „opłaty opakowaniowej”, a całość systemu przejmuje państwowa administracja, w szczególności Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz struktury mu towarzyszące.
Projekt ten prowadzi do pełnej centralizacji zarządzania środkami finansowymi pochodzącymi od przedsiębiorców, przy jednoczesnym usunięciu mechanizmów rynkowych, takich jak konkurencja cenowa, presja efektywnościowa czy innowacyjność organizacyjna. W ich miejsce wprowadzony zostaje rozbudowany aparat administracyjny, obejmujący kolejne instytucje publiczne, które nie działają w warunkach rynkowych i nie ponoszą odpowiedzialności za koszty własnego funkcjonowania.
W konsekwencji projekt UC100 generuje istotny wzrost kosztów po stronie producentów. Szacunki wskazują, że obciążenia związane z zagospodarowaniem opakowań i odpadów opakowaniowych mogą wzrosnąć wielokrotnie w porównaniu do obecnego systemu. Oznacza to, że mamy do czynienia nie z korektą istniejącego modelu, lecz z radykalnym zwiększeniem fiskalnych obciążeń przedsiębiorców.
Szczególnie niepokojący jest charakter tzw. opłaty opakowaniowej, która wbrew swojej nazwie posiada wszystkie cechy podatku. Jest to świadczenie pieniężne o charakterze przymusowym, bezzwrotnym i jednostronnie ustalanym przez władzę publiczną, bez jakiegokolwiek ekwiwalentu po stronie podmiotów zobowiązanych. Co więcej, projekt przewiduje, że wysokość tej daniny będzie ustalana w drodze rozporządzenia ministra, co rodzi poważne wątpliwości co do zgodności takiego rozwiązania z konstytucyjnymi zasadami stanowienia danin publicznych.
Dodatkowym problemem systemowym jest brak jednoznacznie wskazanego podmiotu odpowiedzialnego za nieosiągnięcie wymaganych poziomów zbiórki i recyklingu. W dotychczasowym modelu odpowiedzialność ta była jasno przypisana organizacjom odzysku. W nowym systemie odpowiedzialność ta ulega rozmyciu, co w praktyce może prowadzić do przerzucania konsekwencji niepowodzeń systemowych na wszystkich producentów w formie podwyższania opłaty opakowaniowej, a więc w ramach mechanizmu odpowiedzialności zbiorowej.
Projekt UC100 uzasadniany jest koniecznością wdrożenia przepisów prawa unijnego. Należy jednak podkreślić, że prawo Unii Europejskiej nie narzuca państwom członkowskim konkretnego, scentralizowanego modelu ROP, wręcz przeciwnie – dopuszcza różnorodne rozwiązania, pod warunkiem że są one sprawiedliwe, transparentne i efektywne. Proponowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska model budzi poważne wątpliwości co do spełnienia tych kryteriów i stanowiłby ewenement na skalę europejską jako przykład odejścia od rynkowych mechanizmów na rzecz pełnej kontroli administracyjnej.
Wprowadzenie nowego systemu nie pozostanie bez wpływu na sytuację konsumentów. Wzrost kosztów po stronie przedsiębiorców – zwłaszcza małych i średnich – nieuchronnie zostanie przerzucony na ceny towarów, w szczególności produktów codziennego użytku, w tym żywności. Oznacza to realne ryzyko dalszego wzrostu inflacji oraz pogorszenia siły nabywczej obywateli.
Projekt UC100 w obecnym kształcie oznacza istotne osłabienie konkurencyjności polskich przedsiębiorców względem podmiotów działających w innych państwach Unii Europejskiej, gdzie funkcjonują rynkowe modele ROP. Jednocześnie prowadzi do likwidacji całego sektora prywatnych organizacji odzysku, wraz z ich zapleczem eksperckim i wieloletnim dorobkiem organizacyjnym, bez jakiejkolwiek formy rekompensaty.
Podkreślić należy, że sprzeciw wobec projektu UC100 nie jest sprzeciwem wobec samej idei rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Przedsiębiorcy akceptują konieczność ponoszenia kosztów zagospodarowania odpadów opakowaniowych, oczekują jednak, że system ten będzie oparty na zasadach racjonalności ekonomicznej, przejrzystości i efektywności. Projekt UC100 tych warunków nie spełnia, a jego skutki finansowe i gospodarcze mogą okazać się trwałe i trudne do odwrócenia.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało szczegółowej analizy porównawczej kosztów funkcjonowania obecnego, rynkowego modelu ROP oraz kosztów administracyjnych i operacyjnych systemu scentralizowanego przewidzianego w projekcie UC100, a jeżeli tak – jakie są wyniki tej analizy, w szczególności w zakresie kosztów obsługi systemu po stronie administracji publicznej (NFOŚiGW, urzędy marszałkowskie, IOŚ, Rada ROP)?
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada wyliczenia dotyczące prognozowanego wzrostu całkowitych obciążeń finansowych producentów z tytułu zagospodarowania opakowań i odpadów opakowaniowych po wejściu w życie projektu UC100 w porównaniu do obecnie funkcjonującego systemu, a jeżeli tak – o ile procentowo i kwotowo obciążenia te wzrosną w skali roku?
3. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeprowadziło analizę prawną charakteru tzw. opłaty opakowaniowej pod kątem spełniania konstytucyjnych cech podatku, w szczególności w zakresie jej bezzwrotności, przymusowego charakteru oraz braku ekwiwalentnego świadczenia po stronie państwa, a jeżeli tak – jakie były wnioski tej analizy?
4. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska może wskazać, z jakich przyczyn w projekcie UC100 przewidziano ustalanie stawek opłaty opakowaniowej w drodze rozporządzenia ministra, a nie w samej ustawie, oraz czy resort ocenił ryzyko naruszenia zasad określoności i legalności danin publicznych wynikających z Konstytucji RP?
5. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało analizy skutków likwidacji funkcjonujących obecnie organizacji odzysku opakowań, w tym wpływu tej decyzji na konkurencyjność rynku, utratę zaplecza eksperckiego oraz miejsca pracy w sektorze, a jeżeli tak – jakie są wyniki tej analizy i czy przewidziano jakiekolwiek mechanizmy kompensacyjne?
6. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska może jednoznacznie wskazać podmiot odpowiedzialny w nowym systemie za nieosiągnięcie wymaganych poziomów zbiórki i recyklingu odpadów opakowaniowych, a jeżeli odpowiedzialność ta nie została przypisana jednemu podmiotowi – czy resort przewiduje mechanizm przerzucania konsekwencji finansowych takich niepowodzeń na wszystkich producentów poprzez podwyższanie opłaty opakowaniowej?
7. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeprowadziło ocenę wpływu projektu UC100 na ceny produktów konsumpcyjnych, w szczególności żywności, oraz na poziom inflacji, a jeżeli tak – jakie są prognozowane skutki dla konsumentów wynikające z przeniesienia zwiększonych kosztów systemu ROP na ceny detaliczne?
8. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało analizy porównawczej modeli ROP funkcjonujących w innych państwach Unii Europejskiej, w szczególności pod kątem stopnia centralizacji systemu, roli podmiotów rynkowych oraz kosztów dla producentów, a jeżeli tak – w jakich państwach stosowany jest model zbliżony do rozwiązania zaproponowanego w projekcie UC100?
9. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska analizowało ryzyko osłabienia konkurencyjności polskich przedsiębiorców na rynku unijnym w związku ze wzrostem kosztów wynikających z projektu UC100, a jeżeli tak – czy resort przewiduje jakiekolwiek działania osłonowe dla małych i średnich przedsiębiorstw najbardziej narażonych na skutki finansowe proponowanego systemu?
Interpelacja nr 14977
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie projektowanej centralizacji systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) oraz faktycznego wprowadzenia nowej daniny publicznej w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100)
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 01-02-2026
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), który – pod pozorem realizacji celów środowiskowych – wprowadza fundamentalną przebudowę systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) w Polsce. W rzeczywistości projekt ten oznacza odejście od funkcjonującego od ponad dwóch dekad rynkowego modelu gospodarowania odpadami opakowaniowymi na rzecz systemu scentralizowanego, upaństwowionego i sterowanego administracyjnie.
Kluczową zmianą proponowaną w projekcie UC100 jest faktyczne wyeliminowanie konkurencyjnych organizacji odzysku opakowań, które dotychczas realizowały obowiązki producentów w ramach ROP. Podmioty te, w przeważającej mierze działające w oparciu o polski kapitał, zostają zastąpione rozwiązaniem, w którym producenci ograniczają swoją rolę do wniesienia obowiązkowej „opłaty opakowaniowej”, a całość systemu przejmuje państwowa administracja, w szczególności Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz struktury mu towarzyszące.
Projekt ten prowadzi do pełnej centralizacji zarządzania środkami finansowymi pochodzącymi od przedsiębiorców, przy jednoczesnym usunięciu mechanizmów rynkowych, takich jak konkurencja cenowa, presja efektywnościowa czy innowacyjność organizacyjna. W ich miejsce wprowadzony zostaje rozbudowany aparat administracyjny, obejmujący kolejne instytucje publiczne, które nie działają w warunkach rynkowych i nie ponoszą odpowiedzialności za koszty własnego funkcjonowania.
W konsekwencji projekt UC100 generuje istotny wzrost kosztów po stronie producentów. Szacunki wskazują, że obciążenia związane z zagospodarowaniem opakowań i odpadów opakowaniowych mogą wzrosnąć wielokrotnie w porównaniu do obecnego systemu. Oznacza to, że mamy do czynienia nie z korektą istniejącego modelu, lecz z radykalnym zwiększeniem fiskalnych obciążeń przedsiębiorców.
Szczególnie niepokojący jest charakter tzw. opłaty opakowaniowej, która wbrew swojej nazwie posiada wszystkie cechy podatku. Jest to świadczenie pieniężne o charakterze przymusowym, bezzwrotnym i jednostronnie ustalanym przez władzę publiczną, bez jakiegokolwiek ekwiwalentu po stronie podmiotów zobowiązanych. Co więcej, projekt przewiduje, że wysokość tej daniny będzie ustalana w drodze rozporządzenia ministra, co rodzi poważne wątpliwości co do zgodności takiego rozwiązania z konstytucyjnymi zasadami stanowienia danin publicznych.
Dodatkowym problemem systemowym jest brak jednoznacznie wskazanego podmiotu odpowiedzialnego za nieosiągnięcie wymaganych poziomów zbiórki i recyklingu. W dotychczasowym modelu odpowiedzialność ta była jasno przypisana organizacjom odzysku. W nowym systemie odpowiedzialność ta ulega rozmyciu, co w praktyce może prowadzić do przerzucania konsekwencji niepowodzeń systemowych na wszystkich producentów w formie podwyższania opłaty opakowaniowej, a więc w ramach mechanizmu odpowiedzialności zbiorowej.
Projekt UC100 uzasadniany jest koniecznością wdrożenia przepisów prawa unijnego. Należy jednak podkreślić, że prawo Unii Europejskiej nie narzuca państwom członkowskim konkretnego, scentralizowanego modelu ROP, wręcz przeciwnie – dopuszcza różnorodne rozwiązania, pod warunkiem że są one sprawiedliwe, transparentne i efektywne. Proponowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska model budzi poważne wątpliwości co do spełnienia tych kryteriów i stanowiłby ewenement na skalę europejską jako przykład odejścia od rynkowych mechanizmów na rzecz pełnej kontroli administracyjnej.
Wprowadzenie nowego systemu nie pozostanie bez wpływu na sytuację konsumentów. Wzrost kosztów po stronie przedsiębiorców – zwłaszcza małych i średnich – nieuchronnie zostanie przerzucony na ceny towarów, w szczególności produktów codziennego użytku, w tym żywności. Oznacza to realne ryzyko dalszego wzrostu inflacji oraz pogorszenia siły nabywczej obywateli.
Projekt UC100 w obecnym kształcie oznacza istotne osłabienie konkurencyjności polskich przedsiębiorców względem podmiotów działających w innych państwach Unii Europejskiej, gdzie funkcjonują rynkowe modele ROP. Jednocześnie prowadzi do likwidacji całego sektora prywatnych organizacji odzysku, wraz z ich zapleczem eksperckim i wieloletnim dorobkiem organizacyjnym, bez jakiejkolwiek formy rekompensaty.
Podkreślić należy, że sprzeciw wobec projektu UC100 nie jest sprzeciwem wobec samej idei rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Przedsiębiorcy akceptują konieczność ponoszenia kosztów zagospodarowania odpadów opakowaniowych, oczekują jednak, że system ten będzie oparty na zasadach racjonalności ekonomicznej, przejrzystości i efektywności. Projekt UC100 tych warunków nie spełnia, a jego skutki finansowe i gospodarcze mogą okazać się trwałe i trudne do odwrócenia.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało szczegółowej analizy porównawczej kosztów funkcjonowania obecnego, rynkowego modelu ROP oraz kosztów administracyjnych i operacyjnych systemu scentralizowanego przewidzianego w projekcie UC100, a jeżeli tak – jakie są wyniki tej analizy, w szczególności w zakresie kosztów obsługi systemu po stronie administracji publicznej (NFOŚiGW, urzędy marszałkowskie, IOŚ, Rada ROP)?
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada wyliczenia dotyczące prognozowanego wzrostu całkowitych obciążeń finansowych producentów z tytułu zagospodarowania opakowań i odpadów opakowaniowych po wejściu w życie projektu UC100 w porównaniu do obecnie funkcjonującego systemu, a jeżeli tak – o ile procentowo i kwotowo obciążenia te wzrosną w skali roku?
3. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeprowadziło analizę prawną charakteru tzw. opłaty opakowaniowej pod kątem spełniania konstytucyjnych cech podatku, w szczególności w zakresie jej bezzwrotności, przymusowego charakteru oraz braku ekwiwalentnego świadczenia po stronie państwa, a jeżeli tak – jakie były wnioski tej analizy?
4. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska może wskazać, z jakich przyczyn w projekcie UC100 przewidziano ustalanie stawek opłaty opakowaniowej w drodze rozporządzenia ministra, a nie w samej ustawie, oraz czy resort ocenił ryzyko naruszenia zasad określoności i legalności danin publicznych wynikających z Konstytucji RP?
5. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało analizy skutków likwidacji funkcjonujących obecnie organizacji odzysku opakowań, w tym wpływu tej decyzji na konkurencyjność rynku, utratę zaplecza eksperckiego oraz miejsca pracy w sektorze, a jeżeli tak – jakie są wyniki tej analizy i czy przewidziano jakiekolwiek mechanizmy kompensacyjne?
6. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska może jednoznacznie wskazać podmiot odpowiedzialny w nowym systemie za nieosiągnięcie wymaganych poziomów zbiórki i recyklingu odpadów opakowaniowych, a jeżeli odpowiedzialność ta nie została przypisana jednemu podmiotowi – czy resort przewiduje mechanizm przerzucania konsekwencji finansowych takich niepowodzeń na wszystkich producentów poprzez podwyższanie opłaty opakowaniowej?
7. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeprowadziło ocenę wpływu projektu UC100 na ceny produktów konsumpcyjnych, w szczególności żywności, oraz na poziom inflacji, a jeżeli tak – jakie są prognozowane skutki dla konsumentów wynikające z przeniesienia zwiększonych kosztów systemu ROP na ceny detaliczne?
8. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało analizy porównawczej modeli ROP funkcjonujących w innych państwach Unii Europejskiej, w szczególności pod kątem stopnia centralizacji systemu, roli podmiotów rynkowych oraz kosztów dla producentów, a jeżeli tak – w jakich państwach stosowany jest model zbliżony do rozwiązania zaproponowanego w projekcie UC100?
9. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska analizowało ryzyko osłabienia konkurencyjności polskich przedsiębiorców na rynku unijnym w związku ze wzrostem kosztów wynikających z projektu UC100, a jeżeli tak – czy resort przewiduje jakiekolwiek działania osłonowe dla małych i średnich przedsiębiorstw najbardziej narażonych na skutki finansowe proponowanego systemu?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
23%
Konkretność
77%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22698 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.8.2026.JM
4217756.17053806.13900654
Warszawa, 18-02-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Pana Posła Janusza Kowalskiego (K10INT14977)
Temat: w sprawie w sprawie projektowanej centralizacji systemu rozszerzonej
odpowiedzialności producenta (ROP) oraz faktycznego wprowadzenia nowej daniny
publicznej w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100).
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT14977 Pana Posła Janusza Kowalskiego przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Na wstępie należy wyjaśnić, że projekt ustawy o opakowaniach i odpadach
opakowaniowych (nr w wykazie UC100), zwany dalej: „projektem UC100”, służy
stosowaniu rozporządzenia nr 2025/401, które stosuje się od dnia 12 sierpnia 2026 r. oraz
ma na celu dostosowanie systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta, zwanego
dalej: „ROP”, do wymagań rozporządzenia nr 2025/40 oraz art. 8 i 8a dyrektywy
2008/98/WE2.
Z projektem ustawy UC100 oraz dokumentami towarzyszącymi można zapoznać się pod
adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12401003.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało szczegółowej analizy porównawczej
kosztów funkcjonowania obecnego, rynkowego modelu ROP oraz kosztów
administracyjnych i operacyjnych systemu scentralizowanego przewidzianego w projekcie
UC100, a jeżeli tak – jakie są wyniki tej analizy, w szczególności w zakresie kosztów obsługi
systemu po stronie administracji publicznej (NFOŚiGW, urzędy marszałkowskie, IOŚ, Rada
ROP)?
W ocenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ) nie jest zasadne porównywanie
kosztów funkcjonowania obecnego systemu ROP dla opakowań z nowym modelem ROP.
Obowiązujący system ROP opiera się na założeniu pokrycia w najbardziej efektywny sposób
kosztów zagospodarowania odpadów opakowaniowych przez zapewnienie transferu
1 W dniu 22 stycznia 2025 r. opublikowane zostało rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40
z dnia 19 grudnia 2024 r. sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zmiany rozporządzenia (UE) 2019/1020
i dyrektywy (UE) 2019/904 oraz uchylenia dyrektywy 94/62/WE, zwane dalej: „rozporządzeniem nr 2025/40).
W odniesieniu do systemów ROP dla opakowań rozporządzenie nr 2025/40 stanowi lex specialis w stosunku do
dyrektywy 2008/98/WE.
2 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz
uchylająca niektóre dyrektywy, zwana dalej: „dyrektywą 2008/98/WE”.
-- 1 of 7 --
finansowego od producentów do podmiotów przygotowujących odpady do recyklingu.
Przedmiotowa płatność miała przekładać się pośrednio na pokrycie kosztów innych działań
w łańcuchu gospodarowania odpadów, od etapu ich odbioru i zbiórki. W praktyce
obowiązujący obecnie system nie zapewnia jednak zadowalającego pokrycia kosztów
selektywnego zbierania i transportu odpadów opakowaniowych pochodzących
z gospodarstw domowych, które finansowane są przez mieszkańców z ponoszonych przez
nich opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obecny system bezpośrednio wiąże
obowiązek płatności wyłącznie z poziomem recyklingu odpadów opakowaniowych
określonej kategorii materiałowej, a nie z samym wprowadzeniem na rynek opakowania,
które stanie się odpadem wymagającym zagospodarowania. Szczegóły w tym zakresie
opisano w pkt 1 OSR do projektu UC100.
Dokonanie szczegółowej kalkulacji kosztów obsługi administracyjnej i operacyjnej
obowiązującego systemu nie jest możliwe z uwagi na brak szczegółowych danych w tym
zakresie po stronie organizacji odzysku opakowań, wprowadzających produkty
w opakowaniach samodzielnie realizujących obowiązki w zakresie ROP oraz porozumień3.
Przy czym należy podkreślić, że koszty administracyjne i operacyjne obowiązującego
systemu to nie tylko ww. koszty, ale również koszty urzędów marszałkowskich
odpowiedzialnych za weryfikację sprawozdań w Bazie danych o produktach i opakowaniach
oraz o gospodarce odpadami, obsługę opłaty produktowej oraz prowadzenie kontroli,
a także koszty NFOŚiGW związane z obsługą opłaty produktowej.
Z kolei koszty nowego systemu ROP dla opakowań, w tym również koszty administracyjne
i operacyjne wynikają z konieczności stworzenia systemu, który umożliwi producentom
realizację obowiązku pokrywania pełnych kosztów selektywnego zbierania odpadów
opakowaniowych, a następnie ich transportu i przetwarzania, w tym przetwarzania
niezbędnego do osiągnięcia unijnych celów w zakresie gospodarowania odpadami, oraz
kosztów niezbędnych do realizacji innych celów i zadań, kosztów informowania posiadaczy
odpadów oraz kosztów gromadzenia danych i sprawozdawczości, a także kosztów
wprowadzonych rozporządzeniem nr 2025/40, tj. etykietowania pojemników na odpady
oraz prowadzenia analiz składu zebranych zmieszanych odpadów komunalnych.
W oparciu o założenia nowego modelu ROP NFOŚiGW, urzędy marszałkowskie oraz
IOŚ-PIB przygotowały na prośbę resortu kalkulacje dotyczącą pracochłonności (załącznik
nr 1 do OSR) oraz kosztów związanych z realizacją określonych dla nich w projekcie UC100
zadań (pkt 6 OSR). Natomiast Rada ROP będzie organem opiniodawczo-doradczym ministra
właściwego do spraw klimatu. Zgodnie z projektem UC100 członkom Rady ROP
nie przysługuje wynagrodzenie z tytułu członkostwa w tej radzie ani zwrot kosztów podróży
i noclegów z tytułu udziału w posiedzeniu tej rady, zaś jej obsługę zapewni urząd
obsługujący ministra właściwego do spraw klimatu.
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada wyliczenia dotyczące prognozowanego
wzrostu całkowitych obciążeń finansowych producentów z tytułu zagospodarowania
opakowań i odpadów opakowaniowych po wejściu w życie projektu UC100,
w porównaniu do obecnie funkcjonującego systemu, a jeżeli tak – o ile procentowo
i kwotowo obciążenia te wzrosną w skali roku?
MKiŚ nie posiada wyliczeń pozwalających na wskazanie jednolitej, reprezentatywnej dla
całej grupy wprowadzających produkty w opakowaniach zmiany całkowitych obciążeń
finansowych z tytułu ROP. Dokonanie takich wyliczeń nie jest możliwe, bowiem umowy
3 o których mowa w art. 25 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi (Dz. U. z 2025 r. poz. 870, z późn. zm.)
-- 2 of 7 --
zawierane między wprowadzającymi produkty w opakowaniach a organizacjami odzysku
opakowań mają charakter poufny. W konsekwencji MKiŚ nie dysponuje danymi
o szczegółowych kosztach ponoszonych przez wprowadzających produkty
w opakowaniach na rzecz tych organizacji z tytułu przejęcia realizacji ustawowych
obowiązków, tj. zapewnienia wymaganych poziomów recyklingu odpadów
opakowaniowych oraz prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych. Na poziom tych
kosztów wpływają m.in.: rodzaj opakowań wprowadzanych do obrotu (np. szkło, metal,
tworzywa sztuczne, papier i tektura, drewno), skala działalności wprowadzającego produkty
w opakowaniach, a także indywidualne relacje handlowe między tymi podmiotami.
MKiŚ posiada wyłącznie dane pochodzące ze sprawozdań finansowych największych
organizacji odzysku opakowań, które pozwalają oszacować średni koszt przejęcia
ustawowych obowiązków w odniesieniu do 1 Mg opakowań wprowadzonych do obrotu
(bez podziału na poszczególne rodzaje opakowań). Co więcej są to wartości uśrednione,
zagregowane dla wszystkich największych organizacji, a nie indywidualne koszty
ponoszone przez poszczególnych wprowadzających produkty w opakowaniach. Dlatego też
ta średnia stawka nie może być rozpatrywana w kontekście indywidualnego
wprowadzającego produkty w opakowaniach.
W związku z powyższym zmiany obciążeń finansowych powinny być rozpatrywane
w odniesieniu do konkretnego wprowadzającego produkty w opakowaniach, w tym celu
dany przedsiębiorca może porównać dotychczasowe koszty ponoszone na rzecz organizacji
odzysku opakowań ze stawkami wskazanymi w OSR i na tej podstawie oszacować
przybliżoną zmianę obciążenia finansowego, przy czym należy zaznaczyć, że ostateczne
stawki opłaty opakowaniowej zostaną ustalone w rozporządzeniu.
3. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeprowadziło analizę prawną charakteru
tzw. „opłaty opakowaniowej” pod kątem spełniania konstytucyjnych cech podatku,
w szczególności w zakresie jej bezzwrotności, przymusowego charakteru oraz braku
ekwiwalentnego świadczenia po stronie państwa, a jeżeli tak – jakie były wnioski tej
analizy?
MKiŚ przeprowadziło analizę prawną charakteru opłaty opakowaniowej, w wyniku której
stwierdzono, że opłata opakowaniowa ma charakter daniny publicznej, spełniającej
przesłanki przymusowości, bezzwrotności i pieniężnego charakteru, jednak o jej charakterze
opłaty publicznoprawnej niebędącej podatkiem przesądza przesłanka ekwiwalentności
świadczenia. Ustawa, w ślad za art. 8a ust. 4 i 5 dyrektywy 2008/98/WE nakłada na
producentów obowiązek ponoszenia rozszerzonej odpowiedzialności za zagospodarowanie
odpadów pochodzących z produktów udostępnionych przez nich na rynku po raz pierwszy,
a nakładana opłata służy realizacji tego obowiązku. Jej celem nie jest zasilenie budżetu
państwa czy samorządu, lecz finansowanie konkretnych zadań związanych
z zagospodarowaniem odpadów opakowaniowych, zgodnie z zasadą „zanieczyszczający
płaci”. Ponadto, art. 49 ust. 4 i 5 projektu UC100 zawierają wystarczające ramy ustawowe
do tego, aby uznać delegację ustawową za zgodną z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Ustawodawca
wskazuje zarówno maksymalną wysokość stawki, jak i podstawowe kryteria różnicowania
opłat (kategorie materiałowe, cechy ekologiczne, ekomodulacja). Szczegółowe mechanizmy
ekomodulacji – ze względu na swoją zmienność i techniczny charakter – właściwie zostały
pozostawione do określenia w rozporządzeniu.
4. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska może wskazać, z jakich przyczyn w projekcie
UC100 przewidziano ustalanie stawek „opłaty opakowaniowej” w drodze rozporządzenia
ministra, a nie w samej ustawie, oraz czy resort ocenił ryzyko naruszenia zasad
określoności i legalności danin publicznych wynikających z Konstytucji RP?
-- 3 of 7 --
W projekcie UC100 przewidziano określenie maksymalnej stawki opłaty opakowaniowej
oraz podstaw jej ustalenia w ustawie, co jest rozwiązaniem zgodnym z praktyką legislacyjną
stosowaną w innych aktach prawnych dotyczących produktów objętych systemem ROP,
w których funkcjonuje opłata produktowa. Analogiczne mechanizmy występują m.in. w:
ustawie z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi (Dz. U. z 2025 r. poz. 870),
ustawie z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie
gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U. z 2024 r.
poz. 433, z późn. zm.)
ustawie z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz. U. z 2025 r.
poz. 809),
ustawie z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym
i elektronicznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 573),
ustawie z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
(Dz. U. z 2020 r. poz. 2056, z późn. zm.).
W każdym z tych przypadków szczegółowe stawki są ustalane w akcie wykonawczym –
rozporządzeniu. Takie rozwiązanie zapewnia zgodność z zasadą pewności prawa,
a jednocześnie umożliwia elastyczne dostosowywanie stawek do zmieniających się
warunków rynkowych.
Określenie szczegółowych stawek opłaty w rozporządzeniu jest uzasadnione z uwagi na
zmienność kosztów gospodarowania odpadami oraz konieczność zapewnienia zgodności
z zasadą kosztów netto – stawki opłaty opakowaniowej muszą być aktualizowane częściej,
niż byłoby to możliwe w drodze nowelizacji ustawy, muszą one bowiem odpowiadać
rzeczywistym kosztom gospodarowania odpadami, co wymaga elastycznego mechanizmu
dostosowywania. Reagowanie na te zmiany w drodze ustawy byłoby zbyt powolne
i doprowadziłoby do nieadekwatności stawek względem faktycznych kosztów.
5. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało analizy skutków likwidacji
funkcjonujących obecnie organizacji odzysku opakowań, w tym wpływu tej decyzji na
konkurencyjność rynku, utratę zaplecza eksperckiego oraz miejsca pracy w sektorze,
a jeżeli tak – jakie są wyniki tej analizy i czy przewidziano jakiekolwiek mechanizmy
kompensacyjne?
MKiŚ dokonało analizy sprawozdań finansowych za 2023 r. największych organizacji
odzysku opakowań (odpowiadających za blisko 93% wolumenu opakowań wprowadzanych
do obrotu), w wyniku której ustalono, że organizacje te zatrudniają 155 pracowników.
Organizacje te po okresie przejściowym będą mogły kontynuować działalność w zmienionej
formule, oferując np. usługi doradcze dla producentów w związku z stosowaniem
rozporządzenia nr 2025/40 oraz edukację ekologiczną. Jednocześnie nowy model ROP
zakłada przeniesienie zadań i utworzenie nowych miejsc pracy w sektorze publicznym –
w szczególności w NFOŚiGW (40 etatów), IOŚ‑PIB (15 etatów4), MKiŚ (7 etatów) oraz
urzędach marszałkowskich (140 etatów).
6. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska może jednoznacznie wskazać
podmiot odpowiedzialny w nowym systemie za nieosiągnięcie wymaganych poziomów
zbiórki i recyklingu odpadów opakowaniowych, a jeżeli odpowiedzialność ta nie została
przypisana jednemu podmiotowi – czy resort przewiduje mechanizm przerzucania
4 dotyczy tylko etatów zajmujących się częścią analityczną w zakresie stawek, morfologii, pozostałych zadań
związanych z ROP.
-- 4 of 7 --
konsekwencji finansowych takich niepowodzeń na wszystkich producentów poprzez
podwyższanie „opłaty opakowaniowej”?
Zgodnie z dyrektywą 94/62/WE oraz rozporządzeniem nr 2025/40 państwa członkowskie
mają podjąć niezbędne środki, aby osiągnąć określone poziomy recyklingu odpadów
opakowaniowych. W projekcie ustawy UC100 obowiązek osiągnięcia określonych
poziomów recyklingu dotyczy producentów samodzielnie realizujących obowiązki
w zakresie ROP oraz producentów środków niebezpiecznych będących środkami ochrony
roślin. W przypadku nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu ww. producenci
obowiązani będą do wniesienia opłaty opakowaniowej. W przypadku producentów
wypełniających obowiązki w zakresie ROP za pośrednictwem Organizacji ROP Opakowań
(NFOŚiGW) to ta organizacja realizuje w imieniu producentów obowiązek m.in.
przetwarzania odpadów, w tym przetwarzania odpadów niezbędnego do realizacji
wymaganych poziomów recyklingu poprzez pokrywanie kosztów przetwarzania odpadów
powstałych z opakowań. Organizacja ROP Opakowań będzie przekazywać środki
pochodzące z opłaty opakowaniowej, na jednakowych zasadach, do:
gmin – w ramach dwóch przepływów finansowych, tj. stałego w wysokości ok. 6 zł
na mieszkańca gminy za utrzymanie systemu odbioru odpadów opakowaniowych
od mieszkańców oraz zmiennego za każdy 1 Mg komunalnych odpadów
opakowaniowych, których recykling został udokumentowany przez gminę
w sprawozdaniu rocznym w BDO,
podmiotów odbierających odpady komunalne z nieruchomości niezamieszkałych –
w ramach jednego zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg komunalnych
odpadów opakowaniowych, których recykling został udokumentowany przez te
podmioty w sprawozdaniu rocznym w BDO,
podmiotów zbierających inne niż komunalne odpady opakowaniowe – w ramach
jednego zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg odpadów
opakowaniowych i przekazanych do recyklingu, który został udokumentowany
przez te podmioty w sprawozdaniu rocznym w BDO,
podmioty przetwarzające odpady opakowaniowe (sortownie, MBP) – w ramach
jednego zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg odpadów poddanych
sortowaniu i przekazanych do recyklingu, który został udokumentowany przez te
podmioty w sprawozdaniu rocznym w BDO,
recyklerów – w ramach jednego zmiennego przepływu finansowego wyłącznie
w zakresie odpadów o ujemnej wartości rynkowej za każdy 1 Mg odpadów
poddanych recyklingowi, który został udokumentowany przez te podmioty
w sprawozdaniu rocznym w BDO.
W związku z powyższym w praktyce to Organizacja ROP Opakowań będzie odpowiedzialna
za osiąganie wymaganych poziomów recyklingu.
MKiŚ zakłada, że ww. zasady finansowania przez Organizację ROP Opakowań podmiotów
gospodarujących odpadami w nowym modelu ROP, będą mobilizowały te podmioty do
osiągania jak najwyższych poziomów recyklingu, bowiem jak wskazano powyżej
finansowanie będzie z nim ściśle powiązane.
Rozporządzenie nr 2025/40 przewiduje utrzymanie funkcjonującego obecnie sytemu
wczesnego ostrzegania, ustanowionego przez Komisję Europejską i mającego na celu
monitorowanie postępów państw członkowskich w realizacji unijnych celów dotyczących
recyklingu odpadów opakowaniowych. Komisja Europejska we współpracy z Europejską
Agencją Środowiska sporządza sprawozdania z postępów poczynionych w osiąganiu celów
dotyczących recyklingu odpadów opakowaniowych najpóźniej 3 lata przed każdym
terminem określonym w odniesieniu do tych celów. Sprawozdanie zawiera oszacowanie
-- 5 of 7 --
stopnia osiągnięcia celów przez każde państwo członkowskie, wykaz państw
członkowskich, w przypadku których istnieje ryzyko nieosiągnięcia tych celów
w wyznaczonych terminach, wraz z właściwymi zaleceniami dla państw członkowskich,
których to dotyczy oraz przykłady najlepszych praktyk stosowanych w całej Unii, które
mogą być wskazówką w dążeniu do osiągnięcia celów.
W związku z powyższym najważniejszym działaniem, które pozwoli zapobiec ryzyku kar za
nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych jest przyjęcie
projektu UC100, wprowadzającego kompleksowe rozwiązania w zakresie ROP. Równie
istotne będzie systematyczne monitorowanie postępów, realizowane dwutorowo: na
poziomie krajowym – przez MKiŚ oraz na poziomie unijnym – poprzez sprawozdania
wczesnego ostrzegania.
7. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeprowadziło ocenę wpływu projektu UC100
na ceny produktów konsumpcyjnych, w szczególności żywności, oraz na poziom inflacji,
a jeżeli tak – jakie są prognozowane skutki dla konsumentów wynikające z przeniesienia
zwiększonych kosztów systemu ROP na ceny detaliczne?
W pkt 6 OSR do projektu ustawy UC100 zawarto przeliczenie stawek opłaty
opakowaniowej [zł/kg] na przykładową jednostkę opakowania:
Wysokość opłaty
opakowaniowej w przeliczeniu
na jednostkę opakowania w [zł]
Format opakowania Materiał
Masa
opakowania
[kg]
2026 2027 2028
Butelka na kosmetyki 300 ml tworzywo sztuczne 0,025 0,0055 0,0135 0,0440
Słoik 315 ml szkło 0,18 0,0036 0,0108 0,0306
Wytłaczanka na jajka 10 szt. pulpa papierowa 0,045 0,0027 0,0063 0,0284
Puszka konserwowa 300 ml aluminium 0,056 0,0062 0,0157 0,0291
Opakowanie na żywność 500 ml wielomateriałowe 0,016 0,0022 0,0054 0,0269
Jednocześnie należy pokreślić, że w ww. tabeli przedstawiono wysokość opłaty
opakowaniowej w przeliczeniu na jednostkę opakowania (w zł/opakowanie) wyłącznie jako
ilustracyjny szacunek kosztu jednostkowego nowego instrumentu – opłaty opakowaniowej.
Nie można jednak wprost odnieść tych wartości do „dzisiejszych cen” produktów
w opakowaniach, ponieważ obecne ceny już obejmują koszty funkcjonującego systemu
ROP. Wprowadzający produkty w opakowaniach ponoszą je dziś, albo w formie opłaty
produktowej (w przypadku nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu), albo poprzez
zlecenie realizacji ustawowych obowiązków organizacji odzysku opakowań. W praktyce
koszty te są uwzględniane w kalkulacji cen produktów i przynajmniej częściowo
przenoszone na konsumentów. Zatem z uwagi na okoliczności szczegółowo opisane
w odpowiedzi na pytanie 2, skoro nie są znane rynkowe ceny produktów w opakowaniach
bez kosztów obecnego systemu ROP, nie ma możliwości rzetelnego ustalenia, jaki wpływ
będzie miała nowa opłata opakowaniowa na ostateczną cenę produktu w opakowaniu dla
klienta.
-- 6 of 7 --
8. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało analizy porównawczej modeli ROP
funkcjonujących w innych państwach Unii Europejskiej, w szczególności pod kątem
stopnia centralizacji systemu, roli podmiotów rynkowych oraz kosztów dla producentów,
a jeżeli tak – w jakich państwach stosowany jest model zbliżony do rozwiązania
zaproponowanego w projekcie UC100?
Szczegółowa analiza w tym zakresie została zawarta w pkt 3 OSR do projektu ustawy
UC100.
9. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska analizowało ryzyko osłabienia konkurencyjności
polskich przedsiębiorców na rynku unijnym w związku ze wzrostem kosztów wynikających
z projektu UC100, a jeżeli tak – czy resort przewiduje jakiekolwiek działania osłonowe dla
małych i średnich przedsiębiorstw najbardziej narażonych na skutki finansowe
proponowanego systemu?
W ocenie MKiŚ nie ma podstaw, by przyjąć, że wdrożenie nowego modelu ROP zgodnie
z projektem UC100 osłabi konkurencyjność polskich firm na rynku unijnym. Wynika to
z faktu, że obowiązki w zakresie ROP dla opakowań obowiązują w całej Unii Europejskiej na
mocy prawa unijnego (dyrektywy 94/62/WE oraz rozporządzenia nr 2025/40), a każde
z państw członkowskich ustanowiło w tym zakresie własne regulacje. Polscy
przedsiębiorcy, którzy wprowadzają produkty w opakowaniach na rynki innych państw
członkowskich, już teraz ponoszą koszty systemów ROP wynikające z przepisów
ustanowionych przez dane państwo członkowskie. Analogicznie, po przyjęciu projektu
UC100, podmioty zagraniczne wprowadzające produkty w opakowaniach na rynek polski
będą zobowiązane do wnoszenia opłaty opakowaniowej oraz realizacji innych ustawowych
obowiązków.
Wartym podkreślenia jest fakt, że to w obecnym systemie ROP obserwujemy osłabienie
konkurencyjności rodzimych firm z powodu występowania tzw. „gapowiczów”5, zwłaszcza
w sprzedaży na odległość z państw trzecich. Część sprzedawców spoza Unii Europejskiej
nie ponosi kosztów ROP w odniesieniu do opakowań oferowanych produktów, co daje im
nieuczciwą przewagę nad przedsiębiorstwami przestrzegającymi przepisów. W efekcie
oferty na globalnych, w tym chińskich platformach e-commerce wydają się dla
konsumentów atrakcyjniejsze cenowo i są przez nich coraz częściej wybierane6. Dlatego też
konieczne jest uszczelnienie i egzekucja obowiązków w zakresie ROP wobec podmiotów
z państw trzecich, co zostanie zapewnione po przyjęciu projektu UC100.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
5 ang. free-rider - oznacza podmiot wprowadzający do obrotu opakowania lub produkty w opakowaniach, który nie
bierze odpowiedzialności finansowej albo finansowej i organizacyjnej za gospodarowanie odpadami
opakowaniowymi.
6 por. Raport chińskie platformy e-commerce a polska gospodarka, https://eizba.pl/wp-
content/uploads/2025/12/Raport-e-Izby-Chinskie-platformy-e-commerce-a-polska-gospodarka.pdf
-- 7 of 7 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.8.2026.JM
4217756.17053806.13900654
Warszawa, 18-02-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Pana Posła Janusza Kowalskiego (K10INT14977)
Temat: w sprawie w sprawie projektowanej centralizacji systemu rozszerzonej
odpowiedzialności producenta (ROP) oraz faktycznego wprowadzenia nowej daniny
publicznej w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100).
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT14977 Pana Posła Janusza Kowalskiego przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Na wstępie należy wyjaśnić, że projekt ustawy o opakowaniach i odpadach
opakowaniowych (nr w wykazie UC100), zwany dalej: „projektem UC100”, służy
stosowaniu rozporządzenia nr 2025/401, które stosuje się od dnia 12 sierpnia 2026 r. oraz
ma na celu dostosowanie systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta, zwanego
dalej: „ROP”, do wymagań rozporządzenia nr 2025/40 oraz art. 8 i 8a dyrektywy
2008/98/WE2.
Z projektem ustawy UC100 oraz dokumentami towarzyszącymi można zapoznać się pod
adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12401003.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało szczegółowej analizy porównawczej
kosztów funkcjonowania obecnego, rynkowego modelu ROP oraz kosztów
administracyjnych i operacyjnych systemu scentralizowanego przewidzianego w projekcie
UC100, a jeżeli tak – jakie są wyniki tej analizy, w szczególności w zakresie kosztów obsługi
systemu po stronie administracji publicznej (NFOŚiGW, urzędy marszałkowskie, IOŚ, Rada
ROP)?
W ocenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ) nie jest zasadne porównywanie
kosztów funkcjonowania obecnego systemu ROP dla opakowań z nowym modelem ROP.
Obowiązujący system ROP opiera się na założeniu pokrycia w najbardziej efektywny sposób
kosztów zagospodarowania odpadów opakowaniowych przez zapewnienie transferu
1 W dniu 22 stycznia 2025 r. opublikowane zostało rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40
z dnia 19 grudnia 2024 r. sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zmiany rozporządzenia (UE) 2019/1020
i dyrektywy (UE) 2019/904 oraz uchylenia dyrektywy 94/62/WE, zwane dalej: „rozporządzeniem nr 2025/40).
W odniesieniu do systemów ROP dla opakowań rozporządzenie nr 2025/40 stanowi lex specialis w stosunku do
dyrektywy 2008/98/WE.
2 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz
uchylająca niektóre dyrektywy, zwana dalej: „dyrektywą 2008/98/WE”.
-- 1 of 7 --
finansowego od producentów do podmiotów przygotowujących odpady do recyklingu.
Przedmiotowa płatność miała przekładać się pośrednio na pokrycie kosztów innych działań
w łańcuchu gospodarowania odpadów, od etapu ich odbioru i zbiórki. W praktyce
obowiązujący obecnie system nie zapewnia jednak zadowalającego pokrycia kosztów
selektywnego zbierania i transportu odpadów opakowaniowych pochodzących
z gospodarstw domowych, które finansowane są przez mieszkańców z ponoszonych przez
nich opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obecny system bezpośrednio wiąże
obowiązek płatności wyłącznie z poziomem recyklingu odpadów opakowaniowych
określonej kategorii materiałowej, a nie z samym wprowadzeniem na rynek opakowania,
które stanie się odpadem wymagającym zagospodarowania. Szczegóły w tym zakresie
opisano w pkt 1 OSR do projektu UC100.
Dokonanie szczegółowej kalkulacji kosztów obsługi administracyjnej i operacyjnej
obowiązującego systemu nie jest możliwe z uwagi na brak szczegółowych danych w tym
zakresie po stronie organizacji odzysku opakowań, wprowadzających produkty
w opakowaniach samodzielnie realizujących obowiązki w zakresie ROP oraz porozumień3.
Przy czym należy podkreślić, że koszty administracyjne i operacyjne obowiązującego
systemu to nie tylko ww. koszty, ale również koszty urzędów marszałkowskich
odpowiedzialnych za weryfikację sprawozdań w Bazie danych o produktach i opakowaniach
oraz o gospodarce odpadami, obsługę opłaty produktowej oraz prowadzenie kontroli,
a także koszty NFOŚiGW związane z obsługą opłaty produktowej.
Z kolei koszty nowego systemu ROP dla opakowań, w tym również koszty administracyjne
i operacyjne wynikają z konieczności stworzenia systemu, który umożliwi producentom
realizację obowiązku pokrywania pełnych kosztów selektywnego zbierania odpadów
opakowaniowych, a następnie ich transportu i przetwarzania, w tym przetwarzania
niezbędnego do osiągnięcia unijnych celów w zakresie gospodarowania odpadami, oraz
kosztów niezbędnych do realizacji innych celów i zadań, kosztów informowania posiadaczy
odpadów oraz kosztów gromadzenia danych i sprawozdawczości, a także kosztów
wprowadzonych rozporządzeniem nr 2025/40, tj. etykietowania pojemników na odpady
oraz prowadzenia analiz składu zebranych zmieszanych odpadów komunalnych.
W oparciu o założenia nowego modelu ROP NFOŚiGW, urzędy marszałkowskie oraz
IOŚ-PIB przygotowały na prośbę resortu kalkulacje dotyczącą pracochłonności (załącznik
nr 1 do OSR) oraz kosztów związanych z realizacją określonych dla nich w projekcie UC100
zadań (pkt 6 OSR). Natomiast Rada ROP będzie organem opiniodawczo-doradczym ministra
właściwego do spraw klimatu. Zgodnie z projektem UC100 członkom Rady ROP
nie przysługuje wynagrodzenie z tytułu członkostwa w tej radzie ani zwrot kosztów podróży
i noclegów z tytułu udziału w posiedzeniu tej rady, zaś jej obsługę zapewni urząd
obsługujący ministra właściwego do spraw klimatu.
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada wyliczenia dotyczące prognozowanego
wzrostu całkowitych obciążeń finansowych producentów z tytułu zagospodarowania
opakowań i odpadów opakowaniowych po wejściu w życie projektu UC100,
w porównaniu do obecnie funkcjonującego systemu, a jeżeli tak – o ile procentowo
i kwotowo obciążenia te wzrosną w skali roku?
MKiŚ nie posiada wyliczeń pozwalających na wskazanie jednolitej, reprezentatywnej dla
całej grupy wprowadzających produkty w opakowaniach zmiany całkowitych obciążeń
finansowych z tytułu ROP. Dokonanie takich wyliczeń nie jest możliwe, bowiem umowy
3 o których mowa w art. 25 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi (Dz. U. z 2025 r. poz. 870, z późn. zm.)
-- 2 of 7 --
zawierane między wprowadzającymi produkty w opakowaniach a organizacjami odzysku
opakowań mają charakter poufny. W konsekwencji MKiŚ nie dysponuje danymi
o szczegółowych kosztach ponoszonych przez wprowadzających produkty
w opakowaniach na rzecz tych organizacji z tytułu przejęcia realizacji ustawowych
obowiązków, tj. zapewnienia wymaganych poziomów recyklingu odpadów
opakowaniowych oraz prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych. Na poziom tych
kosztów wpływają m.in.: rodzaj opakowań wprowadzanych do obrotu (np. szkło, metal,
tworzywa sztuczne, papier i tektura, drewno), skala działalności wprowadzającego produkty
w opakowaniach, a także indywidualne relacje handlowe między tymi podmiotami.
MKiŚ posiada wyłącznie dane pochodzące ze sprawozdań finansowych największych
organizacji odzysku opakowań, które pozwalają oszacować średni koszt przejęcia
ustawowych obowiązków w odniesieniu do 1 Mg opakowań wprowadzonych do obrotu
(bez podziału na poszczególne rodzaje opakowań). Co więcej są to wartości uśrednione,
zagregowane dla wszystkich największych organizacji, a nie indywidualne koszty
ponoszone przez poszczególnych wprowadzających produkty w opakowaniach. Dlatego też
ta średnia stawka nie może być rozpatrywana w kontekście indywidualnego
wprowadzającego produkty w opakowaniach.
W związku z powyższym zmiany obciążeń finansowych powinny być rozpatrywane
w odniesieniu do konkretnego wprowadzającego produkty w opakowaniach, w tym celu
dany przedsiębiorca może porównać dotychczasowe koszty ponoszone na rzecz organizacji
odzysku opakowań ze stawkami wskazanymi w OSR i na tej podstawie oszacować
przybliżoną zmianę obciążenia finansowego, przy czym należy zaznaczyć, że ostateczne
stawki opłaty opakowaniowej zostaną ustalone w rozporządzeniu.
3. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeprowadziło analizę prawną charakteru
tzw. „opłaty opakowaniowej” pod kątem spełniania konstytucyjnych cech podatku,
w szczególności w zakresie jej bezzwrotności, przymusowego charakteru oraz braku
ekwiwalentnego świadczenia po stronie państwa, a jeżeli tak – jakie były wnioski tej
analizy?
MKiŚ przeprowadziło analizę prawną charakteru opłaty opakowaniowej, w wyniku której
stwierdzono, że opłata opakowaniowa ma charakter daniny publicznej, spełniającej
przesłanki przymusowości, bezzwrotności i pieniężnego charakteru, jednak o jej charakterze
opłaty publicznoprawnej niebędącej podatkiem przesądza przesłanka ekwiwalentności
świadczenia. Ustawa, w ślad za art. 8a ust. 4 i 5 dyrektywy 2008/98/WE nakłada na
producentów obowiązek ponoszenia rozszerzonej odpowiedzialności za zagospodarowanie
odpadów pochodzących z produktów udostępnionych przez nich na rynku po raz pierwszy,
a nakładana opłata służy realizacji tego obowiązku. Jej celem nie jest zasilenie budżetu
państwa czy samorządu, lecz finansowanie konkretnych zadań związanych
z zagospodarowaniem odpadów opakowaniowych, zgodnie z zasadą „zanieczyszczający
płaci”. Ponadto, art. 49 ust. 4 i 5 projektu UC100 zawierają wystarczające ramy ustawowe
do tego, aby uznać delegację ustawową za zgodną z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Ustawodawca
wskazuje zarówno maksymalną wysokość stawki, jak i podstawowe kryteria różnicowania
opłat (kategorie materiałowe, cechy ekologiczne, ekomodulacja). Szczegółowe mechanizmy
ekomodulacji – ze względu na swoją zmienność i techniczny charakter – właściwie zostały
pozostawione do określenia w rozporządzeniu.
4. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska może wskazać, z jakich przyczyn w projekcie
UC100 przewidziano ustalanie stawek „opłaty opakowaniowej” w drodze rozporządzenia
ministra, a nie w samej ustawie, oraz czy resort ocenił ryzyko naruszenia zasad
określoności i legalności danin publicznych wynikających z Konstytucji RP?
-- 3 of 7 --
W projekcie UC100 przewidziano określenie maksymalnej stawki opłaty opakowaniowej
oraz podstaw jej ustalenia w ustawie, co jest rozwiązaniem zgodnym z praktyką legislacyjną
stosowaną w innych aktach prawnych dotyczących produktów objętych systemem ROP,
w których funkcjonuje opłata produktowa. Analogiczne mechanizmy występują m.in. w:
ustawie z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi (Dz. U. z 2025 r. poz. 870),
ustawie z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie
gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U. z 2024 r.
poz. 433, z późn. zm.)
ustawie z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz. U. z 2025 r.
poz. 809),
ustawie z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym
i elektronicznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 573),
ustawie z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
(Dz. U. z 2020 r. poz. 2056, z późn. zm.).
W każdym z tych przypadków szczegółowe stawki są ustalane w akcie wykonawczym –
rozporządzeniu. Takie rozwiązanie zapewnia zgodność z zasadą pewności prawa,
a jednocześnie umożliwia elastyczne dostosowywanie stawek do zmieniających się
warunków rynkowych.
Określenie szczegółowych stawek opłaty w rozporządzeniu jest uzasadnione z uwagi na
zmienność kosztów gospodarowania odpadami oraz konieczność zapewnienia zgodności
z zasadą kosztów netto – stawki opłaty opakowaniowej muszą być aktualizowane częściej,
niż byłoby to możliwe w drodze nowelizacji ustawy, muszą one bowiem odpowiadać
rzeczywistym kosztom gospodarowania odpadami, co wymaga elastycznego mechanizmu
dostosowywania. Reagowanie na te zmiany w drodze ustawy byłoby zbyt powolne
i doprowadziłoby do nieadekwatności stawek względem faktycznych kosztów.
5. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało analizy skutków likwidacji
funkcjonujących obecnie organizacji odzysku opakowań, w tym wpływu tej decyzji na
konkurencyjność rynku, utratę zaplecza eksperckiego oraz miejsca pracy w sektorze,
a jeżeli tak – jakie są wyniki tej analizy i czy przewidziano jakiekolwiek mechanizmy
kompensacyjne?
MKiŚ dokonało analizy sprawozdań finansowych za 2023 r. największych organizacji
odzysku opakowań (odpowiadających za blisko 93% wolumenu opakowań wprowadzanych
do obrotu), w wyniku której ustalono, że organizacje te zatrudniają 155 pracowników.
Organizacje te po okresie przejściowym będą mogły kontynuować działalność w zmienionej
formule, oferując np. usługi doradcze dla producentów w związku z stosowaniem
rozporządzenia nr 2025/40 oraz edukację ekologiczną. Jednocześnie nowy model ROP
zakłada przeniesienie zadań i utworzenie nowych miejsc pracy w sektorze publicznym –
w szczególności w NFOŚiGW (40 etatów), IOŚ‑PIB (15 etatów4), MKiŚ (7 etatów) oraz
urzędach marszałkowskich (140 etatów).
6. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska może jednoznacznie wskazać
podmiot odpowiedzialny w nowym systemie za nieosiągnięcie wymaganych poziomów
zbiórki i recyklingu odpadów opakowaniowych, a jeżeli odpowiedzialność ta nie została
przypisana jednemu podmiotowi – czy resort przewiduje mechanizm przerzucania
4 dotyczy tylko etatów zajmujących się częścią analityczną w zakresie stawek, morfologii, pozostałych zadań
związanych z ROP.
-- 4 of 7 --
konsekwencji finansowych takich niepowodzeń na wszystkich producentów poprzez
podwyższanie „opłaty opakowaniowej”?
Zgodnie z dyrektywą 94/62/WE oraz rozporządzeniem nr 2025/40 państwa członkowskie
mają podjąć niezbędne środki, aby osiągnąć określone poziomy recyklingu odpadów
opakowaniowych. W projekcie ustawy UC100 obowiązek osiągnięcia określonych
poziomów recyklingu dotyczy producentów samodzielnie realizujących obowiązki
w zakresie ROP oraz producentów środków niebezpiecznych będących środkami ochrony
roślin. W przypadku nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu ww. producenci
obowiązani będą do wniesienia opłaty opakowaniowej. W przypadku producentów
wypełniających obowiązki w zakresie ROP za pośrednictwem Organizacji ROP Opakowań
(NFOŚiGW) to ta organizacja realizuje w imieniu producentów obowiązek m.in.
przetwarzania odpadów, w tym przetwarzania odpadów niezbędnego do realizacji
wymaganych poziomów recyklingu poprzez pokrywanie kosztów przetwarzania odpadów
powstałych z opakowań. Organizacja ROP Opakowań będzie przekazywać środki
pochodzące z opłaty opakowaniowej, na jednakowych zasadach, do:
gmin – w ramach dwóch przepływów finansowych, tj. stałego w wysokości ok. 6 zł
na mieszkańca gminy za utrzymanie systemu odbioru odpadów opakowaniowych
od mieszkańców oraz zmiennego za każdy 1 Mg komunalnych odpadów
opakowaniowych, których recykling został udokumentowany przez gminę
w sprawozdaniu rocznym w BDO,
podmiotów odbierających odpady komunalne z nieruchomości niezamieszkałych –
w ramach jednego zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg komunalnych
odpadów opakowaniowych, których recykling został udokumentowany przez te
podmioty w sprawozdaniu rocznym w BDO,
podmiotów zbierających inne niż komunalne odpady opakowaniowe – w ramach
jednego zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg odpadów
opakowaniowych i przekazanych do recyklingu, który został udokumentowany
przez te podmioty w sprawozdaniu rocznym w BDO,
podmioty przetwarzające odpady opakowaniowe (sortownie, MBP) – w ramach
jednego zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg odpadów poddanych
sortowaniu i przekazanych do recyklingu, który został udokumentowany przez te
podmioty w sprawozdaniu rocznym w BDO,
recyklerów – w ramach jednego zmiennego przepływu finansowego wyłącznie
w zakresie odpadów o ujemnej wartości rynkowej za każdy 1 Mg odpadów
poddanych recyklingowi, który został udokumentowany przez te podmioty
w sprawozdaniu rocznym w BDO.
W związku z powyższym w praktyce to Organizacja ROP Opakowań będzie odpowiedzialna
za osiąganie wymaganych poziomów recyklingu.
MKiŚ zakłada, że ww. zasady finansowania przez Organizację ROP Opakowań podmiotów
gospodarujących odpadami w nowym modelu ROP, będą mobilizowały te podmioty do
osiągania jak najwyższych poziomów recyklingu, bowiem jak wskazano powyżej
finansowanie będzie z nim ściśle powiązane.
Rozporządzenie nr 2025/40 przewiduje utrzymanie funkcjonującego obecnie sytemu
wczesnego ostrzegania, ustanowionego przez Komisję Europejską i mającego na celu
monitorowanie postępów państw członkowskich w realizacji unijnych celów dotyczących
recyklingu odpadów opakowaniowych. Komisja Europejska we współpracy z Europejską
Agencją Środowiska sporządza sprawozdania z postępów poczynionych w osiąganiu celów
dotyczących recyklingu odpadów opakowaniowych najpóźniej 3 lata przed każdym
terminem określonym w odniesieniu do tych celów. Sprawozdanie zawiera oszacowanie
-- 5 of 7 --
stopnia osiągnięcia celów przez każde państwo członkowskie, wykaz państw
członkowskich, w przypadku których istnieje ryzyko nieosiągnięcia tych celów
w wyznaczonych terminach, wraz z właściwymi zaleceniami dla państw członkowskich,
których to dotyczy oraz przykłady najlepszych praktyk stosowanych w całej Unii, które
mogą być wskazówką w dążeniu do osiągnięcia celów.
W związku z powyższym najważniejszym działaniem, które pozwoli zapobiec ryzyku kar za
nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych jest przyjęcie
projektu UC100, wprowadzającego kompleksowe rozwiązania w zakresie ROP. Równie
istotne będzie systematyczne monitorowanie postępów, realizowane dwutorowo: na
poziomie krajowym – przez MKiŚ oraz na poziomie unijnym – poprzez sprawozdania
wczesnego ostrzegania.
7. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeprowadziło ocenę wpływu projektu UC100
na ceny produktów konsumpcyjnych, w szczególności żywności, oraz na poziom inflacji,
a jeżeli tak – jakie są prognozowane skutki dla konsumentów wynikające z przeniesienia
zwiększonych kosztów systemu ROP na ceny detaliczne?
W pkt 6 OSR do projektu ustawy UC100 zawarto przeliczenie stawek opłaty
opakowaniowej [zł/kg] na przykładową jednostkę opakowania:
Wysokość opłaty
opakowaniowej w przeliczeniu
na jednostkę opakowania w [zł]
Format opakowania Materiał
Masa
opakowania
[kg]
2026 2027 2028
Butelka na kosmetyki 300 ml tworzywo sztuczne 0,025 0,0055 0,0135 0,0440
Słoik 315 ml szkło 0,18 0,0036 0,0108 0,0306
Wytłaczanka na jajka 10 szt. pulpa papierowa 0,045 0,0027 0,0063 0,0284
Puszka konserwowa 300 ml aluminium 0,056 0,0062 0,0157 0,0291
Opakowanie na żywność 500 ml wielomateriałowe 0,016 0,0022 0,0054 0,0269
Jednocześnie należy pokreślić, że w ww. tabeli przedstawiono wysokość opłaty
opakowaniowej w przeliczeniu na jednostkę opakowania (w zł/opakowanie) wyłącznie jako
ilustracyjny szacunek kosztu jednostkowego nowego instrumentu – opłaty opakowaniowej.
Nie można jednak wprost odnieść tych wartości do „dzisiejszych cen” produktów
w opakowaniach, ponieważ obecne ceny już obejmują koszty funkcjonującego systemu
ROP. Wprowadzający produkty w opakowaniach ponoszą je dziś, albo w formie opłaty
produktowej (w przypadku nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu), albo poprzez
zlecenie realizacji ustawowych obowiązków organizacji odzysku opakowań. W praktyce
koszty te są uwzględniane w kalkulacji cen produktów i przynajmniej częściowo
przenoszone na konsumentów. Zatem z uwagi na okoliczności szczegółowo opisane
w odpowiedzi na pytanie 2, skoro nie są znane rynkowe ceny produktów w opakowaniach
bez kosztów obecnego systemu ROP, nie ma możliwości rzetelnego ustalenia, jaki wpływ
będzie miała nowa opłata opakowaniowa na ostateczną cenę produktu w opakowaniu dla
klienta.
-- 6 of 7 --
8. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało analizy porównawczej modeli ROP
funkcjonujących w innych państwach Unii Europejskiej, w szczególności pod kątem
stopnia centralizacji systemu, roli podmiotów rynkowych oraz kosztów dla producentów,
a jeżeli tak – w jakich państwach stosowany jest model zbliżony do rozwiązania
zaproponowanego w projekcie UC100?
Szczegółowa analiza w tym zakresie została zawarta w pkt 3 OSR do projektu ustawy
UC100.
9. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska analizowało ryzyko osłabienia konkurencyjności
polskich przedsiębiorców na rynku unijnym w związku ze wzrostem kosztów wynikających
z projektu UC100, a jeżeli tak – czy resort przewiduje jakiekolwiek działania osłonowe dla
małych i średnich przedsiębiorstw najbardziej narażonych na skutki finansowe
proponowanego systemu?
W ocenie MKiŚ nie ma podstaw, by przyjąć, że wdrożenie nowego modelu ROP zgodnie
z projektem UC100 osłabi konkurencyjność polskich firm na rynku unijnym. Wynika to
z faktu, że obowiązki w zakresie ROP dla opakowań obowiązują w całej Unii Europejskiej na
mocy prawa unijnego (dyrektywy 94/62/WE oraz rozporządzenia nr 2025/40), a każde
z państw członkowskich ustanowiło w tym zakresie własne regulacje. Polscy
przedsiębiorcy, którzy wprowadzają produkty w opakowaniach na rynki innych państw
członkowskich, już teraz ponoszą koszty systemów ROP wynikające z przepisów
ustanowionych przez dane państwo członkowskie. Analogicznie, po przyjęciu projektu
UC100, podmioty zagraniczne wprowadzające produkty w opakowaniach na rynek polski
będą zobowiązane do wnoszenia opłaty opakowaniowej oraz realizacji innych ustawowych
obowiązków.
Wartym podkreślenia jest fakt, że to w obecnym systemie ROP obserwujemy osłabienie
konkurencyjności rodzimych firm z powodu występowania tzw. „gapowiczów”5, zwłaszcza
w sprzedaży na odległość z państw trzecich. Część sprzedawców spoza Unii Europejskiej
nie ponosi kosztów ROP w odniesieniu do opakowań oferowanych produktów, co daje im
nieuczciwą przewagę nad przedsiębiorstwami przestrzegającymi przepisów. W efekcie
oferty na globalnych, w tym chińskich platformach e-commerce wydają się dla
konsumentów atrakcyjniejsze cenowo i są przez nich coraz częściej wybierane6. Dlatego też
konieczne jest uszczelnienie i egzekucja obowiązków w zakresie ROP wobec podmiotów
z państw trzecich, co zostanie zapewnione po przyjęciu projektu UC100.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
5 ang. free-rider - oznacza podmiot wprowadzający do obrotu opakowania lub produkty w opakowaniach, który nie
bierze odpowiedzialności finansowej albo finansowej i organizacyjnej za gospodarowanie odpadami
opakowaniowymi.
6 por. Raport chińskie platformy e-commerce a polska gospodarka, https://eizba.pl/wp-
content/uploads/2025/12/Raport-e-Izby-Chinskie-platformy-e-commerce-a-polska-gospodarka.pdf
-- 7 of 7 --