Interpelacja w sprawie rozwiązań emerytalnych dla zawodowych tancerzy baletowych zatrudnionych w instytucjach artystycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14955
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie rozwiązań emerytalnych dla zawodowych tancerzy baletowych zatrudnionych w instytucjach artystycznych
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 29-01-2026
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się z interpelacją dotyczącą wciąż nierozwiązanego problemu sytuacji emerytalnej zawodowych tancerzy baletowych zatrudnionych w instytucjach artystycznych.
Obecnie tancerze baletowi – pomimo szczególnego charakteru swojej pracy – podlegają ogólnym zasadom nabywania uprawnień emerytalnych (kobiety – 60 lat, mężczyźni – 65 lat). Jednocześnie należy przypomnieć, że do 1999 r. tancerze baletowi mogli przechodzić na emeryturę po osiągnięciu 40. roku życia. W przypadku tej profesji rozwiązanie to odpowiadało realiom zawodu charakteryzującego się intensywnym obciążeniem organizmu, wysokim ryzykiem kontuzji oraz ograniczonym czasem pełnej sprawności psychofizycznej niezbędnej do wykonywania pracy scenicznej na odpowiednim poziomie.
Mając na uwadze wkład tancerzy w tworzenie i rozwój polskiej kultury, a także fakt, że jest to relatywnie niewielka grupa zawodowa, zasadne wydaje się przywrócenie lub stworzenie mechanizmów, które realnie uwzględnią specyfikę tej pracy. Trudno uznać, aby takie rozwiązania stanowiły wprowadzenie szczególnych, nieuzasadnionych przywilejów emerytalnych — chodzi raczej o obiektywnie uzasadnione narzędzia kompensacyjne wynikające z charakteru zawodu oraz konieczności zakończenia kariery scenicznej w wieku, w którym wykonywanie tej profesji staje się w praktyce niemożliwe.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że część tancerzy w trakcie aktywności zawodowej została pozbawiona uprawnienia, które wcześniej funkcjonowało w systemie, co rodzi uzasadnione poczucie niesprawiedliwości i potrzebę rozważenia rozwiązań przejściowych lub kompensacyjnych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi obecnie analizy lub prace (samodzielnie bądź we współpracy z właściwymi resortami) dotyczące zmian w zakresie zabezpieczenia emerytalnego zawodowych tancerzy baletowych?
Czy rozważane jest przywrócenie rozwiązań obowiązujących przed 1999 r., w szczególności możliwości przejścia na emeryturę w wieku zbliżonym do 40. r.ż., albo wprowadzenie innych instrumentów adekwatnych do specyfiki zawodu, takich jak np. świadczenia pomostowe czy rozwiązania osłonowe?
Jakie konkretne działania ministerstwo planuje podjąć, aby uwzględnić interesy zawodowych tancerzy baletowych zatrudnionych w instytucjach artystycznych?
Czy planowane są rozwiązania przejściowe lub kompensacyjne dla osób, które rozpoczęły pracę w zawodzie w okresie obowiązywania wcześniejszych zasad, a w trakcie kariery utraciły możliwość skorzystania z wcześniejszych uprawnień?
Jaki harmonogram ewentualnych prac legislacyjnych lub organizacyjnych ministerstwo przewiduje w tym zakresie?
Z wyrazami szacunku
Posłanka na Sejm
Iwona Maria Kozłowska
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8710 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.68.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14955 Pań Posłanek Iwony Marii Kozłowskiej i Anny
Wojciechowskiej, w sprawie rozwiązań emerytalnych dla zawodowych tancerzy baletowych
zatrudnionych w instytucjach artystycznych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podziela opinię, że praca
tancerzy zawodowych – a wśród nich baletowych – jest szczególnie wymagająca, o czym
przekonują wysokie wymagania fizyczne, związane z wykonywaniem tego zawodu
(wynikające z dużego wysiłku fizycznego i skutkujące często występującymi kontuzjami
i obciążeniem psychicznym, a z czasem powodujące też ograniczenie sprawności ruchowej).
Przedstawicielkom i przedstawicielom Ministerstwa znane są uwarunkowania dotyczące
przebiegu kariery zawodowej tancerzy. Kariera ta, której rozpoczęcie poprzedza etap
edukacji szkolnej obejmujący rygorystyczny, wieloletni trening zmierzający do rozwinięcia
sprawności całego ciała, często kończy się pomiędzy 35 a 45 rokiem życia.
Obecnie w Polsce tancerzy zawodowych (w tym baletowych) w wieku powyżej 40 roku
życia jest ok. 4%, w wieku od 30 do 40 lat 25%, a tych w wieku od 20 do 30 lat 62%. Średnia
wieku tancerza zawodowego to 32 lata.
Praca tancerzy zawodowych wiąże się z koniecznością utrzymywania bardzo wysokiej
sprawności ciała, wysokiego poziomu umiejętności tanecznych, a także posiadania innych
umiejętności artystycznych, takich jak chociażby umiejętności aktorskie. Rozwiązaniem,
które umożliwi tancerzom po za kończeniu kariery znalezienie satysfakcjonujących środków
utrzymania, powinno być przede wszystkim stworzenie odpowiednich programów
reorientacji zawodowej (przekwalifikowania zawodowego). Po wejściu w życie
przygotowanego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego projektu ustawy o
zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny (UD 212)1, dostępność
takich programów zostanie wyraźnie zwiększona. Z mojej inicjatywy w projekcie
przewidziano aktywizację zawodową osób wykonujących zawód artystyczny i podnoszenie
kompetencji osób wykonujących zawód artystyczny (art. 2 pkt 3 i 4 projektu), a cały rozdział
5 poświęcono podnoszeniu lub uzyskaniu nowych kwalifikacji przez osoby wykonujące
zawód artystyczny. W przepisach tych przewidziano ponadto możliwość ustanawiania
programów w zakresie podnoszenia lub uzyskania nowych kwalifikacji przez osoby
wykonujące zawód artystyczny.
Odnosząc się do kwestii „przywrócenia rozwiązań funkcjonujących przed 1999 r.” dla
tancerzy zawodowych należy podkreślić, że nowy system emerytalny, określony przepisami
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
1 Znajdującym się obecnie na etapie prac Stałego Komitetu Radny Ministrów.
-- 1 of 3 --
2
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Społecznych2, wprowadził 1 stycznia 1999 r. generalną zasadę, zgodnie z którą przyznanie
świadczenia emerytalnego powinno być uzależnione jedynie od spełnienia ryzyka
ubezpieczeniowego w postaci osiągnięcia określonego w przepisach wieku emerytalnego.
W związku z tym reformując system ubezpieczeń społecznych, a w szczególności
porządkując ubezpieczenie emerytalne, przyjęto zasadę stopniowej likwidacji możliwości
wcześniejszego przechodzenia na emeryturę (w tym przez tancerzy zawodowych). Przepisy
wskazanej ustawy nie zmieniły jednak obowiązujących w starym systemie (tj. przed
1 stycznia 1999 r.), zasad nabywania uprawnień emerytalnych przez osoby urodzone przed
1949 r., natomiast ograniczyły takie możliwości dla osób urodzonych w latach 1949-1968.
Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym wcześniejsze zakończenie aktywności
zawodowej (z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym
charakterze) jest możliwe na zasadach określonych w art. 46 w zw. z art. 32 i 33 ustawy
emerytalnej oraz art. 184 w zw. z art. 32 i 33 ustawy emerytalnej lub na podstawie
przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych3. Trzeba przy tym
zaznaczyć, że ze względu na konstrukcję warunków przewidzianych w przepisach art. 46 i
184 ustawy emerytalnej4 możliwość uzyskania wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w
szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze będzie ulegała wraz z upływem
czasu ograniczeniu. Powyższe regulacje odnoszą – m.in. poprzez art. 32 ust. 4 ustawy
emerytalnej – do przepisów § 12 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7
lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych
warunkach lub w szczególnym charakterze5, regulujących również przypadek tancerzy
zawodowych, którzy, jeżeli osiągnęli wiek 40 lub 45 lat - odpowiednio dla kobiet i mężczyzn
- oraz mają wymagany okres zatrudnienia (20 lat i 25 odpowiednio dla kobiet i mężczyzn),
w tym co najmniej 15 lat działalności twórczej lub artystycznej, a także spełnią warunki
przewidziane w art. 46 lub 184 ustawy emerytalnej, mogą uzyskać prawo do wcześniejszej
emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Obecnie jednak praktyczne znaczenie w zakresie możliwości uzyskania przez tancerzy
zawodowych uprawnień emerytalnych przed osiągnięciem powszechnego wieku
emerytalnego mają regulacje przewidziane w ustawie o emeryturach pomostowych.
Emerytury pomostowe przewidziano dla osób wykonujących prace w szczególnych
warunkach lub o szczególnym charakterze (określone w art. 3 ust. 1-3 ustawy o
emeryturach pomostowych i jej załącznikach nr 1 i 2) oraz spełniających warunki ustawowe
do jej uzyskania. Zgodnie z obowiązującym art. 4 wskazanego aktu (po uchyleniu
wygasającego charakteru emerytur pomostowych), prawo do emerytury pomostowej
przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
— urodził się po 31 grudnia 1948 r.;
— ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący
co najmniej 15 lat;
— osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
2 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm., zwanej dalej: „ustawą emerytalną”.
3 Dz. U. z 2024, poz. 1696, z późn. zm.
4 Zgodnie bowiem z art.184 ustawy emerytalnej, aby uzyskać prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy
w szczególnych warunkach ubezpieczeni powinni w dniu 1 stycznia 1999 r. posiadać 15- letni szczególny staż
pracy i 20/25 letni staż pracy ogólny. Z kolei, zgodnie z art. 46 ustawy emerytalnej, taki rodzaj emerytury
uzależniony jest od spełnienia do końca 2008 r. ww. warunków stażowych, jak i dotyczących obniżonego wieku.
5 Dz. U. poz. 43, z późn. zm.
-- 2 of 3 --
3
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-11
ustawy emerytalnej, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla
mężczyzn;
— po 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym
charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Wśród prac związanych z działalnością twórczą lub artystyczną, do prac uprawniających do
emerytury pomostowej zaliczono jedynie „prace tancerzy zawodowych związane z bardzo
ciężkim wysiłkiem fizycznym” (jako prace w szczególnych warunkach, wymienione w pkt 37
zał. nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych).
Mając na uwadze powyższe, w opinii ministra właściwego do spraw zabezpieczenia
społecznego uprawnienie do wcześniejszej dezaktywizacji zawodowej przez tancerzy
(tancerzy baletowych) powinno być dalej kształtowane w ramach przepisów ustawy
o emeryturach pomostowych. Odrębną kwestią pozostają warunki prawa do emerytury
pomostowej dla tej grupy zawodowej, które mogą być, w ocenie Ministerstwa, przedmiotem
pogłębionej dyskusji.
Kierownictwo MRPiPS uczestniczy w prowadzonych wspólnie z Kierownictwem
Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pracach nad wypracowaniem stanowiska
Rady Ministrów do senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o emeryturach pomostowych (druk nr
1141). Sprawa ta jest też przedmiotem zainteresowania grupy posłów i senatorów, którym
Przedstawiciele Kierownictwa resortu we właściwym sobie zakresie służą konsultacjami i
wszelką pomocą.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --