Interpelacja w sprawie zasad podziału środków z funduszu leśnego na cele utrzymania infrastruktury drogowej

Interpelacja nr 14951

do ministra klimatu i środowiska

w sprawie zasad podziału środków z funduszu leśnego na cele utrzymania infrastruktury drogowej

Zgłaszający: Elżbieta Anna Polak

Data wpływu: 29-01-2026

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z prośbą o ustosunkowanie się do pojawiającego się w przestrzeni publicznej postulatu przedstawicieli samorządu terytorialnego z Zrzeszenia Gmin Województwa Lubuskiego o zmianę zasad podziału środków z funduszu leśnego na cele utrzymania infrastruktury drogowej.

Zarząd Zrzeszenia Gmin Województwa Lubuskiego wskazuje na potrzebę zmian legislacyjnych, w tym przepisów ustawowych: ustawa z dnia 28 września 19991 r. o lasach, ustawa z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg oraz wykonawczych, jak zarządzenie Nr 13 Dyrektora Lasów Państwowych z dnia 29 stycznia 2025 r. w sprawie udziału Lasów Państwowych we wspólnych przedsięwzięciach drogowych, mających związek z gospodarką leśną (B.I.LP.2025.13 Z DNIA 2025.01.29) w zakresie partycypacji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w kosztach utrzymania dróg gminnych i krajowych, w tym podziału środków z funduszu leśnego na cele utrzymania infrastruktury drogowej.

Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, Lasy Państwowe prowadzą działalność na zasadzie samodzielności finansowej i pokrywają koszty działalności z własnych przychodów. Głównym źródłem przychodów Lasów Państwowych uzyskiwanych z prowadzenia gospodarki leśnej jest sprzedaż drewna.

Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego przychody ze sprzedaży drewna w ostatnich latach oscylują w okolicach 9-13 miliardów zł, w tym:

- w 2021 r. Lasy Państwowe osiągnęły przychody ze sprzedaży surowca drzewnego w wysokości 8 953 880 tys. zł,

- w 2022 r. – 13,5 miliarda zł. Pozyskano ponad 42 milionów metrów sześciennych drewna. Z kwoty tej 2,98 miliarda zł zasiliło fundusz leśny, a 986 milionów stanowił zysk netto wg raportu finansowego Lasów Państwowych za 2022 r.,

- w 2023 r. – 12,5 miliarda zł. Ogólnie, zysk netto Lasów Państwowych w 2023 r. wyniósł ponad 764 miliony zł,

- w 2024 r. – 11,2 miliarda zł, a zysk brutto osiągnął 870 milionów zł. Zysk netto wyniósł ok. 764 mln zł – dane przekazane przez PAP.

Zgodnie z art. 58 b ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokonuje corocznie wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna w wysokości i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy wśród źródeł pochodzenia środków Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg wymienia się wpłaty Dyrekcji Generalnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, w wysokości stanowiącej równowartość 2% przychodów uzyskanych przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. Zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 przedmiotowej ustawy, jednostka samorządu terytorialnego może otrzymać ze środków funduszu dofinansowanie zadania powiatowego albo zadania gminnego w wysokości do 80% kosztów realizacji tego zadania.

W ocenie wnioskodawcy zasady wyliczania wysokości dofinansowania nie gwarantują zaspokojenia realnych potrzeb w zakresie usuwania skutków gospodarki leśnej polegającej na pozyskiwaniu i transporcie drewna tym jednostkom samorządu terytorialnego, których powierzchnia jest w znacznym stopniu zalesienia. Obliczenie wysokości dofinansowania opiera się głównie na danych historycznych i nie ma nic wspólnego z zaspokojeniem bieżących potrzeb danej jednostki.

Jak zauważają przedstawiciele samorządu terytorialnego poziom sprzedaży drewna należy powiązać z nadmierną eksploatacją i niszczeniem dróg gminnych i powiatowych, które nie są przystosowane do ruchu pojazdów „transportu ciężkiego” i „ponadgabarytowego” wykorzystywanych w przewozie drewna i maszyn leśnych. Zwracają również uwagę na konieczność ustalenia powszechnie obowiązujących zasad partycypowania Państwowego Gospodarstwa Leśnego w kosztach remontów i modernizacji tych dróg.

Obok wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg, ustawa o lasach przewiduje również inną formę partycypacji w utrzymaniu infrastruktury drogowej poprzez możliwości przeznaczenia na ten cel określonych środków z zasobów funduszu leśnego. Zgodnie z art. 56 ustawy o lasach w Lasach Państwowych tworzy się fundusz leśny stanowiący formę gospodarowania środkami na cele wskazane w ustawie. Stosownie do art. 57 ust. 1 pkt 1 środki funduszu leśnego powstają z odpisu podstawy liczonego od wartości sprzedaży drewna.
W myśl art. 58 ust. 2 pkt 3 środki funduszu leśnego mogą być przeznaczone między innymi na tworzenie Infrastruktury niezbędnej do prowadzenia gospodarki leśnej. Środkami tymi dysponuje Dyrektor Generalny Lasów Państwowych. Ze środków funduszu leśnego mogą być finansowane remonty dróg lokalnych, gminnych, powiatowych, które mają związek z prowadzoną gospodarką leśną.

Szczegółowe zasady udzielania dofinansowania reguluje zarządzenie Nr 13 Dyrektora Lasów Państwowych z dnia 29 stycznia 2025 r. w sprawie udziału Lasów Państwowych we wspólnych przedsięwzięciach drogowych, mających związek z gospodarką leśną.

Powyższe zasady, podobnie jak przewidziane w ustawie o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg, również nie dają gwarancji celowego i bieżącego zaspokojenia niezbędnych potrzeb samorządów. Przyznanie dofinansowania wymaga zachowania długotrwałej i skomplikowanej procedury, zaangażowania wielu komórek organizacyjnych Lasów Państwowych różnych szczebli począwszy od nadleśnictw aż do podejmującego ostateczną decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych i oceny skomplikowanych i niejasnych kryteriów.

Dla zobrazowania problemu przedstawiam dane jednej z gmin członkowskich, w której lesistość wynosi 79,21%, dochód z podatku leśnego od osób prawnych w 2024 r. wyniósł 863 247,59 zł, a znacząca część gruntów leśnych oraz budynków związanych z produkcją leśną pozostaje zwolniona z opodatkowania.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi:

Czy jest możliwe scedowanie uprawnień do podejmowania decyzji w zakresie udzielenia dofinansowania na szczebel niższy to jest do regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych, które najtrafniej ocenią wpływ prowadzonej gospodarki leśnej na lokalną infrastrukturę drogową w danym regionie?

Czy ministerstwo planuje zmianę zasad ustalania wysokości środków z funduszu leśnego przeznaczonych na udział Lasów Państwowych w kosztach utrzymania dróg, poprzez wprowadzenie zmian legislacyjnych w ustawie o lasach i wprowadzenie konkretnego zapisu, nakazującego obowiązkowe (a nie dobrowolne) przeznaczanie określonej części dochodu funduszu leśnego na utrzymanie i remonty dróg powiatowych i gminnych (w tym wewnętrznych w gminach), przyjmując jako wskaźnik ustalania wysokości dofinansowania wielkość obszaru zalesionego i dochód ze sprzedaży drewna w danym regionie?