Interpelacja nr 14934
Interpelacja w sprawie nieuwzględniania miasta Hajnówka w algorytmie subwencji ekologicznej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (100%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Klimat, Energia i Środowisko (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nieuwzględniania miasta Hajnówka w algorytmie subwencji ekologicznej
Interpelacja nr 14934
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie nieuwzględniania miasta Hajnówka w algorytmie subwencji ekologicznej
Zgłaszający: Kazimierz Gwiazdowski
Data wpływu: 29-01-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w nawiązaniu do pisma złożonego przez samorządowców z powiatu hajnowskiego zwracam się z interpelacją dotyczącą nieuwzględniania miasta Hajnówka w algorytmie subwencji ekologicznej, pomimo jego faktycznego i trwałego powiązania z obszarami chronionymi Puszczy Białowieskiej.
Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego uzależniają naliczanie subwencji ekologicznej wyłącznie od formalnego położenia obszarów chronionych w granicach administracyjnych JST. Miasto Hajnówka, położone bezpośrednio przy Puszczy Białowieskiej, ponosi jednak realne ograniczenia rozwojowe i dodatkowe koszty, które nie są uwzględniane w obecnym algorytmie.
Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), zwracam się do Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Finansów planuje zmianę zasad naliczania subwencji ekologicznej w sposób uwzględniający faktyczne oddziaływanie obszarów chronionych na funkcjonowanie jednostek samorządu terytorialnego?
Czy jest rozważane objęcie subwencją ekologiczną miast bezpośrednio sąsiadujących z obszarami chronionymi, takich jak Hajnówka?
Jakie inne instrumenty wsparcia finansowego Ministerstwo Finansów planuje lub rozważa dla jednostek samorządu terytorialnego ponoszących koszty wynikające z sąsiedztwa obszarów chronionych w przypadku braku możliwości objęcia ich subwencją ekologiczną na obecnych zasadach?
Z poważaniem
Kazimierz Gwiazdowski
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 14934
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie nieuwzględniania miasta Hajnówka w algorytmie subwencji ekologicznej
Zgłaszający: Kazimierz Gwiazdowski
Data wpływu: 29-01-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w nawiązaniu do pisma złożonego przez samorządowców z powiatu hajnowskiego zwracam się z interpelacją dotyczącą nieuwzględniania miasta Hajnówka w algorytmie subwencji ekologicznej, pomimo jego faktycznego i trwałego powiązania z obszarami chronionymi Puszczy Białowieskiej.
Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego uzależniają naliczanie subwencji ekologicznej wyłącznie od formalnego położenia obszarów chronionych w granicach administracyjnych JST. Miasto Hajnówka, położone bezpośrednio przy Puszczy Białowieskiej, ponosi jednak realne ograniczenia rozwojowe i dodatkowe koszty, które nie są uwzględniane w obecnym algorytmie.
Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), zwracam się do Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Finansów planuje zmianę zasad naliczania subwencji ekologicznej w sposób uwzględniający faktyczne oddziaływanie obszarów chronionych na funkcjonowanie jednostek samorządu terytorialnego?
Czy jest rozważane objęcie subwencją ekologiczną miast bezpośrednio sąsiadujących z obszarami chronionymi, takich jak Hajnówka?
Jakie inne instrumenty wsparcia finansowego Ministerstwo Finansów planuje lub rozważa dla jednostek samorządu terytorialnego ponoszących koszty wynikające z sąsiedztwa obszarów chronionych w przypadku braku możliwości objęcia ich subwencją ekologiczną na obecnych zasadach?
Z poważaniem
Kazimierz Gwiazdowski
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.2 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6652 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 20 lutego 2026 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 14934 Posła Kazimierza
Gwiazdowskiego
Znak sprawy: ST4.054.3.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Kancelaria Sejmu RP
ul. Wiejska 4/6/8
00-902 Warszawa
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację z 29 stycznia 2026 r. nr 14934 Posła Kazimierza
Gwiazdowskiego, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego1 zmieniła zasady ustalania dochodów dla jednostek samorządu
terytorialnego (JST), wzmacniając finansowo samorządy. Dochody JST opierają się
głównie na określonych ustawowo udziałach w podatku dochodowym od osób
fizycznych (PIT) i podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) liczonych jako
procent dochodów podatników z terenu danej JST. Zgodnie z przepisami ww.
ustawy, JST otrzymują zwiększone dochody w podatkach PIT i CIT, ustalone tak, aby
sfinansowały potrzeby samorządów, określone w ustawie jako potrzeby finansowe.
Wśród potrzeb finansowych, są m.in. potrzeby ekologiczne.
W przypadku, gdy dochody z tytułu udziałów w PIT i CIT są niewystarczające na
pokrycie określonych w ww. ustawie potrzeb finansowych, jednostki samorządu
terytorialnego otrzymują subwencję ogólną z budżetu państwa. Subwencja ma więc
charakter jedynie uzupełniający wobec podstawowych dochodów jednostek
1 Dz.U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
2/3
samorządu terytorialnego, opierających się głównie na udziałach w PIT i CIT.
Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie przewiduje ustalania
„subwencji ekologicznej”. Jednocześnie należy podkreślić, że potrzeby ekologiczne
są wyłącznie elementem kalkulacyjnym ustalenia potrzeb finansowych JST i nie
stanowią wydzielonego komponentu ich finansowania.
W myśl obowiązującego art. 29 ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, potrzeby ekologiczne ustala się wyłącznie dla jednostki samorządu
terytorialnego, na terenie której znajdują się obszary o szczególnych walorach
przyrodniczych prawnie chronione, przez które rozumie się parki narodowe,
rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, strefy
ochrony krajobrazu ustanawiane w tych obszarach, a także obszary Natura 2000.
Kwota potrzeb ekologicznych uzależniona jest od powierzchni poszczególnych form
ochrony przyrody oraz stawki przyjętej dla danej formy ochrony. W przypadku gdy
jeden obszar jest objęty różnymi formami ochrony przyrody, do wyliczeń potrzeb
ekologicznych przyjmowany jest obszar o najwyższej wadze. Potrzeby te dla danego
samorządu terytorialnego obliczane są jako suma iloczynów powierzchni danego
obszaru chronionego i stawki za 1 ha powierzchni obszaru chronionego, przy czym
poszczególnym formom ochrony przyrody przypisane zostały ustawowo określone
wagi, w zależności od wartości przyrodniczej oraz stopnia ograniczeń działalności
gospodarczej danego obszaru. Stawka bazowa za 1 ha powierzchni obszaru
chronionego na 2025 r. została określona ustawowo i jest corocznie waloryzowana
wskaźnikiem inflacji.
Rozwiązania zawarte w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
w zakresie potrzeb ekologicznych zostały przygotowane we współpracy
z Ministrem Klimatu i Środowiska, (który jest właściwy w sprawach terenów
prawnie chronionych o szczególnych walorach przyrodniczych oraz ograniczeń
stosowanych w poszczególnych strefach ochrony). Wymaga zauważenia, że projekt
ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zawierający rozwiązania
w zakresie potrzeb ekologicznych, został pozytywnie zaopiniowany przez stronę
samorządową Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.
Ustawa o dochodach JST tworzy system, który eliminuje subiektywny sposób
ustalania potrzeb ekologicznych na rzecz algorytmicznego mechanizmu, opartego
na jasnych, prawnie zdefiniowanych formach ograniczeń środowiskowych (obszary
chronione). Wymiar finansowy potrzeb ekologicznych zależy od powierzchni form
ochrony przyrody zlokalizowanych w poszczególnych jednostkach. Ustanowienie
obszaru chronionego wiąże się z szansami, ale również ograniczeniami rozwojowymi
dla jednostek samorządu terytorialnego oraz mieszkańców. Może mieć również
wpływ na zmniejszenie poziomu przychodów ponieważ obszary chronione, w
szczególności parki narodowe, wprowadzają pewne ograniczenia, ale jednocześnie
dają nowe możliwości rozwoju m.in. w obszarze turystyki.
Należy mieć na względzie, że ustawa o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego ma charakter generalny (ogólny), co oznacza, że nie jest możliwe
uwzględnianie w niej indywidualnej, wyjątkowej i unikalnej sytuacji każdej z kilku
tysięcy jednostek samorządowych w kraju. Zamiast tego, wprowadza obiektywne
-- 2 of 3 --
3/3
wskaźniki i wagi, np. powierzchnia parków narodowych, na podstawie których
wyliczane są potrzeby finansowe, w tym potrzeby ekologiczne.
Przyjęte rozwiązania stanowią przede wszystkim dodatkowe wsparcie dla mniej
zamożnych samorządów, które upatrują szanse rozwojowe w wykorzystaniu
walorów przyrodniczych i rozwoju turystyki przyrodniczej. Gminy mogą
wykorzystać dodatkowe środki m.in. na stymulowanie rozwoju turystyki i zielonych
miejsc pracy.
Zadaniem nowych rozwiązań jest nie tylko wsparcie gmin, ale również zachęcanie do
tworzenia nowych obszarów chronionych, w szczególności parków narodowych
i rezerwatów przyrody. Zaproponowany mechanizm finansowania stanowi realną
zachętę dla tworzenia nowych form ochrony przyrody. Przy czym w przypadku
większości gmin utworzenie nowej formy ochrony przyrody lub podwyższenie rangi
istniejących obszarów chronionych będzie miało wpływ na zwiększenie wypłacanej
subwencji ogólnej w kolejnych latach.
Przedstawiając powyższe, należy podkreślić, że w wyniku wprowadzenia od
1 stycznia 2025 r. nowego systemu dochodów samorządu terytorialnego, dochody
Miasta Hajnówki wzrosły w okresie 2025 -2026 r. - w stosunku do poprzedniego
systemu - łącznie o 22,2 mln zł (wzrost o 16,6%).
Odnosząc się do planów w zakresie zmiany przepisów ustawy z dnia 1 października
2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego informuję, że mając na
uwadze m.in. przedstawione powyżej zasady finansowania jednostek samorządu
terytorialnego, Ministerstwo Finansów na tym etapie nie planuje zmian w zasadach
ustalania potrzeb ekologicznych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 20 lutego 2026 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 14934 Posła Kazimierza
Gwiazdowskiego
Znak sprawy: ST4.054.3.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Kancelaria Sejmu RP
ul. Wiejska 4/6/8
00-902 Warszawa
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację z 29 stycznia 2026 r. nr 14934 Posła Kazimierza
Gwiazdowskiego, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego1 zmieniła zasady ustalania dochodów dla jednostek samorządu
terytorialnego (JST), wzmacniając finansowo samorządy. Dochody JST opierają się
głównie na określonych ustawowo udziałach w podatku dochodowym od osób
fizycznych (PIT) i podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) liczonych jako
procent dochodów podatników z terenu danej JST. Zgodnie z przepisami ww.
ustawy, JST otrzymują zwiększone dochody w podatkach PIT i CIT, ustalone tak, aby
sfinansowały potrzeby samorządów, określone w ustawie jako potrzeby finansowe.
Wśród potrzeb finansowych, są m.in. potrzeby ekologiczne.
W przypadku, gdy dochody z tytułu udziałów w PIT i CIT są niewystarczające na
pokrycie określonych w ww. ustawie potrzeb finansowych, jednostki samorządu
terytorialnego otrzymują subwencję ogólną z budżetu państwa. Subwencja ma więc
charakter jedynie uzupełniający wobec podstawowych dochodów jednostek
1 Dz.U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
2/3
samorządu terytorialnego, opierających się głównie na udziałach w PIT i CIT.
Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie przewiduje ustalania
„subwencji ekologicznej”. Jednocześnie należy podkreślić, że potrzeby ekologiczne
są wyłącznie elementem kalkulacyjnym ustalenia potrzeb finansowych JST i nie
stanowią wydzielonego komponentu ich finansowania.
W myśl obowiązującego art. 29 ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, potrzeby ekologiczne ustala się wyłącznie dla jednostki samorządu
terytorialnego, na terenie której znajdują się obszary o szczególnych walorach
przyrodniczych prawnie chronione, przez które rozumie się parki narodowe,
rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, strefy
ochrony krajobrazu ustanawiane w tych obszarach, a także obszary Natura 2000.
Kwota potrzeb ekologicznych uzależniona jest od powierzchni poszczególnych form
ochrony przyrody oraz stawki przyjętej dla danej formy ochrony. W przypadku gdy
jeden obszar jest objęty różnymi formami ochrony przyrody, do wyliczeń potrzeb
ekologicznych przyjmowany jest obszar o najwyższej wadze. Potrzeby te dla danego
samorządu terytorialnego obliczane są jako suma iloczynów powierzchni danego
obszaru chronionego i stawki za 1 ha powierzchni obszaru chronionego, przy czym
poszczególnym formom ochrony przyrody przypisane zostały ustawowo określone
wagi, w zależności od wartości przyrodniczej oraz stopnia ograniczeń działalności
gospodarczej danego obszaru. Stawka bazowa za 1 ha powierzchni obszaru
chronionego na 2025 r. została określona ustawowo i jest corocznie waloryzowana
wskaźnikiem inflacji.
Rozwiązania zawarte w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
w zakresie potrzeb ekologicznych zostały przygotowane we współpracy
z Ministrem Klimatu i Środowiska, (który jest właściwy w sprawach terenów
prawnie chronionych o szczególnych walorach przyrodniczych oraz ograniczeń
stosowanych w poszczególnych strefach ochrony). Wymaga zauważenia, że projekt
ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zawierający rozwiązania
w zakresie potrzeb ekologicznych, został pozytywnie zaopiniowany przez stronę
samorządową Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.
Ustawa o dochodach JST tworzy system, który eliminuje subiektywny sposób
ustalania potrzeb ekologicznych na rzecz algorytmicznego mechanizmu, opartego
na jasnych, prawnie zdefiniowanych formach ograniczeń środowiskowych (obszary
chronione). Wymiar finansowy potrzeb ekologicznych zależy od powierzchni form
ochrony przyrody zlokalizowanych w poszczególnych jednostkach. Ustanowienie
obszaru chronionego wiąże się z szansami, ale również ograniczeniami rozwojowymi
dla jednostek samorządu terytorialnego oraz mieszkańców. Może mieć również
wpływ na zmniejszenie poziomu przychodów ponieważ obszary chronione, w
szczególności parki narodowe, wprowadzają pewne ograniczenia, ale jednocześnie
dają nowe możliwości rozwoju m.in. w obszarze turystyki.
Należy mieć na względzie, że ustawa o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego ma charakter generalny (ogólny), co oznacza, że nie jest możliwe
uwzględnianie w niej indywidualnej, wyjątkowej i unikalnej sytuacji każdej z kilku
tysięcy jednostek samorządowych w kraju. Zamiast tego, wprowadza obiektywne
-- 2 of 3 --
3/3
wskaźniki i wagi, np. powierzchnia parków narodowych, na podstawie których
wyliczane są potrzeby finansowe, w tym potrzeby ekologiczne.
Przyjęte rozwiązania stanowią przede wszystkim dodatkowe wsparcie dla mniej
zamożnych samorządów, które upatrują szanse rozwojowe w wykorzystaniu
walorów przyrodniczych i rozwoju turystyki przyrodniczej. Gminy mogą
wykorzystać dodatkowe środki m.in. na stymulowanie rozwoju turystyki i zielonych
miejsc pracy.
Zadaniem nowych rozwiązań jest nie tylko wsparcie gmin, ale również zachęcanie do
tworzenia nowych obszarów chronionych, w szczególności parków narodowych
i rezerwatów przyrody. Zaproponowany mechanizm finansowania stanowi realną
zachętę dla tworzenia nowych form ochrony przyrody. Przy czym w przypadku
większości gmin utworzenie nowej formy ochrony przyrody lub podwyższenie rangi
istniejących obszarów chronionych będzie miało wpływ na zwiększenie wypłacanej
subwencji ogólnej w kolejnych latach.
Przedstawiając powyższe, należy podkreślić, że w wyniku wprowadzenia od
1 stycznia 2025 r. nowego systemu dochodów samorządu terytorialnego, dochody
Miasta Hajnówki wzrosły w okresie 2025 -2026 r. - w stosunku do poprzedniego
systemu - łącznie o 22,2 mln zł (wzrost o 16,6%).
Odnosząc się do planów w zakresie zmiany przepisów ustawy z dnia 1 października
2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego informuję, że mając na
uwadze m.in. przedstawione powyżej zasady finansowania jednostek samorządu
terytorialnego, Ministerstwo Finansów na tym etapie nie planuje zmian w zasadach
ustalania potrzeb ekologicznych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 3 of 3 --