Interpelacja nr 14912
Interpelacja w sprawie potrzeby wzmocnienia ochrony uczniów i społeczności lokalnych w procesach reorganizacji sieci szkół w warunkach niżu demograficznego, presji oszczędnościowej oraz sporów o finansowanie uczniów uczących się poza gminą zamieszkania
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie potrzeby wzmocnienia ochrony uczniów i społeczności lokalnych w procesach reorganizacji sieci szkół w warunkach niżu demograficznego, presji oszczędnościowej oraz sporów o finansowanie uczniów uczących się poza gminą zamieszkania
Interpelacja nr 14912
do ministra edukacji
w sprawie potrzeby wzmocnienia ochrony uczniów i społeczności lokalnych w procesach reorganizacji sieci szkół w warunkach niżu demograficznego, presji oszczędnościowej oraz sporów o finansowanie uczniów uczących się poza gminą zamieszkania
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 28-01-2026
Szanowna Pani Ministro,
działając na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się do Pani Minister z interpelacją dotyczącą systemowych uwarunkowań, które powodują, że w wielu gminach w Polsce reorganizacja sieci szkół odbywa się w warunkach silnego konfliktu społecznego oraz sporu o finansowanie.
W 2025 r. w wielu miejscowościach dochodziło do protestów rodziców i mieszkańców przeciwko likwidacji szkół i przenoszeniu dzieci do odległych placówek, uzasadnianych zwykle demografią i oszczędnościami. W tle tych spraw powtarza się również problem finansowania uczniów uczących się poza gminą zamieszkania – zwłaszcza w przypadkach uczniów z orzeczeniami i dodatkowymi potrzebami wsparcia – co bywa przywoływane przez samorządy jako argument za ograniczaniem oferty edukacyjnej albo reorganizacją.
Jednym z przykładów takiego sporu jest sprawa Szkoły Podstawowej im. Wł. St. Reymonta w Kłodzku, jednak niniejsza interpelacja dotyczy przede wszystkim rozwiązań systemowych, tak aby podobne procesy w całym kraju były bardziej transparentne, oparte na standardach ochrony dobra dziecka i realnych konsultacjach, a także aby finansowanie edukacji nie tworzyło bodźców do „wypychania” uczniów i likwidowania szkół.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania o politykę państwa i rozwiązania systemowe:
Czy MEN planuje doprecyzować lub zmienić przepisy, tak aby finansowanie uczniów uczęszczających do szkół poza gminą zamieszkania (w szczególności uczniów z niepełnosprawnościami/SPE) było transparentne, przewidywalne i nie stanowiło pretekstu do ograniczania oferty edukacyjnej przez samorządy? Jakie rozwiązania MEN rozważa (np. mechanizmy rozliczeń między JST, dodatkowe komponenty finansowania, wytyczne interpretacyjne)?
Czy MEN rozważa wprowadzenie obowiązkowego, ustandaryzowanego „raportu skutków” przed każdą likwidacją szkoły (m.in. analiza dojazdów i bezpieczeństwa, wpływu na dzieci z SPE, wpływu na więzi społeczne, dostępności infrastruktury i specjalistów, kosztów po stronie rodzin), publikowanego w BIP i podlegającego weryfikacji?
Jak MEN zamierza wzmocnić realny charakter konsultacji społecznych w procesach reorganizacji sieci szkół (tak aby nie ograniczały się do formalnego ogłoszenia zamiaru), w tym: minimalny czas konsultacji, obowiązek przedstawienia wariantów alternatywnych, obowiązek odpowiedzi na pytania rodziców, publiczne spotkanie z udziałem organu prowadzącego i kuratorium?
Jak MEN ocenia kierunek zmian legislacyjnych dotyczących procedury likwidacji szkół – w szczególności pod kątem ochrony praw uczniów i rodziców oraz możliwości kontroli legalności działań samorządu? Jakie zabezpieczenia MEN zamierza wprowadzić lub utrzymać, aby szybkość postępowania nie odbywała się kosztem interesu dzieci?
Czy MEN planuje uruchomienie lub rozwinięcie programów wsparcia dla szkół o strategicznym znaczeniu lokalnym (w tym szkół gminnych funkcjonujących na obszarze miast), tak aby samorządy miały realną alternatywę dla likwidacji – np. wsparcie termomodernizacji i kosztów energii, finansowanie specjalistów, mechanizmy „wygładzania” kosztów w okresie spadku demograficznego?
Czy MEN planuje opracować i opublikować wytyczne dobrych praktyk dla JST dotyczące reorganizacji sieci szkół w warunkach niżu demograficznego, obejmujące standardy dialogu społecznego, zasady ochrony uczniów i minimalne wymagania analityczne (w tym dla dowozów oraz uczniów ze SPE)?
Czy MEN rozważa wprowadzenie minimalnych standardów bezpieczeństwa i organizacji dowozów szkolnych w sytuacji likwidacji lub przekształceń sieci (czas dojazdu, opieka w transporcie, obowiązek analizy ryzyk, dostępność dla uczniów z niepełnosprawnościami)?
Jak MEN zamierza wzmocnić nadzór kuratoriów w sytuacjach masowych reorganizacji sieci szkół, tak aby opinie kuratora były oparte na rzetelnym materiale, a weryfikacja warunków kontynuacji nauki obejmowała również skutki psychospołeczne rozproszenia uczniów?
Z poważaniem Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 14912
do ministra edukacji
w sprawie potrzeby wzmocnienia ochrony uczniów i społeczności lokalnych w procesach reorganizacji sieci szkół w warunkach niżu demograficznego, presji oszczędnościowej oraz sporów o finansowanie uczniów uczących się poza gminą zamieszkania
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 28-01-2026
Szanowna Pani Ministro,
działając na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się do Pani Minister z interpelacją dotyczącą systemowych uwarunkowań, które powodują, że w wielu gminach w Polsce reorganizacja sieci szkół odbywa się w warunkach silnego konfliktu społecznego oraz sporu o finansowanie.
W 2025 r. w wielu miejscowościach dochodziło do protestów rodziców i mieszkańców przeciwko likwidacji szkół i przenoszeniu dzieci do odległych placówek, uzasadnianych zwykle demografią i oszczędnościami. W tle tych spraw powtarza się również problem finansowania uczniów uczących się poza gminą zamieszkania – zwłaszcza w przypadkach uczniów z orzeczeniami i dodatkowymi potrzebami wsparcia – co bywa przywoływane przez samorządy jako argument za ograniczaniem oferty edukacyjnej albo reorganizacją.
Jednym z przykładów takiego sporu jest sprawa Szkoły Podstawowej im. Wł. St. Reymonta w Kłodzku, jednak niniejsza interpelacja dotyczy przede wszystkim rozwiązań systemowych, tak aby podobne procesy w całym kraju były bardziej transparentne, oparte na standardach ochrony dobra dziecka i realnych konsultacjach, a także aby finansowanie edukacji nie tworzyło bodźców do „wypychania” uczniów i likwidowania szkół.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania o politykę państwa i rozwiązania systemowe:
Czy MEN planuje doprecyzować lub zmienić przepisy, tak aby finansowanie uczniów uczęszczających do szkół poza gminą zamieszkania (w szczególności uczniów z niepełnosprawnościami/SPE) było transparentne, przewidywalne i nie stanowiło pretekstu do ograniczania oferty edukacyjnej przez samorządy? Jakie rozwiązania MEN rozważa (np. mechanizmy rozliczeń między JST, dodatkowe komponenty finansowania, wytyczne interpretacyjne)?
Czy MEN rozważa wprowadzenie obowiązkowego, ustandaryzowanego „raportu skutków” przed każdą likwidacją szkoły (m.in. analiza dojazdów i bezpieczeństwa, wpływu na dzieci z SPE, wpływu na więzi społeczne, dostępności infrastruktury i specjalistów, kosztów po stronie rodzin), publikowanego w BIP i podlegającego weryfikacji?
Jak MEN zamierza wzmocnić realny charakter konsultacji społecznych w procesach reorganizacji sieci szkół (tak aby nie ograniczały się do formalnego ogłoszenia zamiaru), w tym: minimalny czas konsultacji, obowiązek przedstawienia wariantów alternatywnych, obowiązek odpowiedzi na pytania rodziców, publiczne spotkanie z udziałem organu prowadzącego i kuratorium?
Jak MEN ocenia kierunek zmian legislacyjnych dotyczących procedury likwidacji szkół – w szczególności pod kątem ochrony praw uczniów i rodziców oraz możliwości kontroli legalności działań samorządu? Jakie zabezpieczenia MEN zamierza wprowadzić lub utrzymać, aby szybkość postępowania nie odbywała się kosztem interesu dzieci?
Czy MEN planuje uruchomienie lub rozwinięcie programów wsparcia dla szkół o strategicznym znaczeniu lokalnym (w tym szkół gminnych funkcjonujących na obszarze miast), tak aby samorządy miały realną alternatywę dla likwidacji – np. wsparcie termomodernizacji i kosztów energii, finansowanie specjalistów, mechanizmy „wygładzania” kosztów w okresie spadku demograficznego?
Czy MEN planuje opracować i opublikować wytyczne dobrych praktyk dla JST dotyczące reorganizacji sieci szkół w warunkach niżu demograficznego, obejmujące standardy dialogu społecznego, zasady ochrony uczniów i minimalne wymagania analityczne (w tym dla dowozów oraz uczniów ze SPE)?
Czy MEN rozważa wprowadzenie minimalnych standardów bezpieczeństwa i organizacji dowozów szkolnych w sytuacji likwidacji lub przekształceń sieci (czas dojazdu, opieka w transporcie, obowiązek analizy ryzyk, dostępność dla uczniów z niepełnosprawnościami)?
Jak MEN zamierza wzmocnić nadzór kuratoriów w sytuacjach masowych reorganizacji sieci szkół, tak aby opinie kuratora były oparte na rzetelnym materiale, a weryfikacja warunków kontynuacji nauki obejmowała również skutki psychospołeczne rozproszenia uczniów?
Z poważaniem Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Henryk Kiepura
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
6 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.8 / 1k zn.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14722 znaków
telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00-918 Warszawa
gov.pl/edukacja
DWST-WOOS.055.4.2026.BP
Warszawa, 20 lutego 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 14912
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP, Pani Marty Stożek
w sprawie potrzeby wzmocnienia ochrony uczniów i społeczności lokalnych w procesach
reorganizacji sieci szkół w warunkach niżu demograficznego, presji oszczędnościowej oraz sporów
o finansowanie uczniów uczących się poza gminą zamieszkania.
Szanowna Pani Poseł,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień i informacji.
Ad pytanie 1.
Kwestia dotycząca ewentualnych zmian w finansowaniu edukacji dzieci niebędących
mieszkańcami danego samorządu była przedmiotem roboczych rozmów Ministerstwa
Edukacji Narodowej z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego (dalej także
zwanych JST) w związku ze zmianami sposobu ustalania od 1 stycznia 2025 r. dochodów
JST. W toku tych rozmów korporacje samorządowe nie wypracowały wspólnego
stanowiska.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego1 od 2025 r. zmianie uległ dotychczasowy system finansowania
zadań realizowanych przez JST. Zrezygnowano z wyodrębniania z subwencji ogólnej jej
części oświatowej na rzecz ustalania kwoty potrzeb oświatowych JST.
Nowy system ustalania dochodów JST ma na celu jego uelastycznienie, wzmocnienie
i ustabilizowanie finansów JST oraz zwiększenie wpływu strony samorządowej na podział
części środków. Od roku 2025, dochody samorządów z tytułu udziału w PIT i CIT nie są już
zależne od zmian systemu podatkowego. Ustalanie wysokość tych dochodów opiera się na
lokalnej bazie dochodowej i jest zależne od dochodów podatników zamieszkałych/mających
siedzibę na terenie danej JST a nie – jak było przed rokiem 2024 od podatku należnego.
Zapewnia to stabilność i przewidywalność dochodów JST.
Łączny skutek finansowy wynikający z ww. ustawy jest dla JST pozytywny - w perspektywie
dekady dochody JST wzrosną o ponad 345 mld zł. Łączna kwota potrzeb oświatowych na
rok 2026 wynosi 114,9 mld zł i jest wyższa od sumy kwoty potrzeb oświatowych na rok
2025 i dodatkowej kwoty na pokrycie skutków wynikających ze zwiększenia wskaźnika
wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1% do 5% (103,6 mld zł) o 11,3 mld
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1572 z późn. zm.
-- 1 of 5 --
2
zł, tj. o 10,9%2. W porównaniu do roku 2023 jest wyższa od sumy części oświatowej
subwencji ogólnej (64,5 mld zł) i dotacji przedszkolnej (1,7 mld zł) o 73,3%.
Należy podkreślić, że w związku z nowym sposobem ustalania dochodów JST nie
wprowadzono zmian w wykazywaniu uczniów w Systemie Informacji Oświatowej (dalej
SIO). Niezależnie od tego, w której gminie mieszka dany uczeń, jest on wykazywany przez
szkołę do której uczęszcza i uwzględniany w liczbie uczniów w JST prowadzącej tę szkołę.
Liczba ta brana jest pod uwagę w algorytmie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych
i wpływa na kwotę potrzeb oświatowych ustaloną dla danego samorządu. W opinii
ministerstwa oznacza to, że JST będą zainteresowane przyjmowaniem uczniów z terenu
innych gmin, bowiem od 2026 r. subwencja ogólna dla JST będzie zależna od przyrostu
potrzeb finansowych, w tym potrzeb oświatowych. Będzie stosowana tzw. metoda
przyrostowa, w świetle której przyrost potrzeb będzie porównywany z przyrostem
zwiększonej części dochodów PIT i CIT i jeśli przyrost potrzeb finansowych będzie wyższy
od przyrostu zwiększonych dochodów to taki samorząd otrzyma subwencję (nawet jeżeli
jego potrzeby finansowe są nominalnie niższe niż kwota zwiększenia dochodów).
Ministerstwo Edukacji Narodowej pracuje nad założeniami do zmiany ustawy z dnia
27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych3, jednak ostateczny kształt
nowych przepisów nie zależy tylko od Ministra Edukacji, jako wnioskodawcy. Niezmiernie
istotny jest wynik konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych, a także zmiany
projektowanych przepisów, których wprowadzenie jest możliwe na każdym etapie
legislacyjnym. W omawianej kwestii niezmiernie ważna będzie opinia Komisji Wspólnej
Rządu i Samorządu Terytorialnego, zwłaszcza strony samorządowej. Na obecnym etapie
prac ministerstwo analizuje między innymi skutki funkcjonowania nowych zasad ustalania
dochodów JST i zgłaszane przez samorządy postulaty.
Ad pytania 2.-4. oraz pytania 6.-8.
Uprzejmie informuję, że w ustawie z dnia 13 lutego 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo
oświatowe oraz innych ustaw zaproponowano, aby jednostka samorządu terytorialnego,
która zamierza zlikwidować szkołę, na 6 miesięcy przez terminem tej likwidacji zamieszczała
w Biuletynie Informacji Publicznej:
1) analizy lub dokumenty uzasadniające likwidację szkoły;
2) informacje o sposobie realizacji obowiązku zapewnienia możliwości kontynuowania nauki
w innej szkole publicznej tego samego typu, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie
zawodowe – kształcącej także w tym samym lub zbliżonym zawodzie, oraz informacje
o niepogorszeniu warunków nauki, wychowania i opieki uczniów szkoły, której dotyczy
likwidacja, oraz uczniów szkoły lub szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki po
likwidacji danej szkoły;
3) informacje o planowanym obwodzie szkoły lub planowanych obwodach szkół
wskazanych jako miejsce kontynowania nauki – w przypadku zamiaru likwidacji szkoły
podstawowej;
2 Dodatkowa kwota w wysokości 991.490.327 zł, zaplanowana w ustawie budżetowej na 2025 rok
(rezerwa celowa poz. 36 pn. uzupełnienie środków subwencji ogólnej dla JST), na pokrycie skutków
wynikających ze zwiększenia wskaźnika wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1%
do 5,0%.
3 Dz. U. z 2025 r., poz. 439
-- 2 of 5 --
3
4) informację o planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 39 ust. 3–
4a w ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe4 (dalej także „Prawo oświatowe”,
a w przypadku szkoły podstawowej, w której zorganizowano oddział przedszkolny –
również informację o planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 32
ust. 5 i 6 tej ustawy, w szczególności informację o trasach przewozu, miejscach oczekiwania
uczniów na transport oraz o czasie przewozu z poszczególnych miejsc oczekiwania na
transport do szkoły lub do szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki, a w
przypadku likwidacji szkoły ponadpodstawowej – także informację o połączeniach
komunikacji publicznej umożliwiających uczniom dotarcie do szkoły lub do szkół
wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki po likwidacji szkoły;
5) informację o:
a) możliwości i miejscu zapoznania się przez mieszkańców jednostki samorządu
terytorialnego z ww. analizami, dokumentami i informacjami,
b) możliwości, sposobie i miejscu składania uwag i wniosków dotyczących zamierzonej
likwidacji szkoły oraz o terminie ich składania, który nie może być krótszy niż 14 dni od dnia
zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły,
c) adresie strony podmiotowej urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego
w Biuletynie Informacji Publicznej, pod którym będzie zamieszczone zbiorcze stanowisko
wobec zgłoszonych uwag i wniosków, o których mowa w lit. b.
Przedstawiciele samorządu, zgodnie z ustawą z dnia 13 lutego br., będą zobowiązani do
bezpośrednich konsultacji z rodzicami uczniów szkoły przeznaczonej do likwidacji. Ponadto,
likwidacja szkoły nie będzie możliwa bez uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty,
który będzie zobowiązany nie tylko przeanalizować wszystkie ww. dokumenty, ale także
przeprowadzić oględziny w szkole, której dotyczy likwidacja, oraz w szkole lub w szkołach
wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki po przeprowadzeniu zamierzonej przez
samorząd likwidacji.
Opinia kuratora oświaty będzie zawierać ocenę:
1) zgodności z prawem zamierzonej likwidacji szkoły;
2) sposobu realizacji obowiązku zapewnienia możliwości kontynuowania nauki w innej
szkole publicznej tego samego typu, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie
zawodowe – kształcącej także w tym samym lub w zbliżonym zawodzie, oraz ocenę, czy
warunki nauki, wychowania i opieki uczniów szkoły, której dotyczy likwidacja, oraz uczniów
szkoły lub szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki nie ulegną pogorszeniu;
3) planowanej organizacji transportu i opieki uczniów, a w przypadku szkoły podstawowej,
w której zorganizowano oddział przedszkolny – również ocenę planowanej organizacji
transportu i opieki nad dziećmi, w szczególności ocenę tras przewozu, miejsc oczekiwania
uczniów na transport oraz czasu przewozu z poszczególnych miejsc oczekiwania na
transport do szkoły lub do szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki,
a w przypadku likwidacji szkoły ponadpodstawowej – także połączeń komunikacji
publicznej umożliwiających uczniom dotarcie do szkoły lub do szkół wskazanych jako
miejsce kontynuowania nauki;
4 Dz.U. z 2025 r. poz. 1043
-- 3 of 5 --
4
4) zgodności z warunkami ustawowymi planowanego obwodu szkoły lub planowanych
obwodów szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki – w przypadku zamiaru
likwidacji szkoły podstawowej.
Ad pytanie 5.
Zgodnie z przepisami art. 10 ustawy - Prawo oświatowe, organ prowadzący szkołę lub
placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub
placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w
tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie
remontów obiektów i zadań inwestycyjnych w tym zakresie.
Dodatkowe środki, o które JST mogą się ubiegać m.in. w celu realizacji zadań
inwestycyjnych (w tym oświatowych), zaplanowane są w rezerwach budżetu państwa:
ogólnej i celowej. Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na dany rok
budżetowy w poz. 45 pn. środki na dofinansowanie zadań własnych JST, dokonuje minister
właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz
wojewodami. Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy
ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej
Prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. O
dodatkowe środki zaplanowane w rezerwach budżetu państwa (ogólnej i celowej) JST
wnioskują za pośrednictwem wojewody.
Uprzejmie informuję, że w 2025 r. realizowany był nabór wniosków w ramach programu
Mała szkoła - wsparcie publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez jednostki
samorządu terytorialnego oraz Mała szkoła - wsparcie publicznych szkół podstawowych
prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego na BIS, którego celem było wsparcie
finansowe zadań inwestycyjnych, polegające na dofinansowaniu zadań własnych JST,
związanych z prowadzeniem szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży w związku
z postępującymi procesami demograficznymi wpływającymi niekorzystnie na publiczne
szkoły podstawowe na wsi i w małych miastach, w szczególności na liczbę uczniów tych
szkół. Do udziału w programie uprawnione były jednostki samorządu terytorialnego (gminy),
które spełniały wymagania określone w:
1. Komunikacie Ministra Edukacji z dnia 5 maja 2025 r. o ustanowieniu programu
inwestycyjnego pod nazwą „Mała szkoła – wsparcie publicznych szkół
podstawowych prowadzonych przez jednostki systemu oświaty”;
2. Komunikacie Ministra edukacji z dnia 23 maja 2025 r. o zmianie komunikatu
o ustanowieniu programu inwestycyjnego pod nazwą „Mała szkoła – wsparcie
publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez jednostki samorządu
terytorialnego”.
Informacje dostępne pod linkiem: Mała szkoła - Ministerstwo Edukacji Narodowej
- Portal Gov.pl
3. Komunikacie Ministra Edukacji z dnia 4 czerwca 2025 r. o ustanowieniu programu
inwestycyjnego pod nazwą „Mała szkoła – wsparcie publicznych szkół
podstawowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego na BIS”
Informacje dostępne pod linkiem: Mała szkoła BIS - Ministerstwo Edukacji
Narodowej - Portal Gov.pl
W ramach ww. programów Minister Edukacji udzielił dotacji celowej na dofinansowanie
kosztów realizacji inwestycji związanych z:
1. budową obiektu;
2. dostosowaniem obiektu;
3. zakupem wyposażenia.
-- 4 of 5 --
5
W myśl zapisu art. 90x ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty5 w związku
z art. 75a ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, wskazany w Komunikatach Ministra
katalog ww. zadań nie ograniczał wnioskodawcą możliwości złożenia wniosku w ramach
dostosowania obiektu na termomodernizację szkoły. Gmina była kreatorem wniosku i to
ona decydowała jakie są jej największe potrzeby inwestycyjne.
Na dziś Minister Edukacji nie przewiduje uruchomienia nowych programów inwestycyjnych.
Natomiast, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej planuje
uruchomienie w 2026 r. programu pn.: „Poprawa efektywności energetycznej budynków
edukacyjnych na lata 2026-2030”. Celem programu jest poprawa efektywności
energetycznej budynków edukacyjnych. Kompleksowe modernizacje zmniejszą zużycie
energii i emisję gazów cieplarnianych. Program ma wesprzeć również integrację rozwiązań
poprawiających komfort cieplny, jakość powietrza w salach dydaktycznych oraz umożliwić
rozwój niebiesko-zielonej infrastruktury, co sprzyja adaptacji budynków edukacyjnych
do zmian klimatu.
Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej na podstawie porozumienia zawartego z Ministrem Klimatu
i Środowiska realizował już podobne programy w ramach Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększenia Odporności (KPO) działanie B1.1.3 dedykowanemu termomodernizacji
i wymianie źródeł ciepła w szkołach i przedszkolach. Program ma na celu zastąpienie
starych, emisyjnych pieców ekologicznymi alternatywami (np. pompy ciepła, fotowoltaika)
oraz poprawę efektywności energetycznej budynków6.
Ponadto, wykaz aktualnie trwających naborów wniosków związanych m.in. z infrastrukturą
ciepłowniczą z Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko dostępny jest
w Portalu Funduszy Europejskich pod linkiem Nabory wniosków - Ministerstwo Funduszy i
Polityki Regionalnej
Natomiast dodatkowe zbiorcze informacje na temat programów i projektów realizowanych
przez MEN znajdują się na jego stronie: https://www.gov.pl/web/edukacja/programy-i-
projekty .
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
5 Dz. U. z 2024 r., poz. 750 z późn. zm.
6 https://www.gov.pl/web/nfosigw/b113-wymiana-zrodel-ciepla-i-poprawa-efektywnosci-
energetycznej-szkol-program-priorytetowy-wymiana-zrodel-ciepla-i-poprawa-efektywnosci-
energetycznej-szkol
-- 5 of 5 --
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00-918 Warszawa
gov.pl/edukacja
DWST-WOOS.055.4.2026.BP
Warszawa, 20 lutego 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 14912
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP, Pani Marty Stożek
w sprawie potrzeby wzmocnienia ochrony uczniów i społeczności lokalnych w procesach
reorganizacji sieci szkół w warunkach niżu demograficznego, presji oszczędnościowej oraz sporów
o finansowanie uczniów uczących się poza gminą zamieszkania.
Szanowna Pani Poseł,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień i informacji.
Ad pytanie 1.
Kwestia dotycząca ewentualnych zmian w finansowaniu edukacji dzieci niebędących
mieszkańcami danego samorządu była przedmiotem roboczych rozmów Ministerstwa
Edukacji Narodowej z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego (dalej także
zwanych JST) w związku ze zmianami sposobu ustalania od 1 stycznia 2025 r. dochodów
JST. W toku tych rozmów korporacje samorządowe nie wypracowały wspólnego
stanowiska.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego1 od 2025 r. zmianie uległ dotychczasowy system finansowania
zadań realizowanych przez JST. Zrezygnowano z wyodrębniania z subwencji ogólnej jej
części oświatowej na rzecz ustalania kwoty potrzeb oświatowych JST.
Nowy system ustalania dochodów JST ma na celu jego uelastycznienie, wzmocnienie
i ustabilizowanie finansów JST oraz zwiększenie wpływu strony samorządowej na podział
części środków. Od roku 2025, dochody samorządów z tytułu udziału w PIT i CIT nie są już
zależne od zmian systemu podatkowego. Ustalanie wysokość tych dochodów opiera się na
lokalnej bazie dochodowej i jest zależne od dochodów podatników zamieszkałych/mających
siedzibę na terenie danej JST a nie – jak było przed rokiem 2024 od podatku należnego.
Zapewnia to stabilność i przewidywalność dochodów JST.
Łączny skutek finansowy wynikający z ww. ustawy jest dla JST pozytywny - w perspektywie
dekady dochody JST wzrosną o ponad 345 mld zł. Łączna kwota potrzeb oświatowych na
rok 2026 wynosi 114,9 mld zł i jest wyższa od sumy kwoty potrzeb oświatowych na rok
2025 i dodatkowej kwoty na pokrycie skutków wynikających ze zwiększenia wskaźnika
wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1% do 5% (103,6 mld zł) o 11,3 mld
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1572 z późn. zm.
-- 1 of 5 --
2
zł, tj. o 10,9%2. W porównaniu do roku 2023 jest wyższa od sumy części oświatowej
subwencji ogólnej (64,5 mld zł) i dotacji przedszkolnej (1,7 mld zł) o 73,3%.
Należy podkreślić, że w związku z nowym sposobem ustalania dochodów JST nie
wprowadzono zmian w wykazywaniu uczniów w Systemie Informacji Oświatowej (dalej
SIO). Niezależnie od tego, w której gminie mieszka dany uczeń, jest on wykazywany przez
szkołę do której uczęszcza i uwzględniany w liczbie uczniów w JST prowadzącej tę szkołę.
Liczba ta brana jest pod uwagę w algorytmie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych
i wpływa na kwotę potrzeb oświatowych ustaloną dla danego samorządu. W opinii
ministerstwa oznacza to, że JST będą zainteresowane przyjmowaniem uczniów z terenu
innych gmin, bowiem od 2026 r. subwencja ogólna dla JST będzie zależna od przyrostu
potrzeb finansowych, w tym potrzeb oświatowych. Będzie stosowana tzw. metoda
przyrostowa, w świetle której przyrost potrzeb będzie porównywany z przyrostem
zwiększonej części dochodów PIT i CIT i jeśli przyrost potrzeb finansowych będzie wyższy
od przyrostu zwiększonych dochodów to taki samorząd otrzyma subwencję (nawet jeżeli
jego potrzeby finansowe są nominalnie niższe niż kwota zwiększenia dochodów).
Ministerstwo Edukacji Narodowej pracuje nad założeniami do zmiany ustawy z dnia
27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych3, jednak ostateczny kształt
nowych przepisów nie zależy tylko od Ministra Edukacji, jako wnioskodawcy. Niezmiernie
istotny jest wynik konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych, a także zmiany
projektowanych przepisów, których wprowadzenie jest możliwe na każdym etapie
legislacyjnym. W omawianej kwestii niezmiernie ważna będzie opinia Komisji Wspólnej
Rządu i Samorządu Terytorialnego, zwłaszcza strony samorządowej. Na obecnym etapie
prac ministerstwo analizuje między innymi skutki funkcjonowania nowych zasad ustalania
dochodów JST i zgłaszane przez samorządy postulaty.
Ad pytania 2.-4. oraz pytania 6.-8.
Uprzejmie informuję, że w ustawie z dnia 13 lutego 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo
oświatowe oraz innych ustaw zaproponowano, aby jednostka samorządu terytorialnego,
która zamierza zlikwidować szkołę, na 6 miesięcy przez terminem tej likwidacji zamieszczała
w Biuletynie Informacji Publicznej:
1) analizy lub dokumenty uzasadniające likwidację szkoły;
2) informacje o sposobie realizacji obowiązku zapewnienia możliwości kontynuowania nauki
w innej szkole publicznej tego samego typu, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie
zawodowe – kształcącej także w tym samym lub zbliżonym zawodzie, oraz informacje
o niepogorszeniu warunków nauki, wychowania i opieki uczniów szkoły, której dotyczy
likwidacja, oraz uczniów szkoły lub szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki po
likwidacji danej szkoły;
3) informacje o planowanym obwodzie szkoły lub planowanych obwodach szkół
wskazanych jako miejsce kontynowania nauki – w przypadku zamiaru likwidacji szkoły
podstawowej;
2 Dodatkowa kwota w wysokości 991.490.327 zł, zaplanowana w ustawie budżetowej na 2025 rok
(rezerwa celowa poz. 36 pn. uzupełnienie środków subwencji ogólnej dla JST), na pokrycie skutków
wynikających ze zwiększenia wskaźnika wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1%
do 5,0%.
3 Dz. U. z 2025 r., poz. 439
-- 2 of 5 --
3
4) informację o planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 39 ust. 3–
4a w ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe4 (dalej także „Prawo oświatowe”,
a w przypadku szkoły podstawowej, w której zorganizowano oddział przedszkolny –
również informację o planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 32
ust. 5 i 6 tej ustawy, w szczególności informację o trasach przewozu, miejscach oczekiwania
uczniów na transport oraz o czasie przewozu z poszczególnych miejsc oczekiwania na
transport do szkoły lub do szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki, a w
przypadku likwidacji szkoły ponadpodstawowej – także informację o połączeniach
komunikacji publicznej umożliwiających uczniom dotarcie do szkoły lub do szkół
wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki po likwidacji szkoły;
5) informację o:
a) możliwości i miejscu zapoznania się przez mieszkańców jednostki samorządu
terytorialnego z ww. analizami, dokumentami i informacjami,
b) możliwości, sposobie i miejscu składania uwag i wniosków dotyczących zamierzonej
likwidacji szkoły oraz o terminie ich składania, który nie może być krótszy niż 14 dni od dnia
zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły,
c) adresie strony podmiotowej urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego
w Biuletynie Informacji Publicznej, pod którym będzie zamieszczone zbiorcze stanowisko
wobec zgłoszonych uwag i wniosków, o których mowa w lit. b.
Przedstawiciele samorządu, zgodnie z ustawą z dnia 13 lutego br., będą zobowiązani do
bezpośrednich konsultacji z rodzicami uczniów szkoły przeznaczonej do likwidacji. Ponadto,
likwidacja szkoły nie będzie możliwa bez uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty,
który będzie zobowiązany nie tylko przeanalizować wszystkie ww. dokumenty, ale także
przeprowadzić oględziny w szkole, której dotyczy likwidacja, oraz w szkole lub w szkołach
wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki po przeprowadzeniu zamierzonej przez
samorząd likwidacji.
Opinia kuratora oświaty będzie zawierać ocenę:
1) zgodności z prawem zamierzonej likwidacji szkoły;
2) sposobu realizacji obowiązku zapewnienia możliwości kontynuowania nauki w innej
szkole publicznej tego samego typu, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie
zawodowe – kształcącej także w tym samym lub w zbliżonym zawodzie, oraz ocenę, czy
warunki nauki, wychowania i opieki uczniów szkoły, której dotyczy likwidacja, oraz uczniów
szkoły lub szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki nie ulegną pogorszeniu;
3) planowanej organizacji transportu i opieki uczniów, a w przypadku szkoły podstawowej,
w której zorganizowano oddział przedszkolny – również ocenę planowanej organizacji
transportu i opieki nad dziećmi, w szczególności ocenę tras przewozu, miejsc oczekiwania
uczniów na transport oraz czasu przewozu z poszczególnych miejsc oczekiwania na
transport do szkoły lub do szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki,
a w przypadku likwidacji szkoły ponadpodstawowej – także połączeń komunikacji
publicznej umożliwiających uczniom dotarcie do szkoły lub do szkół wskazanych jako
miejsce kontynuowania nauki;
4 Dz.U. z 2025 r. poz. 1043
-- 3 of 5 --
4
4) zgodności z warunkami ustawowymi planowanego obwodu szkoły lub planowanych
obwodów szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki – w przypadku zamiaru
likwidacji szkoły podstawowej.
Ad pytanie 5.
Zgodnie z przepisami art. 10 ustawy - Prawo oświatowe, organ prowadzący szkołę lub
placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub
placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w
tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie
remontów obiektów i zadań inwestycyjnych w tym zakresie.
Dodatkowe środki, o które JST mogą się ubiegać m.in. w celu realizacji zadań
inwestycyjnych (w tym oświatowych), zaplanowane są w rezerwach budżetu państwa:
ogólnej i celowej. Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na dany rok
budżetowy w poz. 45 pn. środki na dofinansowanie zadań własnych JST, dokonuje minister
właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz
wojewodami. Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy
ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej
Prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. O
dodatkowe środki zaplanowane w rezerwach budżetu państwa (ogólnej i celowej) JST
wnioskują za pośrednictwem wojewody.
Uprzejmie informuję, że w 2025 r. realizowany był nabór wniosków w ramach programu
Mała szkoła - wsparcie publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez jednostki
samorządu terytorialnego oraz Mała szkoła - wsparcie publicznych szkół podstawowych
prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego na BIS, którego celem było wsparcie
finansowe zadań inwestycyjnych, polegające na dofinansowaniu zadań własnych JST,
związanych z prowadzeniem szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży w związku
z postępującymi procesami demograficznymi wpływającymi niekorzystnie na publiczne
szkoły podstawowe na wsi i w małych miastach, w szczególności na liczbę uczniów tych
szkół. Do udziału w programie uprawnione były jednostki samorządu terytorialnego (gminy),
które spełniały wymagania określone w:
1. Komunikacie Ministra Edukacji z dnia 5 maja 2025 r. o ustanowieniu programu
inwestycyjnego pod nazwą „Mała szkoła – wsparcie publicznych szkół
podstawowych prowadzonych przez jednostki systemu oświaty”;
2. Komunikacie Ministra edukacji z dnia 23 maja 2025 r. o zmianie komunikatu
o ustanowieniu programu inwestycyjnego pod nazwą „Mała szkoła – wsparcie
publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez jednostki samorządu
terytorialnego”.
Informacje dostępne pod linkiem: Mała szkoła - Ministerstwo Edukacji Narodowej
- Portal Gov.pl
3. Komunikacie Ministra Edukacji z dnia 4 czerwca 2025 r. o ustanowieniu programu
inwestycyjnego pod nazwą „Mała szkoła – wsparcie publicznych szkół
podstawowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego na BIS”
Informacje dostępne pod linkiem: Mała szkoła BIS - Ministerstwo Edukacji
Narodowej - Portal Gov.pl
W ramach ww. programów Minister Edukacji udzielił dotacji celowej na dofinansowanie
kosztów realizacji inwestycji związanych z:
1. budową obiektu;
2. dostosowaniem obiektu;
3. zakupem wyposażenia.
-- 4 of 5 --
5
W myśl zapisu art. 90x ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty5 w związku
z art. 75a ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, wskazany w Komunikatach Ministra
katalog ww. zadań nie ograniczał wnioskodawcą możliwości złożenia wniosku w ramach
dostosowania obiektu na termomodernizację szkoły. Gmina była kreatorem wniosku i to
ona decydowała jakie są jej największe potrzeby inwestycyjne.
Na dziś Minister Edukacji nie przewiduje uruchomienia nowych programów inwestycyjnych.
Natomiast, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej planuje
uruchomienie w 2026 r. programu pn.: „Poprawa efektywności energetycznej budynków
edukacyjnych na lata 2026-2030”. Celem programu jest poprawa efektywności
energetycznej budynków edukacyjnych. Kompleksowe modernizacje zmniejszą zużycie
energii i emisję gazów cieplarnianych. Program ma wesprzeć również integrację rozwiązań
poprawiających komfort cieplny, jakość powietrza w salach dydaktycznych oraz umożliwić
rozwój niebiesko-zielonej infrastruktury, co sprzyja adaptacji budynków edukacyjnych
do zmian klimatu.
Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej na podstawie porozumienia zawartego z Ministrem Klimatu
i Środowiska realizował już podobne programy w ramach Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększenia Odporności (KPO) działanie B1.1.3 dedykowanemu termomodernizacji
i wymianie źródeł ciepła w szkołach i przedszkolach. Program ma na celu zastąpienie
starych, emisyjnych pieców ekologicznymi alternatywami (np. pompy ciepła, fotowoltaika)
oraz poprawę efektywności energetycznej budynków6.
Ponadto, wykaz aktualnie trwających naborów wniosków związanych m.in. z infrastrukturą
ciepłowniczą z Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko dostępny jest
w Portalu Funduszy Europejskich pod linkiem Nabory wniosków - Ministerstwo Funduszy i
Polityki Regionalnej
Natomiast dodatkowe zbiorcze informacje na temat programów i projektów realizowanych
przez MEN znajdują się na jego stronie: https://www.gov.pl/web/edukacja/programy-i-
projekty .
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
5 Dz. U. z 2024 r., poz. 750 z późn. zm.
6 https://www.gov.pl/web/nfosigw/b113-wymiana-zrodel-ciepla-i-poprawa-efektywnosci-
energetycznej-szkol-program-priorytetowy-wymiana-zrodel-ciepla-i-poprawa-efektywnosci-
energetycznej-szkol
-- 5 of 5 --