Interpelacja w sprawie przeprowadzenia pilnego przeglądu przepisów dotyczących zasad kontraktowania usług medycznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17809 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.6.2024.KS
Warszawa, 07 marca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1490 Pana Tadeusza Tomaszewskiego, w sprawie
przeprowadzenia pilnego przeglądu przepisów dotyczących zasad kontraktowania usług
medycznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, proszę o przyjęcie poniższego stanowiska
Ministra Zdrowia.
Na wstępie warto wskazać, że umowy na realizację świadczeń w zakresie programu
pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego zawierane są przez Narodowy Fundusz
Zdrowia z podmiotami wskazanymi w załączniku nr 1 „Realizatorzy pilotażu oraz obszar
działania centrum zdrowia psychicznego” do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27
kwietnia 2018 r. w sprawie programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego (Dz.
U. z 2020 r. poz. 2086, z późn. zm.). Oddział Funduszu, w prowadzonym następczo po
ogłoszeniu wskazanego załącznika nr 1 do rozporządzenia CZP postępowaniu
wnioskowym, zgodnie z treścią zarządzenia nr 55/2020/DSOZ Prezesa Narodowego
Funduszu Zdrowia z dnia 9 kwietnia 2020 r. w sprawie umów o realizację programu
pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego, weryfikuje spełnienie przez podmioty
wskazane przez Ministra Zdrowia warunków wymaganych do realizacji pilotażu. Po
przeprowadzeniu takiej weryfikacji i pozytywnej ocenie spełnienia warunków, zawierana
jest umowa na świadczenia realizowane w ramach programu pilotażowego w centrach
zdrowia psychicznego z tym konkretnym podmiotem. Umowa na realizację programu
pilotażowego na obszarze miasta Konina i powiatu konińskiego została zawarta ze
świadczeniodawcą: Centrum Medycznym MULTIMED Tadeusz Jucyk spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością. Podmiot ten został wskazany jako realizator programu pilotażowego w
rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 9 czerwca 2023 r. zmieniającym rozporządzenie w
sprawie programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2023 r. poz.
1288). Umowa ta obowiązuje od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2024 r., zgodnie
z wynikającym z rozporządzenia CZP okresem trwania pilotażu. Zgodnie z treścią
rozporządzenia CZP, świadczeniodawca udzielający świadczeń opieki zdrowotnej w
ramach pilotażu, zobowiązuje się do objęcia opieką populacji osób powyżej 18 roku życia,
zamieszkałej na obszarze wskazanym w załączniku nr 1 do wskazanego rozporządzenia. W
przypadku podmiotu zlokalizowanego w Koninie, z którym Fundusz zawarł taką umowę,
obszar ten określono jako powiat koniński i m. Konin. Co istotne, podmiot wskazany jako
realizator, przed podpisaniem umowy o realizację pilotażu, zobowiązany jest do
przedstawienia oferty dotyczącej podwykonawstwa w realizacji pilotażu wszystkim
podmiotom, które na podstawie umów zawartych z Funduszem udzielają świadczeń opieki
zdrowotnej tożsamych ze świadczeniami udzielanymi w programie pilotażowym na
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
obszarze działania centrum. Podmiot Centrum Medyczne MULTIMED Tadeusz Jucyk
spółka z o.o., poinformował Oddział Funduszu, że przedstawił świadczeniodawcom
realizującym umowy w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień na obszarze
działania centrum (miasto Konin i powiat koniński) propozycję współpracy, które to
podmioty nie wyraziły jednak zgody na to, aby zostać podwykonawcami utworzonego na
tym obszarze centrum. Dodatkowo świadczeniodawca w toku postępowania wnioskowego
przedłożył w Oddziale Funduszu kopie przedstawionych tym podmiotom propozycji
współpracy, a oferty te zawierały warunki finansowania wyższe niż w obecnie
obowiązujących umowach zawartych z Funduszem (zgodnie z treścią rozporządzenia CZP
proponowane warunki finansowe nie mogą być niższe niż te określone w umowach o
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej). W związku z upływającym w dniu 31 marca 2024
r. terminem obowiązywania umów w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień i
przystąpieniem do procedury przedłużenia okresu ich obowiązywania do dnia 30 września
2024 r., Oddział Funduszu przeprowadził ponowną weryfikację działań podejmowanych
przez centra zdrowia psychicznego w zakresie nawiązania współpracy, tj. zawarcia umów
na podwykonawstwo z podmiotami udzielającymi świadczeń w rodzaju opieka
psychiatryczna i leczenie uzależnień na obszarze objętym umową pilotażową w zakresach
tożsamych z realizowanymi przez centra zdrowia psychicznego. Otrzymana
korespondencja od podmiotów leczniczych (potencjalnych podwykonawców), zawierała
negatywne stanowiska w przedmiocie wyrażenia zgody na realizację dotychczasowych
zadań w ramach tzw. umowy podwykonawczej zawartej z właściwym terytorialnie
realizatorem programu pilotażowego. Wobec powyższego, jak również uwzględniając
możliwość przedłużenia umów zawartych ze świadczeniodawcami funkcjonującymi w
tożsamych zakresach świadczeń na obszarze działania centrów zdrowia psychicznego,
Oddział Funduszu przedłożył świadczeniodawcom z obszaru działania centrum zdrowia
psychicznego w Koninie aneksy przedłużające okres obowiązywania umów do dnia 30
września 2024 r., przy czym tylko jeden z dwóch funkcjonujących na tym terenie
podmiotów taki aneks podpisał. Niezależnie od przedstawionych wyjaśnień dotyczących
finansowania świadczeń w ramach programu pilotażowego w centrach zdrowia
psychicznego przez jednego świadczeniodawcę z terenu Konina należy zauważyć, że
poruszona w interpelacji kwestia związana z odrzuceniem oferty jednego ze
świadczeniodawców, miała związek z ustaleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny, że
oferta tego podmiotu zawierała nieprawdziwą informację. W ocenie NSA podstawą
odrzucenia oferty był zatem art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r.
poz. 124), nie zaś art. 149 ust. 1 pkt 7 tej ustawy, który dotyczy niespełniania warunków
wymaganych określonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego oraz
określonych w regulacjach wydawanych przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.
Należy podkreślić, że żadna z przesłanek dotyczących odrzucenia oferty w postępowaniu w
sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, enumeratywnie
określonych w art. 149 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, nie dotyczy przypadku,
kiedy oferta nie spełnia warunków kryterialnych, tj. dodatkowo ocenianych w oparciu o
regulacje rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. w sprawie
szczegółowych kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1372, z późn. zm.). Tym
samym w Interpelacji niewłaściwie wskazano, że taki przepis jest błędny, bowiem w ogóle
nie istnieje taka regulacja. W opisywanej sprawie ocena prawna NSA, którą dyrektor
Oddziału pozostawał związany przy ponownym rozpatrywaniu tej sprawy, sprowadzała się
do tego, że świadczeniodawca w złożonej przez siebie ofercie w zakresie dotyczącym
warunku dodatkowo ocenianego zawarł nieprawdziwą informację, że warunek ten spełnia
podczas, gdy w rzeczywistości go nie spełniał. Dlatego w ocenie NSA oferta tego podmiotu
powinna zostać odrzucona. To na skutek tego rozstrzygnięcia Oddział Funduszu
wypowiedział umowę zawartą z tym świadczeniodawcą. Wyjaśniając zagadnienie
odrzucania/nie odrzucania oferty w postępowaniach konkursowych, należy wskazać iż
zgodnie z art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, odrzuca się ofertę
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
(złożoną do postępowania konkursowego w sprawie zawarcia umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej) zawierającą nieprawdziwe informacje. W tym miejscu należy
zwrócić uwagę na prawomocne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w
Gliwicach z dnia 5 lutego 2020 r. o sygn. akt III SA/Gl 961/19, w którym wskazano iż „(...) o
nieprawdziwości oferty w rozumieniu ustawy o świadczeniach można mówić wówczas, gdy
składający ją oferent świadomie składa oświadczenie wiedząc, że jest ono niezgodne z
prawdą. Nie można zaś mówić o nieprawdziwości oferty w sytuacji, gdy oferent udzielił
odpowiedzi zgodnie ze swą najlepszą wiedzą adekwatnie do jego rozumienia pytania, a
sama Komisja Konkursowa nie była w stanie ocenić, czy jest ona prawdziwa, bo miała
wątpliwości co do sensu pytania ofertowego (...). W takiej sytuacji nie zachodzi
nieprawdziwość oferty, o której mowa w art. 149 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy nakazująca
jej wykluczenie (...)”. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z
5.02.2015 r. (sygn. akt IV SA/Po 1084/14), wskazano między innymi: „(...) przyjąć należy, iż
przez owe podanie nieprawdziwych informacji uznane winno być takie działanie
świadczeniodawcy, który aby uzyskać pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie podaje
informacje, które nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistości. Innymi słowy z podaniem
nieprawdziwych informacji będziemy mieli do czynienia w sytuacji celowego działania
oferenta, który mimo świadomości niemożliwości spełniania określonych warunków,
deklaruje taką możliwość. Należy podkreślić, że nie każda nieprawdziwa informacja stanowi
podstawę do odrzucenia oferty (...)”. Nawiązując do powyższego orzecznictwa, należy
wskazać na indywidualny charakter każdej sprawy, który w konsekwencji determinuje
postępowanie komisji konkursowej przeprowadzającej postępowanie konkursowe w
sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Komisja konkursowa ma
możliwość ustalenia i oceny występowania nieprawdziwej informacji (powodującej
odrzucenie oferty) lub też wystąpienia okoliczności, w której oferent udzielił błędnej
informacji. W sytuacji gdy stwierdzona nieprawidłowość nie stanowi w sposób oczywisty
celowego działania świadczeniodawcy, rolą komisji konkursowej jest wyjaśnienie
rozbieżności w złożonej ofercie. W tym miejscu należy wskazać, że w toku prowadzonego
postępowania konkursowego oferent może złożyć pisemne oświadczenie o zmianie
odpowiedzi w ankiecie wraz z uzasadnieniem, a w konsekwencji wprowadzenie przez
Komisję konkursową zmiany w ankietach w zakresie zgodnym z oświadczeniem. Nie bez
znaczenia jest fakt, że prawidłowość przebiegu postępowania konkursowego w sprawie
zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej podlega kontroli sądowo-
administracyjnej. Zgodnie z art. 154 ust. 1 – 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej,
świadczeniodawca (biorący udział w postępowaniu konkursowym w sprawie zawarcia
umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej), może wnieść do Prezesa Funduszu, w
terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania konkursowego,
odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia tego postępowania konkursowego, które
rozpatrywane jest w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania. Wniesienie odwołania
wstrzymuje zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej do czasu jego
rozpatrzenia. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną
uwzględniającą lub oddalającą odwołanie, która jest ostateczna. Od decyzji Prezesa
Funduszu świadczeniodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Reasumując, w
w/w przepisach wskazano ścieżkę odwoławczą dotyczącą prawidłowości przebiegu
postępowania konkursowego w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej. Wskazane przepisy w bezsporny sposób określają, że ostatecznie o
prawidłowości przeprowadzenia w/w postępowania konkursowego orzekają niezawisłe
sądy administracyjne. Odnosząc się do kwestii propozycji zmian, zawartych w przepisach
dotyczących kontraktowania świadczeń, w szczególności „(…) rezygnacji w ocenie ofert za
ciągłość udzielanych świadczeń i punktów pokrewnych, a zwłaszcza za kompleksowość (…)”
oraz „(…) podpisywania kontraktów bezterminowo a negocjowanie jedynie co roku
warunków finansowych (…)” , należy wskazać iż zgodnie z art. 139 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o
świadczeniach opieki zdrowotnej, zawieranie przez Narodowy Fundusz Zdrowia umów o
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, z zastrzeżeniem art. 159 i art. 159a, odbywa się po
przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert albo rokowań. Celem
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
postępowania konkursowego w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej jest wyłonienie oferentów, którzy uzyskali najwyższą liczbę punktów podczas
oceny ich ofert, na podstawie kryteriów oceny, określonych w art. art. 148 ust.1 ustawy o
świadczeniach opieki zdrowotnej oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie
szczegółowych kryteriów oceny ofert. Zgodnie z art. 148 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach
opieki zdrowotnej, porównanie ofert w toku postępowania konkursowego w sprawie
zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dokonuje się według kryteriów
wyboru ofert: jakości, kompleksowości, dostępności, ciągłości, ceny – udzielanych
świadczeń opieki zdrowotnej. Wszelkie kwestie dotyczące zmiany sposobu oceniania ofert
podczas postępowania konkursowego w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń
opieki zdrowotnej wymagają zmian w przepisach ustawy o świadczeniach opieki
zdrowotnej oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych kryteriów
oceny ofert. Dokonanie istotnej zmiany w kwestii: „(…) rezygnacji w ocenie ofert za ciągłość
udzielanych świadczeń i punktów pokrewnych, a zwłaszcza za kompleksowość (…)” oraz „
(…) podpisywania kontraktów bezterminowo a negocjowanie jedynie co roku warunków
finansowych (…)”, w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej (obowiązujących
od 1 października 2004 r.) wymagałoby przeprowadzenia szczegółowych konsultacji w
sprawie. Obecnie wydaje się jednak nieuzasadnione z uwagi na premiowanie podmiotów
zapewniających najwyższą jakość, kompleksowość, dostępność, ciągłość oraz cenę,
udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej. Ponadto, o ile globalnie Narodowy Fundusz
Zdrowia dąży do jak najszerszego zabezpieczenia dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej,
to na lokalnym rynku usług zdrowotnych może dochodzić do sytuacji nadpodaży
świadczeniodawców w wybranych zakresach świadczeń. Istnienie mechanizmu selekcji i
konkurencji na rynku usług medycznych nadal zatem znajduje uzasadnienie uwzględniając
zadanie NFZ do zabezpieczenia dostępu do najlepszych ofert na danym obszarze.
Jednocześnie, zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, Narodowy
Fundusz Zdrowia jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną,
który w swojej działalności jest związany przepisami prawa powszechnie obowiązującego,
które ma obowiązek stosować. Odnosząc się do propozycji wprowadzenia zmian w
przepisach prawa powszechnie obowiązującego, a mających na celu „(…) praktyczne
uniemożliwienie pracownikom NFZ praktyk korupcyjnych (…)”, należy zauważyć, iż w art.
139 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej wskazano wprost, że członkiem
komisji konkursowej (przeprowadzającej postępowanie konkursowe w sprawie zawarcia
umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej) nie może być osoba, która:
- jest świadczeniodawcą ubiegającym się o zawarcie umowy;
- pozostaje z tym świadczeniodawcą, w związku małżeńskim albo w stosunku
pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej lub w linii bocznej do drugiego stopnia;
- jest związana, z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, ze wskazanym
świadczeniodawcą, jego przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo członkiem organów
osób prawnych biorących udział w postępowaniu;
- pozostaje z tym świadczeniodawcą, w takim stosunku prawnym lub faktycznym, że może
to budzić uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności, lub w takim stosunku pozostaje
ich małżonek lub osoba, z którą pozostają we wspólnym pożyciu.
Członkowie komisji, po otwarciu ofert składają, pod rygorem odpowiedzialności karnej za
składanie fałszywych zeznań, oświadczenia, że nie zachodzą wobec nich wyżej wymienione
przesłanki. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o
następującej treści: ,,Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego
oświadczenia.'' Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za
składanie fałszywych zeznań. Reasumując należy zauważyć, iż w/w przepisy prawa
(obowiązujące od 1 stycznia 2015 r.) są normami mającymi wyeliminować zjawisko
konfliktu interesu członków komisji konkursowej (przeprowadzający postępowanie
konkursowe w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej) oraz
zapobiegać zjawiskom korupcyjnym podczas postępowań konkursowych w sprawie
zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Ustosunkowując się do kwestii możliwości przesuwania środków między powiatami,
uprzejmie informuję, że Dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ dokonuje oceny stanu
zabezpieczenia świadczeń w oparciu o dane dotyczące liczby i rodzaju świadczeń
zdrowotnych oraz zapotrzebowania na nie w danym regionie oraz ma możliwość
elastycznego reagowania w zależności od zidentyfikowanych potrzeb. Zgodnie z art. 124
ust. 5 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, dyrektor OW NFZ może dokonywać
przesunięć w ramach kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w planie finansowym oddziału.
W świetle przedstawionych wyjaśnień uprzejmie informuję, że Ministerstwo Zdrowia nie
planuje aktualnie podjęcia prac legislacyjnych mających na celu zmianę przepisów
dotyczących kontraktowania świadczeń opieki zdrowotnej.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --